VERSLAG BEVINDINGEN WERKBEZOEK AAN Natuursteen aanrechtfabriek op 21 augustus 2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERSLAG BEVINDINGEN WERKBEZOEK AAN Natuursteen aanrechtfabriek op 21 augustus 2013"

Transcriptie

1 VERSLAG BEVINDINGEN WERKBEZOEK AAN Natuursteen aanrechtfabriek op 21 augustus 2013 Bedrijf XXX Bij XXX worden luxe keukenbladen gemaakt van natuursteen en steen achtige materialen. In de ene vestiging worden hoofdzakelijk keukenbladen gemaakt uit het zogeheten composiet materiaal. In de andere vestiging worden keukenbladen gemaakt uit natuursteen en keramische materialen. Aanleiding Op verzoek van de bedrijfsleiding van XXX is ondergetekende gevraagd om de werkomstandigheden van een medewerker die aan COPD heeft, hierna te noemen medewerker F, te beoordelen. Doel daarvan is na te gaan of deze werkomstandigheden wel of niet toelaten dat medewerker F daar verantwoord veilig en gezond zijn werk kan uitvoeren zonder dat daarbij grotere gezondheidsrisico s worden genomen, gelet op het feit dat medewerker F COPD heeft en daardoor enige beperkingen heeft. Op 21 augustus 2013 is een gesprek geweest met het hoofd P&O, de heer YYY en is een bezoek gebracht aan beide locaties. Bevindingen Natte processen Inherent aan het productieproces vindt stofvorming plaats. Zoveel mogelijk wordt met natte processen gewerkt (Zagen, CNC-bewerkingen, Polijsten en Waterjetten). Bij deze natte processen wordt het merendeel van het water opgevangen, gezuiverd en weer hergebruikt maar ook deels weggeslingerd door de middelpuntvliedende krachten die bij het zagen en slijpen optreden. Het vuile water komt in de omgeving terecht op andere oppervlakken en op de grond, het water verdampt en het stof en kwarts blijft achter. Door transporten van wagentjes, door het lopen van medewerkers en door luchtstromingen in de productiehallen dwarrelt dit stof op, komt ter hoogte van de ademzone van medewerkers en wordt vervolgens ingeademd. Droge werkzaamheden Daarnaast zijn er ook nog verschillende droge werkprocessen, zoals droog slijpen, polijsten en schoonmaken. Bij de droge processen wordt gebruikt gemaakt van slijptollen met bronafzuiging dmv een centraal gelegen afzuig unit. Deze afzuigsystemen zijn voorzien van fijnstoffilters, HEPA-filters om te voorkómen dat het hele fijne stof aan de blaaszijde van de installaties weer in de ruimte wordt geblazen. Voor overige droge werkzaamheden wordt gebruikt gemaakt van een mobile afzuig unit 1 Bij het

2 droog slijpen en polijsten worden persoonlijke beschermingsmiddelen in de vorm van FFP3- filtermaskers (Filtering Facepieces Particle) gedragen. De betreffende medewerkers worden daardoor in directe zin beschermd tegen blootstelling aan stof en kwarts, maar er vindt dan wel verspreiding naar de directe omgeving plaats. Daarna vindt alsnog blootstelling plaats vinden van henzelf en van hun collega s door het opwarrelen van dit stof. Het schoonhouden van de productiehallen gebeurt voor een belangrijk deel droog met behulp van bezems en een veegmachine. Hierbij vindt veel stofverspreiding plaats. Door het grote aantal objecten in de productiehallen is schoonmaken niet goed mogelijk. Tijdens het werkbezoek was op vele objecten en op de vloer dan ook stof aanwezig. Compartimentering Op twee punten op de locatie Stikker zijn delen van de productiehallen met grote plastic flappen gecompartimenteerd. In beide ruimtes wordt gewerkt met slijptollen met bronafzuiging. In de ene afgescheiden ruimte (voorbereiding lijmen) zijn enkele afzuigpijpen aangebracht om de omgevingslucht vrij te maken van stof.. Deze eindigen echter nog zo hoog boven de vloer en zo hoog boven de werkopstellingen dat het effect daarvan gering is. Met een rookpatroon werd dit in kaart gebracht. Bedacht moet worden dat de afzuigcapaciteit met een toenemende afstand drastisch afneemt. Op een afstand van 1 x de diameter van de aanzuigopening is nog maar 10% van de luchtsnelheid over. Bij 2x die afstand nog maar 1%, bij 3x de afstand nog maar - 0,1 %, enz. In de onderhavige situatie was de positie van de afzuigopeningen van de vier pijpen minstens 5 x hun diameter van de werkbank af, waardoor er nog slechts een afzuigsnelheid van 0,001% van de beginwaarde was. De rook van het rookpatroon werd dan ook duidelijk niet naar boven getrokken. Hetzelfde gebeurt ook met vrijkomend stof en kwarts dat bovendien door hun gewicht eerder geneigd is naar beneden te vallen dan naar boven te bewegen richting afzuigopeningen. Een verbetering in deze situatie kan wel worden verkregen door de afvoerpijpen sterk te verlengen tot vlak boven de werkbanken echter zal het effect daarvan niet zo groot zijn dat er geen stof meer rond dwarrelt. In het andere compartiment (Eindcontrole) afgescheiden door degelijke plastic flappen wordt naaste de bronafzuiging de ruimte middels een afzuigsysteem in het dak deels vrij gemaakt van stof en dampen. Kantine Wanneer medewerkers naar de kantine gaan, houden zij hun gewone werkkleding aan. Dit geldt ook voor de medewerkers die droge activiteiten hebben uitgevoerd. Dit betekent dat er ook stofverspreiding in de kantine plaatsvindt. Omkleden Er is een omkleedruimte. Een aantal medewerkers maakt daar gebruik van, andere medewerkers niet. Deze medewerkers gaan in hun werkkleding naar huis. Wanneer van de omkleedruimte gebruik wordt gemaakt, wordt daarin van kleding gewisseld 2

3 zonder dat daarbij een bepaalde werkwijze wordt gevolgd om blootstelling aan stof te voorkómen of te verminderen. Het gevolg daarvan is dat bij het uittrekken van werkkleding juist een grote blootstelling kan plaatsvinden: vrijkomend stof uit de kleding kan dan worden ingeademd. Ook voor de medewerkers die droge processen hebben uitgevoerd (droogslijpen, schoonvegen van de hallen) gelden geen speciale regels en ook zij wisselen van kleding in de omkleedruimte of gaan in hun werkkleding naar huis. Voor de medewerkers die in hun werkkleding naar huis gaan, geldt dat ook dáár dan blootstelling aan stof en kwarts kan optreden. Immers daar wordt de kleding uitgetrokken en waarschijnlijk meestal binnenshuis, zeker in de herfst en winter. Het gevolg is dat niet alleen zij zelf, maar ook hun thuissituatie en gezinsleden worden besmet met stof en kwarts. Fysieke belasting In de productiehallen gaat het werk gepaard met fysieke belasting. Dit alleen al door dat veel gelopen en gestaan wordt. Het werk is zo dynamisch dat niet of slechts zeer korte tijd even gezeten kan worden (afgezien van de reguliere pauzes). Een medewerker met COPD heeft al veel energie nodig om de chronische ontstekingen in de bronchiën te bestrijden en heeft veelal ook minder ademcapaciteit. Dat betekent dat extra fysieke belasting voor die medewerker dan niet gunstig is. Verbetervoorstellen Om de situatie qua stofblootstelling te optimaliseren zijn in het bedrijf fundamentele maatregelen nodig. Deze bestaan uit een veel beter beheersen van de stofblootstelling bij verschillende processen. Dit kan door verschillende machines in een aparte ruimte te plaatsen en daar goede laag geplaatste afzuiging aan te brengen die direct op de buitenlucht uitstoot (of via HEPA-filters de lucht weer naar binnen brengt). Een veel betere scheiding creëren van opslag en bewerking waarbij logistiek veel beter kan worden schoongemaakt. Een andere wijze van schoonmaken toepassen: niet meer droog schoonmaken maar met schrobmachines met veel water. Dit kan alleen daar waar de oppervlakten van de hallen vrij gehouden worden van materialen. Een fundamentelere aanpak is de materialen zoveel mogelijk plaatsen op rekken of anderszins waarbij de vloeren zo vrij mogelijk blijven en dan via een besproeiingssysteem regelmatig de vloeren schoonspoelen. Een andere wijze invoeren van met bedrijfskleding omgaan: aparte omkleedprocedures met afspoelfaciliteiten; geen bedrijfskleding meer mee naar huis laten nemen. Het uitvoeren van bovenstaande maatregelen vraagt voor een deel zodanig grote investeringen (met name het compartimenteren van werkzaamheden, het scheiden van bewerkingen en opslag, het aanbrengen van betere ventilatiesystemen), dat deze niet op korte termijn gerealiseerd kunnen worden. In de huidige situatie zijn slechts marginale aanpassingen mogelijk. Dit betekent dat uitgegaan moet worden van het huidige niveau van stofbelasting. Rest dan het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen. Een optie om bijna permanent met adembescherming te werken is niet reëel. In principe is adembescherming niet bedoeld om continu te dragen. Daarbij komt dat het dragen van adembescherming fysiek belastend is, hetgeen voor COPD-patiënten niet gunstig is. Normen Er zijn voor de bloostelling aan respirabel stof en kwarts gezondheidskundige grenswaarden opgesteld. Deze bedragen: Grenswaarden Kwarts 0,075 mg/m 3 Respirabel stof: 5 mg/m 3 3

4 Hierbij dient te worden aangetekend dat als streefwaarde bij de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen 10% van de grenswaarde wordt genomen. Als de blootstelling daarboven is dient actie te worden ondernomen om onder die 10% te komen. Dat betekent als aan te houden streefwaarden: Kwarts 0,0075 mg/m 3 Respirabel stof: veelal wordt ook hierbij 0,5 mg/m 3 aangehouden. Meetresultaten Op 25 juni 2013 zijn metingen naar de concentraties in de lucht van respirable stof en kwarts op de vestiging aan de Industrielaan uitgevoerd. Als voorlopige waarden zijn voor kwartsstof waarden gevonden die tussen de 14 en 117 % van de grenswaarden liggen, dus alle liggen boven de 10% van de grenswaarde (NEN689), dus boven de streefwaarde. Een enkele waarde lag zelfs boven de 100% van de grenswaarde (117%). Alleen de concentratie als achtergrond expeditie/waterjethal lag op 7% van de grenswaarde. Alle gevonden waarden lagen dus ruimschoots boven de streefwaarde (tot ruim 1000%). Als voorlopige resultaten van de concentraties aan respirabel stof werden waarden van <1 tot 11 % van de grenswaarde gevonden, en dus tot 110% van de streefwaarde. Op basis van deze metingen op de locatie aan de Industrieweg waar de werkplek van de betreffende medewerker is, is het blootstellingniveau aan kwarts en respirabel stof dus als hoog te karakteriseren. Daarbij de volgende aantekening. Grenswaarden zijn bedoeld voor gewone gezonde werknemers. Voor mensen met een verminderde weerstand of een ziekte onder de leden, gelden deze grenswaarden niet. Zo kunnen mensen die allergisch zijn voor bepaalde stoffen buitensporig op deze stoffen reageren wanneer zij al aan sporen van deze stof worden blootgesteld. De concentratie waar zij dan op reageren is dan ordes van groottes lager liggen dan de 10% van de grenswaarden (of van d streefwaarden). Die mensen dienen dan ook bij voorkeur iedere blootstelling aan die stof te vermijden. In het geval van mensen die COPD hebben, dient de omgeving juist extra schoon te zijn, omdat zij in hun longen al chronische ontstekingen hebben en stof en andere vervuiling dit alleen maar kunnen verergeren. Een werkplaats als in de productiehallen van XXX past hier niet bij. Bovendien gaat het werk met fysieke belasting gepaard (veel staan en lopen) hetgeen voor COPD-patiënten niet gunstig is. Conclusie In de huidige situatie is het af te raden de betreffende medewerker in de productiehallen te laten werken. Ook voor de andere medewerkers wordt aanbevolen maatregelen te nemen om de blootstelling aan respirabel stof en kwarts verder te reduceren. W.J.T. van Alphen, Hoger veiligheidskundige, arbeidshygiënist, chemicus en microbioloog Augustus

5 Bijlage EIGENSCHAPPEN VAN STOF en KWARTS Blootstelling aan stof tijdens het werk kan leiden tot gezondheidsklachten. Bepalend voor waar het stof terechtkomt in de luchtwegen of de longen is de grootte van het stofdeeltje. De blootstelling aan stof kan de volgende effecten hebben: Irritatie Stof kan gemakkelijk irritatie van de slijmvliezen van oog en neus veroorzaken. Klachten zijn prikkeling van de luchtwegen, niezen en hoesten. Blootstelling aan stof kan chronische effecten hebben. Bekend is het ontstaan van chronische bronchitis en allergische astma. Huidaandoening Huidblootstelling van de huid aan stof kan directe effecten als huidaandoening, irritatie en, bij gesensibiliseerde personen, allergie veroorzaken. Doorgaans wordt stof in beperkte mate door de huid opgenomen. Fibrose Inademing van onder andere stof in de vorm van silicaten veroorzaakt de vorming van littekenweefsel (verbindweefseling) in de longen. De elasticiteit van het longweefsel neemt af en de longfunctie vermindert, waardoor het hart wordt overbelast. Deze zogenaamde stoflongen worden aangeduid met de term pneumoconiosen. De meest bekende vormen zijn silicose en asbestose, respectievelijk veroorzaakt door silica (kristallijn kwarts) en asbest. Emfyseem In een later stadium kan de fibrose tot gevolg hebben dat de alveolaire wanden scheuren en er grotere ruimten ontstaan waardoor nog meer functieverlies van de long optreedt (emfyseem). Allergenen Allergenen zijn stoffen die heftige reacties in het lichaam kunnen veroorzaken. Een bepaalde gevoeligheid is reeds vaak aanwezig, maar kan door blootstelling verder worden opgebouwd, zodat de blootgestelde uiteindelijk gesensibiliseerd is en uitermate gevoelig zal reageren op geringe blootstelling aan allergenen. Zo kan een beroepsgebonden allergische astma ontstaan. Veelal zijn personen met allergische astma ook gevoelig voor niet allergeen stof. De gevoeligheid wordt aangeduid met CARA (chronische aspecifieke respiratoire aandoeningen). Kanker Blootstelling aan sommige stoffen in het beroep vergroten de kans op kanker. Soms gebeurt dit doordat de stof direct op het genetisch materiaal ingrijpt. Deze stoffen kennen eigenlijk geen drempelwaarde omdat één molecuul reeds genetische verandering kan veroorzaken. Silica veroorzaakt een genetische schade. Voor silica (zit in kwarts) is bewezen dat het kan leiden tot longkanker. Niettemin is er toch een grenswaarde voor silica vastgesteld (zie verder). Wat gebeurt er met stof in de longen? De schade die stof kan aanrichten in de longen is afhankelijk van een aantal factoren: Grootte van de deeltjes Dosis Duurzaamheid Klaringsvermogen van het lichaam (= reinigend vermogen). De afmeting van de stofdeeltjes bepaalt of deze deeltjes de ademhalingswegen binnendringen. Deeltjes met een gemiddelde diameter groter dan 100 micrometer treden nauwelijks binnen. 5

6 Deeltjes groter dan ongeveer 10 micrometer blijven grotendeels hangen ter hoogte van de neusholten. De neus heeft een filterende functie. Naar mate de deeltjes kleiner zijn dringen ze dieper door in de ademhalingswegen (zie tabel). Streek Deeltjes grootte Neus- en keelstreek 5 30 µm Luchtpijp, bronchiën en bronchioli 1 5 µm Alveoliën (luchtzakjes van de long) 1 µm De dosis en de duurzaamheid hangen samen met de klaring ofwel de hoeveelheid stof die per uur uit de long wordt verwijderd. De klaring bepaalt hoe lang en hoeveel van de ingeademde hoeveelheid stof op een bepaalde plaats aanwezig blijft en bepaalt daardoor dus de dosis. Daarnaast is er een verschil in duurzaamheid tussen deeltjes. Cementstof (met name CaCO 3 ) en graanstof lossen binnen enkele dagen volledig op in de luchtwegen door de grote concentratie water. Andere stoffen zijn daarentegen zo duurzaam dat ze zonder actieve verwijdering levenslang in de long aanwezig kunnen blijven. Afweermechanismen De afweer in de long kent twee belangrijke reinigingsmechanismen. Reiniging met behulp van slijm en trilharen. Dit mechanisme vindt plaats in de neus, de keelholte, de luchtpijp, de bronchiën en de bronchiolen. Het mechanisme zorgt ervoor dat stofdeeltjes worden opgevangen en via trilharen naar de keelholte gebracht worden. Vervolgens worden de deeltjes verder opgehoest en doorgeslikt. Dit proces duurt ongeveer 20 minuten. Sommige stoffen (zoals tabaksrook) reduceren de activiteit van het slijm en de trilharen, zodat effectieve verwijdering van deeltjes sterk wordt vertraagd. Reiniging door middel van fagocytose (opeten). Dit mechanisme vindt plaats ter hoogte van de luchtzakjes. Macrofagen worden vervolgens vla de lymfevaten van de longen afgevoerd. Een deel van het stof kan ook In het lymfesysteem achter blijven. In vergelijking met klaring van de bovenste luchtwegen Is dit proces veel trager. Kwarts (siliciumdioxide) Kwarts is een type kristallijn siliciumdioxide en zit in zand en in de meeste natuurlijke gesteenten, dus in veel bouwmaterialen. Als er meer dan 1,5% kwarts in een materiaal zit, spreekt men van kwartshoudend materiaal. Het kwartsgehalte verschilt per soort (natuur)steen of bouwmateriaal. Kwartsstof is heel fijn stof, dat niet of nauwelijks te zien is. Het bestaat uit hele kleine onoplosbare stofdeeltjes die diep in de longen terechtkomen. Vooral bij het werken in slecht geventileerde binnenruimten kan de concentratie kwartsstof hoog oplopen. Naast kwartsgehalte en bewerkingsmethode hebben de samenstelling en de aard van het materiaal invloed op het vrijkomen van kwartsstof. Bij het mechanisch bewerken van harde materialen komt bijvoorbeeld meer stof vrij dan bij het bewerken van zachte materialen. Ook de wijze van schoonmaken (vegen, nat schoonmaken, perslucht of zuigen) is van invloed op de hoogte van de concentratie kwartsstof op de werkplek. Het inademen van hele kleine kwartshoudende stofdeeltjes kan ernstige longaandoeningen veroorzaken. De kleine stof deeltjes, het respirabele stof, dringen diep door in de longen. Daar kunnen de kwartsstofdeeltjes bindweefselvorming veroorzaken. Dat wordt longfibrose of ook wel stoflongen (of silicose) genoemd. Het longweefsel kan dan minder zuurstof opnemen en wordt minder elastisch. Dat kan betekenen dat werknemers bij inspanning kortademig en benauwd worden, gaan hoesten en last krijgen van pijn op de borst. Hoe meer stof is ingeademd, hoe meer schade er ontstaat en die schade is niet meer te herstellen. De beschadiging van de longen gaat namelijk door, ook al is er geen blootstelling meer aan kwartsstof. Het kwarts is dan namelijk nog in de longen aanwezig. Het verraderlijke is dat de meeste mensen er in eerste instantie niet eens zoveel 6

7 van merken, pas op latere leeftijd krijgt men er echt last van. Kwarts is ook opgenomen op de lijst van kankerverwekkende stoffen, blootstelling eraan kan longkanker veroorzaken. Langdurige blootstelling aan respirabel stof boven de vastgelegde grenswaarden voor blootstelling kan leiden tot hoesten, kortademigheid, en kan COPD (chronisch obstructieve longziekte) veroorzaken en bestaande gevallen van COPD verergeren. Kwarts kan mogelijk bindweefsel in de longen veroorzaken en wordt beschouwd als kankerverwekkend. Voor de beoordeling van kwartsstof in de inademinglucht is een grenswaarde nodig. De overheid heeft deze vastgesteld op 0,075 mg per m³ lucht bij een achturige werkdag. Dat betekent dat een werknemer niet meer dan acht uur per dag aan deze concentratie kwartsstof mag worden blootgesteld. Gelet op de carcinogene werking van kwarts wordt veelal een streefwaarde van10% van deze grenswaarde aangehouden. 7

Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever

Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever Kwartsstof te lijf Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever Kwartsstof te lijf! Bijna iedereen in de bouw heeft te maken met stof. Bij bouwwerkzaamheden komt nu eenmaal

Nadere informatie

LUISTER NAAR. DE RISICO S van PRAKTISCHE OPLOSSINGEN. Een initiatief van:

LUISTER NAAR. DE RISICO S van PRAKTISCHE OPLOSSINGEN. Een initiatief van: LUISTER NAAR JE LONGEN DE RISICO S van werken met FIJNSTOF en KWARTSSTOF PRAKTISCHE OPLOSSINGEN Een initiatief van: Wat is kwartsstof Siliciumdioxide, of kwarts, bestaat uit de chemische elementen silicium

Nadere informatie

Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer

Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer Kwartsstof te lijf Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer Kwartsstof te lijf! Bijna iedereen in de bouw heeft

Nadere informatie

Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Voor werknemers Werk veilig. Kwartsstof te lijf! Doe de kwartsstof test.

Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Voor werknemers Werk veilig. Kwartsstof te lijf! Doe de kwartsstof test. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Voor werknemers Werk veilig. Kwartsstof te lijf! Doe de kwartsstof test. Kwartsstof te lijf! BIJNA IEDEREEN IN DE BOUW HEEFT TE MAKEN MET STOF. BIJ

Nadere informatie

Stofvrij voegen uithakken met waterverneveling

Stofvrij voegen uithakken met waterverneveling Stofvrij voegen uithakken met waterverneveling 1. Risico s Steenachtige materialen bevatten een hoog gehalte aan kwarts. Kwarts is een vorm van siliciumdioxide (SiO 2 ) en is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

SLEUVEN FREZEN BOUWCAT@BBTEC.NL 147

SLEUVEN FREZEN BOUWCAT@BBTEC.NL 147 SLEUVEN FREZEN 7 www.bbtec.nl FAX: 0168-331 250 l MAIL: www.bbtectools.com BOUWCAT@BBTEC.NL 147 148 SLEUVENFREZEN STOFPROBLEMATIEK t KWARTS Kwartstof dat vrijkomt bij het sleuvenfrezen kan ernstige longaandoeningen

Nadere informatie

Kwartstof in de lucht (mg/m2) Tot ca. 15 (= 200 x teveel!)

Kwartstof in de lucht (mg/m2) Tot ca. 15 (= 200 x teveel!) Stof in de bouw Iedereen die in de bouw werkt komt in aanraking met stof. Op iedere bouwplaats is stof aanwezig, want het komt vrij bij allerlei bewerkingen. Van iedere twee bouwvakkers heeft er een last

Nadere informatie

ToolboxKwartsstof. voor gezond en veilig werken

ToolboxKwartsstof. voor gezond en veilig werken ToolboxKwartsstof Inhoud toolbox Kwartsstof Wat is stof? Wat gebeurt er als je teveel stof inademt? Wat is teveel? Wat kun je hiertegen doen? 2 Wat is stof? Alle deeltjes die in de lucht rondzweven Stof

Nadere informatie

HOUTSTOF EN UW GEZONDHEID ALGEMEEN

HOUTSTOF EN UW GEZONDHEID ALGEMEEN HOUTSTOF EN UW GEZONDHEID ALGEMEEN Bij de bewerking van hout komt bijna onvermijdelijk houtstof vrij. Blootstelling aan houtstof, met name inademing, brengt risico's voor de gezondheid met zich mee. Houtstof

Nadere informatie

Kristallijn respirabel kwartsstof in de bouw

Kristallijn respirabel kwartsstof in de bouw Kristallijn respirabel kwartsstof in de bouw Unica Installatietechniek B.V. Columbusstraat 8 7225 VR EMMEN Tel. 0591-571111 Fax 0591-571110 Inleiding: Kristallijn respirabel kwartsstof. Heb ik daar iets

Nadere informatie

STOFVRIJ WERKEN LOST HET VOOR U OP! 1 2 3 EVEN...BIJ GERRITSE HALEN

STOFVRIJ WERKEN LOST HET VOOR U OP! 1 2 3 EVEN...BIJ GERRITSE HALEN STOFVRIJ WERKEN LOST HET VOOR U OP! 1 2 3 EVEN...BIJ GERRITSE HALEN WWW.GERRITSE.NL 2 Inhoud Inleiding Stofvrij werken en de overheid Wat is kwartsstof? Wat is houtstof? Werk gezond, werk stofvrij Kies

Nadere informatie

Tekst bij de sheets: Toolbox Gevaarlijke stoffen

Tekst bij de sheets: Toolbox Gevaarlijke stoffen Tekst bij de sheets: Toolbox Gevaarlijke stoffen In onderstaande tabel is aangegeven welke sheets er zijn. Sheet Korte omschrijving 1 Toolbox Gevaarlijke stoffen 2 Hoe herken je een gevaarlijke stof? 3

Nadere informatie

De longverpleegkundige

De longverpleegkundige De longverpleegkundige De longverpleegkundige Van uw longarts heeft u de eerste informatie gekregen over uw aandoening en de klachten die daarmee gepaard gaan. Vervolgens heeft de longarts u verwezen naar

Nadere informatie

Wat is kwartsstof? p. 2

Wat is kwartsstof? p. 2 Campagne Kwartsstof Wat is kwartsstof? Kwarts = siliciumdioxide (SiO 2 ) Fijn, onzichtbaar stof Uiterst kleine onoplosbare stofdeeltjes < 0,0007mm Dringen diep door in de longen indien geen bescherming

Nadere informatie

CONSTRUCTION 2013-3. DUStCO. Dustcollectors

CONSTRUCTION 2013-3. DUStCO. Dustcollectors CONSTRUCTION 2013-3 Bull duster TM DUStCO Dustcollectors DUStCO Dustcollectors 90% TOT STOF- IE T C U D RE Dustco Benelux BV uit Vorden heeft zich in de afgelopen jaren volledig gespecialiseerd in het

Nadere informatie

1. IDENTIFICATIE VAN HET PRODUCT EN HET BEDRIJF

1. IDENTIFICATIE VAN HET PRODUCT EN HET BEDRIJF VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD JUNTAX JUNTAX Datum herziening: mei 2009 1. IDENTIFICATIE VAN HET PRODUCT EN HET BEDRIJF 1.1.- Product: Vast pigmentpreparaat. 1.2.- Bedrijfsnaam: Cosentino, S.A. Ctra. C-323.

Nadere informatie

VGWM A WAY OF LIVING BENZEEN. Standaards voor professionals, wees alert!

VGWM A WAY OF LIVING BENZEEN. Standaards voor professionals, wees alert! VGWM A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert! Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan gesloten installaties en systemen zijn strikte procedures van kracht. Er bestaat immers een

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stof: het sluimerende gevaar in de agrarische sector

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stof: het sluimerende gevaar in de agrarische sector Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Stof: het sluimerende gevaar in de agrarische sector STOF: het sluimerende gevaar in de agrarische sector Stof komt overal voor, iedereen komt er dagelijks

Nadere informatie

VERVOLG WERKEN MET KWARTSSTOF ARBOCATALOGUS MAATREGELEN OM BLOOTSTELLING

VERVOLG WERKEN MET KWARTSSTOF ARBOCATALOGUS MAATREGELEN OM BLOOTSTELLING MAATREGELEN OM BLOOTSTELLING AAN KWARTSSTOF TE VOORKOMEN OF TE BEPERKEN Allereerst moet bekeken worden of ander materiaal of een andere werkmethode mogelijk is. Als dat niet kan is het belangrijk om zoveel

Nadere informatie

NATUURSTEEN. Hoe stoffig zijn de longen van uw werknemers? Arbouw voor gezond en veilig werken

NATUURSTEEN. Hoe stoffig zijn de longen van uw werknemers? Arbouw voor gezond en veilig werken NATUURSTEEN Hoe stoffig zijn de longen van uw werknemers? Arbouw voor gezond en veilig werken Zwaar en stoffig werk Het werken met natuursteen is zwaar werk. Ook komt er bij het bewerken van natuursteen

Nadere informatie

Toolbox-meeting Adembescherming

Toolbox-meeting Adembescherming Toolbox-meeting Adembescherming Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Via de ademhalingsorganen kan vergiftiging plaatsvinden door zeer

Nadere informatie

Schadelijke producten algemeen

Schadelijke producten algemeen Schadelijke producten algemeen Wat zijn schadelijke producten? Wat zijn de gevolgen van werken met schadelijke producten? Welke factoren zijn van invloed op de schadelijkheid? Wat zegt de wet? Wat kunnen

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

Glasvezel producten. Versie 1.0 Herzieningsdatum 21.10.2015 Printdatum 21.10.2015

Glasvezel producten. Versie 1.0 Herzieningsdatum 21.10.2015 Printdatum 21.10.2015 PARAGRAAF 0. ALGEMENE INFORMATIE Deze producten zijn items die vallen onder artikel 3.3 van verordening (EG) nr. 1907/2006 (REACH). Ze bevatten geen bestanddelen die vrijkomen onder normale of redelijkerwijs

Nadere informatie

HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS H HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen

Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen Hieronder vindt u enkele veelgestelde vragen Er is dus asbest verspreid, wat betekent dit voor mij? Het asbestgebied is afgezet. U mag hier wel uit, u wordt ontsmet bij het naar buiten gaan. Mag ik het

Nadere informatie

COPD en longproblematiek. Angst voor inspanning Noodzaak voor inspanning

COPD en longproblematiek. Angst voor inspanning Noodzaak voor inspanning COPD en longproblematiek Angst voor inspanning Noodzaak voor inspanning De luchtwegen Hogere luchtwegen (Mond, keel, neus) Slijmvlies zorgt voor bevochtiging v/d lucht en het binden van stofdeeltjes Lagere

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Kwartsstof

Basisinspectiemodule Kwartsstof Basisinspectiemodule Kwartsstof Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie SZW. Verder is de in deze

Nadere informatie

Glasvezelfilamentgaren producten

Glasvezelfilamentgaren producten PARAGRAAF 0. ALGEMENE INFORMATIE Deze producten zijn items die vallen onder artikel 3.3 van verordening (EG) nr. 1907/2006 (REACH). Ze bevatten geen bestanddelen die vrijkomen onder normale of redelijkerwijs

Nadere informatie

maart 2008 BENZEEN VGWM Gezondheid Veiligheid Welzijn A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert!

maart 2008 BENZEEN VGWM Gezondheid Veiligheid Welzijn A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert! maart 2008 VGWM A WAY OF LIVING Veiligheid Gezondheid Welzijn Milieu VGWM Standaards voor professionals, wees alert! Werk veilig of werk niet Voor werkzaamheden aan gesloten installaties en systemen zijn,

Nadere informatie

HSE guidelines. januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines. januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS HSE guidelines H januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (GBBS) van de Gezondheidsraad gezondheidskundige

Nadere informatie

Toolbox. Gevaarlijke stoffen

Toolbox. Gevaarlijke stoffen Toolbox Gevaarlijke stoffen Stichting Arbouw 2009. Alle rechten voorbehouden Hoe herken je een gevaarlijke stof? Gevaarlijke stoffen herken je aan het etiket: gevaarsymbolen; R-zinnen; S-zinnen. 2 Gevaarsymbolen

Nadere informatie

dit boekje? Waarom dit boekje? 3 Wat is lasrook? 4 Wat zijn de risico s? 5 Wat kan ik doen? 6

dit boekje? Waarom dit boekje? 3 Wat is lasrook? 4 Wat zijn de risico s? 5 Wat kan ik doen? 6 lasrook te lijf! 2 lasrook te lijf! inhoud waarom dit boekje? 5xbeter 3 Waarom dit boekje? 3 Wat is lasrook? 4 Wat zijn de risico s? 5 Wat kan ik doen? 6 Voordat je gaat lassen 7 Lasrookpluim 8 Bronafzuiging

Nadere informatie

TOOLBOX. Aanpak (kwarts)stof door dakdekkers. Risico s van stof en maatregelen uit de Arbocatalogus Platte daken

TOOLBOX. Aanpak (kwarts)stof door dakdekkers. Risico s van stof en maatregelen uit de Arbocatalogus Platte daken TOOLBOX Aanpak (kwarts)stof door dakdekkers Risico s van stof en maatregelen uit de Arbocatalogus Platte daken Aanpak (kwarts)stof In het kader van het project: Duurzaam inzetbaar dakwerk Veilig en gezond

Nadere informatie

Astma/COPD Dienst Geldrop

Astma/COPD Dienst Geldrop Astma/COPD Dienst Geldrop Wat is astma en COPD? Astma is een ontsteking aan de luchtwegen. Wanneer de luchtwegen overgevoelig op (allergische of niet-allergische) prikkels reageren door het samentrekken

Nadere informatie

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Inleiding Symptomen Werking van de neus VERKOUDHEID 202 Inleiding U komt op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde, omdat u last heeft van verkoudheid. Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in uw neus, bijholten en uw keel. Verkoudheid

Nadere informatie

Geen vuiltje aan de lucht? voor gezond en veilig werken

Geen vuiltje aan de lucht? voor gezond en veilig werken Geen vuiltje aan de lucht? voor gezond en veilig werken Of toch wel? 66,0% 64,0% 62,0% 60,0% 58,0% 56,0% 54,0% 52,0% 50,0% Klachten over stof Dakdekkers (n=129) Bouwplaatspersoneel in totaal (n=28.584)

Nadere informatie

Afgelopen nacht heeft er een brand gewoed. Hierbij is rook en asbest vrijgekomen. Hieronder leest u het antwoord op de meest voorkomende vragen.

Afgelopen nacht heeft er een brand gewoed. Hierbij is rook en asbest vrijgekomen. Hieronder leest u het antwoord op de meest voorkomende vragen. Asbestbrand Vragen en Antwoorden Veelgestelde vragen rook en asbest Afgelopen nacht heeft er een brand gewoed. Hierbij is rook en asbest vrijgekomen. Hieronder leest u het antwoord op de meest voorkomende

Nadere informatie

Checklist Gezondheidsklachten door fijnstof

Checklist Gezondheidsklachten door fijnstof Checklist Gezondheidsklachten door fijnstof Bij werkzaamheden zoals het verwijderen van oud riet, slijpen, hakken, zagen van hout en vegen komt fijnstof vrij. Fijnstof kan ingeademd worden en in de longen

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden over asbest

Vragen en Antwoorden over asbest Vragen en Antwoorden over asbest 2 augustus 2012 1. Wat is asbest? Asbest is een verzamelnaam voor een aantal mineralen, die zijn opgebouwd uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. Asbest is een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Kwartstofproblematiek in de bouwnijverheid het probleem en de aanpak 04/02/2014

Inhoudsopgave. Kwartstofproblematiek in de bouwnijverheid het probleem en de aanpak 04/02/2014 Kwartstofproblematiek in de bouwnijverheid het probleem en de aanpak Dr. Ir. Consultant arbeidshygiëne en epidemiologie Datum: 04 Februari 2014 1. Overzicht van de huidige wet en regelgeving 2. Gezondheidseffecten

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform EU No. 1907/2006 (REACH), Annex II. Demula Silica Fume

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Conform EU No. 1907/2006 (REACH), Annex II. Demula Silica Fume 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET MENGSEL EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 1.1 Productcode Chemische naam/synoniemen : - REACH registratienummer : - CAS Nr. : - EINICS Nr. : - Index-nummer (Bijlage

Nadere informatie

Astma / COPD-dienst Geldrop

Astma / COPD-dienst Geldrop Astma / COPD-dienst Geldrop Wat is astma en COPD Astma is een ontsteking aan de luchtwegen. De luchtwegen reageren overgevoelig op (allergische of niet-allergische) prikkels door het samentrekken van luchtwegspiertjes,

Nadere informatie

De longverpleegkundige

De longverpleegkundige De longverpleegkundige Algemeen U bent door uw longarts verwezen naar de longverpleegkundige. Een longverpleegkundige is een verpleegkundige, die zich heeft gespecialiseerd in astma en COPD (chronische

Nadere informatie

Werken met kwarts ARBOWIJZER 4. Kwarts of kwatsch? Inhoudsopgave

Werken met kwarts ARBOWIJZER 4. Kwarts of kwatsch? Inhoudsopgave FNV BOUW BESTAAT UIT FNV BOUW & INFRA, FNV AFBOUW EN ONDERHOUD, FNV MEUBEL & HOUT EN FNV WOONDIENSTEN ARBOWIJZER 4 Werken met kwarts Kwarts of kwatsch? Stof zijt gij... De één werpt stof op, de ander krijgt

Nadere informatie

Veiligheids- en gezondheidsrisico s in de garage- en carrosseriesector

Veiligheids- en gezondheidsrisico s in de garage- en carrosseriesector Veiligheids- en gezondheidsrisico s in de garage- en carrosseriesector Educam Lokeren 16-17/11/2011 Ing. L. GUILLEMYN Toezicht op het Welzijn op het Werk Waarom deze opleiding? Campagnes door TWW in de

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

Basisinspectiemodule. Kwartsstof

Basisinspectiemodule. Kwartsstof Basisinspectiemodule Kwartsstof 1 Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie SZW. Verder is de in deze

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

GEZONDHEIDS- & VEILIGHEIDSFICHE. Sheet Nr. 0012 Herziening 3, september 2003 1. PRODUCT IDENTIFICATIE

GEZONDHEIDS- & VEILIGHEIDSFICHE. Sheet Nr. 0012 Herziening 3, september 2003 1. PRODUCT IDENTIFICATIE GEZONDHEIDS- & VEILIGHEIDSFICHE Sheet Nr. 0012 Herziening 3, september 2003 Commerciële naam: 1. PRODUCT IDENTIFICTIE Dicalite 104, 143, 153, 183, BP3, BP5, BP8, CC1, C3, S3, D4, D4C, D4R, IG3, IG33 (alle

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

mei 2008 VGWM Gezondheid Veiligheid Welzijn A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert!

mei 2008 VGWM Gezondheid Veiligheid Welzijn A WAY OF LIVING Standaards voor professionals, wees alert! mei 2008 VGWM A WAY OF LIVING Veiligheid Gezondheid Welzijn Milieu VGWM Standaards voor professionals, wees alert! Werk veilig of werk niet Voor werkzaamheden aan geopende installaties en systemen zijn,

Nadere informatie

Longziekten. Behandeling van COPD / COPD pad. Afdeling: Onderwerp:

Longziekten. Behandeling van COPD / COPD pad. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Longziekten / COPD pad 1 De behandeling van COPD Inleiding Deze folder geeft u informatie over het ziektebeeld en de behandeling van COPD en geeft stapsgewijs weer wat u de komende

Nadere informatie

De volgende onderwerpen komen in deze folder aan bod:

De volgende onderwerpen komen in deze folder aan bod: Longfibrose In deze folder vindt u informatie over longfibrose. Als u na het lezen nog vragen heeft, dan kunt u daarop tijdens uw polikliniekafspraak terugkomen. De volgende onderwerpen komen in deze folder

Nadere informatie

MET HITACHI WERK JE AAN OPTIMALE STOFAFZUIGING ZONDER DAT JE HET MERKT

MET HITACHI WERK JE AAN OPTIMALE STOFAFZUIGING ZONDER DAT JE HET MERKT STOFVRIJ 2015 2 INHOUD Pag. TNO gekeurd/gecertificeerd 3 Boor-beitelhamers Boor- en breekhamers 9 Haakse slijpmachines 10 Diamant slijpmachines/ Afkort- verstekzaagmachines 11 Zaagmachines 12 Schaaf- en

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Monique Meijerink 30 maart 2009. Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten

Monique Meijerink 30 maart 2009. Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten Monique Meijerink Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten Krantenkoppen liegen er niet om Bewoners eisen recht op schone lucht Niks aan de hand, gewoon deuren en ramen dicht Megastal bedreiging voor

Nadere informatie

IndusTox Consult. Stof op de werkvloer van composteerbedrijven. Inhoud. Samenstelling van stof in composteerbedrijven

IndusTox Consult. Stof op de werkvloer van composteerbedrijven. Inhoud. Samenstelling van stof in composteerbedrijven Stof op de werkvloer van composteerbedrijven Wat is het risico van jarenlang dagelijks inademen? Hoe risico beheersen? Frans Jongeneelen Inhoud 1. Samenstelling GFT- en compoststof 2. Risicocomponenten

Nadere informatie

> waterdamp < zuurstof Aan ingeademde lucht = stikstof

> waterdamp < zuurstof Aan ingeademde lucht = stikstof Biologie Samenvatting Hoofdstuk 1 1. Wat is verbranding? Brandstof: Stof die verbrandt Energie: Komt vrij tijdens verbranding --> Beweging, Warmte, Licht Verbrandingsproducten: De stoffen die ontstaan

Nadere informatie

Vocht, schimmels & gezondheid

Vocht, schimmels & gezondheid Vocht, schimmels & gezondheid Ongeveer 15 procent van de woningen in Nederland is vochtig. Te veel vocht vermindert de kwaliteit van de binnenlucht. Dit kan luchtweg- en andere gezondheidsklachten bij

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Asbest. Nieuwsbrief 62 Herfst deel 1 2012

Asbest. Nieuwsbrief 62 Herfst deel 1 2012 Nieuwsbrief 62 Herfst deel 1 2012 Asbest Asbestmineralen mogen sinds het KB van 23 oktober 2001 niet langer vervaardigd, gebruikt of op de markt gebracht worden. Tot die periode kende asbest een grote

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE OP DE LONGAFDELING BIJ EEN EXACERBATIE COPD

FYSIOTHERAPIE OP DE LONGAFDELING BIJ EEN EXACERBATIE COPD FYSIOTHERAPIE OP DE LONGAFDELING BIJ EEN EXACERBATIE COPD Wat is COPD? COPD is een ongeneeslijke chronische aandoening aan de luchtwegen (Chronic Obstructive Pulmonary Diseases). Deze longaandoening kan

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

9e Versie, datum: December 2013 vervangt: Juli 2010 versie. Bijgewerkt met: A.St.A. Europe (Agglomerated Stones Association of Europe) SILESTONE

9e Versie, datum: December 2013 vervangt: Juli 2010 versie. Bijgewerkt met: A.St.A. Europe (Agglomerated Stones Association of Europe) SILESTONE 9e Versie, datum: December 2013 vervangt: Juli 2010 versie. Bijgewerkt met: A.St.A. Europe (Agglomerated Stones Association of Europe) SILESTONE VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD THE ORIGINAL 01 IDENTIFICATIE

Nadere informatie

VRAAG & ANTWOORDLIJST

VRAAG & ANTWOORDLIJST Algemene opmerking: VRAAG & ANTWOORDLIJST Maart 07 Sanering van asbestdraailingen en gezondheid Op 26 maart 2007 startte de OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) met de verwijdering van asbestcementdraailingen

Nadere informatie

Inhaleren moet je leren Droog oefenen Geneesmiddelen op maat

Inhaleren moet je leren Droog oefenen Geneesmiddelen op maat In Nederland heeft één op de tien mensen last van een chronische aandoening aan de luchtwegen. Dit kan astma zijn, chronische bronchitis of emfyseem. Voor astma, chronische bronchitis en emfyseem samen

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

RS-virus. Albert Schweitzer ziekenhuis Kinderafdeling januari 2015 pavo 0059

RS-virus. Albert Schweitzer ziekenhuis Kinderafdeling januari 2015 pavo 0059 RS-virus Albert Schweitzer ziekenhuis Kinderafdeling januari 2015 pavo 0059 Inleiding Uw kind is mogelijk besmet met het RS-virus. In deze folder leest u wat voor ziekte dit is en welke behandeling uw

Nadere informatie

Gaswisseling. Samenvatting voor de toets

Gaswisseling. Samenvatting voor de toets Gaswisseling Samenvatting voor de toets Inhoudsopgave Gaswisseling bij verschillende diergroepen Ademhalingsstelsel Route van ingeademde lucht Longblaasjes en haarvaten Huig en strotklepje Ribademhaling

Nadere informatie

Verwijder de beschermfolie net voor de oplevering en u biedt uw eindklant steeds opnieuw vloeren met dezelfde glans en kwaliteit als in uw showroom.

Verwijder de beschermfolie net voor de oplevering en u biedt uw eindklant steeds opnieuw vloeren met dezelfde glans en kwaliteit als in uw showroom. HS PROTECT FLOOR is een luchtdrogende coating ter bescherming van vloeren tijdens constructiewerken, transport en opslag. De coating kan eenvoudig worden aangebracht met een spuitpistool, verfrol of borstel.

Nadere informatie

Kwartsstof in de bouwnijverheid: blootstelling, preventie, begeleiding. Brussel, 26 januari 2010. Ton Spee, Arbouw, Harderwijk

Kwartsstof in de bouwnijverheid: blootstelling, preventie, begeleiding. Brussel, 26 januari 2010. Ton Spee, Arbouw, Harderwijk Kwartsstof in de bouwnijverheid Kwartsstof in de bouwnijverheid: blootstelling, preventie, begeleiding Brussel, 26 januari 2010 Ton Spee, Arbouw, Harderwijk Klachten over stof Risico (blootstellingsonderzoek)

Nadere informatie

Oefeningen en adviezen bij COPD

Oefeningen en adviezen bij COPD Oefeningen en adviezen bij COPD U bent opgenomen bij Rijnstate omdat u COPD heeft. COPD is de Engelse afkorting voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease oftewel chronische obstructieve longziekte. U

Nadere informatie

Longgeneeskunde De longverpleegkundige

Longgeneeskunde De longverpleegkundige Longgeneeskunde De longverpleegkundige 2 Inleiding U bent door de longarts doorverwezen naar de longverpleegkundige. In deze folder leest u meer informatie over astma/copd en wat de longverpleegkundige

Nadere informatie

Zicht op veilig werken.

Zicht op veilig werken. Zicht op veilig werken. Niet alle risico s voor lassers zijn duidelijk zichtbaar. Ogen, gelaat, hoofd- en luchtwegen zijn bij de mens van nature teer en kwetsbaar. Dat geldt des te meer in de harde wereld

Nadere informatie

VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER ASBEST ROND JUPITERLAAN IN STERRENBURG

VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER ASBEST ROND JUPITERLAAN IN STERRENBURG VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER ASBEST ROND JUPITERLAAN IN STERRENBURG CONTACT Op de website www.dordrecht.nl/sterrenburg vindt u de meest actuele informatie. Vindt u het antwoord op uw vraag hier niet? Neem

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Stofvrij werken in de bouw

Stofvrij werken in de bouw Stofvrij werken in de bouw 1. Stof in de bouw Beton, cellenbeton, metselbaksteen, kalkzandsteen en diverse soorten natuursteen bevatten een hoog gehalte kwarts. Kwarts op zich is niet gevaarlijk voor de

Nadere informatie

Samenvatting -NL. Lung emphysema induced by cigarette smoke - Studies in mice

Samenvatting -NL. Lung emphysema induced by cigarette smoke - Studies in mice Lung emphysema induced by cigarette smoke - Studies in mice In deze tekst wordt het onderzoek dat ik gedurende de afgelopen 5 jaar uitgevoerd heb, op een begrijpelijke manier samengevat voor een niet ingewijd

Nadere informatie

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo Steenwijk, 8 maart 2016 Inleiding Aanleiding van het onderzoek Naar aanleiding van vragen en zorgen van een aantal deelnemers en vrijwilligers

Nadere informatie

Makita BO4565K schuurmachine in combinatie met Makita VC2010L stofzuiger

Makita BO4565K schuurmachine in combinatie met Makita VC2010L stofzuiger TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft tno.nl/kwartsstof

Nadere informatie

Ventileren. Antwoorden op de meest gestelde vragen. Tel. 050/32.33.40 - Fax. 050/32.33.27 - E-mail info@airflux.be - www.airflux.

Ventileren. Antwoorden op de meest gestelde vragen. Tel. 050/32.33.40 - Fax. 050/32.33.27 - E-mail info@airflux.be - www.airflux. Ventileren Antwoorden op de meest gestelde vragen 1. Waarom deze brochure? Goed ventileren is enorm belangrijk. Niet alleen omdat frisse en schone lucht in huis prettig is, maar vooral omdat het gezond

Nadere informatie

ISOPA PRODUCT STEWARDSHIP PROGRAMMA. Walk the Talk MDI GEBRUIKERS. 1 Version09/06

ISOPA PRODUCT STEWARDSHIP PROGRAMMA. Walk the Talk MDI GEBRUIKERS. 1 Version09/06 ISOPA PRODUCT STEWARDSHIP PROGRAMMA Walk the Talk MDI GEBRUIKERS 1 Version09/06 2 Walk the Talk - MDI Gebruikers Inhoud Belangrijke gegevens Verantwoorde werkwijze Wanneer er iets verkeerd gaat... Dialoog

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Chemische naam van de stof : Ammoniak oplossing, formule: NH4OH (waterige oplossing) Synoniemen : Ammonia

Chemische naam van de stof : Ammoniak oplossing, formule: NH4OH (waterige oplossing) Synoniemen : Ammonia 1. Identificatie van het product : Ammonia Leverancier : Firma J. van der Graaf & Zn. Patrijsweg 1 - tel. 0168-381333 Tel.nr.voor noodgevallen : Nationaal Vergiftigingen Centrum Tel.nr: 030-2748888 (Uitsluitend

Nadere informatie

Allergisch contacteczeem

Allergisch contacteczeem Allergisch contacteczeem Wat is allergisch contacteczeem? De term eczeem wordt gebruikt voor huidafwijkingen, die gepaard kunnen gaan met jeuk, roodheid, kleine bobbeltjes (papels), blaasjes, natten en

Nadere informatie

Beheersmaatregelen bij handgereedschap in de bouw

Beheersmaatregelen bij handgereedschap in de bouw Beheersmaatregelen bij handgereedschap in de bouw Kan het zonder ademhalingsbescherming? 19 maart 2015 Remko Houba, Chantal van Hengstum & Ingrid Oirbons Mechanische bewerkingen van bouwmaterialen Boren

Nadere informatie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie 0 Bedrijfsinterne richtlijn Risk Assessment Working with Nanomaterials Fenneke Linker Arbeidshygiëne & Toxicologie ARBOdienst DSM Kennis mbt veilig werken met nanomaterialen 1 Gezondheidsraad rapport (2006)

Nadere informatie

Ademhalingsoefeningen bij een longaandoening. Afdeling fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Ademhalingsoefeningen bij een longaandoening. Afdeling fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Ademhalingsoefeningen bij een longaandoening Afdeling fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Wat kan de fysiotherapeut voor u betekenen? Fysiotherapie kan u helpen uw conditie op peil te brengen door inspanningstraining

Nadere informatie

Wijkverpleegkundige ASTMA / COPD

Wijkverpleegkundige ASTMA / COPD ASTMA / COPD Thuiszorg Wijkverpleegkundige 1 2 Wijkverpleegkundige ASTMA / COPD Astma en COPD zijn chronische aandoeningen van de luchtwegen. COPD is de afkorting voor chronische bronchitis en long emfyseem.

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Bescherm u medewerkers met de beste lasbescherming in de markt

Bescherm u medewerkers met de beste lasbescherming in de markt Bescherm u medewerkers met de beste lasbescherming in de markt Een schip, een olieplatform, een vliegtuig, een wolkenkrabber, een brug of een machine. Wat hebben deze zaken met elkaar gemeen? Ze zouden

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (GBBS) van de Gezondheidsraad, gezondheidskundige

Nadere informatie

Chronische longziekten en werk

Chronische longziekten en werk Chronische longziekten en werk Mensen met een longziekte hebben meer moeite om aan het werk te blijven of een betaalde baan te vinden dan de rest van de bevolking. Slechts 42% van de mensen met COPD heeft

Nadere informatie

Spuitasbest. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Spuitasbest. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Spuitasbest Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Spuitasbest Asbest bestaat uit kleine vezels die kanker kunnen veroorzaken als ze worden ingeademd. Sind 1 juli 1993 is het verboden asbest of

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde?

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Paulien Oosterveld, arbeidshygiënist Veiligheid, Gezondheid en Milieu Universiteit Leiden en LUMC Doel presentatie Volgende vragen beantwoorden: Hoe is de

Nadere informatie

Makita BHR200SJE combihamer met stofafzuigaccessoire 192176-8 in combinatie met een Makita 447L stofzuiger

Makita BHR200SJE combihamer met stofafzuigaccessoire 192176-8 in combinatie met een Makita 447L stofzuiger TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft tno.nl/kwartsstof

Nadere informatie

a d e m b e s c h e r m i n g

a d e m b e s c h e r m i n g adembescherming My-T-Gear Waarom adembescherming? Wie gaat werken in een omgeving waar de lucht verontreinigd is, of kan zijn, wil dit natuurlijk veilig doen! Daarom moet je, je altijd als eerste afvragen

Nadere informatie