Bedrijfsopvolging: Financiering vanuit. Mr. dr. Mascha Hoogeveen Fiscal Institute Tilburg

Transcriptie

1 Bedrijfsopvolging: Financiering vanuit fiscaal perspectief Mr. dr. Mascha Hoogeveen Fiscal Institute Tilburg

2 Fiscaliteit knelpunt in de praktijk? Grootste knelpunten: Vinden van een opvolger Financiering van de bedrijfsopvolging Fiscaliteit geen majeur knelpunt Desondanks: 15 faciliteiten voor de inkomstenbelasting, schenk- en erfbelasting en overdrachtsbelasting Vrijstellingen Doorschuifregelingen Uitstel van betalingsregelingen

3 Relatie financieringsprobleem en fiscaliteit Inkomstenbelasting en overdrachtsbelasting onderdeel van de koopsom Schenk- en erfbelasting vormen gehele koopsom Financiering belastingheffing is onderdeel van het financieringsprobleem Treffen van belastingmaatregelen daarom juist?

4 Doelen bedrijfsopvolgingsfacilteiten Wetgever wil voorkomen dat de belastingheffing leidt tot staking van rendabele ondernemingen Doorschuiven inkomstenbelastingclaim leidt tot lagere koopsom onderneming Stimuleren bijdrage overdrager bij de financiering Opvallend: wetgever wil geen financieringsproblemen oplossen, maar alleen liquiditeitsproblemen Belastingdienst is geen bank voor het bedrijfsleven

5 Financieringsknelpunt nader uitgewerkt Kleine ondernemingen hebben het het moeilijkst om een financiering te krijgen Financieringsmarkt faalt Jonge ondernemingen die snel willen groeien ook, maar dit komt weinig voor Familieondernemingen: Solvabiliteit is goed Wederzijds wantrouwen Banken: vertrouwen in de oude ondernemer, wantrouwen naar de opvolger en informatieachterstand Familiebedrijven: huiver voor het aantrekken van vreemd vermogen Geen financieringsproblemen in eigenlijke zin

6 Kader faciliteiten bij bedrijfsopvolging Faciliteiten moeten noodzakelijk zijn Is er een probleem? Moet de overheid ingrijpen of kan het aan de markt worden overgelaten? Faciliteiten moeten effectief zijn Middel moet het doel bereiken Aandacht voor mogelijke neveneffecten Fiscale faciliteiten zouden zo neutraal mogelijk moeten uitwerken Geen invloed op bedrijfseconomische beslissingen Beste bedrijfsopvolger Beste opvolgingsmoment Faciliteiten moeten proportioneel doelmatig zijn Niet verder gaan dan nodig Goede verhouding baten en lasten en burger en bestuursorgaan Stelling: Belastinggerelateerde bedrijfsopvolgingsfaciliteiten zijn noodzakelijk, effectief noch proportioneel doelmatig

7 Beoordeling belastinggerelateerde faciliteiten 1 Financieringsprobleem familieondernemingen staat niet vast Koper heeft de grootste financieringslast, maar krijgt de minste faciliteiten Faciliteiten afhankelijk van omvang belastingheffing en daarmee willekeurig

8 Beoordeling belastinggerelateerde faciliteiten 2 Faciliteiten niet neutraal ten opzichte van kiezen voor de beste opvolger Waarom schenken en vererven zo zwaar subsidiëren? Laagste financieringslast Duits onderzoek: opvolging binnen familie leidt in het gunstigste geval niet tot een efficiencynadeel (Grossmann & Strulik 2009) Is er wel een probleem?

9 Beoordeling belastinggerelateerde faciliteiten 3 De spagaat van de kleine ondernemer Kleine ondernemingen grootste financieringsproblemen Onderneming vormt pensioen Schenken of vererven levert echter grootste financiële voordeel Schenking kan niet Dan maar ondernemen tot men overlijdt? Inkomstenbelasting heeft geen invloed op de omvang van het financieringsprobleem Ervaring van de IB-ondernemer zal anders zijn Ondernemer houdt minder over voor zijn pensioen

10 Wie is verantwoordelijk? Belastingheffing: primair van de ondernemer Financiering: primair van banken en ondernemers Alleen bij permanent marktfalen bestaat reden om in te grijpen Op een dusdanige wijze dat de markt blijft zoeken naar oplossingen Begeleiden gaat voor interveniëren Bij interveniëren: geef de markt impulsen voor het zoeken naar een oplossing Huidige fiscale faciliteiten voldoen daar niet aan

11 Stellingen Uitgave van 200 mio per jaar voor de vrijstelling voor schenk- en erfbelasting is weggegooid geld: Overheid betaalt 200 mio om werknemers die geen baan zouden verliezen toch aan het werk te houden Vrijstelling voor de schenk- en erfbelasting is het beleggingsproduct van het jaar Fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten leiden tot economische verstoringen Niet belastinggerelateerde kredietfaciliteit waarbij risico s tussen banken en overheid worden gedeeld is beste oplossing