Inhoudstafel. Colofon

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoudstafel. Colofon"

Transcriptie

1 1 1 Handleiding2014

2 Inhoudstafel 1. Het kaartspel: voor wie? 2. Over Welzijnszorg 3. De kaarten op tafel 3.1. Trek de kaart van de arme 3.2. Open kaart spelen 3.3. Troeven op tafel 3.4. Hoger lager 4. Toelichting bij de spellen Trek de kaart van de arme en Open kaart spelen 5. Toelichting bij spel Troeven op tafel 6. Meer weten over ons? 7. Bronvermelding 2 Colofon Redactie: medewerkers Welzijnszorg Vormgeving: Gevaert Graphics Artikelcode: handleiding: WZZ Verantwoordelijke uitgever: Welzijnszorg vzw, Huidevettersstraat 165, 1000 Brussel

3 1. Het kaartspel: voor wie? Het sociaal-culturele aanbod in Vlaanderen en Brussel is ruim. In elke gemeente vind je talloze leuke activiteiten voor in je vrije tijd. Miljoenen mensen doen er dan ook graag aan mee. Er is voor elk wat wils. Of toch niet? Voor mensen in armoede is het niet evident om naar een socio-culturele organisatie te stappen. Ze botsen op sociale, financiële of culturele drempels. En dat geldt ook voor hun kinderen: jongeren in armoede. Toch is kunnen meedoen aan vrijetijdsactiviteiten een recht van iedereen. Je leert iets nieuws en je ontmoet andere mensen. Je kan je zorgen even vergeten en voelt dat je ergens bij hoort. Werk je in een socio-culturele organisatie en wil je graag volwassenen en jongeren uit kansengroepen verwelkomen? Of ben je leerkracht en wil je je leerlingen een inkijk bieden in de wereld van armoede? Dit kaartspel leert je nadenken over armoede. Je verkent de drempels in je eigen organisatie of school en brainstormt over mogelijke acties. Wie weet is het eindresultaat een concreet project? Veel succes! 2. Over Welzijnszorg 3 Welzijnszorg bestrijdt armoede en uitsluiting in Vlaanderen en Brussel. Hiervoor zetten we jaarlijks een grootschalige informatiecampagne op. We steunen armoedeprojecten en trekken politici aan de mouw als de rechten van sociaal kwetsbare mensen op de helling komen te staan. We geven vormingen aan organisaties, opdat ze toegankelijker zouden worden voor mensen in armoede. En we ontwikkelen educatief materiaal om de armoedeproblematiek bespreekbaar te maken in scholen. Meer info:

4 3. De kaarten op tafel 3.1. Trek de kaart van de arme Met dit spel kan je het armoedethema kort inleiden of een vergadering of les openen. Het is een ideale denkoefening voor wie nog niet eerder met armoede geconfronteerd werd. De spelers vragen zich af wat er zou gebeuren als ze in een armoedesituatie terecht zouden komen. De 4 verschillende vragen gaan over de 4 levensdomeinen: inkomen, zorg, wonen en participatie. 4 Materiaal: willekeurig 2 ruitenkaarten, 2 hartenkaarten, 2 schoppenkaarten, 2 klaverenkaarten Aantal spelers: 4 tot 8. Vanaf 9 spelers speel je met 2 groepen. Dan heb je meerdere kaarten nodig. Duur: 15 minuten Symbolen: WONEN ZORG INKOMEN PARTICIPATIE Begeleiding: een speler uit de groep Speluitleg: haal de jokers uit het kaartspel en schud de kaarten. Elke speler trekt 1 kaart. Lees per teken (harten, ruiten, schoppen, klaveren) de bijbehorende vraag voor. De spelers krijgen even bedenktijd en geven daarna om de beurt antwoord op hun vraag. Nabespreking: nadat iedereen geantwoord heeft, volgt er een groepsgesprek. Kijk voor extra uitleg bij 4. Toelichting bij de spellen. Hier vind je info waarmee je een debat op gang kan brengen. Wat als? Ruiten Wat als ik geen stromend water zou hebben in huis? Wat als ik op een divanbed in de woonkamer zou moeten slapen omdat ik geen eigen kamer had? Harten Wat als een familielid een been zou breken en er niemand is om voor hem te zorgen? Wat als ik niet naar de dokter zou kunnen omdat er nog maar 20 euro is voor de laatste week van de maand? Schoppen Wat als ik geen cadeau zou kunnen meebrengen naar een verjaardagsfeestje? Wat als ik mijn bijbaantje zou verliezen? Klaveren Wat als ik/mijn kind niet mee op zeeklassen zou kunnen? Wat als ik/mijn kind twee maanden zomervakantie zou hebben zonder veel vrijetijdsactiviteiten, want die zijn te ver of te duur?

5 3.2. Open kaart spelen Dit spel is opgebouwd rond stellingen. Zo kan je snel polsen naar de verschillende meningen in een groep. De stellingen maken het armoedethema bespreekbaar en leveren een boeiende discussie op. Materiaal: voor iedere speler een rode en zwarte kaart. Aantal spelers: 4 tot 12. Vanaf 13 spelers speel je met 2 groepen. Duur: 30 minuten Begeleiding: een speler uit de groep Speluitleg: elke speler krijgt een rode en zwarte speelkaart: rood = niet akkoord, zwart = akkoord. Lees een stelling voor. Elke speler steekt zijn/haar speelkaart - rood of zwart - in de lucht. Na een korte discussie mag je van speelkaart veranderen. Zo zie je of de discussie een invloed heeft op de mening van de spelers. Nabespreking: hierna licht je de stellingen toe. Kijk voor extra uitleg bij 4. Toelichting bij de spellen. Hier vind je info waarmee je een debat op gang kan brengen Troeven op tafel Dit spel duurt langer en gaat dieper in op de armoedeproblematiek. Hoe kijk je als organisatie naar armoede? Zijn mensen in armoede welkom bij ons? Welke acties kunnen we opzetten? En welke tips kunnen we hierbij gebruiken? Nabespreking: extra uitleg vind je bij 4. Toelichting bij de spellen. 5 Materiaal: kaartspel zonder jokers Aantal spelers: 4 tot 8 Zijn er 9 of meer spelers? Dan speel je in duo s. Is het een onpare groep? Dan gaat 1 speler alleen aan de slag. Duur: 1,5 uur Symbolen: WONEN ZORG INKOMEN PARTICIPATIE Begeleiding: een van de spelers Speluitleg: haal de jokers uit het kaartspel. Schud en verdeel de kaarten. Sommige spelers zullen 1 kaart meer hebben. Neem je kaarten in de hand en laat ze aan niemand zien. Elke kaart maakt deel uit van een kwartet. De jongste speler begint en vraagt aan een medespeler naar keuze een kaart van een kwartet. De speler moet ten minste 1 kaart zelf in handen hebben van de gevraagde kwartetkaart. Bv. je hebt schoppen 7 in je hand en vraagt aan een medespeler harten 7. Als de medespeler de gevraagde kwartetkaart in handen heeft, geeft hij deze af. De speler die aan de beurt is, vraagt een volgende kwartetkaart aan een medespeler naar keuze. Totdat een medespeler de gevraagde kwartetkaart niet in handen heeft: dan gaat de beurt naar de speler aan wie de laatste kwartetkaart is gevraagd. Wanneer een speler een kwartet heeft verzameld, legt hij deze open voor zich neer. Bij elk kwartet dat neergelegd wordt, hoort een opdracht. Tijdens de opdracht ligt het kaartspel even stil. Nadien gaat het kwartetspel verder. Als een speler geen kaarten meer in de hand heeft, is hij uitgespeeld Hij/zij werkt wel nog mee aan de opdrachten. Het spel is afgelopen als geen enkele speler nog kaarten in de hand heeft. De speler met de meeste kwartetten is de winnaar. Opdrachten De speler die een kwartet neerlegt, leest de stellingen op de kaarten voor. Kijk voor extra uitleg bij 4. Toelichting bij de spellen. Daar vind je info waarmee je een debat op gang kan brengen. Stel bijvragen als: Wat is je eerste reactie na het horen van de stelling? Vind je dit een hoog of laag cijfer? Waarom wel/niet? Verbaast dit cijfer jou? Hou de reactietijd kort. Als er geen reacties (meer) zijn, gaat het kwartetspel verder.

6 Kwartet van 2, 4, 6, 7, 8 en 9: op deze kaarten staan algemene stellingen over armoede. Kwartet van 3, 5, en 10: op deze kaarten staan stellingen over ouderen en armoede. Kwartet van Azen: op deze kaarten staan tips om mensen in armoede te verwelkomen in je organisatie. Kwartet van Boeren: op deze kaarten staan 4 knelpunten waarmee ouderen in armoede te maken krijgen. Kwartet van Dames: op deze kaarten staan vrijetijdsdrempels waarop mensen in armoede botsen. Kwartet van Heren: op deze kaarten staan mogelijke acties die jouw organisatie kan opzetten Hoger lager Dit spel is gemaakt voor het secundair onderwijs, maar je kan het ook in je organisatie gebruiken. Voor wie van een speelse aanpak houdt! 6 Materiaal: het volledige kaartspel Aantal spelers: onbeperkt. Verdeel de spelers in groepjes van max. 5 personen. Duur: minimaal 60 minuten Begeleiding: leerkracht of een van de spelers uit je organisatie. Speluitleg: zet 8 tot 10 kaarten omgekeerd op de rand van het bord. Draai de eerste kaart om. Team 1 raadt of de volgende kaart hoger of lager zal zijn. Juist geraden? Dan krijg je de vraag die bij de omgedraaide kaart hoort. Is het antwoord juist, dan krijg je de kaart en mag je verder spelen. Bij een fout antwoord mag team 2 het antwoord zoeken. Is dat juist, dan speelt dat team verder. Is het fout, dan is team 3 aan de beurt. Enzoverder. Bij de -vragen en de -vragen is er niet altijd een goed of fout antwoord. In dat geval speelt het team dat aan de beurt is verder tot het bij een volgende kaart een fout antwoord geeft. Stel je bij alle vragen en opdrachten voor dat je opgroeit in een gezin in armoede. Puntentelling: aan het eind van het spel telt elk team de cijfers op de verzamelde kaarten bij elkaar op. Het team met het grootste cijfer heeft gewonnen. De vragen bij de kaarten: Symbolen: GEVOELSVRAAG OPEN VRAAG MEERKEUZEVRAAG CIJFERVRAAG Aas = je krijgt geen vraag, maar krijgt de aas cadeau. Je mag verder spelen en krijgt het antwoord op de vraag bij de volgende kaart cadeau. Joker = een opdracht voor alle teams. Het winnende team krijgt 5 extra punten. Teken hoe het volgens jou voelt om in armoede te leven. Bouw een zo hoog mogelijk kaartenhuis. Bedenk een originele fondsenwervende actie voor Welzijnszorg Bedenk een actie rond armoede die je in jouw school zou kunnen opzetten. 2 = een vraag over armoede algemeen Armoede is veel meer dan een gebrek aan geld. Wat is volgens jou buiten geldgebrek het meest erge aan arm zijn? Welk land is het armste van de EU? (Antwoord = Bulgarije) Hoeveel mensen in België leven in armoede? 1,4/1,5/1,7 miljoen? (Antwoord = 1,7 miljoen) Op welke plaats staat België in de lijst van rijkste landen ter wereld? (Antwoord = 17e plaats)

7 3 = een vraag over inkomen Je groeit op in armoede en je wil graag een smartphone. Vraag je er een aan je ouders? Hoe heet de bijstandsuitkering die mensen bij het OCMW krijgen? (Antwoord = leefloon) Ligt het leefloon voor een alleenstaande op, onder of boven de armoedegrens? (Antwoord = het ligt eronder: het leefloon voor een alleenstaande bedraagt 820 euro per maand, de armoedegrens ligt op 1003 euro) Hoeveel mensen in België hebben zware schulden die hen op de rand van armoede brengen? (Antwoord : 5 à 6% van de bevolking) 4 = een vraag over gezondheid Je mama vraagt je om jullie voedselpakket te gaan ophalen. Hoe voel jij je daarbij? Wat is de derdebetalersregeling? (Antwoord = een regeling waarbij je enkel het remgeld betaalt bij de dokter. Dus niet de volle prijs, waarvan je later een deel terugkrijgt via de mutualiteit. Je betaalt dus minder bij een doktersbezoek. ) Hoeveel gezonde levensjaren heeft iemand in armoede minder? (Antwoord = gemiddeld 7,5 jaar minder) Is er een link tussen armoede en geestelijke gezondheid? (Antwoord = ja. Depressie komt significant meer voor bij personen in armoede) 5 = een vraag over ouderen Je oma heeft het niet breed. Met je verjaardag krijg je van haar een grijze, zelfgebreide muts. Ben je daar blij mee en draag je die? Waarvan is IGO de afkorting? (Antwoord = Inkomensgarantie voor Ouderen, een toeslag bovenop een te laag pensioen) Hoeveel 65plussers leven in armoede in ons land? / / ? (Antwoord = ) 3 op 10 Vlaamse ouderen heeft een inkomen tussen 500 en 900 euro per maand. Kost een verblijf in een woonzorgcentrum gemiddeld meer of minder dan 1000 euro per maand? (Antwoord = meer. Gemiddeld 1286 euro per maand). 7 6 = een vraag over onderwijs Je gaat afstuderen en wilt met je vrienden/vriendinnen een feestje bouwen: je maakt wilde, dure plannen: een taxibus huren, samen op restaurant en afsluiten in een gekende discotheek. Ze vragen of je meedoet. Hoe reageer jij? Wat is de duurste opleiding van het secundair onderwijs? (Antwoord = het BSO) Hoeveel meer kans heb je om als laaggeschoolde op de arbeidsmarkt terecht te komen als je ouders ook laaggeschoold zijn? (Antwoord = 12 keer meer kans) Hoeveel jongeren verlaten jaarlijks de school zonder diploma? (Antwoord = ongeveer 9000 jongeren per jaar, dat is 1 op 6)) 7 = een vraag over kinderen De Sint is geweest. Je zusje moet voor school uit de Sinterklaasfolders een collage maken met het speelgoed dat ze kreeg. Het speelgoed (vooral uit de kringwinkel) staat in geen enkele folder. Wat doe je? Waarom begint kinderarmoede al voor de geboorte? (Antwoord = aanstaande moeders in armoede gaan minder naar dokter of gynaecoloog, eten minder gezond, wonen in slechtere huizen, dat heeft een effect op de groei van het ongeboren kindje) Op welke leeftijd hebben kinderen in armoede al schoolachterstand opgelopen? (Antwoord = nog voor ze 2,5 jaar oud zijn) Stijgt of daalt kinderarmoede in België? (Antwoord = ze blijft jaarlijks stijgen) 8 = een vraag over werk Wat wil jij graag worden? Denk je dat je daarmee voldoende kan verdienen om niet arm te worden/blijven? Wat zijn werkende armen? (Antwoord = mensen die wel werk hebben, maar dat zo slecht betaald is dat ze toch in financiële armoede leven) Hoeveel procent van bevolking in Vlaanderen leeft in een gezin waarin niemand werkt? 5%/7%/10%? (Antwoord = 7%) Stijgt of daalt de werkloosheidsgraad van de actieve bevolking? (Antwoord = sinds 2010 daalt ze lichtjes)

8 9 = een vraag over energie Je bent met je vrienden aan het basketten als jullie overvallen worden door een stortbui. Jij woont het dichtstbij en iedereen komt mee naar je thuis. Een van je vrienden stelt voor om jullie kleren even in de droogkast te steken. Maar jullie zitten op noodkrediet en dan werkt de droogkast niet. Hoe reageer je? Wat is een budgetmeter? (Antwoord = een systeem waarbij je via een herlaadkaart vooraf betaalt voor je elektriciteit en gas. Je kan dan voor een beperkt bedrag toestellen in huis gebruiken. Je krijgt een budgetmeter bij betaalmoeilijkheden of wanbetaling aan energieleveranciers. Je kan er niet zelf voor kiezen. Weiger je een budgetmeter, dan kan je worden afgesloten.) Als je je elektriciteit niet meer kan betalen, val je terug op een noodkrediet. Je kan dan zeer beperkt elektrische toestellen in huis gebruiken. Voor hoeveel ampère: 8/10/15 ampère? (Antwoord = 10 ampère, net voldoende voor basisbehoeften) Hoeveel procent van hun inkomen geven de armste gezinnen in ons land uit aan energie? Meer of minder dan 20%? (Antwoord = minder. 19%) 10 = een vraag over wonen Een klasgenootje vraagt om langs te komen i.v.m. een huistaak. Je deelt je kamer met je 2 broers en de woonkamer is met die vochtplekken op de muur nu ook niet de meest geschikte plek om mensen te ontvangen. Wat doe je? Huizen die buiten een WC hebben, bestaan die nog? (Antwoord = ja. 1,4 % van de totale bevolking in België woont in een huis zonder toilet met stromend water in de woning) Hoeveel van de private huurders lopen een risico op armoede? 1 op 2, 1 op 5, 1 op 3? (Antwoord = 1 op 3) Hoeveel sociale woningen zijn er in België? (Antwoord = ongeveer in Vlaanderen, zo n in Wallonië en zo n in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) 8 Boer = een vraag over vrije tijd Je broertje zit in de preselectie voor de Belgische kampioenschappen zwemmen. De uiteindelijke selectie maakt de club na een buitenlandse stage, en die kost geld. Geen stage = geen selectie. Wel stage = geen vakantiebudget voor de rest van het gezin. Hoe voel jij je daarbij? Is volgens jou vrije tijd een recht? Vzw Pirlewiet organiseert vakantiekampen voor gezinnen in armoede. Hoeveel mensen gaan jaarlijks mee op hun kampen? 500/1500/2000? (Antwoord: 500 per jaar) Hoeveel procent van de leiding bij jeugdbewegingen is bereid om meer moeite te doen om jongeren in armoede te bereiken? Meer of minder dan 50%? (Antwoord = meer. 64%) Dame = een vraag over drempels Hoe zou het voelen om hulp te vragen bij het OCMW? Waarom nemen mensen in armoede minder deel aan het verenigingsleven? Wat is geen goede maatregel om drempels bij mensen in armoede te verlagen? Lidgeld in stukjes laten betalen/mondeling uitnodigen/een folder in de brievenbus steken. (Antwoord = folders bussen werkt niet goed bij mensen in armoede. Zij baseren zich veel meer op mond-aan-mond-reclame en persoonlijke contacten) Via het Fonds Vrijetijdsparticipatie hoeven mensen in armoede minder entreegeld te betalen bij culturele activiteiten. Betalen ze meer of minder dan 50%? (Antwoord = minder.20%) Heer = een vraag over Welzijnszorg Geld geven aan een persoon in armoede die je kent of aan een organisatie die armoede bestrijdt. Wat vind je het beste en waarom? Hoe heet dit jongetje In welk jaar voerde WZZ zijn 1 e campagne? 1965/1969/1970 (Antwoord = 1969) Hoeveel brachten de Soep op de Stoep-acties in totaal op? Meer of minder dan euro? (Antwoord = meer )

9 4. Toelichting bij de spellen Trek de kaart van de arme en Open kaart spelen 9 WONEN In België leeft een vijfde van de bevolking (22,5%) in een woning met structurele gebreken. Mensen in armoede zijn vaak het slachtoffer van huisjesmelkers. Ze komen terecht in oude, slecht onderhouden woningen met rottend raamwerk, een gebrek aan elementair comfort en onvoldoende kamers. Soms is er geen stromend water of verwarming. Nog veel vaker zijn de huizen slecht geïsoleerd, wat de energiefactuur de hoogte in jaagt. Het is moeilijk om een huis in slechte staat proper te houden. De bewoners worden ook vaker ziek, door vocht, schimmel en tocht. ZORG Mensen in armoede hebben meer gezondheidsproblemen, hebben minder toegang tot de gezondheidszorg en sterven gemiddeld vroeger dan mensen die niet in armoede leven. Die trend wordt nog voor de geboorte ingezet, omdat de prenatale zorg en de voeding van de toekomstige moeder vaak te wensen over laten. Kinderen die opgroeien in armoede, leven in omstandigheden die hun mentale en fysieke ontwikkeling in gevaar brengen. Hierdoor hebben ze vaak nog voor de 1 e schooldag een achterstand opgelopen. En die is niet meer of heel moeilijk in te halen. Voor mensen in armoede is naar de dokter gaan geen prioriteit: ze hebben andere zorgen en dringender kosten. Doktersbezoeken uitstellen kan leiden tot grotere gezondheidsproblemen. INKOMEN Om een menswaardig bestaan te kunnen leiden, heb je voldoende financiële middelen nodig. Maar veel mensen in armoede leven onder of net op de armoedegrens. Werk beschermt uiteraard tegen armoede, maar niet altijd: er zijn ook veel werkende armen. Mensen die slecht betaalde jobs uitoefenen of uit noodzaak zwartwerk doen, zonder de nodige sociale bescherming. Ouders die op onregelmatige uren werken, waardoor de kosten voor kinderopvang hoog oplopen. Of mensen die een leefloon krijgen, dat in België ver onder de armoedegrens ligt. Hiermee rondkomen is quasionmogelijk. Slechts 1/3e van de personen met een leefloon, zou kunnen werken: het overgrote deel is te jong of te oud, te ziek of te invalide. Geldgebrek heeft veel consequenties: niet alleen kan je geen eten of kleding kopen, ook je sociale leven lijdt eronder. Er is geen geld voor extraatjes of ontspanning. Kinderen kunnen niet naar verjaardagsfeestjes of mee op schoolreis. Geldgebrek betekent vaak een groot isolement. PARTICIPATIE & Stelling Zonder geld kan ik niet meedoen aan de activiteiten van deze vereniging. Mensen in armoede besparen op vrije tijd en ontspanning. Mobiliteit speelt hier een grote rol. Wie geen eigen auto heeft of wie erg landelijk woont, wordt als het ware gedwongen om thuis te blijven. Dit kan leiden tot eenzaamheid en sociaal isolement. Maar iedereen heeft recht op ontspanning en vrije tijd. De spanning en de stress van een leven in armoede, maken dat mensen met een beperkt inkomen nood hebben aan een rustpauze. Een vakantie of uitstap maakt mensen sterker en brengt hen in contact met anderen. Vooral voor jongeren is de drang om erbij te horen erg groot. De jongerencultuur kan erg dwingend zijn. Ouders weten dat heel goed en willen niet dat hun kind, net als zijzelf destijds, wordt uitgesloten. Ze zullen dan ook alles doen om toch maar die dure smart phone of i-pad te kunnen kopen, ook al zijn er andere, veel dringender kosten.

10 Stelling Tweedehands is niet cool Second hand is in. Transitie is in. Overal om je heen zie je tweedehandsbeurzen, repair café s waar je je kapotte spullen kan laten herstellen en swishing events waar je kledij kan ruilen. In elk kringwinkel kan je zelf spullen leren maken met recyclagemateriaal. We zijn trots op dat hippe truitje uit de seventies en die leuke handtas, zelf gemaakt van afgedankte autobanden. Maar we vergeten dat we die tweedehandsmarkt eigenlijk niet echt nodig hebben. Het is een fijn extraatje, en het is goed voor de planeet. Maar we shoppen net zo goed in de gewone winkelstraten als we daar zin in hebben. Hoe voelt het als je naar de kringloopwinkel moèt gaan? Als sommige spullen zelfs daar nog te duur zijn? Als je er niets van je gading vindt? Als je geen maatje groter of kleiner kan vragen? Vooral voor kinderen en jongeren is de druk om erbij te horen enorm. Het valt op als je enkel in oude spullen loopt. En nee, dat is niet cool. Stelling Je gezondheid heb je zelf in de hand. Wie gezond wil leven, moet geld uitgeven. Zo lang verse groenten en fruit duurder zijn dan kant-en-klaar voedsel, zullen mensen naar het laatste grijpen: het is goedkoop, makkelijk en snel. Als je aan het eind van de maand met 20 euro moet rondkomen, geven goedkope diepvriesfrieten en hamburgers je langer een verzadigd gevoel. Zo hoef je maar één keer per dag te eten, en kan je je kinderen beter voedsel voorzetten. Dit is de realiteit voor heel wat mensen in armoede. Een gezond mens in een gezond lichaam, maar ook sporten is duur. Start-to-run is heel laagdrempelig, maar je redt het niet zonder goede loopschoenen. Gaan zwemmen met het hele gezin is onbetaalbaar. Bovendien wonen mensen in armoede vaak in slecht aangelegde wijken, waar er weinig gratis recreatiemogelijkheid is. Ten slotte: arm maakt ziek, en ziek maakt arm. Een slechte woning leidt tot gezondheidsproblemen. Gezondheidsproblemen leiden tot uitgestelde doktersbezoeken. Het gevolg is vaak langdurige of chronische ziekten Toelichting bij spel Troeven op tafel Tips bij kwartet van azen: Mond-aan-mondreclame Stap zelf op de mensen in armoede af. Hiervoor contacteer je best armoedeorganisaties in je buurt. Je vindt verenigingen waar armen het woord nemen op Welzijnsschakels op www. welzijnsschakels.be en projecten van Welzijnszorg op Mond-aan-mondreclame werkt goed, ook bij mensen in armoede. Zij hebben niet de gewoonte om ledenbladen te bekijken. Samenwerken Werk samen met organisaties die al mensen in armoede bereiken. Organiseer je een ontmoeting, spreek dan duidelijk af wie de contactpersoon zal zijn. Een bekend gezicht verlaagt de drempel. Duidelijke taal Zorg voor een frisse, heldere folder, website en infoblad. Maak korte alinea s met sprekende tussentitels. Vermijd lange zinnen en oubollige woorden. Plaats foto s. Zo spreekt je tekst aan. Je lezer krijgt zin om naar jouw organisatie te komen. En dat is toch wat je wil. Peter/meterschap Zorg voor een sfeer waar mensen in armoede zich thuis kunnen en mogen voelen. Het gewone verenigingsleven is voor hen vaak onbekend. Duid een peter of meter aan die de mensen in armoede begeleidt in jouwvereniging. Deze persoon wordt zo een vertrouwenspersoon.

11 11 Knelpunten bij kwartet van boeren: Inkomen Op latere leeftijd is het pensioen de belangrijkste bron van inkomsten. Het pensioen maakt het verschil tussen een leven in armoede of niet. Je pensioen is namelijk gebaseerd op je arbeidsverleden. Als daar iets is misgelopen, draag je dat je hele leven mee. Je kan je niet meer verbeteren : een andere job, een hoger loon horen er niet meer bij. 3 op 10 Vlaamse ouderen moeten rondkomen met een gezinsinkomen tussen de 500 en euro per maand. Voor vele ouderen is het wettelijk pensioen onvoldoende en niet in verhouding tot de reële levenskosten. Voor mensen die geen pensioenrechten konden opbouwen is de situatie nog nijpender. Zij hebben recht op de InkomensGarantie voor Ouderen (IGO): een toeslag bovenop het pensioen, zodat ze een min of meer leefbaar inkomen hebben. Het aanvragen en de opvolging van de IGO vraagt echter wel wat administratieve vaardigheden. Wonen Drie op vier ouderen beschikken over een eigen woning. Toch is dat geen garantie om niet in armoede terecht te komen. Omdat verbouwings- of onderhoudswerken te duur zijn voor mensen met een laag inkomen, zijn veel woningen van ouderen dan ook van mindere kwaliteit, slecht geïsoleerd en woningen van ouderen hebben geen basiscomfort. Er bestaan nog steeds woningen zonder stromend water in de keuken en de badkamer, met een toilet buiten. 1 op 4 ouderen heeft ook geen centrale verwarming. Niet alle ouderen zijn eigenaar: 1 op 5 huurt een woning. Wie met een beperkt budget afhankelijk is van de huurmarkt is er nog slechter aan toe. Een te groot deel van het inkomen gaat dan op aan de huur van de woning, die vaak van mindere kwaliteit is. Naast de maandelijkse huurprijs zijn er nog andere kosten zoals elektriciteit, water, verwarming Zorg Naarmate mensen ouder worden, neemt de zorgbehoefte toe. Voor wie regelmatig, langdurig of chronisch ziek is, kunnen de doktersbezoeken, ziekenhuisopnames, onderzoeken, revalidatie en geneesmiddelen de gezondheidskosten hoog doen oplopen. Bovendien stellen onderzoeken duidelijk vast dat hoe armer je bent, hoe slechter je gezondheid wordt. Wie geen private hospitalisatieverzekering bezit, mag zich bovendien aan een hoger kostenplaatje verwachten. In België kunnen 41% van de 65-plussers hun uitgaven voor gezondheidszorgen maar moeilijk betalen. Daarbij zorgen ook niet-medische zorgkosten, zoals poetshulp, dat ouderen niet rondkomen. Participatie Uit angst om niet rond te komen, gaan ouderen besparen op hun ontspanningsmogelijkheden, het verenigingsleven én vervoer. Mobiliteit speelt immers ook een belangrijke rol. Wie geen eigen auto heeft of wie erg landelijk woont, wordt als het ware gedwongen om thuis te blijven. Drempels voor ouderen in armoede bij kwartet van dames: Vooroordelen Mensen in armoede zijn in mindere mate bekend met het verenigingsleven. Daardoor ontstaan vooroordelen zoals Is dit wel iets voor mij? of Zijn dat geen snobs daar? Zullen ze op me neerkijken? Draag ik de juiste kleding, spreek ik dezelfde taal (letterlijk en figuurlijk)? Ook bij organisaties leven vooroordelen. Is ons aanbod wel geschikt voor mensen in armoede? of Moeten we nu alles gratis doen? Tijd om de vooroordelen te doorprikken en elkaar te ontmoeten. Wantrouwen Angst en wantrouwen zijn verborgen drempels en daardoor ook moeilijker weg te werken. Mensen in armoede zijn minder bekend met het verenigingsleven. Vaak weten ze niet wat ze moeten verwachten, wat de gang van zaken is, wat er van hen verwacht wordt Als vereniging kan je een klimaat scheppen waar mensen in armoede zichzelf mogen zijn en zich thuis mogen voelen. Kostprijs Lidgeld, deelname aan activiteiten, aankoop materiaal vormen een financiële drempel. Maar denk ook aan verborgen kosten zoals verplaatsing, koffie drinken tijdens een fietstocht, traktaties Vaak denken verenigingen dat alles gratis moet zijn voor mensen in armoede. Mensen in armoede verwachten dat niet, maar willen wel betalen op maat van hun budget. Denk eens samen na over mogelijkheden zoals activiteiten via Steunpunt Vakantieparticipatie, lidgeld in stukken laten betalen Bereikbaarheid Vaak wordt verondersteld dat iedereen een wagen heeft. Maar veel mensen in armoede zijn afhankelijk van het openbaar vervoer. Probeer plaats en uur van je activiteit hierop af te stemmen.

12 12 Acties bij kwartet van heren: Dag tegen armoede: Hang een geknoopt laken uit het raam op 17 oktober. De lakens symboliseren de boodschap ontsnappen uit armoede is een zaak van iedereen. Het laken uit het raam verbeeldt de ontsnapping. De knoop erin verwijst naar de slogan Bind mee de strijd aan tegen armoede. Neem ook een kijkje voor acties in je buurt op Warme Babbel: De Warme Babbel is als het ware een homeparty over armoede, geïnspireerd op de alombekende Tupperware homeparty s. Een groep kan zo op een originele manier kennis laat maken met de boodschap van Welzijnszorg: armoede (in onze eigen samenleving) is een onrecht! Met je vereniging kan je ook zo n geëngageerde warme babbel organiseren. Je zorgt voor een knusse locatie, koekjes en koffie, nodigt eventueel nog enkele andere groepen, vrienden en kennissen uit én Welzijnszorg zorgt voor een boeiende spreker uit één van de armoedeprojecten die Welzijnszorg steunt. De spreker komt bij jullie in de groep vertellen over zijn ervaring of werk in de aanpak van armoede. Vertrekpunt is de werking van het project waar de spreker actief is. Op bezoek: Mensen in armoede zetten moeilijk om de eerste stap naar een vereniging. Ze voelen zich onzekerheid en stellen zich wantrouwig op. Vaak zijn ze ook niet vertrouwd met het gewone verenigingsleven. Zet daarom zelf de eerste stap naar hen toe. Kijk vooral naar wat er in je eigen buurt leeft. Samen tegen armoede: Welzijnszorg wil verandering en beweging brengen in het Vlaamse en Brusselse landschap en zet daarom jaarlijks een grootschalige campagne op. Campagne voeren kan Welzijnszorg niet alleen. Ook jouw steun hebben we nodig! Niet alleen om een jaarlijkse geslaagde campagne te hebben, maar ook om onze oproep warm te houden in je vereniging en blijvend aandacht te hebben voor mensen in armoede in je vereniging. Wat kan je allemaal doen? Hang de campagneaffiche in je lokaal op. Deel onze boodschap en zwengel het debat mee aan. Vind ons leuk op Facebook of volg ons via Twitter. Zet je naam onder onze petitie en teken mee voor een warme oude dag. Zet je in voor één van de acties van Welzijnszorg zoals Soep op de stoep en draag zo op jouw manier bij in de strijd tegen armoede.

13 6. Meer weten over ons? 7. Bronvermelding/ cijfermateriaal

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Inhoudstafel. Colofon

Inhoudstafel. Colofon 1 1 Handleiding2013 Inhoudstafel 1. Inleiding 2. Welzijnszorg 3. Voor wie 4. Aan de slag 4.1 De kaarten op tafel: korte modellen als starter 4.2 Troeven op tafel: lang model als educatief pakket 5. Extra

Nadere informatie

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES «WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES Brussel wordt gekenmerkt door een grote concentratie van armoede in de dichtbevolkte buurten van de arme sikkel in het centrum van de stad, met name

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Bezinning voor wie wil stilstaan bij de campagne Een toekomst zonder armoede. Om te combineren met de dvd, een infoavond of ander campagne-aanbod.

Bezinning voor wie wil stilstaan bij de campagne Een toekomst zonder armoede. Om te combineren met de dvd, een infoavond of ander campagne-aanbod. Bezinning voor wie wil stilstaan bij de campagne Een toekomst zonder armoede. Om te combineren met de dvd, een infoavond of ander campagne-aanbod. Kom en duw mee Beste begeleider, Deze korte bezinning

Nadere informatie

Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg?

Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg? Armoede & Veerkracht: Hoe vinden mensen met weinig geld hun weg? Ruim 10% van de Nederlandse bevolking leeft in armoede. Ongeveer 7% van de kinderen in de provincie Groningen groeit op in een gezin dat

Nadere informatie

Een toekomst zonder armoede

Een toekomst zonder armoede Een toekomst zonder armoede Verwerkingstips bij de campagnefilm Op maat van het secundair onderwijs en (middenvelds)groepen www.welzijnszorg.be Voor je aan de slag gaat Armoede is geen eenvoudig thema

Nadere informatie

Armoedebarometer 2012

Armoedebarometer 2012 Armoedebarometer 2012 Jill Coene An Van Haarlem Danielle Dierckx In opdracht van Decenniumdoelen 2017 Armoede in cijfers Kinderen geboren in een kansarm gezin verdubbeld tot 8,6% op tien jaar tijd - Kwalijke

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

ARMOEDEBAROMETER 2015

ARMOEDEBAROMETER 2015 ARMOEDEBAROMETER 2015 Wat zeggen de cijfers? ARMOEDE GEWIKT EN GEWOGEN Kinderarmoede: 11.2% Sinds 2008 gestaag gestegen Toekomst: blijft stijgen Kinderarmoede vooral bij moeders met een migratiegeschiedenis

Nadere informatie

Sponsordossier Vakantiekampen

Sponsordossier Vakantiekampen Sponsordossier contact Rodekruisvakanties vzw Sofie Vehent Motstraat 40 2800 Mechelen 015/44 35 11 rodekruisvakanties@rodekruis.be Armoede Wie arm is, heeft het financieel moeilijker dan anderen en leeft

Nadere informatie

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september www.demos.be Tatjana van Driessche Stafmedewerker lokale netwerken en sport Ondersteuning

Nadere informatie

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals. Photovoice

Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals. Photovoice Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals Photovoice De harde realiteit Een stem voor gezinnen in armoede in Vaals In deze tentoonstelling ziet u een selectie van foto s gemaakt door acht gezinnen in

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

armoedebarometer De interfederale Sociale Zekerheid Federale Overheidsdienst DE STAATSSECRETARIS VOOR MAATSCHAPPELIJKE

armoedebarometer De interfederale Sociale Zekerheid Federale Overheidsdienst DE STAATSSECRETARIS VOOR MAATSCHAPPELIJKE DE STAATSSECRETARIS VOOR MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE EN ARMOEDEBESTRIJDING LE SECRETAIRE D ÉTAT À L INTÉGRATION SOCIALE ET À LA LUTTE CONTRE LA PAUVRETÉ Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid ALGEMENE

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Fit in joen ooft voor kansarmen. Een project van de Logo s West-Vlaanderen

Fit in joen ooft voor kansarmen. Een project van de Logo s West-Vlaanderen Fit in joen ooft voor kansarmen Een project van de Logo s West-Vlaanderen Vzw Logo Vzw Lokaal Gezondheidsoverleg Doelstelling: de gezondheidsdoelstellingen van de Vlaamse Overheid realiseren Thema s: tabak,

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

Kind in Beeld. Kinderopvang

Kind in Beeld. Kinderopvang Kind in Beeld Kinderopvang Inhoud Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje? 4 Waarom breng ik mijn kindje naar de kinderopvang? 6 Hoeveel kost kinderopvang? 8 Legende Prijs Inkomen Kindje Begeleider

Nadere informatie

Kind in Beeld. Kinderopvang

Kind in Beeld. Kinderopvang Kind in Beeld Kinderopvang Inhoud Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje 4 Waarom breng ik mijn kindje naar de kinderopvang 6 Hoeveel kost kinderopvang 8 Legende Prijs Inkomen Kindje Begeleider Dagen

Nadere informatie

Wetenschappelijke studie geeft zicht op de leefomstandigheden van daklozen en mensen zonder papieren

Wetenschappelijke studie geeft zicht op de leefomstandigheden van daklozen en mensen zonder papieren Kabinet van Staatssecretaris voor Maatschappelijke Integratie en Armoedebestrijding Philippe COURARD Kabinet van Minister van KMO'S, Zelfstandigen, Landbouw en Wetenschapsbeleid Sabine LARUELLE Persbericht

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

Vormingspakket Energie. De Lokale Adviescommissie en afsluiten van energie

Vormingspakket Energie. De Lokale Adviescommissie en afsluiten van energie De Lokale Adviescommissie en afsluiten van energie Normaal gezien sluit de netbeheerder de elektriciteit nooit af. Er zijn echter 3 uitzonderingen. De eerste uitzondering is als er gevaar is door technische

Nadere informatie

Mijn huis, mijn alles & alles voor mijn huis

Mijn huis, mijn alles & alles voor mijn huis Mijn huis, mijn alles & alles voor mijn huis ILIV, kenniscentrum, voerde een representatief onderzoek naar de impact van financiën op het thuisgeluk bij meer dan 4.000 Belgen. Een huis maakt gelukkig en

Nadere informatie

Armoede en parochie. Opzet 1. Mijn moeder (tekst 1) 2. Wat is armoede? o Iedere deelnemer geeft een woord of definitie o Bespreking tekst 2

Armoede en parochie. Opzet 1. Mijn moeder (tekst 1) 2. Wat is armoede? o Iedere deelnemer geeft een woord of definitie o Bespreking tekst 2 Armoede en parochie Situering Met dit materiaal kunt u leren wat armoede eigenlijk is en welk plan je als parochies kunt maken om met armoede aan de slag te gaan. Als u het in groepsverband doet, is het

Nadere informatie

De Kar wil ook beleidsbeïnvloedend werken vanuit de noden en signalen die zij bij mensen opvangt.

De Kar wil ook beleidsbeïnvloedend werken vanuit de noden en signalen die zij bij mensen opvangt. De Kar Folder Wat is De Kar? Soms kan je leven plotseling veranderen door een tegenslag (ziekte, werkloosheid, scheiding, een overlijden binnen je gezin...) en word je verplicht om met weinig geld rond

Nadere informatie

Welzijnsbarometer 2015

Welzijnsbarometer 2015 OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL "Cultuur aan de macht" de sociale rol van cultuur en kunst 26 november 2015 Welzijnsbarometer 2015 Marion

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Armoede (op den) buiten Campagnefilm

Armoede (op den) buiten Campagnefilm Campagne Welzijnszorg vzw 2013 Armoede (op den) buiten Campagnefilm Verwerkingstips voor het secundair onderwijs én voor (middenvelds)groepen V.U. Welzijnszorg vzw Huidevettersstraat 165 1000 Brussel info@welzijnszorg.be

Nadere informatie

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 -

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 - Over de KLJ-leden Boven alles willen we uiteraard alle kinderen en jongeren die lid zijn van KLJ een onvergetelijke KLJ-tijd bezorgen. Dit is en blijft het hoofddoel van elke KLJ-afdeling. Hoe je dat kan

Nadere informatie

Het Inkomen van Chronisch zieke mensen

Het Inkomen van Chronisch zieke mensen Het Inkomen van Chronisch zieke mensen een uiteenzetting door: Greet Verbergt voor t Lichtpuntje & Vlaamse pijnliga 18 april 2009 Greet Verbergt is navorser en collega van Prof. Bea Cantillon aan het Centrum

Nadere informatie

Armoede verjaart niet!

Armoede verjaart niet! Armoede verjaart niet 1 op 5 ouderen leeft in armoede. Armoede verjaart niet! De campagne-eisen in jouw gemeente V.U. Daniëlle Colsoul, Huidevettersstraat 165, 1000 Brussel - WZZ-2012-1001 De Welzijnszorgcampagne

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!)

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!) MDG Eerst en tweede graad De leerkracht leest één van de volgende stellingen en de groep bekijkt de acht millenniumdoelstellingen om te achterhalen met welke doelstelling de zin overeenkomt. Ze leggen

Nadere informatie

BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting

BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting De Welzijnsbarometer verzamelt jaarlijks een reeks indicatoren die verschillende aspecten van armoede in het Brussels Gewest belichten. De sociaaleconomische

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Niets is wat het lijkt

Niets is wat het lijkt Niets is wat het lijkt - Krantenartikels [ 1 ] Niets is wat het lijkt K R A N T E N A R T I K E L S R O N D A R M O E D E E N U I T S L U I T I N G EEN EDUCATIEF PROJECT ROND ARMOEDE VOOR HET LAGER ONDERWIJS

Nadere informatie

Vakantieland of crisisland

Vakantieland of crisisland Vakantieland of crisisland Crisis graad 1 Lesvoorbereiding Projecteer de foto's van Zuid-Europa. Print de 4 tekeningen van kinderen: Dora uit Griekenland, Carlos uit Spanje, Sofia uit Italië, Thomas uit

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt.

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt. Lesmateriaal: jong ontmoet oud In een lessenreeks van vier bijeenkomsten bereidt u de leerlingen voor op het project Jong Ontmoet Oud: een activiteit dat jong en oud met elkaar in contact brengt. Tijdens

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Plannen... 4 Hoofdstuk 2 Meubels enzo... 6 Hoofdstuk 3 Geld... 8 Hoofdstuk 4 Winkelen... 10 Hoofdstuk 5 Adreswijziging... 12 Hoofdstuk 6 De sleutel!... 14 Hoofdstuk 7 Voorbereiden...

Nadere informatie

Bouwsteen 2: motivatie Waarom kies ik voor de job als onthaalouder?

Bouwsteen 2: motivatie Waarom kies ik voor de job als onthaalouder? Bouwsteen 2: motivatie Waarom kies ik voor de job als onthaalouder? Bij de start als onthaalouder koos je om één of meerdere redenen voor deze job. Dit bepaalt mee wat voor jou belangrijk is in de job.

Nadere informatie

Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier

Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier Wat kunnen wij nu al zeggen? een beslissing over jullie aanvraag moet eerst besproken worden, maar er zijn wel enkele zaken die wij op voorhand kunnen vertellen:

Nadere informatie

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon Foto: Plan / Denis Closon Zet je in als vrijwilliger voor Plan België Foto: Plan / Daniel Silva het Plan Zet je in als vrijwilliger voor Plan België en verander de toekomst van kinderen en hun gemeenschap

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 15 oktober 2015

PERSBERICHT Brussel, 15 oktober 2015 PERSBERICHT Brussel, 15 oktober 2015 Materiële deprivatie in België Met een diepere blik op materiële deprivatie bij kinderen 6% van de Belgische bevolking heeft te maken met ernstige materiële deprivatie,

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be

Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be Paviljoenstraat 9 1030 Brussel www.centrumschuldbemiddeling.be Kortfilm: No more credit, game over www.budgetsurvivalkids.be Auteurs Vlaams Centrum Schuldbemiddeling en jeugddienst In Petto in samenwerking

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

SPELREGELS SPELMATERIAAL BIG BROTHER VOORBEREIDING roddeltabel confrontatiekaarten camerakaarten de 20 stemkaartjes SPELVERLOOP 4 spelers

SPELREGELS SPELMATERIAAL BIG BROTHER VOORBEREIDING roddeltabel confrontatiekaarten camerakaarten de 20 stemkaartjes SPELVERLOOP 4 spelers SPELREGELS Voor je ligt misschien wel het meest confronterende spel dat je ooit gespeeld hebt. Maar let wel: het is en blijft een spelletje. Dus neem de confrontaties met een flinke korrel zout! SPELMATERIAAL

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken (in)formatieblad - eenvoudig verteld Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken november 2014 1 De wet langdurige zorg 4 Woon je in een instelling en heb je 24 uur per dag zorg en ondersteuning

Nadere informatie

Mijn huis, mijn thuis

Mijn huis, mijn thuis Les 5: Mijn huis, mijn thuis (A-klas) Mijn huis, mijn thuis 1. Mijn huis Mijn naam is Ik ben jaar oud. Ik woon in Ik woon samen met... mensen. Heb je een broer? JA / NEE Heb je een zus? JA / NEE Mijn huis

Nadere informatie

Een schatting van het aantal huishoudens in Energie Armoede

Een schatting van het aantal huishoudens in Energie Armoede De energiekwaliteit van het Vlaamse woningenpark Een schatting van het aantal huishoudens in Energie Armoede Bart Delbeke Brussel, maandag 28 september 2015 Inhoud 1. Introductie Energie Armoede 2. Administratieve

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

Of je nu huurt, wil gaan huren of stopt met huren!

Of je nu huurt, wil gaan huren of stopt met huren! Of je nu huurt, wil gaan huren of stopt met huren! Dit is een driedelige brochure voor huurders met vragen. In elk deel vind je informatie over een andere fase van het huurverhaal: 1. Ik ga huren! 2. Ik

Nadere informatie

(Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten)

(Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten) Ganzenbordspel: Behaal een diploma (1 ste -2 de graad) (Update uit: Rechtvaardig, menswaardig, een educatief pakket rond economische, sociale en culturele rechten) Doelstellingen: Kennismaken met het recht

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Publiekstekst Wet investeren in jongeren

Publiekstekst Wet investeren in jongeren Publiekstekst Wet investeren in jongeren Juni 2009 Deze publicatie is gemaakt door Stimulansz in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stimulansz spreekt haar dank uit aan alle

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant

Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant Van nodig of leuk? tot kinderrechten in de krant (Uit: Recht in de roos) (Uit: het land van Kwien: educatief pakket 2 de en 3 de graad) Doel Kennismaken met kinderrechten. Het onderscheid begrijpen tussen

Nadere informatie

onmisbare tips om te werven en te binden

onmisbare tips om te werven en te binden onmisbare tips om te werven en te binden 1 onmisbare tips om te werven en te binden 01. 02. 03. 04 05 06. Ontvang vriendinnen met open armen Promoot je activiteiten en geef aantrekkelijke ledenprijs Beloon

Nadere informatie

buren huurwaarborg Wonen privéwoning degelijke woning huren recht op een woonst sociale verhuurkantoren sociale woning

buren huurwaarborg Wonen privéwoning degelijke woning huren recht op een woonst sociale verhuurkantoren sociale woning degelijke woning sociale verhuurkantoren sociale woning huurwaarborg recht op een woonst buren huren privéwoning Wonen Welke soorten woningen bestaan er? Er zijn twee soorten woningen om te huren: de privéwoning

Nadere informatie

Samen tegen armoede, ook in het onderwijs: onderwijs. Bert D hondt, medewerker politiek beleid welzijnszorg

Samen tegen armoede, ook in het onderwijs: onderwijs. Bert D hondt, medewerker politiek beleid welzijnszorg Samen tegen armoede, ook in het g onderwijs: Een drietrapsraket voor het Een drietrapsraket voor het onderwijs Bert D hondt, medewerker politiek beleid welzijnszorg Even situeren Welzijnszorg: sociaal

Nadere informatie

Hiervoor zet ik me in! in klas

Hiervoor zet ik me in! in klas Hiervoor zet ik me in! in klas Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander. Ik kom altijd op tijd op school. In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Wij een werkdag, zij een schooldag.

Wij een werkdag, zij een schooldag. Brenda haalt water Wij een werkdag, zij een schooldag. Actie boekje Steven veegt het erf Lamech werkt op het land Jacklyn maakt schoon Geef jouw tijd aan Steven, Brenda, Jacklyn, Lamech, Minasayesh, Adjida,

Nadere informatie

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA. Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. tijdenveranderen.be www.s-p-a.be PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.indd 1 24/02/14 11 NA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen

Nadere informatie

DVD Jongeren en schulden

DVD Jongeren en schulden DVD Jongeren en schulden Werkwijze: De leerlingen bekijken het filmpje. Daarna krijgen zij een vragenlijst die ze beginnen invullen zo ver ze kunnen. Daarna wordt de film opnieuw bekeken in drie delen

Nadere informatie

Kinderarmoedebestrijding. Senaat, 22 juni 2015. Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede

Kinderarmoedebestrijding. Senaat, 22 juni 2015. Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede Kinderarmoedebestrijding Senaat, 22 juni 2015 Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede Kinderarmoedebestrijding 1. Voorstelling 2. Algemeen 3. Welke maatregelen zijn er nodig? 4.

Nadere informatie

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Alle ouders hebben het beste voor met hun kinderen. Ouders vragen

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Samen. tegen. armoede

Samen. tegen. armoede Samen tegen armoede projectenoproep 2011 Welzijnszorg vzw - Lisa Van Damme Welzijnszorg vzw steunt jaarlijks meer dan 150 projecten van organisaties die zich inzetten in de strijd tegen armoede en sociale

Nadere informatie

HUMO enquête naar de koopkracht

HUMO enquête naar de koopkracht HUMO enquête naar de koopkracht Steekproef N= 1000 respondenten representatief voor de Nederlandstalige 20-plussers (geen studenten) Methode Combinatie van telefonisch (23%; bij 65-plussers) en online

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

WIJ en jij Wet investeren in jongeren

WIJ en jij Wet investeren in jongeren Ik heb een WW-uitkering. Krijg ik een werkleeraanbod? Je krijgt pas een werkleeraanbod als je WW-uitkering is afgelopen. Zolang je een WW-uitkering krijgt, geldt voor jou de sollicitatie- en reintegratieplicht

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

Van dag tot (oude) dag. Vroeger nadenken over later.

Van dag tot (oude) dag. Vroeger nadenken over later. Van dag tot (oude) dag. Vroeger nadenken over later. Hoe kunnen verenigingen hier een rol in spelen? Nota november 2015 1/ Intro Van dag tot (oude) dag. Hoe denken mensen in armoede over later? De vraag

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

UiTPAS. De handleiding voor verenigingen in 3 pagina s

UiTPAS. De handleiding voor verenigingen in 3 pagina s UiTPAS De handleiding voor verenigingen in 3 pagina s UiTPAS is een spaarkaart voor vrijetijdsactiviteiten. Met UiTPAS kan iedereen UiTpunten sparen en ze omruilen voor een korting, cadeau of ander voordeel.

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Ambulante ondersteuning

Ambulante ondersteuning Ambulante ondersteuning Wie zijn we? Tweb biedt ambulante ondersteuning aan mensen met een beperking die zelfstandig wonen of willen gaan wonen in de regio Vlaamse Ardennen. Wij worden gesubsidieerd door

Nadere informatie

Startopdracht. Iedereen die in Zorg en Welzijn werkt, krijgt te maken met agressie op het werk.

Startopdracht. Iedereen die in Zorg en Welzijn werkt, krijgt te maken met agressie op het werk. Agressiespel Startopdracht Iedereen die in Zorg en Welzijn werkt, krijgt te maken met agressie op het werk. Hoe vaak heb jij te maken met agressie op het werk, op een schaal van 0 (helemaal nooit) tot

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Wet WIJ

Veelgestelde vragen Wet WIJ Veelgestelde vragen Wet WIJ Wat is de WIJ? WIJ staat voor Wet investeren in jongeren (WIJ). Deze nieuwe wet gaat in per 1 oktober 2009 en moet ervoor zorgen dat alle jongeren tot 27 jaar een opleiding

Nadere informatie

Prinsjesdag 2015: 10 wijzigingen voor je portemonnee

Prinsjesdag 2015: 10 wijzigingen voor je portemonnee Prinsjesdag 2015: 10 wijzigingen voor je portemonnee Prinsjesdag 2015: wijzigingen voor je portemonnee Op Prinsjesdag presenteert het kabinet in de Miljoenennota zijn financiële toekomstplannen voor 2016.

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

Je kan niet kiezen waar en in welk gezin je geboren wordt

Je kan niet kiezen waar en in welk gezin je geboren wordt Je kan niet kiezen waar en in welk gezin je geboren wordt Anne Dedry Directeur Zorg-Saam en Ons Zorgnetwerk - 11 maart 2014 - Daarom 6 goede praktijkvoorbeelden rond kinderarmoede waar geboren aan de goede

Nadere informatie

Voor het eerst naar school

Voor het eerst naar school Voor het eerst naar school Welkom op De Wonderboom Uw kind gaat binnenkort voor het eerst naar school. We wensen jullie een fijne tijd toe op De Wonderboom. Dit boekje informeert over verschillende zaken

Nadere informatie

Pakket 4 Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging

Pakket 4 Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging BESCHRIJVING VAN DE ZORGZWAARTEPAKKETTEN Pakket 4 Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging Het pakket Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging is wonen

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL De huidige arbeidsmarkt ziet er heel anders uit dan die van vroeger: we veranderen vaker van baan of de inhoud ervan verandert, banen zijn minder zeker en de groei

Nadere informatie

standpunt noodhulp 18 augustus 2009

standpunt noodhulp 18 augustus 2009 Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Handleiding budgetmeter aardgas

Handleiding budgetmeter aardgas Handleiding budgetmeter aardgas Inhoud Hoe ziet je budgetmeter voor aardgas eruit?... 2 Wat is de budgetmeter voor aardgas?... 3 Hoe zet je krediet over naar je budgetmeter?... 4 Welke informatie staat

Nadere informatie

De tussenstand VOLG DE WEDSTRIJD VIA

De tussenstand VOLG DE WEDSTRIJD VIA LES 2 De tussenstand Wat gaan we doen vandaag? MEER LEREN OVER TEXTIELAFVAL KENNISMAKEN MET VERSCHILLENDE SOORTEN TEXTIEL EEN EIGEN KWARTETSPEL MAKEN (EN ZO BONUSPUNTEN VERDIENEN VOOR AFVAL THE GAME!)

Nadere informatie