KANSEN VOOR KALSDONK! Kansen voor de Philipsbuurt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KANSEN VOOR KALSDONK! Kansen voor de Philipsbuurt"

Transcriptie

1 KANSEN VOOR KALSDONK! Kansen voor de Philipsbuurt Subsidieaanvraag Roosendaal in het kader van de 40+ regeling VROM 26 februari 2010.

2 1

3 Voorwoord VROM wil via de zogeheten 40+ subsidieregeling een impuls geven aan de ontwikkeling van de leefbaarheid in krachtwijken in grotere Nederlandse gemeenten, die buiten de G30 (de 30 grootste steden) vallen. Op grond van de Leefbaarometer (zie zijn gebieden geselecteerd die slecht scoren op een aantal leefbaarheidsindicatoren, en waar tenminste 1500 mensen wonen. Deze gebieden kunnen in aanmerking komen voor een 40+ subsidie: maximaal 1 miljoen voor projecten die de leefbaarheid bevorderen, en waar lokale partijen ook tenminste 50% van de kosten voor hun rekening nemen. In dit voorstel presenteren wij onze projectdoelen en voorstellen waarmee wij de leefbaarheid in Kalsdonk, en dan met name in het gebied dat in de Leefbaarometer wordt beschreven en dat we in deze aanvraag de Philipsbuurt noemen, de komende 2 jaar willen verbeteren. Deze voorstellen zijn opgesteld door bewoners en bedrijven uit het gebied, de woningcorporatie, welzijnsinstelling en de gemeente. De voorstellen vallen niet uit de lucht. Ze sluiten goed aan op eerdere herstructureringsprojecten, op een breed uitgevoerd onderzoek onder bewoners, instanties en ondernemers naar verdere verbeteringsmogelijkheden, én op de resultaten van vier jaar wijkgericht werken in Kalsdonk. Voor de 40+ subsidie-aanvraag focussen we op drie projecten, waarvan er twee refereren aan belangrijke lokale iconen: De Zegeningen van Pius X en Duurzaam werken in de Philipslaan. Met Pius X richten we ons vooral op de sociaal-maatschappelijke versterking van de wijk, met Philips geven we een economische impuls. Het derde project gaat over de monitoring van maatschappelijke resultaten, versterking van de positionering van de wijk en versterking van de samenwerking in de wijk. In dit voorstel leest u hoe we dit gaan realiseren. Roosendaal, februari 2010 Deelnemers wijkcafé Kalsdonk Bewonersplatform Kalsdonk Ondernemers Kalsdonk Woningcorporatie Aramis AlleeWonen Welzijnsstichting SIW Traverse (Maatschappelijk Welzijn) Gemeente Roosendaal 2

4

5 Samenvatting Kalsdonk is een wijk met veel gezichten. Nu de grote fysieke ingrepen voor een belangrijk deel gerealiseerd zijn, wordt zichtbaar dat al veel is bereikt. Veel buurten en straten zijn er op vooruit gegaan: mooier, veiliger, betere woningen, minder verloedering. Toch is er ook nog werk aan de winkel. Het voorzieningenniveau moet omhoog, de sociale cohesie versterkt en vooral: de tegenstellingen tussen buurten en tussen inwoners moeten worden verminderd Nevenstaande kaart geeft weer, welke veranderingen in leefbaarheid de afgelopen jaren zijn gerealiseerd. Groen is goed, oranje slecht. Hoe donkerder oranje, hoe slechter de leefbaarheidsituatie. Zichtbaar is zowel dat de wijk als geheel er op vooruit is gegaan, als dat er een duidelijk tegenstelling is ontstaan binnen de wijk. In 2008 steekt de situatie in de Voltastraat en omgeving (het gebied dat we in dit rapport verder Philipsbuurt noemen) scherp af tegen de omgeving. Natuurlijk heeft ieder zijn eigen karakter, charme en cultuur. Dat geldt voor mensen, dat geldt voor buurten, en dat willen we ook vooral zo houden. Maar er zijn ook verschillen die we wel willen bestrijden. Kort gezegd gaat het dan om het terugdringen van grote achterstanden op alle gebieden van leefbaarheid. Op een belangrijk aantal onderdelen doen we overigens ook al heel veel aan leefbaarheid. Met de 40+ subsidie willen we vooral inzetten op die onderdelen, waar we verwachten snel veel extra effect te kunnen bereiken. Hetzij door bestaande initiatieven te versnellen (intensiveren) en ook specifieker op de buurt te richten (concentreren), hetzij door belangrijke zaken op te pakken die nu nog blijven liggen, bijvoorbeeld op het gebied van wijkeconomie. Dit leidt tot de volgende driedeling: 1) Belangrijke onderwerpen voor leefbaarheid die al voldoende geborgd zijn in andere activiteiten en daarom geen onderdeel van deze aanvraag uitmaken: Veiligheid/overlast: courage, credo, buurtbemiddeling, handhaving, rising stars, HALT Perspectief, opleiding en inkomen: onderwijs, Workforce, Brede School Kalsdonk Gezondheid en vergrijzing: Gezondheidscentrum Heilig Hart, Centrum voor Jeugd en Gezin 2) Onderwerpen die we via impulsmaatregel willen intensiveren en/of concentreren: Veiligheid/overlast: buurtcoaches; perspectief bieden via kaderopleidingen, sport, cultuur Verloedering: versnellen wijkbeheer Perspectief, opleiding en werk: You re the Future (jongerenwerk), inzet verenigingen, Taalmaatjes Gezondheid/beweging: Buurtsportvereniging Participatie/integratie: diverse welzijnsintiatieven, buurthuis, buurthuiswerk Herstructurering Philipslaan: stimuleren voorzieningen (profit en non-profit) Starterscentrum (stimuleert startende ondernemers gemeentebreed) Integrale samenwerking (positioneren wijk en organisaties, versterken wijkgericht werken) 3) Witte vlekken die we met impulsmaatregel op willen pakken: Wijkeconomie, ondernemerschap, inzet ondernemers uit de wijk in begeleiding starters en/of MKB-ondernemers, bieden werkplek incl. begeleiding en link met opleidingen. Emancipatie/participatie vrouwen in de buurt. Organiseren en uitdragen succes van stijgingsroutes in de wijk. Bij alles wat we gaan doen zoeken we telkens eerst aansluiting bij bestaande initiatieven, en zorgen we er voor dat verschillende actoren die zich op (ongeveer) hetzelfde terrein begeven goed gaan samenwerken. We willen voorkomen dat de inzet versnipperd, dat er een wildgroei aan projecten ontstaat, en vooral willen we profiteren van de vaak prima ervaringen van de verschillende in de wijk werkzame organisaties, ondernemers en stichtingen. 1

6 De ervaring leert dat het voor een goed en blijvend resultaat noodzakelijk is, dat veranderingen worden gedragen door de inwoners. Alle impulsmaatregelen zijn daarom ook gericht op het opsporen van talent in de buurt. Om dat te bereiken doen we twee dingen: - Bewoners leren kennen; - Bewoners activeren, mee laten doen. Deze procesdoelstellingen bereiken we door het realiseren van de impulsprojecten, zoals aansluiten bij de buurtsportvereniging, bijeenkomsten met (allochtone) vrouwen, inventariseren bestaand ondernemerschap in de buurt, stimuleren van vrijwilligerswerk, etcetera. Daarbij wijzen we ook concreet een aantal locaties aan in de buurt, waar we dit voor elkaar willen krijgen: het tijdelijke buurthuis midden in de Philipsbuurt, het nieuwe buurthuis dat tegen het gebied aan ligt, en de winkelstrip aan de Philipslaan. De Brede School, het sportveld en het Gezondheidscentrum liggen in de directe omgeving, wat het leggen van dwarsverbanden vergemakkelijkt. Vervolgens bieden we op-maat-trajecten aan om alle talenten verder te ontwikkelen: via de (bekende) stijgingsroutes, maar belangrijker nog, via allerlei manieren die we al ontwikkeld hebben en die hun kwaliteit hebben bewezen: samenwerking met scholen, intensivering STA-teams en ErOpAf, inzet starterscentrum, etcetera. De inzet van alle organisaties wordt aangejaagd door een kwartiermaker, en komt samen in de hieronder weergegeven structuur: Stuurgroep Kalsdonk - 2 maal per jaar - Wijkwethouder (vz), bestuurder Aramis, voorzitter bewonersplatform, vertegenwoordiger buurthuis vd toekomst, directeur SIW. Secretaris: programmamanager Leefbare Wijken en Dorpen (gemeente) Partneroverleg - 4 maal per jaar - Programmamanager (vz), manager Aramis, manager SIW, Traverse, wijkmanager/bewonersplatform*. Secretaris: wijkmanager Wijkgericht werken coördinerend overleg - maandelijks - wijkmanager (vz), wijkcoördinator Aramis, vertegenwoordiger bewonersplatfom, projectleiders herstructurering Aramis en gemeente, Agendaleden: projectleiders relevante projecten Pius X kwartiermaker Duurzaam Werken kwartiermaker Wereld- Wijk Trekker: Aramis ** MKBA Trekker: gemeente ** Fysieke herstructurering Projectleiders Gem.&Aramis Overige projecten (Brede school, gezondheidscentrum etc.) * In overleg nader te bepalen of wijkmanager bewonersplatform en andere organisaties vertegenwoordigd, of dat deze een eigen vertegenwoordiger in dit overleg willen en kunnen afvaardigen. ** definitieve opdracht/verantwoordelijkheidsverdeling nog vast te stellen voor daadwerkelijke aanvang project De gemeente Roosendaal en de woningcorporatie AramisAlleeWonen investeren de komende jaren ruim 7 miljoen in de ontwikkeling van de Philipsbuurt en de Philipslaan, op de terreinen waarvoor nu impulsmaatregelen zijn geformuleerd. Wanneer de fysieke investeringen buiten beschouwing worden gelaten, resteert een bedrag van 2 miljoen euro. Om de gewenste intensivering en concentrering te realiseren, wordt naast dit bedrag nu een subsidie van 1 miljoen euro aan het ministerie van VROM gevraagd in het kader van de 40+ gemeenten-regeling. 2

7 Inhoud 1. Inleiding Philipsbuurt: de buurt, de problemen en de oplossingsrichtingen Beschrijving van de wijk De cijfers Situatie en specifieke problematiek Philipsbuurt Onze visie en de projecten Wijkvernieuwing als proces, balans in de wijk Van problemen naar oplossingen:wat doen we al,wat dragen we voor 40+subsidie voor De Zegeningen van Pius X Duurzaam werken in de Philipslaan Over de grens Organisatie en planning Organisatie Kennisdeling Tijdspad en belang 40+ subsidie voor doorgang impulsprojecten Het geld De bijlagen B.1 Kennis maken met Kalsdonk B.2 Cijfers en analyse B.3 Uitwerking projectmaatregelen B.4 Theoretische onderbouwing van de projecten: Kalsdonk actief B.5 Begroting... 49

8 1. Inleiding Kalsdonk is van oudsher een arbeiderswijk in Roosendaal. Belangrijke werkgevers en iconen voor de logistieke en industriële sector waren en zijn de Spoorwegen, de RedBandfabriek en Philips Lighting. De wijk ligt ingeklemd tussen spoor en industriegebied, en huisvest zowel de oorspronkelijke arbeidersbevolking als veel nieuwkomers met uiteenlopende achtergronden. Een groot deel van de woningen stamt uit de jaren 50. Veel ervan zijn sinds 1998 in het kader van de herstructurering onder handen genomen. Vaak door middel van groot onderhoud, in veel gevallen ook via sloop-nieuwbouw. Dit heeft op onderdelen tot goede resultaten geleid. Grote delen van de wijk zijn nu veel diverser van opbouw, zowel qua woningbestand als sociaal-economische samenstelling. Tegelijkertijd kan worden geconstateerd, dat de aandacht vooral naar fysieke maatregelen is uitgegaan. De fysieke herstructurering wordt de komende jaren afgerond. Op sociaal-maatschappelijk en economisch gebied wordt een inhaalslag gemaakt. Een klein deel van de wijk is niet geherstructureerd: de Voltastraat en omgeving, ook wel bekend als de Philipsbuurt. Specifiek op dit deel van de wijk, en dan met name op sociaal-maatschappelijk en sociaal-economisch gebied, is deze subsidieaanvraag gericht. Figuur 1: Ligging en begrenzing Voltastraat e.o. ( Philipsbuurt ); buurt Kalsdonk en wijk Kalsdonk Kalsdonk (hele wijk) Kalsdonk (CBS-buurt) Voltastraat e.o. (clusterniveau) Bron: en Geobrowser/Mapviewer NedGraphics/gemeente Roosendaal. De resultaten van de herstructurering in de rest van de buurt zijn goed zichtbaar, als de leefbaarometer van 2008 met die van 1998 wordt vergeleken. 1

9 Zowel uit evaluaties en vervolgplannen 1, als uit bijeenkomsten met bewoners 2, blijken de volgende thema s van groot belang met betrekking tot de leefbaarheid in de Philipsbuurt: - overlast en veiligheid; - integratie, opleiding en taal; - werk en inkomen; - gezondheid en vergrijzing; - imago van de wijk. Levendigheid en diversiteit zijn sterke punten van zowel de wijk als de buurt, evenals de nabijheid van een grote logistiek-industriële sector, die ook de komende jaren nog veel werkgelegenheid biedt. Een nadere beschrijving van de wijk en de buurt is opgenomen in hoofstuk 2. Leeswijzer In hoofdstuk 2 van deze subsidieaanvraag zoomen we nader in op de kansen en problemen van de buurt. Op basis van een beschrijving van de buurt, de resultaten van de eerder ingezette herstructurering en een analyse van statistische gegevens presenteren we de belangrijkste problemen van de buurt. In hoofdstuk 3 worden deze problemen aan projecten gekoppeld, en focussen we op de projecten die we voordragen voor de 40+subsidie. Deze worden in hoofdlijnen omschreven. De specifieke uitwerking van verschillende maatregelen is in de bijlagen opgenomen. De aanpak van de projecten wordt in hoofdstuk 4 weergegeven, de benodigde financiering in hoofdstuk 5. Veel achtergrondinformatie en voor deze subsidieaanvraag relevant cijfermateriaal is in de bijlagen opgenomen. Belangrijk is verder met name bijlage 3. Hier worden de voorgestelde maatregelen nader uitgewerkt, en wordt per onderdeel onder meer aangeven wat de specifieke doelen zijn, welke aanpak wordt gevolgd, wie betrokken zijn, en wat de effecten van elke impulsmaatregel zijn. In de hoofdtekst wordt hier alleen de hoofdlijn van weergegeven. De antwoorden op veel specifieke, gedetailleerde vragen m.b.t. de subsidieaanvraag zijn in bijlage 3 te vinden. Per maatregel wordt in bijlage 3 ook toegelicht hoe de borging ervan op lange termijn vorm krijgt. 1 Beheer & Ontwikkelingsvisie Groot Kalsdonk, gemeente Roosendaal, 1998; Evaluatie herstructurering Kalsdonk, gemeente Roosendaal, 2007; Kansen voor Kalsdonk! conceptdiscussienota, Vannimwegen, 2009; Ons Kalsdonk!, AramisAlleeWonen, 2010; Schatgraven in Kalsdonk, Vannimwegen, Regelmatig wordt in wijkcafé s een aantal onderwerpen rond de ontwikkeling van de wijk behandeld. De wijkcafé s worden goed bezocht door inwoners, bedrijven en organisaties die zich met de wijkontwikkeling bezighouden. Tijdens het wijkcafé op 25 januari 2010 is in een workshop specifiek ingegaan op de subsidieaanvraag Kansen voor Kalsdonk!. Verder worden bewoners op verschillende wijze betrokken bij de ontwikkelingen in de wijk, zowel via vast overleg in het Bewonersplatform als via diverse projectgerelateerde overlegvormen. 2

10 2. Philipsbuurt: de buurt, de problemen en de oplossingsrichtingen 2.1 Beschrijving van de wijk Wonen, woonomgeving, veiligheid en voorzieningen In 1998 is begonnen met de herstructurering van Kalsdonk. Juist ten noorden van de Philipsbuurt zijn veel huizen en het RBC-stadion gesloopt. Hiervoor zijn zowel betaalbare huurwoningen als duurdere koopwoningen teruggebouwd. Dit heeft tot een duidelijke verbetering van de leefbaarheid geleid: betere woningen, betere sociaal-economische opbouw van de bevolking, minder overlast. Wel is het zo, dat veel inwoners zijn verhuisd naar elders in Roosendaal, met name naar de wijk Kroeven. De overlast in die wijk is sindsdien toegenomen. Dit impliceert dat deze strategie niet de oplossing biedt voor de Philipsbuurt: daarom zetten we veel meer in op het faciliteren van sociale stijging van bewoners binnen hun buurt en wijk. In het centrum van Kalsdonk, direct grenzend aan de Philipsbuurt, wordt in het kader van de herstructurering hard gewerkt aan een verbetering van de voorzieningen. Zo is hier een brede school gerealiseerd, wordt binnenkort de tot gezondheidscentrum omgebouwde Heilig Hartkerk heropend, en bestaan er plannen voor versterking van de winkelstrip in de Philipslaan, het herbestemmen van de Pastorie, het moderniseren van de Aldi, en het verplaatsen en vernieuwen van het buurthuis. Dit laatste in combinatie met het versterken van de samenwerking tussen buurthuis, welzijnsstichting en met zowel de Marokkaanse als de Turkse Welzijnsstichting. Deze plannen zijn nog niet allemaal rond. Een deel ervan kan met behulp van de 40+-subsidie van de grond komen. De Philipsbuurt is niet in de eerdere herstructurering meegenomen. Juist in dit gebied is een cumulatie te zien van problemen: lage inkomens, lage opleidingen, veel vergrijzing onder de groep autochtone bewoners. Daarnaast kent het gebied veel instroom van nieuwe Nederlanders uit West-Afrika en Oost- Europa en een grote groep Turkse en Marokkaanse inwoners, waarvan veel jonger dan 24 jaar. Een deel van deze grote groep jongeren zorgt voor overlast. De jeugd in de buurt kent bovengemiddelde gezondheidsproblemen, voor veel inwoners is de Nederlandse taal een knelpunt, er staan in de Philipsbuurt veel oude woningen, veelal huur, de waardering voor de woningkwaliteit blijft ruim achter bij het Roosendaals gemiddelde, en op het vlak van overlast, verloedering, drugsproblemen en gevoelens van onveiligheid scoort het gebied slechter dan de rest van de wijk en de gemeente. De wijk kent een aantal panden van waaruit drugs worden verhandeld. Dit heeft grote aantrekkingskracht op de jeugd, en maakt de overstap naar criminaliteit gemakkelijk. De stap is maar heel klein. Rondhangende jongeren, vernielingen aan auto s en winkels, verloedering en vervuiling en drugsgerelateerde overlast vragen in Kalsdonk om een stevige aanpak. Veiligheid en bestrijding van overlast staan voor de bewoners met stip op 1 als het gaat om wijkverbetering. Een belangrijk kenmerk van het gebied is de ruime beschikbaarheid van goedkope huurwoningen. Veel bewoners zijn zich bewust van het feit dat ze een lage huur betalen, en accepteren dat daarbij een kwalitatief wat mindere woning past. Gezien de inkomens in de wijk is het goed dat in deze prijsklasse voldoende woningen beschikbaar zijn. Keerzijde hiervan is wel weer, dat veel instroom van nieuwkomers zich juist op deze buurt blijft richten. De integratie is daardoor nooit klaar, maar vraagt constante aandacht. Ook gezondheid is een belangrijk punt. 25% van de jongeren in Kalsdonk heeft een slechte gezondheid, tegen 17% gemiddeld in de gemeente (bron: gezondheidsmonitor GGD). Ouderenbonden, het bewonersplatform en de welzijnsstichting geven aan dat ook onder ouderen veel gezondheidsproblemen spelen. In de praktijk blijkt dat vooral lager opgeleiden, lagere inkomensgroepen en de huidige generatie ouderen met (veel) meer dan gemiddelde gezondheidsproblemen te kampen hebben, zowel op lichamelijk als geestelijk vlak. Juist de in Kalsdonk sterk oververtegenwoordigde groepen hebben de grootste problemen. 3

11 Leren en werken Roosendaal kent de grootste uitstroom uit de bijstand in Nederland. Dit wonder van Roosendaal is het gevolg van gericht beleid, in combinatie met de beschikbaarheid van voldoende arbeidsplaatsen in (met name) de industrie en logistiek. Wanneer iemand zich meldt voor een bijstandsuitkering, wordt hij of zij direct doorverwezen naar Workforce. Daar is altijd werk beschikbaar dat met behoud van uitkering (met een kleine plus op het inkomen) kan worden uitgevoerd; tegelijk wordt ruimte geboden voor sollicitaties en opleiding. Roosendaal heeft expliciet gekozen voor een gemeentebrede, heldere en simpele aanpak. Bewust wordt dus niet gewerkt met leerervaringstrajecten, instroombanen etcetera. Een ander onderdeel van het Roosendaalse economische beleid krijgt vorm in Zinc en het Starterscentrum. In samenwerking met de woningbouwcorporatie Aramis heeft de gemeente in deze projecten geïnvesteerd. Verspreid over de gemeente worden ruimtes voor starters aangeboden: ambachtelijke ruimten op het bedrijventerrein Majoppeveld, ruimte voor dienstverlenende starters in een kantoorpand in het centrum (Molenstraat), en ruimte voor detailhandel in panden in Westrand. Ook hier geldt dat het beleid generiek, op de hele stad gericht is. Ondanks het succes van de aanpak is het aantal bijstandsgerechtigden in Kalsdonk met 10% nog steeds hoog. Ook de werkloosheid in deze wijk ligt twee keer zo hoog als gemiddeld in de hele gemeente. Het zijn de moeilijk bemiddelbaren, ook wel het granieten bestand, die met name in Kalsdonk en daarbinnen vooral in de Philipsbuurt wonen. Participatie, werk, werkervaring en opleiding zijn dus in de Philipsbuurt zo mogelijk nóg belangrijker aandachtspunten als elders in de stad. Zeker wanneer het grote aantal allochtone jongeren in ogenschouw wordt genomen. In Kalsdonk en de Philipsbuurt willen we inzetten op het versterken van de kansen op opleiding en werk, zonder daarbij het integrale, stadsbrede beleid te doorbreken. Door specifieke projecten te koppelen aan de bestaande stedelijke initiatieven denken we dit mogelijk te maken. Bovenomschreven ontwikkelingen worden geïllustreerd door statistische gegevens in de volgende paragraaf en in bijlage 2. Ervaringen van bewoners Verschillende malen zijn bewoners gevraagd naar hun mening en wensen over de wijkontwikkeling. Tijdens een workshop op 25 januari 2010 is, tijdens het Wijkcafé, in een workshop specifiek ingegaan op de wensen en ideeën van de inwoners m.b.t. de 40+ subsidieaanvraag Kansen voor Kalsdonk! Daaruit kwam het volgende naar voren: - In het gebied waar veel woningen zijn gesloopt en nieuwbouw is gepleegd, zijn de problemen verdwenen. Maar het gebied is (nog) géén onderdeel van Kalsdonk geworden. In het oude gebied blijven de problemen bestaan. De tegenstellingen worden zichtbaarder, en daardoor scherper ervaren door de bewoners. - De inwoners van Kalsdonk, en vooral ook de jongeren, hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel. Dat werkt vaak positief en vertaalt zich in betrokkenheid bij de straat, bij problemen, en wanneer men direct wordt gevraagd iets bij te dragen. Het werkt ook negatief en kan omslaan in overlast en agressie wanneer zaken als oneerlijk worden ervaren. - Mensen die al heel lang in de buurt wonen, zowel van Nederlandse als Turkse of Marokkaanse afkomst, herkennen zich niet altijd meer in de buurt. Ouderen trekken zich vaak terug, hun leefomgeving wordt kleiner. - De locaties waar alles plaats vindt zijn volgens de bewoners niet het belangrijkste. Het mag door de herstructurering best van plaats veranderen, het is prima als aan de Pius X wordt gedacht om tijdens de duur van de herstructurering Philipslaan een aantal belangrijke functies onder te brengen, maar de locatie staat uiteindelijk niet voorop. Het sociale en economische programma wel! - Belangrijke onderwerpen om de komende jaren aan te pakken zijn volgens de bewoners: o Veiligheid: meer betrokkenheid creëert een veilig gevoel. Spreek ouders aan op overlastgevende jeugd; zet buurtcoaches in om te kijken wat de jeugd uitvreet en ze aan te spreken, zet sportcoaches in, biedt een kaderopleiding sport voor jongeren; meer blauw op straat. o Werk en opleiding. Aanpak onderwijsachterstanden en met name taalachterstanden. Taal is de basis voor alles; Organiseer taalcoaches, zorg dat dit fysiek nabij en laagdrempelig is. Zoek mensen die in isolement leven actief op; Zorg dat je als professionele partij weet wat de inwoners en ondernemers in de wijk zélf willen, doe 4

12 o o o o daar een goede enquête naar. Stimuleer kleinschalige detailhandel waar leerwerktrajecten mogelijk zijn (bijvoorbeeld fietsenmaker, computerherstelbedrijf, bakker, etc.). Benut de ervaringsdeskundigen in de wijk om jongeren en kleine ondernemers te begeleiden. Gezondheid: aanpak eenzaamheid, inzet ouderencoördinator; terugkeer van de wijkzuster; meer bewegen (voor jongeren, ouderen, vrouwen); Samenwerking professionele partijen en inwoners. Zet een buurtonderneming a la Westrand (andere wijk in Roosendaal) op, om te zorgen dat allerlei organisaties die zich met de wijk bezighouden beter samenwerken en een laagdrempelige aanpak volgen waarbij de inwoners sterk worden betrokken. Werk integraal, over de grens van de organisaties heen. Zorg voor slimme participatie, door bewoners inhoudelijk te betrekken op telkens een klein onderwerp, dicht bij huis. Laat de vorm van participatie aansluiten op de behoefte en leefwereld van de groep die je aanspreekt. Versterk/intensiveer de ErOpAfteams; huisbezoeken, participatie op maat; Integratie en emancipatie: het gaat er niet om waar je elkaar tegenkomt, maar dat je elkaar tegenkomt. Benut de bestaande locaties beter en doelgroepoverstijgend. Betrek bewoners, constant. Vraag wat ze zelf willen. Zorg voor binding. Laat ouderen hun verhaal vertellen, aan elkaar of aan jongeren. Ook zijn, via huishuisbezoeken in februari, in de Voltastraat en de Ampèrestraat de meningen van buurtbewoners over hun wijk gepeild. Die gesprekken bevestigen het bovengenoemde beeld: er wordt vooral aandacht gevraagd voor overlast door een groep jonge Marokkanen die bij de Aldi rondhangen, voor het onderhoud en de kwaliteit van de openbare ruimte (zowel m.b.t. rollator- en rolstoelvriendelijke inrichting, als voor kinderspeelplaatsen en veilige oversteek- en parkeerplekken), en voor taal. Zo is het nog steeds noodzakelijk dat kinderen op de lagere school bijles Nederlands krijgen voordat ze naar groep 3 en/of later ook naar de brugklas kunnen, doordat de ouders thuis gebrekkig Nederlands spreken. 2.2 De cijfers Figuur 2: algemene evaluatie van de wijk door bewoners Scoort lager, maar loopt in Ontwikkeling % Scoort hoger en loopt uit 2% tolberg kortendijk nispen langdonk -15% -10% -5% MdK 0 5% 10% 15% westrand centrum burgerhout wouw Positie t.o.v. Roosendaal 2007 kalsdonk kroeven -2% -4% heerle wouwse plantage moerstraten Scoort lager, en achterstand groeit -6% Scoort hoger maar voorsprong krimpt inwoners = ontwikkeling wijk ; dikte geeft grootte van de verandering weer MdK = Minnebeek-De Krogten Bron: naar een idee van Inbo, data wijkatlas Roosendaal/ bewonersenquête (algemene evaluatie v.d. buurt); bewerking: gemeente Roosendaal 5

13 In de tweejaarlijkse bewonersenquête 3 wordt onder meer de algemene evaluatie van de buurt door bewoners 4 gemeten. Waar deze voor Roosendaal als geheel licht toeneemt, neemt deze voor Kalsdonk juist iets af. Figuur 2 geeft weer hoe de Roosendaalse wijken door de eigen inwoners worden gewaardeerd, in relatie tot de waardering van de andere wijken. De x-as geeft aan hoeveel hoger of lager de wijk ten opzichte van het Roosendaals gemiddelde scoort. De positie op de y-as geeft aan of de relatieve waardering voor de wijk in de loop der jaren is verbeterd of verslechterd. Het is duidelijk dat Kalsdonk, ondanks positieve herstructureringsresultaten op onderdelen, de belangrijkste aandachtswijk van Roosendaal blijft. Binnen de wijk Kalsdonk (CBS-benaming Noord ) is het kleinste niveau waarop structureel data beschikbaar zijn de buurt Kalsdonk (CBS-benaming Kalsdonk ). Linksboven in figuur 1 (pagina 1) is de begrenzing daarvan weergegeven. Binnen deze buurt springt de Voltastraat e.o. er uit: in dit gebied is, in tegenstelling tot de rest van de buurt, geen grootschalige sloop/nieuwbouw uitgevoerd. Over dit gedeelte zijn geen specifieke statistische gegevens beschikbaar; wel kunnen we op basis van de (intensieve) betrokkenheid van wijkprofessionals en bewoners goede kwalitatieve uitspraken doen. Kort gezegd komt het er op neer, dat de zwakke scores van de buurt Kalsdonk vooral worden bepaald door het gebied Voltastraat e.o.; de overige delen van de buurt scoren juist hoger. Daar waar Kalsdonk negatief scoort, liggen de scores in Voltastraat e.o. dus nog eens lager en spelen de problemen juist in die buurt het meest. Figuur 3: Wijkstatistieken Kalsdonk 3 Zie: voor alle resultaten sinds We hebben hiervoor gebruik gemaakt van de belangrijkste indicator uit de bewonersenquête: algemene evaluatie van de buurt. Dit is een schaalscore van 0 (slecht) tot 10 (goed), op basis van stellingen over prettig wonen in de buurt, zoals: Mensen willen graag in deze buurt blijven wonen ; Als je in deze buurt woont heb je het goed getroffen ; Het is vervelend in deze buurt te wonen ; Als 't maar even kan ga ik uit deze buurt verhuizen. 6

14 Aandeel westerse en niet-westerse etniciteit (als % van de inwoners 2009) Inwoners naar etniciteit en leeftijdsklasse (percentage, 2009) Gemeente Roosendaal Gemeente Roosendaal Buurt Kalsdonk Buurt Kalsdonk 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% % Nederlandse etniciteit % overig westerse etniciteit % niet-westers Marokkaanse etniciteit % niet-westers Oost-Europese etniciteit % niet-westers Surinaamse/Antilliaanse etniciteit % niet-westers Turkse etniciteit % overig niet-westerse etniciteit 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% westers 0-24 jaar niet-westers 0-24 jaar westers jaar niet-westers jaar westers 55 jaar en ouder niet-westers 55 jaar en ouder Besteedbaar inkomen per huishouden (percentage huishoudens per inkomensklasse, 2006) Hoogst voltooide opleiding (percentage, 2009) Gemeente Roosendaal Gemeente Roosendaal Buurt Kalsdonk Buurt Kalsdonk 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Huish. met besteedb. inkomen tot Huish. met besteedb. inkomen Huish. met besteedb. inkomen Huish. met besteedb. inkomen Huish. met besteedb. inkomen vanaf % 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% lagere school lager beroepsonderwijs mavo havo/vwo mbo hbo/universiteit Bron: wijkatlas 2009, gemeente Roosendaal Uitgebreide statistische informatie uit de leefbaarometer en uit de Roosendaalse wijkatlas is in de bijlagen opgenomen. Enkele opvallende conclusies: - Demografie: ongeveer de helft van de bevolking van de buurt Kalsdonk bestaat uit autochtonen; in de Philipsbuurt is dit aandeel nog iets lager. - Kalsdonk kent zowel een hoge vergrijzing onder autochtonen als een zeer groot aandeel jongeren ( vergroening ) onder allochtonen; - Ook in opleidingsniveau is een tweedeling zichtbaar: zeer veel laag opgeleiden (meer dan 50%) en een gemiddeld aantal hoog opgeleiden. De middengroep ontbreekt vrijwel. - Ongeveer 85% van de inwoners heeft een besteedbaar inkomen per huishouden van minder dan ca per maand; 41% van de huishoudens moet zelfs met minder dan 1100 per maand rondkomen. - Het aantal inwoners met bijstand of werkloosheidsuitkering is met respectievelijk 10% en 6% ruim tweemaal zo groot als het Roosendaals gemiddelde. 7

15 - Speelgelegenheden en jongerenvoorzieningen worden positief gewaardeerd. Hierin zijn de resultaten van de in het noorden van de buurt gerealiseerde herstructurering zichtbaar. Het zuiden van de buurt (Philipsbuurt) kent aanmerkelijk minder speelmogelijkheden en jongerenvoorzieningen. - De waardering van de buurt in het algemeen en van de openbare ruimte, de kwaliteit van de woningen, het winkelaanbod, overlast, verloedering en veiligheidsgevoel zijn onderwerpen waarop de wijk negatief scoort. Ernstiger is dat behalve op sociale cohesie op al deze punten de scores verslechteren of in een enkel geval hooguit stabiel blijven ten opzichte van 2 jaar geleden. 2.3 Situatie en specifieke problematiek Philipsbuurt De herstructurering van Kalsdonk heeft sinds 1998 tot een aanzienlijke verbetering van de leefbaarheid van de wijk geleid. Toch kan worden geconstateerd dat met name in het gedeelte Philipsbuurt nog een aantal hardnekkige problemen bestaan. Niet alleen zijn deze cumulatief ( probleem op probleem ), ook is het verschil met de rest van Kalsdonk steeds scherper zichtbaar. Een bijkomend aandachtspunt is dat op belangrijke onderdelen als waardering van de buurt, overlast en verloedering de situatie in 2009 slechter is als in Belangrijke maatregelen die genomen kunnen worden om de herstructurering van Kalsdonk fysiek, sociaal en economisch af te ronden liggen op het vlak van: o Sociaal-maatschappelijke ontwikkeling aanpak overlast en verloedering, bieden perspectief, versterken sociale cohesie en participatie, aanpak armoede, opleidingen en taal; o Sociaaleconomische ontwikkeling opleiding en taal, werkgelegenheid, versterken voorzieningen, sociale cohesie en participatie; o Gezondheid en vergrijzing bestrijden negatieve gezondheidsontwikkelingen, aanpak vergrijzingsproblematiek; o Fysieke ingrepen verbeteren woningkwaliteit met behoud van voldoende aanbod goedkope woningen, bestrijden verloedering woningen en woonomgeving, verbeteren inrichting en beheer openbaar gebied; herstructureren centrum Kalsdonk (winkels en voorzieningen Philipslaan); o Aanpak - Samenwerking tussen verschillende organisaties in de wijk onderling, en met bewoners/bedrijven uit de wijk, versterken communicatie en imago-vorming. Onderwerp Situatie in Philipsbuurt Soort probleem Wonen en leven: - Kwaliteit van de woningen en van de buurt is slecht, waardering loopt terug. - Woningen zijn oud maar ook goedkoop. Dat is niet alleen een nadeel, juist de lage huren zijn ook een voordeel. Kwaliteit woningen Verloedering buurt (in stand houden) voldoende aanbod goedkope woningen - Levendigheid, diversiteit en aanwezigheid van voorzieningen (behalve winkels) zijn relatief sterke punten van de wijk. - Gezondheid relatief slecht. Zowel in het algemeen, als specifiek bij allochtone vrouwen, autochtone ouderen en jeugd in het algemeen - Veel vergrijzing autochtonen - Na de herstructurering gaat het op veel onderdelen beter met de wijk. Inwoners zien dat, maar mensen die in andere wijken wonen hebben nog steeds een negatief beeld van de wijk. - De herstructurering is nog niet af. Het centrum van Kalsdonk heeft met de brede school en de binnenkort als gezondheidscentrum in gebruik te nemen Heilig Hartkerk al een goede impuls gekregen, maar de winkelstrip aan de Philipslaan, de Aldi, de pastorie en het buurthuis komen nog aan bod. De Pius X staat leeg, daar moet nog een goede invulling aan worden gegeven. In stand houden/ versterken voorzieningen Gezondheid, beweging Gezondheid, eenzaamheid, geschiktheid woning, inrichting openbaar gebied, zorg&welzijn, vergrijzing Imago Voorzieningen en leegstand, sociale cohesie 8

16 Onderwerp Situatie in Philipsbuurt Soort probleem Werken: - Bijna de helft van de bevolking heeft zeer laag inkomen. Armoede, participatie Leren & opgroeien: Integreren & inburgeren: Veiligheid: Aanpak - Meer dan helft bevolking laag opgeleid. - Bijstand en werkloosheid tweemaal zo hoog als Roosendaals gemiddelde. - Op zich zijn er op Majoppeveld en Borchwerf voldoende bedrijven die werkgelegenheid bieden, ook aan lager geschoolden. Met Workforce is er een goede oplossing om mensen die een bijstandsuitkering krijgen weer aan het werk te helpen, en met Zinc en het starterscentrum zijn er goede mogelijkheden om ondernemerschap te stimuleren. Met gebruikmaking van deze goede bestaande initiatieven kan gewerkt worden aan het versterken van de wijkeconomie. - (Gepensioneerde) ondernemers en vakmensen die in de wijk wonen, willen graag hun kennis inzetten om ondernemers (in spé) uit de buurt op weg te helpen. - Overlast door jongeren. - Taalachterstanden groot probleem (bij nieuwkomers, maar ook in gezinnen waar ouders taal onvoldoende beheersen en hierdoor problemen voor jeugd ontstaan) - Taalachterstand werkt door in kansen op goede opleiding en positie op de arbeidsmarkt - Allochtoon: veel jeugd en jeugdproblematiek - Mede door aard woningvoorraad: structureel hoge instroom nieuwkomers - Taalachterstand oudkomers (zie bij leren en opgroeien) en taalachterstand nieuwkomers - Emancipatie allochtone vrouwen - Sociale stijgingskansen, participatie allochtonen - Slechte score buurt op veiligheidscijfers - Verloedering en overlast belangrijkste aandachtsveld - Drugshandel vanuit panden in wijk, met grote aantrekkingskracht op jongeren om mee te werken. Overstap naar criminaliteit is klein, aantrekkingskracht groot. - Veel organisaties werken aan de ontwikkeling van de wijk, maar te vaak werken ze teveel langs elkaar heen. - Verbeteringen door herstructurering worden door Kalsdonkers wel gezien, maar buiten de wijk blijft het imago slecht. Dit belemmert instroom van kansrijke inwoners. Opleiding (onderwijs, leerwerkplekken) Armoede, werk Werk, voorzieningen Werk, sociale cohesie Overlast, handhaving, voorzieningen, perspectief Opleiding, taal Opleiding, taal Perspectief, voorzieningen (zie ook werken, leren & opgroeien) Integratie als continu aandachtsveld Taalachterstanden (van verschillende aard) Participatie Participatie, sociale cohesie Veiligheid, overlast, inrichting openbare ruimte, verloedering, handhaving, perspectief (relatie met alle bovenstaande onderdelen) Samenwerking/coördinatie, waardoor ook continuïteit van inzet in gevaar komt Imago/waardering van de wijk 9

17 Samenvatting De problemen in de Philipsbuurt zijn cumulatief, en de tegenstelling tussen de Philipsbuurt en de rest van Kalsdonk wordt steeds duidelijker zichtbaar. Niet alles is problematisch, en de wijk als geheel gaat de goede kant op. De leefbaarheid sinds 1998 is duidelijk verbeterd. Wel geldt dat de relatieve achterstand ten opzichte van de rest van de stad nog steeds groeit. Specifiek in de Philipsbuurt spitsen de problemen zich toe op de volgende onderwerpen: veiligheid, overlast, verloedering woningen en woonomgeving, integratie, gezondheid, vergrijzing (m.n. autochtoon), kansen voor jongeren (m.n. allochtoon), opleiding, taal, werk en inkomen. In het volgende hoofdstuk koppelen we de hier geschetste problemen voor dit specifieke gebied aan mogelijke oplossingen, en lichten we toe welke projecten we voor de 40+-subsidie voordragen. 10

18 3. Onze visie en de projecten 3.1 Wijkvernieuwing als proces, balans in de wijk De projecten die we voorstellen sluiten goed aan op het bestaande herstructureringsproces, en geven een belangrijke impuls aan de huidige maatschappelijke opgave. De belangrijkste vernieuwingen zijn: 1) Balans brengen tussen enerzijds fysiek (al veel gerealiseerd) en anderzijds sociaal (initiatieven gestart, maar inhaalslag nodig) en wijkeconomisch (nog op te starten). 2) Positionering van de wijk Kalsdonk als WereldWijk, waardoor de aantrekkingskracht sterk vergroot. 3) Wijkvernieuwing als proces organiseren. Door betrokkenheid en invloed van bewoners te versterken worden effect en duurzaamheid van de ingrepen versterkt. De aangescherpte overkoepelende visie voor Kalsdonk hebben we als volgt vastgesteld: De wijkvernieuwing in Kalsdonk en specifiek in de Philipsbuurt dient bij te dragen aan het bieden van een sociale stijgingsroute voor de inwoners: kansen voor bewoners en ondernemers op het gebied van Wonen, Leren en Werken. Duurzame wijkvernieuwing als proces Om de in hoofdstuk 2 geschetste problemen effectief en duurzaam op te lossen, willen we vooral een meer samenhangend proces van wijkvernieuwing op gang brengen. We willen werken aan een procesverandering gekoppeld aan de inhoud (en andersom), in plaats van te sturen op losse projecten. De maatregelen die we voor ogen hebben, hebben als doel concrete verbeteringen te realiseren die duurzaam bijdragen aan de stijgingsroute voor individuele bewoners en ondernemers van en rondom de Philipsbuurt. Door sterk in te zetten op de samenwerking tussen partners en bewoners willen we bereiken, dat de maatregelen ook duurzaam zijn. Duurzaam in de betekenis van ook na afloop van een project blijft het netwerk en de betrokkenheid van eigen inwoners bij de wijkontwikkeling in stand, en ligt er een basis waarop inwoners, instanties, ondernemers en verenigingen de wijkontwikkeling zelf verder mee kunnen uitbouwen. De voorgestelde maatregelen zijn geen losse, subsidie-gedreven en top-down georganiseerde projecten, maar ingrepen van, met en door de bewoners en hun organisaties zelf. Wanneer in de praktijk blijkt dat de maatregelen niet aansluiten op de behoeften of mogelijkheden van de wijk, zullen we deze tijdens de rit bijstellen. De maatregelen die NU worden voorgesteld, zijn tot stand gekomen in intensief overleg met de buurt. Ze zijn gebaseerd op interviews, een goed bezochte workshop tijdens het wijkcafé, en overleg met inwoners, instanties en ondernemers die zich tijdens dat wijkcafé hebben aangemeld als meedenkers en meewerkers. Balans tussen fysiek, sociaal en economisch De maatregelen die we voorstellen hebben een concreet sociaal-maatschappelijk of sociaaleconomisch effect, en dragen bij aan het integraal leren samenwerken in de wijk. Elk van de maatregelen kent een organisatorische, programmatische en fysieke component. De 40+-subsidieaanvraag is vooral bedoeld voor de eerste twee onderdelen. In een enkel geval wordt subsidie gevraagd voor een (beperkte) fysieke aanpassing van een pand. Het leeuwendeel van de benodigde fysieke investeringen wordt gedekt uit gemeentelijke- en corporatiemiddelen. Buurthuis Gezondheidscentrum Brede School Philipslaan Pius X 11

19 De projecten die we voordragen zijn: 1. De zegeningen van Pius X sociaal-maatschappelijke maatregelen; 2. Duurzaam leren en werken in de Philipslaan sociaaleconomische maatregelen; 3. Over de grens positionering van Kalsdonk als WereldWijk en vernieuwende samenwerking. 3.2 Van problemen naar oplossingen: wat doen we al, wat dragen we voor 40+ subsidie voor? Kort samengevat is in hoofdstuk 2 omschreven, dat uit de analyse en uit de beleving van de buurtbewoners blijkt dat extra inzet nodig is op de volgende terreinen: veiligheid, werk en opleiding, gezondheid, armoede en sociaal isolement, integratie en emancipatie. In figuur 4 zijn deze problemen in de linker kolom nader uitgewerkt. Met deze subsidieaanvraag willen we graag focussen op maatregelen, waar we relatief het meeste winst kunnen boeken m.b.t. de leefbaarheid van de wijk. Wij denken dat dit vooral mogelijk is door nieuwe ontwikkelingen te koppelen aan bestaande (in plaats van het wiel opnieuw uit te vinden), en door in te zetten op die onderwerpen die een grote impact hebben, maar nog niet ook al op andere wijze zijn gestart. Tenslotte kiezen we voor maatregelen, die passen binnen bestaande samenwerkingsverbanden en structuren. Zaken die nog echt in de kinderschoenen staan, komen op dit moment niet in aanmerking. Deze afweging is in figuur 4 vertaald in een koppeling van de in hoofdstuk 2 geschetste problemen, aan projecten die we voor subsidie voordragen. Zoals gezegd dragen we niet alle projecten voor in het kader van de 40+-subsidie. Een aantal projecten of maatregelen is al opgestart of staat in de steigers (Gezondheidsmotor Heilig Hart, Brede School), past niet binnen de criteria van de 40+-subsidie (renovatie en nieuwbouw) of staat nog in de kinderschoenen (De Pastorie van Morgen) om nu al op te voeren. We noemen deze projecten toch, omdat wijkvernieuwing een integraal proces is, en samenhang en positionering een belangrijk onderdeel is van onze visie en aanpak. De maatregelen die in het project Over de Grens vallen, hebben onder meer als doel de integrale aanpak en daarmee ook de continuïteit van de maatregelen te borgen. Monitoren en bijsturen van de voortgang op alle projecten en maatregelen in de wijk hoort daarbij ook die maatregelen die buiten de nu voorliggende subsidieaanvraag vallen. De donker gemarkeerde projecten worden dus wel bewaakt via wijkgericht werken, maar maken geen deel uit van de huidige subsidieaanvraag. 12

20 Figuur 4: Van probleem via project naar maatregel en effect Probleem Project Impulsmaatregel Veiligheid en overlast, Handhaving; Sociale Cohesie; Opleiding; Integratie; Armoede; Perspectief; Taal- Achterstand; leegstand De Zegeningen van Pius X Buurthuis vd Toekomst STA-teams in de buurt, Buurtcoaches, ErOpAf, Actief voor mijn wijk, Actief met elkaar, Samen actief, Meer Taalmaatjes Beoogd effect Participatie, Integratie, Perspectief en veiligheid overlast & verloedering, taalachterstanden Opleiding; Werk; Voorzieningen; Taalachterstand; Perspectief; Sociale cohesie Duurzaam werken in de Philipslaan WonenLerenWerken: werkmakelaar, De Bazaar, Het Gilde Vrouwenstudio Werkgelegenheid, Opleidingsniveau, Wijkvoorzieningen, Perspectief, Integratie en Sociale cohesie Taalachterstanden Gezondheid Vergrijzing Gezondheidsmotor Heilig Hart Wijkzuster Bewegen voor (doelgroep) CJG Woonservicediensten Gezondheid Bewegingstekort, eff ecten vergrijzing Vergrijzing; EenZaamheid; Leegstand Taalachterstand Opleiding Kwaliteit en prijs Woningen; Verloedering Langs elkaar heen Werken Imago wijk De Pastorie van Morgen Brede School Renovatie& Nieuwbouw Over de grens Eenzaamheidsbestrijding (Hi)storietelling Educatie Taal Woningaanpassing Grootschalig onderhoud acupuntuur nieuwbouw Inrichting openbare ruimte Versterken integrale samenwerking MKBA/Leefbaarheidsmonitor WereldWijk Kalsdonk Eenzaamheid Binding, Integratie Sociale cohesie, integratie, emancipatie taalachterstanden overlast & verloedering kwaliteit wonen/woonomgeving Behoud goedkoop aanbod Integraliteit, Continuïteit en Waardering wijk In onderstaande paragrafen worden deze projecten nader toegelicht. Een uitwerking van alle bijbehorende maatregelen is opgenomen in bijlage De Zegeningen van Pius X Het huidige buurthuis staat aan de Philipslaan, in het Hart van Kalsdonk en aan de rand van de oude Philipsbuurt. In het kader van de herstructurering is voorzien, dat het Hart van Kalsdonk een impuls krijgt door het realiseren van (vernieuwde en nieuwe) voorzieningen en het toevoegen van woningen. De brede school is al gerealiseerd, in de Heilig Hartkerk wordt in mei 2010 een Gezondheidscentrum geopend, voor de Pastorie worden nog plannen ontwikkeld. De Aldi krijgt een nieuwe huisvesting naast het buurtcentrum, en de winkelstrip aan de Philipslaan wordt als werk- en detailhandelsgebied herontwikkeld. Het buurthuis krijgt een nieuw onderkomen in het hart van de wijk (circa 2013/1014). Dat impliceert dat, gedurende de herstructurering, voor een periode van naar verwachting 3 jaar, tijdelijk een andere locatie nodig is. Belangrijk aandachtspunt daarbij is, dat de vele vrijwilligers ondanks alle veranderingen behouden blijven voor de buurt. De Pius X is een leegstaand schoolgebouw in de oude Philipsbuurt. Niet alleen ligt dit op 2 steenworpen afstand van het Hart van Kalsdonk, het is ook een monumentaal pand met een karakteristieke uitstraling. In afwachting van een definitieve bestemming, is het uitstekend geschikt voor het onderbrengen van een tijdelijk buurthuis. We willen het moment aangrijpen om de al in gang gezette toenadering tussen verschillende in de wijk actieve stichtingen, te versterken. Niet alleen met 13

* Op basis van Kalsdonk Wereldwijk, Kansen voor Kalsdonk en Wijkperspectief Kalsdonk

* Op basis van Kalsdonk Wereldwijk, Kansen voor Kalsdonk en Wijkperspectief Kalsdonk Oplegnotitie Kalsdonk* Kansen voor Kalsdonk Wereldwijk * Op basis van Kalsdonk Wereldwijk, Kansen voor Kalsdonk en Wijkperspectief Kalsdonk Versie 13 juni 2011 Inhoud 1. Samenvatting Wijkperspectief, Kalsdonk

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD)

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD) Verslag U bent aan de buurt Berkum 29 mei 2013 Aanvang Locatie Aanwezige functionarissen Aanwezig vanuit de politiek 20.00 uur Wijkcentrum De Weijenbelt Hans Kempenaar (voorzitter) Erik Dannenberg (wijkwethouder)

Nadere informatie

Buurtonderneming Kalsdonk

Buurtonderneming Kalsdonk Buurtonderneming Kalsdonk - Opzet buurtonderneming, profiel coördinator, taak/werkwijze overige betrokkenen - Concept dd. 30 mei 2012 Inhoud Kaders 1. Doel buurtonderneming 1. Betrokken/te betrekken partijen

Nadere informatie

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht Factsheet Sportparticipatie in Utrecht mei 2015 Overzicht Deze factsheet geeft op hoofdlijnen een beeld van sporten en bewegen in de stad en maakt deel uit van Utrecht Sport, de Utrechtse sportvisie op

Nadere informatie

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Aanleiding Fonds NutsOhra heeft met het programma Gezonde Toekomst Dichterbij de ambitie om de gezondheidsachterstanden

Nadere informatie

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere migrant. Dit Netwerk Utrecht Zorg voor Ouderenproject (NUZO;

Nadere informatie

HOOGKERK VEILIGE WIJK, ONDANKS VERNIELINGEN. Zonder meer. veilig. Gezinnen: 35% private partijen. Samenwerking publieke en. Kring bljift nodig

HOOGKERK VEILIGE WIJK, ONDANKS VERNIELINGEN. Zonder meer. veilig. Gezinnen: 35% private partijen. Samenwerking publieke en. Kring bljift nodig HOOGKERK VEILIGE WIJK, ONDANKS VERNIELINGEN Sinds 1969 bij gemeente Groningen Kwaliteit woningvoorraad Uitwonende studenten: 58 Specifieke aandacht voor de 18-24 jarigen: 305 verbeterd Kring bljift nodig

Nadere informatie

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011 Sociaal-economische schets van Zuidwest 2011 Zuidwest is onderdeel van het en bestaat uit de buurten Haagwegnoord en -zuid, Boshuizen, Fortuinwijk-noord en -zuid en de Gasthuiswijk. Zuidwest heeft een

Nadere informatie

Nog steeds in. Helmond 77%

Nog steeds in. Helmond 77% De trends volgens de Helmonders Bijlage 4 Resultaten enquête Stadspanel Onderzoek en Statistiek Gooitske Marsman Augustus 2011 Inleiding Helmond heeft een start gemaakt met het project dat uiteindelijk

Nadere informatie

Gegevensanalyse Schiedam-Oost. plaats hier uw foto: de guidelines helpen om de juiste afmeting te maken gebruik schaal en crop mogelijkheden

Gegevensanalyse Schiedam-Oost. plaats hier uw foto: de guidelines helpen om de juiste afmeting te maken gebruik schaal en crop mogelijkheden Gegevensanalyse Schiedam-Oost plaats hier uw foto: de guidelines helpen om de juiste afmeting te maken gebruik schaal en crop mogelijkheden Inwoners en woningen per 1-1-2014 Oost Schiedam inwoners 11.286

Nadere informatie

Woensel West. Focus op emancipatie in een ander decor

Woensel West. Focus op emancipatie in een ander decor Focus op emancipatie in een ander decor Stadsvernieuwing Achterstandswijk Probleem cumulatiegebied Stagnatiegebied Hoerenbuurt. Probleemwijk Impulsbuurt Groot stedenbeleid Integraal wijkvernieuwingsgebied

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Utrecht Vernieuwt - Krachtwijken Verbetering van de woon- en leefsituatie van een aantal buurten in Utrecht, de Krachtwijken in het bijzonder: Kanaleneiland, Overvecht, Ondiep, Zuilen-Oost

Nadere informatie

DE HOOGTE VOLHOUDEN EN EXTRA INZETTEN. sociale problematiek. Inzet op complexe. Meer mensen aan het werk helpen. in woningaanbod

DE HOOGTE VOLHOUDEN EN EXTRA INZETTEN. sociale problematiek. Inzet op complexe. Meer mensen aan het werk helpen. in woningaanbod Gebouwd in de jaren 20 en na de oorlog Bewoners: ca. 3.200 Uitwonende studenten samen met Korrewegwijk: 5.409 18-24 jarigen: 5.165 Inzet op complexe sociale problematiek Meer mensen aan het werk helpen

Nadere informatie

Omgevingscondities: Evaluatieoordelen: Uiteindelijke score:

Omgevingscondities: Evaluatieoordelen: Uiteindelijke score: Analyse van de wijk Grote Waal Noord De Leefbaarometer is in opdracht van het Rijk ontwikkeld en is tot stand gebracht door bureau RIGO en Stichting Atlas voor Gemeenten ontwikkelt. (Voor gegevens zie

Nadere informatie

Bijlage 6. Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba

Bijlage 6. Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba Bijlage 6 Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba Samenvatting en reacties uit "Moskee-project" Consultatie inwoners de Gagel via interviews, de Surinaamse Anwar-e-Quba moskee en de Omar

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Kanaleneiland Leert! Waar staan we en hoe gaan we verder? Wat gaat goed en wat kan beter?

Kanaleneiland Leert! Waar staan we en hoe gaan we verder? Wat gaat goed en wat kan beter? Kanaleneiland Leert! Waar staan we en hoe gaan we verder? Wat gaat goed en wat kan beter? Aanpak gaat door Duurzame verbeteringen vergt lange adem Programma van 10 jaar: 2008-2017 Zoeken naar meer bundeling

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord

Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord Verkiezingsprogramma PvdA Feijenoord Vrijheid, democratie, rechtvaardigheid, duurzaamheid en solidariteit. Dat zijn de idealen van de Partij van de Arbeid. Wij staan voor een spreiding van kennis, macht

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

De Nieuwe Ontwikkelaar, 20 april 2005. Willem Sulsters (WSA)

De Nieuwe Ontwikkelaar, 20 april 2005. Willem Sulsters (WSA) De Nieuwe Ontwikkelaar, 20 april 2005 Geert Ten Hertog (Staedion) ontwikkeligsmanager uitvoeringsfase Willem Sulsters (WSA) procesmanager wijkplan Inhoud Dichtbij de stad en het Zuiderpark Transvaal Wijkplan

Nadere informatie

De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn

De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn De Afrikaanderwijk in 2020 Een wijk om trots op te zijn Praat mee over de toekomst van uw Afrikaanderwijk! Vestia en de deelgemeente Feijenoord hebben - met de hulp van Bewonersorganisatie Afrikaanderwijk

Nadere informatie

Notitie Regionale aanpak vluchtelingenproblematiek Regio Kennemerland 6 november 2015

Notitie Regionale aanpak vluchtelingenproblematiek Regio Kennemerland 6 november 2015 Notitie Regionale aanpak vluchtelingenproblematiek Regio Kennemerland 6 november 2015 1. Inleiding In de regio Kennemerland (inclusief de gemeente Haarlemmermeer) hebben de gemeentelijke bestuurders een

Nadere informatie

Workshop Werk aan de Winkel in oude wijken: en met name aan de particuliere woningvoorraad

Workshop Werk aan de Winkel in oude wijken: en met name aan de particuliere woningvoorraad Workshop Werk aan de Winkel in oude wijken: en met name aan de particuliere woningvoorraad Hans van den Hombergh Bianca Oude Groeniger 1. Introductie Woonlab en deelnemers workshop Woonlab Woonlab is een

Nadere informatie

28 SPECIAL>> VEILIG ONDERNEMEN juli-augustus 2008. INTERVIEW Onderzoek naar invloed van wijkeconomie voor de leefbaarheid. Krachtwijken.

28 SPECIAL>> VEILIG ONDERNEMEN juli-augustus 2008. INTERVIEW Onderzoek naar invloed van wijkeconomie voor de leefbaarheid. Krachtwijken. 28 SPECIAL>> VEILIG ONDERNEMEN juli-augustus 2008 INTERVIEW Onderzoek naar invloed van wijkeconomie voor de leefbaarheid Ondernemer moet Krachtwijken steuntje in de rug geven secondant #3/4 juli-augustus

Nadere informatie

Uit de Voorjaarsnota 2016 Gemeente Utrecht

Uit de Voorjaarsnota 2016 Gemeente Utrecht Paragraaf 3.6: Versnelling Overvecht 2 - In het programma Werken aan werk komt voor 2016 en 2017 een budget beschikbaar voor 350.000 euro voor projecten in Overvecht Overvecht is een atypische wijk. Het

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Leefbaarometer. In grote delen van Tilburg gaat het prima met de leefbaarheid. Vooral in Tilburg-Noord zijn er leefbaarheidsproblemen.

Leefbaarometer. In grote delen van Tilburg gaat het prima met de leefbaarheid. Vooral in Tilburg-Noord zijn er leefbaarheidsproblemen. Leefbaarheid De Leefbaarometer brengt de leefbaarheid op het laagst mogelijke schaalniveau in beeld. In combinatie met andere gegevens en kaartbeelden wordt de achtergrond van de leefbaarheid duidelijk.

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

Strategisch communicatieplan Stokhasselt 2012-2015

Strategisch communicatieplan Stokhasselt 2012-2015 Strategisch communicatieplan Stokhasselt 2012-2015 Stokhasselt is een schone, veilige wijk om te leven, wonen en spelen. Kinderen krijgen goede kansen en bewoners helpen elkaar vooruit. December 2011 1.

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Bijlage 1, bij 3i Wijkeconomie

Bijlage 1, bij 3i Wijkeconomie Bijlage 1, bij 3i Wijkeconomie INHOUD 1 Samenvatting... 3 2 De Statistische gegevens... 5 2.1. De Bevolkingsontwikkeling en -opbouw... 5 2.1.1. De bevolkingsontwikkeling... 5 2.1.2. De migratie... 5 2.1.3.

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006 Grote steden in demografisch perspectief WPRB Werkverband Periodieke Rapportage Bevolkingsvraagstukken WPRB Ingesteld door de minister van OCW Vinger aan de

Nadere informatie

WijkWijzer Deel 1: de problemen

WijkWijzer Deel 1: de problemen WijkWijzer Deel 1: de problemen Ondiep, Utrecht overlast dronken mensen overlast door drugsgebruik overlast jongeren vernieling openbare werken rommel op straat overlast van omwonenden auto-inbraak fietsendiefstal

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede.

Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede. 2016/11 Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede. Binnengekomen d.d. 9 februari 2016 Betreft: Eenzaamheid Eenzaamheid

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Visie op participatie

Visie op participatie 1. Inleiding De VVD vindt dat ieder individu een zelfstandig en zelfredzaam bestaan moet kunnen hebben. Volledige zelfontplooiing is een basisrecht dat daarbij hoort. De overheid dient daar waar nodig

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

NO DRUGS. Plan van aanpak drugsproblematiek

NO DRUGS. Plan van aanpak drugsproblematiek NO DRUGS Plan van aanpak drugsproblematiek Inleiding De gemeenten Bergen op Zoom en Roosendaal hebben het voornemen hun coffeeshops in 2009 te sluiten. Dit kan leiden tot negatieve effecten voor de illegale

Nadere informatie

Factsheet Schiedam 2015

Factsheet Schiedam 2015 Factsheet Schiedam 2015 Bevolking Wonen Economie Veiligheid Sociale Index juli 2015 Kenniscentrum MVS F a c t s h e e t S c h i e d a m P a g i n a 1 Bevolking Ontwikkeling inwonertal 77500 77000 76500

Nadere informatie

WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen

WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen STRATEGISCHE VISIE BBOG zomer 2010 WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen 1. BBOG Het BBOG staat voor Buurtcentra Besturen

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

- Buitengebied-Noord bestaat uit vier buurten met elk een laag inwonersaantal; Langenholte, Haerst, Bedrijventerrein Hessenpoort en Tolhuislanden.

- Buitengebied-Noord bestaat uit vier buurten met elk een laag inwonersaantal; Langenholte, Haerst, Bedrijventerrein Hessenpoort en Tolhuislanden. Stedelijke rapportage Algemeen stad De stedelijke rapportage begint met een vijftal vragen uit het buurt voor buurt onderzoek, die betrekking hebben op het oordeel over de stad Zwolle als geheel. De stad

Nadere informatie

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient, gemeente Capelle a/d IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

De leefbaarometer.nl ontwikkeling van de leefsituatie 1998-2010 in Amersfoort

De leefbaarometer.nl ontwikkeling van de leefsituatie 1998-2010 in Amersfoort De leefbaarometer.nl ontwikkeling van de leefsituatie 1998-2010 in Amersfoort Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal augustus 2011 De Leefbaarometer.nl is een instrument dat is ontworpen om voor heel Nederland

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Herstructurering van de Schepenbuurt en omgeving Maarten Seerden Inleiding Schepenbuurt en omgeving Bouwperiode: jaren 40-50 van de 20e eeuw Wijk is verouderd behoefte

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel aan gemeenteraad

Initiatiefvoorstel aan gemeenteraad Initiatiefvoorstel aan gemeenteraad n.v.t. W.F. Mulckhuijse (SP), R. Pet (GroenLinks), K.G. van Rijn (PvdA), K. Jongejan (VVD) In te vullen door Raadsgriffie Portefeuillehouder nvt nvt RV-nummer: RV-68/2008

Nadere informatie

-diensten. licht van de crisis valt dat niet altijd mee. Juist nu kan het handig zijn

-diensten. licht van de crisis valt dat niet altijd mee. Juist nu kan het handig zijn -diensten Inzicht in kwetsbare doelgroepen Analyse Ken uw doelgroep dé onderbouwing van uw beleid Meedoen in de maatschappij is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Gemeenten, bibliotheken en andere maatschappelijke

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen Maatschappelijke Voorzieningen Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Hilversum 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 8 2 Huisvestingsstrategie en eigendomsstrategie 10 3 Cultuur 15 4 Sociale voorzieningen

Nadere informatie

Wijkanalyses. Rapport wijkanalyses Nieuwegein 2012

Wijkanalyses. Rapport wijkanalyses Nieuwegein 2012 Wijkanalyses Rapport wijkanalyses Nieuwegein 2012 Lisette van Leijenhorst Stagiair gemeente Nieuwegein Afdeling Grondbedrijf & Vastgoedzaken Team Geo-informatie 1 2 Voorwoord Voor u ligt het rapport over

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod ISKB taalcoaching 25 jaar ISKB Taal en meer In 2011 vierde de ISKB met vrijwilligers, cursisten en leerlingen haar 25 jarig bestaan. We hebben een niet meer weg te

Nadere informatie

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen Groningen, 1 maart 2011 Persbericht nr. 34 Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen SPECIALE AANDACHT VOOR KRIMPGEBIEDEN EN VOOR JEUGD De Groninger bevolking groeit nog door tot 2020, en

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum)

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum) Emancipatie en opleidingskeuze A uteur(s): Grip, A. de (auteur) Vlasblom, J.D. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. (auteur) Een

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose

Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose 1. Maak een eerste oriëntatie van de wijk mbv. de Windshield survey (Bijlage 1) Ga eens wandelen door de wijk, kijk goed om je heen, spreek mensen aan. Luister goed naar

Nadere informatie

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. 2013/UIT/54728 24 oktober 2013 2 9 OKT. 2013 AAN de voorzitter van de gemeenteraad bijlage(n) betreffende

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Samenvatting Hfst 5. Trendvragen financiële situatie Na twee jaar van stijgende inkomens zien Leidenaren dit jaar hun inkomenspositie verslechteren. Het zijn

Nadere informatie

de Makassarbuurt De Staat van

de Makassarbuurt De Staat van De Staat van de Makassarbuurt De Makassarbuurt ligt in de Indische Buurt tussen de de Zeeburgerdijk, Molukkenstraat, Insulindeweg en het Flevopark. De buurt beslaat 115 hectare, waarvan meer dan de helft

Nadere informatie

WijkWijzer 2015 Utrecht

WijkWijzer 2015 Utrecht WijkWijzer 205 De tien se wijken in cijfers.nl Inhoud Inleiding 3 se wijken vergeleken 4 4 4 5 5 6 Ontwikkelingen vergeleken 6 Wijken 7 Wijk West 7 Wijk Noordwest 8 Wijk Overvecht 9 Wijk Noordoost 0 Wijk

Nadere informatie

Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013. Subtitel

Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013. Subtitel Quick Scan buurten Hoogezand-Sappemeer April 2013 Subtitel Colofon Titel: Quick Scan Buurten in Hoogezand-Sappemeer Datum: 9 april 2013 Opdrachtgever: Woningcorporatie Lefier Auteur: drs Fransje Grisnich

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Raadsvoorstel Gewijzigd Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Agendapunt: 12 Sliedrecht, 13 mei 2008 Onderwerp: Startnotitie Oude Uitbreiding West Samenvatting: De gemeente Sliedrecht is in het voorjaar

Nadere informatie

Wijkplan 2015 Veenendaal-Oost

Wijkplan 2015 Veenendaal-Oost Wijkplan 2015 Veenendaal-Oost Februari 15 De samenwerking van het Wijkteam Pagina 0 Inhoud Inleiding 2 Aandachtspunten Wijkster 3 Speerpunten 2015 5 Doelen 2015 6 Pagina 1 Inleiding Voor u ligt het Wijkplan

Nadere informatie

Beleidsplan 2014-2018

Beleidsplan 2014-2018 Beleidsplan 2014-2018 (versie 20 oktober 2014) INLEIDING Wooninitiatief Plu-S is een stichting waarvan het bestuur wordt gevormd door ouders of de wettelijke vertegenwoordigers van mensen met een beperking.

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

1 1 111 1 1 11 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1111 111 Ons kenmerk: 2013/280201

1 1 111 1 1 11 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1111 111 Ons kenmerk: 2013/280201 1 1 111 1 1 11 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1111 111 Ons kenmerk: 2013/280201 N Visie op hoofdlijnen op het 1 gebruik van buurthuizen Betere bezetting van accommodaties, meer zelfstandige buurthuizen en minder gesubsidieerde

Nadere informatie

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 In de periode half mei/ begin juli 2013 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Gemeente Houten. Factsheets. Bijlage. 28 maart 2012 - 1 -

Gemeente Houten. Factsheets. Bijlage. 28 maart 2012 - 1 - Factsheets Gemeente Houten Bijlage 28 maart 2012-1 - Leeswijzer De factsheets zijn opgedeeld in 6 blokken. Van linksboven naar rechtsonder zijn deze als volgt: 1. Overzichtskaart van de locatie. In het

Nadere informatie

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015 Onderwerp Beantwoording van schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van het raadslid A. Van den Boogaard (PvdA) inzake Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

Resultaten USP-Bewonersscan, meting 2015

Resultaten USP-Bewonersscan, meting 2015 Resultaten USP-Bewonersscan, meting 2015 In de periode half mei/ half juli 2015 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied 05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied In dit hoofdstuk wordt de structuurvisie verdiept: wat betekent deze visie voor de kernen en het buitengebied? Het wordt in dit hoofdstuk allemaal

Nadere informatie

4 doelstellingen. Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013. Belangrijkste uitkomsten. Beter leven met minder mensen. Over het Woon- en Leefbaarheidplan

4 doelstellingen. Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013. Belangrijkste uitkomsten. Beter leven met minder mensen. Over het Woon- en Leefbaarheidplan Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013 Belangrijkste uitkomsten Beter leven met minder mensen Dat is het uitgangspunt van het Woon- en Leefbaarheidplan Eemsdelta. Om te kijken hoe de regio zich ontwikkeld

Nadere informatie

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Vastgesteld en ondertekend in het bestuurlijk overleg d.d. 26 november 2014 1 Jaarlijks terugkerend

Nadere informatie

Welkom. Casuïstiek Dordrecht. Corporaties en zorgwoningen: roeien tegen de stroom in. Trivire. Wonen, Welzijn en Zorg. Workshop A

Welkom. Casuïstiek Dordrecht. Corporaties en zorgwoningen: roeien tegen de stroom in. Trivire. Wonen, Welzijn en Zorg. Workshop A Corporaties en zorgwoningen: roeien tegen de stroom in Welkom Voorzitter: Bob Spelt teamleider team wonen en stedelijke vernieuwing provincie Utrecht Workshop A Casuïstiek Dordrecht Wim van der Linden

Nadere informatie

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Programma / Projectenagenda Stadskanaal Noord 2014-2015 Dit stuk beschrijft het programma en de projectenagenda van Stadskanaal Noord. Het programma vloeit voort

Nadere informatie

Initiatieven in je stad; op je handen zitten of op je handen staan?

Initiatieven in je stad; op je handen zitten of op je handen staan? Stedelijke vernieuwing Lelystad Initiatieven in je stad; PowerPoint Stedelijke vernieuwing presentatie op uitnodiging. Lelystad op je handen zitten of op je handen staan? Jop Fackeldey, 11 februari 2014

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie