DUURZAAMHEID LOONT! Praktisch handboek voor VvE s om samen aan de slag te gaan met duurzaamheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DUURZAAMHEID LOONT! Praktisch handboek voor VvE s om samen aan de slag te gaan met duurzaamheid"

Transcriptie

1 DUURZAAMHEID LOONT! Praktisch handboek voor VvE s om samen aan de slag te gaan met duurzaamheid Wijkvereniging Duttendel & Wittebrug Organisatie voor en door bewoners

2 Inhoudsopgave Voorwoord...1 Inleiding...3 Stappenplan...4 Begrippen...12 Handige links...15 Nawoord...16 Bijlagen Exploitatiemodellen...17

3 Voorwoord De Commissie Duurzaamheid van wijkvereniging Duttendel & Wittebrug heeft begin 2013 een plan opgesteld met de titel Duurzaamheid loont! om ook in onze eigen wijk aan de duurzaamheidsdoelstelling van de gemeente Den Haag (CO 2 -vrij in 2040) invulling te geven. We zijn heel blij dat op verschillende plaatsen in onze wijk enthousiaste buurtbewoners de handen ineen hebben geslagen en aan de slag zijn gegaan met het thema duurzaamheid. Vier VvE s en het straatinitiatief in de Van Lennepweg hebben afgelopen jaar onderzocht welke mogelijkheden er voor hen zijn om een extra impuls te geven aan energiebesparing en duurzaamheid. Een compliment voor deze buurtbewoners! De gemeente Den Haag heeft het onderzoek en het maken van een handboek ondersteunt. Dit handboek is op 6 februari 2014 aangeboden aan wethouder Baldewsingh (duurzaamheid) van de gemeente Den Haag. We hopen ook in de toekomst op een duurzame en prettige samenwerking met de gemeente Den Haag. Catherine Kamerlingh Onnes voorzitter Commissie Duurzaamheid wijkvereniging Duttendel & Wittebrug We kunnen zeggen dat er inmiddels veel kennis en ervaring aanwezig is in de wijk waar anderen hun voordeel mee kunnen doen! Deze kennis is in een handboek vastgelegd. Het kan andere VvE s en straatinitiatieven helpen om duurzaamheid mee te nemen in nieuwe investeringsplannen. De ervaring leert dat investeren in duurzame energieopwekking en isoleren het meeste rendement heeft. We hopen van harte dat we met de duurzame initiatieven in onze wijk anderen inspireren en bijdragen aan het doel voor 2040: Den Haag CO 2 -vrij. Voor onszelf, onze kinderen en kleinkinderen. Het handboek is ook beschikbaar in digitale vorm en te downloaden van de website van de wijkvereniging (www.duttendelwittebrug.nl). 1

4 VvE Van Lennepweg, Van Lennepweg Hoe ga je als oudere om met investeringen die je pas op langere termijn terugverdient? We hebben veel gehad aan de informatie van de VvE-balie van de gemeente Den Haag. Onze ambitie is om ons gebouw bij de tijd te houden. Daar hoort duurzaamheid ook bij. 6 appartementen Prioriteiten Isolatie spouwmuren, dak, vloer en dubbele beglazing Energie besparen Energie opwekken Aandachtspunten Weerstand tegen isolatie vanwege angst voor vochtoptrek Aangeboden Expert op gebied van isolatie Mogelijkheden Meerjarig Onderhoudsplan voor energie besparende maatregelen door middel van isolatie, dubbele beglazing, LED verlichting en nieuwe energiezuinige apparatuur Zonnestroom project / energie opwekking: Optie 1: VvE, zeer goed rendement, het gebruik is < kwh Optie 2: Bewoners via coöperatie met model Herman of model post - coderoos Contact : de heer P. van Loon Mail : Paul van Loon 2

5 Inleiding Er zijn verschillende redenen om met uw VvE zonne-energie op te wekken. Veel mensen vinden het belangrijk om op die manier bij te dragen aan een lagere CO 2 uitstoot. Maar minstens zo belangrijk of wellicht wel belangrijker is dat u en uw VvE op de kosten voor energie kunt besparen. Werken aan gezamenlijke doelen verhoogt de saamhorigheid en sociale cohesie in de wijk. Dat is de gedachte achter het project Duurzaamheid loont! van wijkvereniging Duttendel & Wittebrug in Den Haag om met een aantal VvE s de mogelijkheden van zonne-energie op de daken van VvE s in de wijk te onderzoeken. Een aantal VvE s heeft de eerste stappen gezet om een besluit te nemen over het al dan niet plaatsen van een zonnepaneleninstallatie op hun dak. De ervaringen die daarmee zijn opgedaan vindt u terug in dit handboek. Dit handboek kan u helpen om met uw VvE een goede afweging te maken of panelen op het dak een interessante investering zijn. Het plaatsen van zonnepanelen is één van de manieren om duurzamer met energie om te gaan. Besparen en isoleren zijn andere goede mogelijkheden om in uw afweging te betrekken. Ook kunt u onderzoeken of warmtepompen of zonneboilers een optie zijn voor uw VvE. De ervaring leert dat investeren in besparen en isoleren het meeste rendement oplevert. Bekijk daarom alle opties en neem de relevante mogelijkheden mee in het meerjarenonderhoudsplan van uw VvE. De stappen die zijn beschreven voor het maken van een plan voor een zonnepaneleninstallatie zijn in grote lijnen ook bruikbaar voor andere duurzaamheidsmaatregelen. Bij beschrijving van de stappen in dit handboek is gebruik gemaakt van het stappenplan van VvE-Belang, zie 3

6 STAPPENPLAN 1 Oriënteren Ga na of er binnen uw VvE meer mensen zijn die zich in willen zetten voor energiebesparing en duurzaamheid. Informeer bij uw buren, bij het bestuur van de VvE of breng het onderwerp in bij een Algemene Leden Vergadering. Meldt in ieder geval het bestuur dat u onderzoekt welke duurzaamheidsmaatregelen voor de VvE relevant zijn. Het is verstandig niet alleen naar de mogelijkheden van zonne-energie te kijken. Met isoleren en besparen is meer per geïnvesteerde euro te verdienen dan met zonne-energie. Als u voldoende medestanders vindt, organiseer dan een werkgroep zodat u er niet alleen voor staat. Acties Zoek anderen binnen de VvE die zich voor energie besparing en duurzaamheid willen inzetten. Handig is wanneer er ook mensen met een (elektro-)technische, juridische, financiële en communicatieve achtergrond meedoen. Organiseer een werkgroep. Meld het bestuur dat u duurzaamheidsmaatregelen (of specifiek mogelijkheden voor zonnepanelen) voor de VvE wilt onderzoeken. Oriënteer u breed op de verschillende duurzaamheidsmogelijkheden. Informeer u over mogelijke subsidies (zie handige links ). Ga na of er andere/vergelijkbare initiatieven of ervaringen in de wijk aanwezig zijn. Bijvoorbeeld via de wijkvereniging. Ga na of er draagvlak is voor duurzaamheidsmaat regelen of specifiek een panelenproject. Dat kan b.v. door individuele leden te vragen naar motieven (CO 2 - reductie, financieel rendement) en onder welke condities ze positief zijn over maatregelen (inventariseer niet wat men niet wil, maar waar men mogelijkheden ziet). 2 Informatie verzamelen Onderzoek of er wellicht in het verleden al mogelijkheden zijn bekeken voor uw VvE. Ga na of er een meer jarenonderhoudsplan (MJOP) is. Mogelijk kunt u met duurzaamheidsmaatregelen aansluiten bij dit MJOP. Verzamel informatie over het energiegebruik van uw VvE. Ga na of er bouwtekeningen beschikbaar zijn. Als dat niet het geval is, kunt u een bouwkundige vragen om een indicatie van de bouwkundige staat van met name het dak. In een latere fase kunt u zo nodig een bouwtekening laten maken. Ga na of er vergunningen nodig zijn voor een pv-installatie (= photovoltaische installatie = zonnepanelen installatie): beschermd dorps- of stadsgezicht, monumentenstatus. En zo ja, wat zijn de (on)- mo gelijkheden. Het bestuur kan u informeren over het noodzakelijke besluitvormingstraject. Acties Korte beschrijving van aantal appartementen, gemeenschappelijke voorzieningen, type dak, zon ligging Ga na hoe de splitsingsakte er uit ziet, waarmee moet u rekening houden? Is er een (meerjaren)onderhoudsplan? Staan daar duurzaamheidsmaatregelen in? Wat is de onderhoudssituatie van het lees verder op pag. 6 4

7 Résidence Wittebrug, Nieuwe Parklaan 2-42a Goede communicatie en informatie zijn heel belangrijk voor een VvE. 52 appartementen Prioriteiten Energie besparen Isolatie spouwmuren, dak, vloer en dubbele beglazing Energie opwekken Aandachtspunten Dakrenovatie noodzakelijk in 2017 Aangeboden Programma van Eisen Leveranciers Zonneboilers t.b.v. inpandige zwembad Offerte traject met 3 leveranciers Het uitgangspunt is maximaal energie te besparen zonder dat dit te veel vraagt van bewoners. We hebben actieve leden en een actief bestuur. Bijna iedereen komt naar onze vergaderingen. Mogelijkheden Meerjarig Onderhoudsplan voor energie besparende maatregelen door middel van isolatie, dubbele beglazing, LED verlichting en nieuwe energiezuinige apparatuur Zonnestroom project / energie opwekking: Optie 1: VvE schaft panelen aan en saldeert de opgewekte energie met de collectieve elektrarekening Optie 2: Bewoners via coöperatie met model Herman of model postcoderoos Contact : mevrouw J. de Vries Mail : Joke de Vries 5

8 gebouw (isolatie van gevels, vloeren, dak, dubbel glas, duurzame verlichting, etc.) Onderhoud dak, wanneer is groot onderhoud gepland? Constructie van het dak (dragend vermogen), zijn er bouwtekeningen? Laat zo nodig een bouwkundige een indicatie afgeven. Hoeveel dakoppervlak is geschikt voor panelen? Voldoende zonbestraling? Een flink aantal gemeenten doet mee aan daar kunt u zien of uw dak geschikt is (in Den Haag nu nog alleen beschikbaar voor de wijk Archipel Willemspark). Via Google Earth kunt u uw dak bekijken en opmeten. Wat voor elektra-aansluiting is er? (groter dan 3x 80A dan is saldering niet mogelijk). Hoe is de elektra-installatie (in aparte schachten, goten?, makkelijk verbindingen te maken?, bijvoorbeeld van dak naar individuele appartementen?) Welke voorzieningen op elektra zijn er? (centrale verlichting, lift, hydrofoor, zwembad, garagedeuren, buitenverlichting) Ga na of er een vergunningsplicht is (alleen bij beschermd dorps- of stadsgezicht of monumentenstatus) Duidelijkheid over besluitvormingstraject (voorstel ledenvergadering, gekwalificeerde meerderheid) 3 Voorstel ledenvergadering Informeer u over de verschillende exploitatiemodellen die er voor VvE s zijn (zie pagina: 17 t/m 20). In de ledenvergadering kunt u of het bestuur een voorstel in stemming brengen om een onderzoek te (laten) doen naar de haalbaarheid en te behalen besparingen. LET OP: meestal is voor een dergelijk besluit een gekwalificeerde meerderheid vereist. Na goedkeuring van het besluit kan het bestuur opdracht geven aan een werkgroep en/of een adviesbureau om aan het werk te gaan. Bij het voorstel om een nader onderzoek te verrichten kunnen kort de exploitatiemodellen die in aanmerking komen worden beschreven. Dit geeft de kaders van het onderzoek aan. Uiteraard kan in deze fase een brede opdracht (meerdere verduurzamingsmogelijkheden) worden geformuleerd. Waarbij het doel is maatregelen op te nemen in het MJOP en dat om te buigen naar een DMJOP (Duurzaam Meerjaren Onderhouds Plan). Onderdeel van het voorstel kan zijn om het bestuur te machtigen vervolgbesluiten te nemen mits aan een aantal voorwaarden is voldaan. Dit voorkomt dat voor iedere tussenstap de ledenvergadering opnieuw een besluit moet nemen. Acties Voorstel ledenvergadering voorbereiden Neem in het voorstel een korte beschrijving op van relevante exploitatiemodellen Hou rekening met wellicht noodzakelijke gekwalificeerde meerderheid (zie ook Volmacht voor bestuur (wellicht gedelegeerd aan werkgroep) om vervolgstappen te nemen 6

9 VvE Huberthof, Residentie Koninginnebrug Plesmanweg Vanuit maatschappelijke betrokkenheid hebben we onderzocht of zonnepanelen interessant zijn voor ons. 54 appartementen Prioriteiten Energie besparen Energie opwekken Aandachtspunten Salderen met rekening VvE niet mogelijk vanwege aansluiting van 3 x 125 Ampère Er moet meer duidelijkheid komen over terugverdien - mogelijkheden. De wet zou aangepast moeten worden zodat ook grootverbruikers de duurzaam opgewekte energie kunnen terugleveren aan het net. Mogelijkheden Meerjarig Onderhoudsplan voor energie besparende maatregelen door middel van LED verlichting en nieuwe energiezuinige apparatuur Zonnestroom project / energie opwekking: Optie 1: Bewoners via coöperatie met model Herman of model postcoderoos, zeer geschikt dak aanwezig Contact : de heer F. Jansen Mail : Dick Lageweg, Koenraad Weber en Frans Jansen 7

10 4 Uitwerken voorstel Afhankelijk van de samenstelling en deskundigheid van de werkgroep kan worden besloten een externe projectmanager/adviseur voor het uitwerken van (delen van) het voorstel in te schakelen. Het voorstel moet omschrijven wat de technische haalbaarheid van de pv-installatie is, op welke manier de installatie geëxploiteerd zal worden, wat de geschatte opbrengst is en aan welke juridische en fiscale randvoorwaarden moet worden voldaan. De regelgeving voor collectieve pv-installaties is onderhevig aan veranderingen. De afgelopen tijd leken de mogelijkheden met het Regeerakkoord en in Energie akkoord te worden verruimd. Recente uitspraken (november 2013) van minister Kamp van EZ lijken echter juist de mogelijkheden te beperken. Inmiddels heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de verruiming onderschrijft. Kortom oplettendheid is hier geboden (zie ook de exploitatiemodellen). Het is van groot belang om onder de leden voldoende draagvlak te hebben. Het is lastig om daarvoor een blauwdruk te maken omdat iedere VvE verschillend is. Het is in ieder geval verstandig om te inventariseren hoe er over duurzaamheidsmaatregelen wordt gedacht. Dat kan bijvoorbeeld door een enquête te organiseren, waarbij het het mooist is wanneer die persoonlijk door de werkgroepleden wordt afgenomen. In de enquête is dan de belangrijkste vraag onder welke omstandigheden leden positief zijn. Aan de hand van het voorstel en uitkomsten uit een enquête kan een Programma van Eisen (PvE) worden geformuleerd (voorbeeld zonneboilerinstallatie bij wijkvereniging). Acties Formuleer wat er onderzocht wordt (b.v. alleen de mogelijkheden om panelen te exploiteren of breder ). Geef aan waaraan het onderzoek moet voldoen: Technische haalbaarheid Technische installatie Dakconstructie, plek op het dak, zon inval Aansluiting op net Eventueel mogelijkheden om individuele appartementen op de zonne-installatie aan te sluiten Exploitatie Beoordeling mogelijkheden voor saldering met stroomrekening VvE, beoordelen andere opties (aan wie mag stroom geleverd worden voor welk tarief, moet er energiebelasting afgedragen worden, leaseopties, relatie met fiscaal/juridisch) Is inzet van de Herman (intelligente stroomverdeler) opportuun? Onderzoeken subsidiemogelijkheden (let op: meer mogelijkheden als pv-installatie onderdeel is van een breder verduurza- lees verder op pag. 9 8

11 mingsproject) Beoordelen financieel rendement (globaal) Welke financieringsmogelijkheden zijn er (reserve VvE, (deel-)financiering door individuele leden, eventueel participatie van anderen dan leden van de VvE). Fiscaal/Juridisch Is saldering met de elektranota van de VvE mogelijk? Welk (energie-)belastingtarief geldt? Wie wordt eigenaar van de panelen? Aan wie kan stroom geleverd worden? Wanneer niet de VvE eigenaar is van de panelen kan het nodig zijn een opstalakte te laten opstellen Wanneer niet de VvE eigenaar is kan het verstandig zijn om een coöperatie op te richten die de panelen in eigendom heeft en beheert Draagvlak Verwerken uitkomsten enquête 5 Besluitvorming Het voorstel wordt besproken in de ledenvergadering. De werkgroep bereidt een presentatie voor. In de presentatie komen de volgende zaken aan de orde: milieuwinst investering en mogelijk financieel rendement financiële gevolgen voor de VvE en de leden toelichting op het exploitatiemodel zichtbaar maken hoe de installatie op het dak komt goede informatieuitwisseling goede voorbeelden uit de buurt 6 Programma van Eisen en offertes aanvragen In het Programma van Eisen (PvE) is omschreven aan welke voorwaarden de installatie moet voldoen. Bij leveranciers worden offertes aangevraagd. Daarbij worden de volgende stappen worden gezet: Samenstellen longlist van ca. 6 leveranciers. Het bedrijfschap installatietechniek geeft een overzicht van leveranciers op haar website (www.uneto-vni.nl/zoekinstallateur), wellicht kent u andere VvE s waar al een installatie op het dak staat die leveranciers kunnen suggereren en tot slot heeft verzekeraar Solar IF een lijst van leveranciers die door Solar IF geselecteerde panelen leveren (geselecteerd op duurzame productie en menswaardige arbeids - omstandigheden) (www.solarif.nl). De leveranciers wordt gevraagd om een goede indicatie te geven van de kosten voor de installatie, te schetsen wat het rendement van de installatie is, aan te geven welke garanties worden geboden en welke kwaliteit wordt geleverd. Indikken tot shortlist. Op basis van de binnengekomen voorstellen wordt een selectie van 2 tot 3 leveranciers gemaakt. De geselecteerde leveranciers worden uitgenodigd om een locatieschouw te doen en op basis daarvan hun voorstel aan te scherpen. Op basis van de ingeleverde voorstellen wordt een leverancier geselecteerd (zie voorbeeld). 9

12 7 Uitvoering Wanneer het besluit tot plaatsing is genomen en er een leverancier is geselecteerd kan opdracht gegeven worden tot plaatsing. Hou er rekening mee dat bij opdrachtverlening de leverancier een aanbetaling wenst. Acties Leg afspraken en leveringstermijnen vast Leg de staat van het dak en andere relevante plekken vast (mochten er na installatiebeschadigingen zijn, dan is dat makkelijker aantoonbaar) Zorg voor afspraken met de energieleverancier over levering van stroom aan het net. De installatie dient daarvoor (na oplevering) ook aangemeld te zijn bij 8 Oplevering Spreek van te voren af dat na afronding van de installatie een opleveringsschouw wordt gehouden om na te gaan of de installatie conform de opdracht is geplaatst en er geen beschadigingen zijn. Daarin kunt u zich laten bijstaan door een andere installateur. Zorg dat de leverancier zorgdraagt voor een opleveringsrapport. Acties Vraag opleveringsrapport van uw installateur Maak afspraken over eventuele resterende werkzaamheden Meld de installatie aan bij Zorg voor een goede verzekering Feestelijk moment van start!! Maak bekend hoe de opbrengst kan worden gevolgd (app en/of website) 10

13 VvE Parkflat Duttendel III, Van Alkemadelaan Voor elk VvE-bestuur zijn communicatie, een goede samenwerking en heldere afspraken van groot belang. 36 appartementen (13 huur) Prioriteiten Isolatie spouwmuren, dak, vloer en dubbele beglazing Energie besparen Energie opwekken Aandachtspunten 4 meters aanwezig voor collectief gebruik Het draait elke keer weer om: Wat gaat het kosten en wat levert het op? Als je iets wilt bereiken moet je er veel mee bezig zijn, veel gesprekken voeren en geduld hebben. Aangeboden Business case voor zonnestroom Mogelijkheden Meerjaren Onderhoudsplan voor energie besparende maatregelen door middel van isolatie, dubbele beglazing, LED verlichting en nieuwe energiezuinige apparatuur Zonnestroom project / energie opwekking: Optie 1: VvE, goed rendement, het gebruik is +/ kwh (Er ligt reeds installatie voor 4000 Wp) Optie 2: Bewoners via coöperatie met model Herman of model postcoderoos Parkflats Duttendel I, II en IV zijn vergelijkbaar. Contact : mevrouw O. Nijhuis Mail : Okkie Nijhuis 11

14 BEGRIPPEN Saldering = het verrekenen van de opgewekte energie met de gebruikte energie. Wanneer de VvE bij voorbeeld kwh per jaar verbruikt en er is een pv-installatie die kwh levert, dan brengt uw energieleverancier kwh bij de VvE in rekening. opgewekte kwh, de energiebelasting en de BTW die zowel over de opwek prijs als de energie - belasting geheven wordt. Naast de prijs voor elektriciteit betaalt een afnemer ook voor het transport van de energie en de kosten voor een aansluiting. Zelflevering = de eigenaar van een pv-installatie gebruikt zelf de opgewekte energie. Dat betekent dat de eigenaar de opbrengst kan salderen met de eigen energierekening (wanneer de pv-installatie op eigen dak staat of wanneer in collectief verband aan een aantal eisen wordt voldaan om de opgewekte elektriciteit te mogen verrekenen met de eigen energierekening als de pv-installatie niet op eigen dak staat. Die eisen zijn (Energieakkoord): Er is sprake van een collectief project, b.v. middels een coöperatie De opgewekte elektra wordt via een eigen aansluiting aan het net geleverd De deelnemers aan het project wonen binnen de postcoderoos (in het 4-cijferige postcode - gebied van de locatie van de installatie of in een aangrenzend 4-cijferig postcodegebied). Energiebelasting = een belasting die de overheid heft over geleverde energie. Voor elektriciteit gelden de volgende tarieven: (Zie tabel onderaan deze pagina) Elektriciteitsprijs = de elektriciteitsprijs bestaat uit de volgende elementen: prijs per Er bestaan verschillende tarieven voor elektriciteit. Enkeltarief houdt in dat je een vaste prijs betaalt, ongeacht het moment waarop je de elektriciteit gebruikt. Dubbeltarief betekent dat je tijdens bepaalde uren van de dag minder betaalt. Je hebt daarvoor een dubbeltariefmeter nodig. De precieze tijden waarop dubbelstroom goedkoper is, verschilt per energieleverancier. Een dubbeltariefmeter is alleen zinvol als je tijdens die goedkopere perioden (vaak s nachts) meer elektriciteit verbruikt dan overdag. Raadpleeg je energieleverancier om uit te vinden of dubbeltarief voor jou voordelig is. Verder is het handig te weten dat een dubbeltariefmeter duurder is: je betaalt meer voor aansluitkosten en huur van de elektriciteitsmeter. Gemiddelde kosten per kwh De prijs van enkeltarief grijze stroom is gemiddeld 23 eurocent per kwh (prijspeil 2013/2014); 7 eurocent is voor de stroom zelf; 3,5 eurocent voor btw, en bijna 12 eurocent is energie - belasting. Het tarief dat jouw huishouden betaalt is erg afhankelijk van het contract dat je hebt afgesloten. De prijs van groene stroom is vergelijk- Tarieven 2014 Energiebelasting excl. btw Hoeveelheid Verschil Elektriciteit (kwh) ,65 11,85 0,2 Elektriciteit (kwh) ,24 4,31 0,07 Heffingskorting excl. btw onroerende zaak met verblijfsfunctie 318,62 318,62-12

15 baar met die van grijze stroom. Vaste kosten Behalve met kosten per kwh verbruikte elektriciteit, heeft elk huishouden te maken met de teruggave energiebelasting en vaste kosten. Die vaste kosten betaal je voor de elektriciteits - aansluiting, jaarlijks 290 euro (inclusief btw). (Kilo)watt piek (kwp / Wp) = Het elektrisch vermogen van fotovoltaïsche zonnepanelen wordt uitgedrukt in wattpiek of kilowatt-piek (1 kilowatt-piek is 1000 watt-piek). Kilowattuur (kwh) = Kilowatt (kw) is de eenheid die gebruikt wordt voor het vermogen van elektrische energie. Kilowattuur houdt vervolgens de hoeveelheid stroom in, die in 1 uur geproduceerd kan worden door een energiecentrale met een capaciteit van 1 kilowatt. KWh is de meest gebruikelijke eenheid/afkorting om je elektriciteitsverbruik in een bepaalde periode mee aan te duiden. Postcoderoos = In het Energieakkoord zijn afspraken gemaakt om het voor energie - coöperaties (en wellicht ook VvE's ) mogelijk te maken om de energieopbrengst van een collectieve installatie te salderen met de energie - rekening van de deelnemers. Deze deelnemers dienen dan wel binnen de postcoderoos te wonen (het 4-cijferig postcodegebied en de direct daaraan grenzende 4-cijferige postcodes). De Herman = Een intelligente stroomverdeler die er voor kan zorgen dat elektra, opgewekt met een grote installatie naar verbruik wordt verdeeld over de met een kabel aangesloten huishoudens. De levering van elektra gebeurt 'achter de meter', zodat de individuele huis - houdens de elektra met hun eigen gebruik kunnen salderen. Zie ook onder Handige links. 13

16 Van Lennepweg Straatinitiatief van bewoners Van Lennepweg Onze zonnepanelen zijn goed voor het milieu en prima voor onze portemonnee. We onderzoeken nu of een warmtepomp en vloerisolatie interessant voor ons zijn. Het noodzakelijke overleg combineren we met een gezellige borrel. Zo leer je elkaar beter kennen en neemt het sociale contact in de straat toe. Prioriteiten Isolatie spouwmuren, dak, vloer en dubbele beglazing Energie besparen Energie opwekken Aandachtspunten Draagvlak in de buurt organiseren Aangeboden Ondersteuning bij straatinkoop zonnepanelen (ondersteuning inkoop) Gerealiseerd Installatie 4 pv systemen met 10 panelen, 1 met 11 panelen en 1 pv systeem met 6 panelen op daken van de deelnemers Mogelijkheden Samen met andere bewoners van de straat oppakken van verduurzaming. Contact : de heer P. Nolet Mail : Pim Nolet en Ben Giesen 14

17 HANDIGE LINKS VvE Belang, organisatie die de belangen van VvE s behartigt: Gemeente Den Haag: Klimaatfonds Haaglanden, samenwerkingsverband geïnitieerd door de gemeente Den Haag met maatschappelijke organisaties en ondernemers om Den Haag duurzamer te maken. Activiteiten worden georganiseerd vanuit het Klimaatcentrum, Brouwersgracht 2, 2512 ER Den Haag: kan worden gesaldeerd met de energierekening van de deelnemers. Projectbegeleiding van start tot finish: Milieucentraal, alles over energie en milieu in het dagelijks leven, zeer informatieve site: Solar IF, verzekeraar van pv installaties en samensteller van een lijst van duurzaam geproduceerde zonnepanelen: Haags Milieucentrum, Het Haags Milieucentrum (HMC) is een onafhankelijke stichting die zich inzet voor een groen en duurzaam Den Haag: Meermetminder, helpt particulieren, ondernemers en overheden met het besparen van energie(kosten) door advies, kennis, verwijzen en informatie over subsidies: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (fusie van Agentschap NL en Dienst Regelingen) ondersteunt ondernemers met subsidies, zakenpartners, kennis en regelgeving. Bij duurzaam, agrarisch, innovatie en internationaal ondernemen. Heeft o.a. een zoekfunctie voor subsidies, financieringen en regelingen: Energieleveren, als u meer energie produceert dan verbruikt, wordt deze energie op het elektriciteitsnet gezet. Uw energieleverancier verrekent deze terug levering met de normale levering tot een maximum van kwh. Indien u meer dan kwh terug levert en/of indien u meer terug levert dan verbruikt, heeft u recht op een terug leververgoeding. Hierover kunt u afspraken maken met uw energieleverancier. Door uw productie-installatie te registreren op energieleveren.nl weet u zeker dat de juiste gegevens bekend zijn om de terug leververgoeding te berekenen: Natuur en milieu, stichting die zich o.a. inzet voor een duurzamer samenleving. Organiseert de Zon op je dak inkoopactie: en Zon op Nederland, burgerinitiatief voor collectieve pv-projecten (collectieve zonnepanelen projecten op daken van overheden, bedrijven, woningcorporaties, en VvE s voor particulieren en ondernemers) dat lokale initiatieven verder helpt met een stappenplan, advies en realisatie: Herman, de zonnestroomverdeler, ideëel bedrijf dat met name VvE s de intelligente stroomverdeler Herman levert waardoor opgewekte zonnestroom optimaal wordt verdeeld en Groene leningen, een aantal banken biedt een scherper rentetarief wanneer u investeert in duurzaamheid (isolatie, duurzame energie). Nationaal Energiebespaarfonds, de Rabobank en de ASN Bank zullen samen met het Rijk het Nationaal Energiebespaarfonds gaan vullen. Met het Nationaal Energiebespaarfonds kunnen huizenbezitters een goedkope lening afsluiten om energiebesparende maatregelen te financieren. Er komt ruim 600 miljoen in het fonds dat medio 2014 van start gaat. 15

18 NAWOORD Het bestuur van wijkvereniging Duttendel & Wittebrug juicht duurzaamheidsinitiatieven zeer toe. Projectondersteuning van de overheid en samenwerking met andere wijkverenigingen dragen bij aan het stellen van gezamenlijke doelen, waarmee niet alleen vrijwilligers zijn te motiveren, maar juist ook bewoners zijn te enthousiasmeren om schijnbaar complexe onderwerpen inzichtelijk en behapbaar te maken. Met dit handboek hoopt de wijkvereniging alle VvE-besturen, ondernemers en huiseigenaren in Duttendel & Wittebrug te bereiken en een bijdrage te leveren aan Den Haag CO 2 -vrij in 2040, te beginnen in 2014! Wijkvereniging Duttendel & Wittebrug Tom Ensink, voorzitter Marjon Margés, secretaris portefeuillehouder Groen&Water, Duurzaamheid en Evenementen Aede Schoustra, penningmeester portefeuillehouder RO en Gebouwen Den Haag,

19 BIJLAGEN Er volgen hieronder drie exploitatiemodellen: 1. Investering door VvE, VvE eigenaar installatie, salderen met energienota VvE 2. Investering door leden VvE, inzet Herman de stroomverdeler 3. Investering door leden VvE Exploitatiemodellen Binnen een VvE wordt energie gebruikt door de VvE voor collectieve voorzieningen als verlichting, liften en een hydrofoor. Daarnaast gebruiken de individuele appartementen elektra. Er zijn verschillende mogelijkheden om de opgewekte elektra te salderen (verrekenen) met het eigen gebruik. Dat kan door de opbrengst te verrekenen met het gebruik van de VvE of door de opbrengst te salderen met het gebruik van de leden. Dat laatste kan door salderen achter de meter of door salderen op afstand. De opbrengst van de zonnepanelen kan worden gesaldeerd met de elektranota van de VvE. Het elektratarief dat door de VvE wordt betaald is afhankelijk van de omvang van het gebruik: Tot kwh 22ct Tussen en kwh 14 ct Boven de kwh 8 ct financieel aantrekkelijk is, hangt dus af van het tarief waartegen gesaldeerd kan worden. Een gebruik onder de kwh biedt goede mogelijkheden. Bij een tarief van 22 ct. is een rendement haalbaar van ca. 12 à 13% Bij een tarief van 14 ct. is een rendement haalbaar van ca. 9% Uiteraard dient de omvang van de installatie afgestemd te worden op het verbruik waarmee kan worden gesaldeerd. Daarbij is het verstandig om rekening te houden met een wat lager gebruik in de toekomst door besparen (b.v. door led-verlichting), dus niet een installatie te plaatsen die het gebruik 100% compenseert. De opbrengst van een paneleninstallatie kan ook worden verrekend met het gebruik van de individuele leden. Dit heeft als voordeel dat voor het hoogste tarief wordt gesaldeerd en een installatie kan worden geplaatst afgestemd op het gebruik van alle leden samen (of desgewenst een deel daarvan). Om aan de regelgeving te voldoen dient dan wel voor ieder aangesloten appartement een aparte omvormer te worden geplaatst en een draad te worden getrokken achter de individuele meter. Een andere oplossing is het toepassen van elektraverdeler De Herman. Bij een tarief van 17,5 ct. is een rendement haalbaar van ca. 9%. Wanneer een VvE kwh gebruikt, dan kan de opbrengst van panelen tot kwh worden gesaldeerd voor 14 ct., de rest (tot maximaal het volledige elektragebruik van de VvE) tegen 22 ct. Wanneer meer elektra door de panelen wordt opgewekt dan de VvE afneemt, wordt geleverd aan het net tegen een tarief van ca. 5 ct. De mate waarin het plaatsen van zonnepanelen Tot slot is in het Energieakkoord de mogelijkheid opgenomen om te salderen op afstand. De opgewekte energie wordt niet direct naar een afnemer geleid maar aan het netwerk geleverd. De opgewekte energie wordt in mindering gebracht op het individuele gebruik. Leveranciers van elektriciteit dienen energiebelasting af te dragen, op dit moment ca. 11,8 ct. bij kleinverbruikers. Voor deel nemers aan collectieve elektriciteit opwek geldt een korting op deze 17

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Zon op Heerjansdam daar krijgen we energie van! Samenwerkingsverband Wat/Wie Buurtbewoners is kopen van omwonende burgers/ondernemers Zon samen op in een Heerjansdam Op Dit is het het dak tweede van een

Nadere informatie

Zon op Zwijndrecht daar krijg ik energie van Wij Buurtbewoners Wat/Wie Op het zijn dak een van burgerinitiatief kopen een samen in een coöperatie -zonnepanelen is openbaar Zon op gebouw Zwijndrecht Eerste

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Wie zijn werkgroep dak Christina Rozendaal Bert Bakker Ruud Verschoof Alex van den Boogaard Informatieavond 'Zon op ons dak' versie 5 2 Agenda

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom Achter de Hoven 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom systeem: Zonnepanelen Draagconstructie Omvormer Kabels en leidingen Beveiliging Meting J. Cace, 26

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

Zon op Heemstede. daar krijg ik energie van. Informatie bijeenkomst 25 september 2014

Zon op Heemstede. daar krijg ik energie van. Informatie bijeenkomst 25 september 2014 Zon op Heemstede daar krijg ik energie van Informatie bijeenkomst 25 september 2014 Wat/Wie is Zon op Heemstede Wij zijn een burgerinitiatief Buurtbewoners kopen samen in een coöperatie - zonnepanelen

Nadere informatie

Herman de Zonnestroomverdeler

Herman de Zonnestroomverdeler Herman de Zonnestroomverdeler is een product van LENS BV Rendabele & flexibele zonnestroom voor VvE s met Herman de Zonnestroomverdeler Een eigen zonnesysteem is duurzaam én winstgevend. Wij zijn dan ook

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Zonnestroom in Enspijk

Zonnestroom in Enspijk Zonnestroom in Enspijk Waarom zonnestroom? Wat is zonnestroom? Wat levert zonnestroom op? Hoe begin ik er aan? De zon straalt in 1 uur evenveel energie op aarde als het jaarlijkse wereldwijde energieverbruik

Nadere informatie

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL Introductie De ontwikkelingen op het gebied van zonne-energie staan nooit stil. Heeft u ook belangstelling, dan kunt u zich als deelnemer aansluiten bij

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

9-5-2014 B.v.d.Hoek Driebergen 0655965653

9-5-2014 B.v.d.Hoek Driebergen 0655965653 Zonnepanelen op het dak van uw VvE? Draagvlak creëren en offertes aanvragen en communiceren met de VvE (Nieuwsbrief) Kosten en baten analyse Berekenen terug verdien tijd Spreadsheet offerte gegevens Communicatie

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee Crowdfunding populair voor zonnepanelen Den Haag - Steeds meer mensen die zelf geen dak hebben, willen wel investeren in zonnepanelen. Projecten waarbij mensen samen investeren in de zonne-energieparken

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepaneleninstallatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepanelen-installatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 www. cool-leusden.nl twitter: http://twitter.com/coolleusden PROGRAMMA Welkom - door Ago Salverda (voorzitter CML Leusden) Informatie Zonnepanelen - door Marian

Nadere informatie

ZONNESTROOM voor VvE s. Mieke Weterings adviseur duurzaam en gezond bouwen Gemeente Den Haag

ZONNESTROOM voor VvE s. Mieke Weterings adviseur duurzaam en gezond bouwen Gemeente Den Haag ZONNESTROOM voor VvE s Mieke Weterings adviseur duurzaam en gezond bouwen Gemeente Den Haag TOEKOMSTGERICHT WONEN ook met de VvE-complexen op weg naar een duurzame Zuidvleugel!!! ZONNESTROOM KAN BIJDRAGEN

Nadere informatie

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Energiecafé 12 december 2013 Johan de Kanter Salderen Het kunnen verrekenen van afname van en levering aan het net en de consequenties daarvan voor Energiebelasting

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Zonnepanelen Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Agenda Waarom? Werking Wat heb je nodig? Wat kost energie? Wat levert het

Nadere informatie

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE Nieuwe samenstelling bestuur Nieuwsbrief juli 2012 Vanaf juni 2012 heeft het bestuur van de vereniging een andere samenstelling. Graag willen wij ons aan u voorstellen. Van links naar rechts: Albert Brouwer

Nadere informatie

Nieuws onder de zon. Onderwerpen. Handicom Solar. december 2013. Haal het zonnetje in huis

Nieuws onder de zon. Onderwerpen. Handicom Solar. december 2013. Haal het zonnetje in huis Contents 1 Chapter... 1.1 paragraph... 1.2 paragraph... 1.2.1 sub paragraph... 1.2.2 sub paragraph... 1.3 paragraph... Nieuws onder de zon Haal het zonnetje in huis december 2013 Onderwerpen 1. Energie

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar)

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) Informatieavond Zonnepanelen Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 Agenda Informatieavond 19:30 Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem.

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale 10 mei 2014 Mogelijkheden zonnepanelen Zelfopwekking op eigen dak met eigen panelen => zelf investeren => salderen + btw teruggave Zelfopwekking op eigen dak met

Nadere informatie

ZONNEPANELEN? INTRO COLLECTIEF OF INDIVIDUEEL? 19-5-2014 PROGRAMMA

ZONNEPANELEN? INTRO COLLECTIEF OF INDIVIDUEEL? 19-5-2014 PROGRAMMA INTRO PROGRAMMA 19:15 u Inloop 19:30 u Zonnepanelen Collectief of individueel? Techniek, financiën en organisatie 20:30 u Pauze 20:45 u Maak een plan voor uw eigen VvE-complex 21:15 u Napraten en tijd

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Informatieavond 25 januari

Informatieavond 25 januari Informatieavond 25 januari Waarom is BoeN opgericht? Doelstellingen: lokaal Duurzaam Bewustwording Betaalbaar Onafhankelijk Wat wil BoeN? Werkgroepen: 1. Marketing en communicatie 2. Zonne energieprojecten

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Dan op een ander dak!

Dan op een ander dak! Geen zonnepanelen op eigen dak? Dan op een ander dak! Een initiatief van Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is burgerinitiatief Buurtbewoners kopen gezamenlijk zonnepanelen Op

Nadere informatie

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk 20 Juni 2013 That's one small step for a man, one giant leap for mankind." Inhoud 1. Intro 2. Uw stroomprijs 3. Kabinetsbeleid & effect 4. Het project 5. De organisatie

Nadere informatie

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Ontdek de voordelen van de zon. Onafhankelijk Verzekerd van het gebruik van schone stroom die u zelf opwekt. Besparen Bespaar op uw energierekening

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Belangenorganisatie voor VvE s en Appartementseigenaren. Uw partner in gestapeld wonen!

Belangenorganisatie voor VvE s en Appartementseigenaren. Uw partner in gestapeld wonen! Belangenorganisatie voor VvE s en Appartementseigenaren Uw partner in gestapeld wonen! Opening en welkom Mr C.J.C.M. (Kees) Oomen Directeur Organisatie & Public Affairs VvE Belang Zon op het dak van de

Nadere informatie

VERSLAG Inspiratieavond Duurzaam Wonen, 1 oktober 2012, aula Vrije School Den Haag

VERSLAG Inspiratieavond Duurzaam Wonen, 1 oktober 2012, aula Vrije School Den Haag VERSLAG Inspiratieavond Duurzaam Wonen, 1 oktober 2012, aula Vrije School Den Haag Aanwezig: Vertegenwoordigers van de volgende VvE s: VvE Borweg, Badhuisweg (eerder op 31.05.2012) Dennehove, Badhuisweg

Nadere informatie

Belangrijke vragen over zonnepanelen

Belangrijke vragen over zonnepanelen Persoonlijk advies? Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw situatie? Neem geheel vrijblijvend contact op via mail: info@sygosolar.nl, of bel 0183-565308. Belangrijke vragen over zonnepanelen Met

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4

Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau : Middelen en Beheer - Vastgoed Status : Versie 4 ** 1 van 6 Onderwerp: Onderzoek initiatiefvoorstel zonnepanelen gemeentelijke Zaaknummer : 1001958 Datum : 25 september 2013 Steller : S. Wind Aan : P. Westenberg Telefoon : 0229-252200 Afdeling - Bureau

Nadere informatie

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Agenda 20.00 uur Opening door wethouder (introductie zonatlas) Jouke van Winden 20.20 uur Introductie Energie Collectief Capelle (ECC)

Nadere informatie

Presenta(es buurtbijeenkomst woensdag 30-10- 13. Zonnig Amelterhout door Chris(aan Teule Financiën door Alfred Middelkamp

Presenta(es buurtbijeenkomst woensdag 30-10- 13. Zonnig Amelterhout door Chris(aan Teule Financiën door Alfred Middelkamp Presenta(es buurtbijeenkomst woensdag 30-10- 13 Zonnig Amelterhout door Chris(aan Teule Financiën door Alfred Middelkamp Zonnig Amelterhout Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Natuur en Milieufedera

Nadere informatie

Algemene informatie postcoderoosprojecten

Algemene informatie postcoderoosprojecten Zon op Nederland wil zoveel mogelijk huishoudens in Nederland in staat stellen zelf zonneenergie op te wekken, ook als ze zelf geen (geschikt) dak hebben. Dat doen we door samen met lokale initiatiefgroepen

Nadere informatie

MEI Westerkwartier 4 april 2011

MEI Westerkwartier 4 april 2011 Duurzame Energie veranderingen in de markt van Photo Voltaische systemen (PV) MEI Westerkwartier 4 april 2011 Frans Debets Duurzame energie 4 redenen om het te ontwikkelen 1. Klimaatbeleid, CO2 reductie

Nadere informatie

ZONNESTROOM voor VvE s. Mieke Weterings adviseur duurzaam en gezond bouwen Gemeente Den Haag email mieke.weterings@denhaag.nl

ZONNESTROOM voor VvE s. Mieke Weterings adviseur duurzaam en gezond bouwen Gemeente Den Haag email mieke.weterings@denhaag.nl ZONNESTROOM voor VvE s Mieke Weterings adviseur duurzaam en gezond bouwen Gemeente Den Haag email mieke.weterings@denhaag.nl TOEKOMSTGERICHT WONEN ook met de VvE-complexen op weg naar een duurzame Zuidvleugel!!!

Nadere informatie

ZonneEnergie voor Thuis

ZonneEnergie voor Thuis ZonneEnergie voor Thuis Programma 20:00 22:00 Welkom Introductie ReestdalEnergie ZonneEnergie: het hoe en waarom Pauze ZonneEnergie van ReestdalEnergie Afsluiting Vragenvuur Reestdal Duurzame Energie

Nadere informatie

BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC

BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN DE BRANDWEER UITGANGSPUNTEN, ACHTERGROND EN CONCEPT Coöperatie Zonnecoöperatie West-Friesland (ZCWF) gaat duurzame energie produceren om mensen

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Samenwerking met Greenchoice

Samenwerking met Greenchoice Samenwerking met Greenchoice Dit document is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld om initiatiefnemers te ondersteunen bij het starten van een

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam ProjectManagement Bureau Joost de Valk Noodzaak en ambitie Klimaatbeleid Amsterdam: forse CO 2 reductie 40% in 2025 en klimaatneutraal bouwen en gemeentegebouwen

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

Stappenplan bij het plaatsen zonnepanelen bij een Vereniging van Eigenaren (VvE)

Stappenplan bij het plaatsen zonnepanelen bij een Vereniging van Eigenaren (VvE) Stappenplan bij het plaatsen zonnepanelen bij een Vereniging van Eigenaren (VvE) Stap 1. Oriëntatie/Vooronderzoek U vindt uw energiekosten te hoog? U hebt in uw koopflat een eigen cv-ketel en u vindt uw

Nadere informatie

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt?

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Menukaart Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Schooldakrevolutie Schreeuw met ons van de daken: we zullen niet rusten tot elke vierkante centimeter van onze schooldaken

Nadere informatie

Alles over salderen en subsidies

Alles over salderen en subsidies Alles over salderen en subsidies Wido van Heemstra Agentschap NL Congres Solar Solutions Expo Haarlemmermeer 17 april 2013 Overzicht te behandelen onderwerpen 1. Salderen: -wat houdt het in, welke tariefcomponenten

Nadere informatie

ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR

ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR Projectbeschrijving zonnedak Van der Oord, januari 2105 ACHTERGROND EN CONCEPT Coöperatie Bergen Energie wil samen

Nadere informatie

Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Agenda Informatieavond Zonnepanelen Informatieavond Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 19:30 21:45 Agenda Informatieavond Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem. Utrecht)

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

Advies zonnepanelen. John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum oktober 2013

Advies zonnepanelen. John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum oktober 2013 John van Veen senior adviseur Woonbond Kennis- en Adviescentrum oktober 2013 Advies zonnepanelen Inleiding p 3 september 2013 is de eerste Huurders Advies Groep (HAG) van Acantus in Winschoten van start

Nadere informatie

Welkom bij. Transitie Roermond

Welkom bij. Transitie Roermond 1 Welkom bij Transitie Roermond Transition Towns De kracht van de lokale gemeenschap Transition Towns zijn lokale gemeenschappen (steden, wijken, dorpen, buurten) die zelf aan de slag gaan om hun leven

Nadere informatie

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Raadsvergadering, 10 december 2013 Voorstel aan de Raad Nr.: 20131210 8 RV Agendapunt: 8 Datum: 19 november 2013 Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen Haal meer rendement uit uw zonnepanelen 1. Vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom nu voor iedereen bereikbaar: Stroom van zonnepanelen is één van de meest schone vormen van energie. Om deze reden wil

Nadere informatie

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Postcoderoos/leningen/ subsidies Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Programma 16:05 uur: De Postcoderoos, nieuwste ontwikkelingen en presentatie

Nadere informatie

ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU. Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd

ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU. Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE 2014 Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd 2 Zonnepanelenactie voor leden van de OPPU Schoon,

Nadere informatie

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 Welkom Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 19:30 20:30 20:45 21:45 Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

www.znrg.nl ZET Energielevering Iddo de Goederen coördinator ledencontact en energie-levering

www.znrg.nl ZET Energielevering Iddo de Goederen coördinator ledencontact en energie-levering ZET Energielevering Iddo de Goederen coördinator ledencontact en energie-levering Waarom ik hier sta? > wereld economische crisis, energiecrisis > lokale economie en welvaart Werkloosheid 6,01% 21000 huishoudens

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

Algemeen en Organisatie

Algemeen en Organisatie Welkom! Programma 20:00 Deel 1 Algemeen en Organisatie Techniek 20:45 Pauze 21:00 Deel 2 Plan van Aanpak Voorbeelden en RIC Gemeente Raalte: Duurzaamheidslening Vragen 22:00 Afsluiting Algemeen en Organisatie

Nadere informatie

Realiseren met Realisme. Februari 2014

Realiseren met Realisme. Februari 2014 Realiseren met Realisme Februari 2014 Green Spread, het Energieakkoord en CoopDeZon INLEIDING Inleiding Green Spread InEnergie Holding BV (Green Spread) richt zich via Green Spread Advies & Ontwikkeling

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON

Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON Noordenveld Voorstel 1. Het college opdracht te geven een aanbesteding uit te laten werken voor de plaatsing van zonnepanelen op de (daarvoor geschikte) gemeentelijke

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning es Het plaatsen van zonnepanelen op een woning Zijn alle woningen geschikt voor zonnepanelen? Bijna alle woningen zijn geschikt, er is slechts een klein aantal voorwaarden. Er moet voldoende stevig en

Nadere informatie