ACTUEEL. Informatieblad van de Vlaamse Ouderenraad. Driemaandelijks informatieblad Jaargang 14, nr. 4 - oktober/november/december 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ACTUEEL. Informatieblad van de Vlaamse Ouderenraad. Driemaandelijks informatieblad Jaargang 14, nr. 4 - oktober/november/december 2013"

Transcriptie

1 ACTUEEL Informatieblad van de Vlaamse Ouderenraad Driemaandelijks informatieblad Jaargang 14, nr. 4 - oktober/november/december 2013

2 ACTUEEL-Informatieblad Inhoud Voorwoord... 1 Nieuws uit de commissies...2 Nieuws van de Vlaamse Ouderenraad...7 Vlaamse Ouderenraad brengt boek uit: Levens lopen anders...7 Ondervoeding, een vaak voorkomend probleem bij de oudste ouderen...8 Vlaamse Ouderenraad lanceert leeftijdsvriendelijke gemeenten...10 Federale Adviesraad voor Ouderen geeft aftrap met vijf adviezen...13 SIS-kaart verdwijnt...14 De MOBIB-kaart voor 65-plussers komt er aan...14 Audiodescriptie maakt tv toegankelijk voor personen met een visuele beperking...15 Bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker...16 Week van de Smaak 2013 in het teken van Water en Vuur...16 Je bent nooit te oud om te veranderen van energieleverancier of energiecontract...17 Leven met dementie: over positieve verhalen en het belang van luisteren...18 Leden van de Vlaamse Ouderenraad

3 Voorwoord De vergrijzing moet een positief verhaal worden Regeringen moeten stoppen met zagen over de pensioenleeftijd, zegt niemand minder dan Johan Vande Lanotte. Zeggen dat mensen langer moéten werken, haalt niets uit. Laat ons er een positief verhaal van maken. We hebben daar trouwens meer tijd voor dan we denken. Eindelijk, zou ik zeggen. Gaat het hier om wat men tegenwoordig voortschrijdend inzicht noemt? Of zit er achter deze uitspraken een of andere (verkiezings)strategie? Het doet er niet toe. Vande Lanotte heeft gelijk. De vergrijzing van onze samenleving keer op keer afschilderen als een ramp die onze maatschappij, onze sociale zekerheid en onze pensioenen bedreigt, is een heilloze aanpak. Niemand ontkent dat zij vragen oproept, maar de vergrijzing houdt ook kansen in. Daarom is een positief en allesomvattend vergrijzingsplan aangewezen. Een plan dat vertrekt vanuit twee vragen. Enerzijds: hoe kunnen we de ervaring, de verworven kennis, vaardigheden en competenties van ouderen beter aanwenden? Anderzijds: welke opportuniteiten vloeien voort uit de behoeften van een groter wordende groep ouderen? Competenties Heel wat ouderen beschikken over competenties die maatschappelijk van groot nut zijn en willen die ook actief aanwenden. Maar kunnen ze dat ook? Zijn de basisvoorwaarden hiertoe aanwezig? In het bedrijfsleven, bijvoorbeeld. Worden ouderen niet te vlug afgeschreven? Krijgen zij voldoende mogelijkheden om zich bij te scholen of te herscholen? Houdt men rekening met de zwaarte van hun werk? Met de combinatie werken en zorgen voor partner, ouders en kleinkinderen? En welke is de kans van vijftigplussers om nog ander werk te vinden? Of in het vrijwilligerswerk en de mantelzorg? Veel ouderen zetten daarbij hun tijd en talenten in. Wordt dat voldoende gewaardeerd? Werkt de al te eenzijdige nadruk op de noodzaak om langer betaald te werken niet ontmoedigend? Zijn ook hier voldoende vormingskansen aanwezig? Zijn de materiële voorwaarden voor dit vrijwilligerswerk optimaal? Opportuniteiten De komende jaren gaat de babyboomgeneratie met pensioen. Dit is een generatie waarvan een behoorlijk aantal het financieel niet slecht stelt. Deze babyboomers hebben heel wat behoeften op vlak van cultuur, gezondheidszorg, wonen, mobiliteit enzovoort. Dit houdt ongetwijfeld mogelijkheden in tot het ontwikkelen van producten en diensten die daarop zijn afgesteld. Dit levert eveneens hieruit tewerkstellingskansen op voor jonge mensen. Denk maar aan de zorg, het toerisme, allerlei hulpmiddelen, vervoer- en boodschappendiensten enzovoort. Worden deze opportuniteiten voldoende onderzocht? Zijn er stimulansen om op dit gebied innovatieve oplossingen te zoeken? Is het tewerkstellingsbeleid hierop afgesteld? En het onderwijsbeleid? Een inclusief en gecoördineerd ouderenbeleid Bovenstaande vragen geven aan dat een positieve en allesomvattende benadering van de vergrijzing niet alleen mogelijk is, maar ook noodzakelijk. Daarom pleit de Vlaamse Ouderenraad, in het licht van de komende verkiezingen en de daaropvolgende vorming van nieuwe regeringen, voor een inclusief en gecoördineerd ouderenbeleid om het actief ouder worden te stimuleren en een afdoend antwoord te bieden op de uitdagingen van de vergrijzing. Een inclusief en gecoördineerd ouderenbeleid op alle bestuurlijke niveaus: Europees, federaal, Vlaams en lokaal. Zeker het lokale niveau is hierbij betrokken. Daar is de uitdaging om in de komende jaren een beleid te ontwikkelen dat leidt tot leeftijdsvriendelijke gemeenten. Gemeenten waarin het mogelijk is om goed ouder te worden. Jul Geeroms, voorzitter ACTUEEL-Informatieblad 1

4 N Commissie Cultuur, Leren en Maatschappelijke Participatie Huib Hinnekint, voorzitter Ouderen en mediawijsheid Het begrip mediawijsheid bestaat nog niet zo lang. Toch wil de Vlaamse regering duidelijk sterk inzetten op dit onderwerp. Zo stelde ze in haar beleidsverklaring uitdrukkelijk dat er werk zou gemaakt worden van het beleid rond mediawijsheid: Het is elementair dat elke Vlaming kan participeren aan de vooruitstrevende informatiemaatschappij die Vlaanderen wil zijn. De digitale kloof moet weggewerkt worden. Onze ambitie is om ervoor te zorgen dat ook kwetsbare doelgroepen voldoende mediatoegang hebben en voldoende mediageletterd zijn. Mediagebruikers moeten de nodige vaardigheden kunnen verwerven om adequaat met de nieuwe media om te gaan. We richten daarom een Kenniscentrum Mediawijsheid en Mediageletterdheid op dat de samenwerking zal coördineren met alle betrokken partners. Deze intentie werd nader uitgewerkt in de beleidsnota Media van Ingrid Lieten, de minister van media. Daarnaast heeft ze, samen met minister van onderwijs Pascal Smet, een Conceptnota Mediawijsheid opgesteld, waarin hun visie werd uitgewerkt en veertig geplande acties werden geschetst. Mediawijs? Maar waarop slaat mediawijsheid nu concreet? In eenvoudige woorden valt mediawijsheid te omschrijven als het verstandig kunnen omgaan met de media. Dat veronderstelt allereerst dat men de praktische basisvaardigheden heeft om deze te kunnen gebruiken (mediageletterdheid), maar ook dat men daar nuttig en kritisch mee kan omgaan. Dat laatste kan op twee manieren bekeken worden. Enerzijds draait het om het wapenen van jong en oud tegen misbruik langs verschillende mediakanalen. Het gaat hierbij over misleidende reclame, veilig online surfen, chatten en bankieren enzovoort. Anderzijds gaat er ook aandacht naar hoe de verschillende mogelijkheden die deze nieuwe media bieden door iedereen optimaal benut kunnen worden. Hoe kunnen zij praktisch het welzijn van mensen in onze samenleving vergroten? Voordelen van nieuwe media Zeker bij ouderen zouden veel meer mensen kunnen genieten van de voordelen van bijvoorbeeld het internet. Veel ouderen onderschatten immers de mate waarin ze het zichzelf en hun omgeving makkelijker kunnen maken door wel gebruik te maken van deze mogelijkheden. Toch hebben deze ouderen enkele goede redenen om niet op het internet te gaan. Zo vormen de kosten een te hoge drempel. De complexiteit van de nieuwe technologieën en de vereiste bekwaamheden om hiermee aan de slag te kunnen, vormen evenzeer een drempel. Er moet dus zeker geïnvesteerd worden in het wegwerken van deze barrières, en dit met de steun van de overheden op alle niveaus. Maar tegelijkertijd kan er ook gewerkt worden aan de bereidheid van ouderen zelf om de stap naar digitale communicatiemiddelen en media te zetten. Dit kan door hen meer bewust te maken van de voordelen die zij kunnen ervaren bij een verstandig gebruik van digitale media en bij de vele vaak onbekende toepassingen in het dagelijkse leven. Campagne Van meet af aan heeft de Vlaamse Ouderenraad daarom benadrukt dat ouderen in het verhaal rond mediawijsheid niet vergeten mogen worden. Dit heeft ertoe geleid dat dit punt door de Vlaamse regering opgenomen werd in het Vlaams Ouderenbeleidsplan Daarin staat onder meer dat de ouderen bij de werking van het nieuwe Kenniscentrum Mediawijsheid zullen betrokken worden. Ondertussen is dit Kenniscentrum opgericht, en mag het resultaat van die samenwerking er al zijn: de Vlaamse overheid is momenteel volop bezig om samen met het Kenniscentrum Mediawijsheid en de Vlaamse Ouderenraad een sensibiliseringscampagne rond mediawijsheid uit te werken die speciaal gericht is op ouderen. Hoe kunnen internet en digitale technologieën jouw wereld als oudere verbreden? En hoe zet je makkelijker de stap naar die complexe nieuwe toepassingen? In het voorjaar van 2014 mag je een antwoord verwachten. 2 ACTUEEL-Informatieblad

5 Commissie Internationaal Ouderenbeleid Een Europees burgerinitiatief voor langdurige zorg Niek De Meester, OKRA Dankzij het Europees burgerinitiatief kunnen één miljoen EU-burgers rechtstreeks invloed uitoefenen op de ontwikkeling van het EU-beleid, door de Commissie op te roepen een wetgevingsvoorstel te doen. In dat kader start de Europese federatie voor gepensioneerden en ouderen (Ferpa) in december een campagne voor het recht op een waardig en onafhankelijk leven. Ferpa Het ACV / CSC en het ABVV / FGTB zijn de officiële leden van Ferpa in België. De organisatie bestaat sinds oktober 1993 en werkt in de schoot van het Europese vakverbond. Ferpa behartigt enkele specifieke thema s zoals de actieve participatie van ouderen op alle niveaus, nondiscriminatie, levenslang leren, huisvesting, de verbetering en de levensvatbaarheid van de wettelijke pensioenstelsels. Tot slot komt Ferpa ook op voor mensen die afhankelijk zijn van zorg. Vanuit deze optiek wil Ferpa ijveren voor een basisrecht op langdurige zorg. Eisen Ferpa vraagt in de eerste plaats dat alle EUburgers het recht hebben op waardig leven. De EU en de lidstaten moeten dus een afdoende sociale bescherming voorzien voor mensen in een situatie van afhankelijkheid. Ten tweede vraagt Ferpa dat het aanbod van diensten voor langdurige zorg worden beschouwd als openbare diensten met een gelijke toegang voor iedereen. Ten derde eist Ferpa dat de EU dit beleid voert voor iedereen, maar in het bijzonder voor ouderen. Tevens wil de organisatie dat er regelgeving wordt voorzien opdat deze diensten van hoge kwaliteit zijn. Achtergrond van het initiatief De campagne voor het recht op een waardig en onafhankelijk leven is vanuit verschillende invalshoeken ontstaan. Ten eerste zal in de toekomst de vraag naar zorg alleen maar toenemen door een steeds ouder wordende bevolking in de Europese Unie. Ten tweede is het aantal mensen dat onder de armoederisicodrempel leeft toegenomen. Ook voor ouderen is dit een specifiek probleem. Vanuit deze twee vaststellingen zien we verschillende situaties in de EU ontstaan op het gebied van de zorg: verschillende budgetten voor overheidsinvestering, uiteenlopende definities van zorgmodellen, een moeilijke erkenning van informele zorg, kleinere budgetten en stijgende kosten in de sector zelf en een toenemende commercialisering. Het wordt dus zeer urgent dat de juiste stappen gezet worden, ook op Europees niveau, om het basisrecht op zorg te garanderen. Het Europese burgerinitiatief Een burgerinitiatief heeft als doel directe democratie in de EU te vergroten. Eén miljoen EU-burgers, die samen de nationaliteit hebben van ten minste een kwart van de lidstaten, zijn hierdoor in staat de Europese Commissie rechtstreeks op te roepen wetgeving voor te stellen. Weliswaar op een gebied waar de lidstaten de bevoegdheden aan de Europese Unie hebben overgedragen. Dit stelt burgers op gelijke voet met het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie, die de Commissie ook om wetsvoorstellen kunnen vragen. Procedure Op dit moment beslist de Europese Commissie of het Europese burgerinitiatief voldoet aan de formele eisen van de procedure. Begin november heeft Ferpa hier duidelijkheid over. Bedoeling is om de campagne effectief te laten starten in december De initiatiefnemers hebben dan één jaar de tijd om één miljoen handtekeningen te verzamelen. Dit kan via papieren formulieren of via een website die speciaal hiervoor gelanceerd zal worden. De Belgische leden van Ferpa engageren zich om minstens handtekeningen te verzamelen. De Commissie Internationaal Ouderenbeleid van de Vlaamse Ouderenraad zal de campagne in ieder geval opvolgen en ondersteunen. Indien de handtekeningen conform blijken te zijn, kan Ferpa het initiatief publiekelijk voorstellen in het Europees Parlement. De Commissie heeft dan drie maanden tijd om mee te delen of en hoe zij gevolg zal geven aan het burgerinitiatief. En hopelijk wordt het recht op langdurige zorg voor iedereen uiteindelijk een realiteit. ACTUEEL-Informatieblad 3

6 Commissie Welzijn, Gezondheid en Zorg Het spanningsveld tussen vergrijzing en mantelzorg De oudste groep ouderen neemt toe. Daarnaast is er bij stijgende leeftijd een groter risico om chronisch ziek te worden. Daardoor verwacht men dat ook de groep ouderen die zorg nodig heeft, zal groeien. En wie zal voor deze ouderen zorgen? Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen ziet het belang van mantelzorg door de vergrijzing alleen maar toenemen. De minister trekt dan ook volop de kaart van de mantelzorg. Zo lezen we in het Woonzorgdecreet dat voorzieningen maximaal een beroep moeten doen op het zelfzorgvermogen en de zelfredzaamheid van de gebruiker en zijn mantelzorgers, rekening houdend met hun draagkracht. En in het Dementieplan Vlaanderen wordt het als volgt uitgedrukt: De visie van de Vlaamse overheid is helder en eenvoudig, namelijk een keuze voor de minst ingrijpende zorg, zijnde zelfzorg, mantelzorg en thuiszorg indien mogelijk. Veranderingen in vraag naar en aanbod van mantelzorg We kunnen ons evenwel afvragen of de Vlaamse beleidskeuze om in te zetten op mantelzorg haalbaar is en blijft. Er is immers heel wat onzekerheid over de toekomst van de informele zorg. Zo waarschuwen demografische projecties voor een krimpende groep van potentiële mantelzorgers de komende decennia. Dit wordt geïllustreerd met de familiale zorgindex, ofwel de verhouding tussen het aantal 80-plussers en de leeftijdsgroep tussen 50 en 59 jaar. Deze index toont aan dat er in Vlaanderen in 2010 voor elke 80-plusser 3 potentiële mantelzorgers tussen 50 en 59 jaar waren. In 2030 zullen dat er nog minder dan 2 zijn. Het aanbod aan mantelzorg wordt beïnvloed door verschillende sociale, demografische en economische factoren. Er is de te verwachten verhoging van de pensioenleeftijd, de toenemende individualisering, eventuele veranderingen in de bereidheid van mensen om mantelzorg te geven, wijzigingen in tewerkstellingspatronen en woongewoontes. Ook de gezinssituaties worden steeds diverser. Meer mensen wonen alleen, het aantal gescheiden ouderen neemt toe en door de gezinsverdunning hebben de ouderen van de toekomst minder kinderen op wie ze een beroep zullen kunnen doen. Bovendien zullen deze kinderen hun eigen kinderwens gemiddeld later of niet vervullen waardoor vele ouderen minder kleinkinderen zullen hebben. Ook aan de vraagzijde zijn er veranderingen op til. Ouderen willen hun kinderen immers niet altijd meer belasten met een zorgvraag en kiezen soms om te betalen voor zorg. Maar als er geen professionele zorg voor handen is, door te lange wachttijden of te hoge kosten voor zorg, dan zal er wel naar mantelzorg gezocht moeten worden. Bovendien zal de duur van deze informele zorg waarschijnlijk toenemen gezien de stijging van de levensverwachting en de talrijke medische ontwikkelingen. Een heel recent webartikel van de Studiedienst van de Vlaamse regering onderzocht of er verschillen zijn in de vraag en het aanbod van mantelzorg tussen Belgen, personen uit de EU15 en personen uit de nieuwere EU-landen (EU12 met onder meer Bulgarije, Polen en Roemenië) of van buiten de Europese Unie. Er werd vastgesteld dat er geen invloed is van herkomst op het feitelijke zorggedrag dat mensen vertonen. Er wordt gezorgd voor een ouder of schoonouder en Belgen doen dat evenveel als personen met een andere herkomst. Personen van middelbare leeftijd en gepensioneerden zorgen wel meer, en mantelzorgers kenmerken zich ook door hun sociaal engagement. Dit laatste betekent dat wie vrijwilligerswerk verricht ook meer kans heeft om informele zorg te verlenen aan ouders of schoonouders. Zicht op mantelzorg Mantelzorgers zijn dus sterke steunpilaren in de zorg, maar het zijn ook personen met eigen noden en een eigen beleving van de zorgsituatie. Wanneer zij ouderen in een chronische zorgsituatie bijstaan, nemen ze vaak ongemerkt meer taken op zich en kan de druk op 4 ACTUEEL-Informatieblad

7 Annick De Donder, stafmedewerker hun schouders groot worden. Hoewel zorg- en hulpverleners zich bewust zijn van de belangrijke rol die mantelzorgers opnemen, is het niet altijd eenvoudig om die werkelijke noden en de aangevoelde druk in te schatten. Uit een recente enquête die de Hogeschool Gent uitvoerde bij 222 mantelzorgers van ouderen blijkt bovendien dat 40 procent van deze mantelzorgers het moeilijk vindt om de eigen noden met hulpverleners te bespreken. De Vlaamse Ouderenzorg Studie uit 2012 toont daarenboven aan dat bij 36 procent van de inwonende mantelzorgers en bij 20 procent van de uitwonende mantelzorgers een vermoeden van depressie aanwezig is. De Hogeschool Gent is met deze bevinding aan de slag gegaan en ontwikkelde het instrument zicht op mantelzorg. Dit instrument biedt een leidraad voor hulpverleners om in een verdiepend gesprek zicht te krijgen op de situatie en noden van mantelzorgers van ouderen met een chronische zorgnood. Het doel van het gesprek is om het eigen verhaal van de mantelzorger te horen, in zijn of haar woorden. Door inzicht te krijgen in de situatie en verwachtingen van de mantelzorger zijn hulpverleners ook beter in staat om passende informatie en ondersteuning te bieden. Door systematisch en bewust te luisteren naar het verhaal, de persoonlijke beleving en ondersteuningsnoden van de mantelzorger wordt hij of zij op het voorplan geplaatst. Een plaats die welverdiend is! Deze legislatuur geen maximumfactuur in de thuiszorg Zoals steeds op de vierde maandag van september heeft minister-president Kris Peeters op maandag 23 september 2013 in het Vlaams Parlement de septemberverklaring voorgelezen. Traditioneel betekent dat de start van een nieuw politiek werkjaar. De Septemberverklaring is een toelichting van de Vlaamse regering bij de algemene maatschappelijke situatie in Vlaanderen, bij de krachtlijnen van haar beleid en bij de begroting voor het komende jaar. De minister-president kondigde daarbij aan dat de begroting 2014 in evenwicht is. Toch zijn er een aantal structurele maatregelen en besparingen die voor alle sectoren van toepassing zijn, dus ook voor de welzijns-, gezondheids- en gezinssector. Zo laat de budgettaire situatie van de Vlaamse regering het niet toe om bij de begroting 2014 middelen toe te kennen voor het dossier van de Vlaamse Sociale Bescherming. De geplande kindpremie, de maximumfactuur in de thuiszorg en een verhoging van de tenlasteneming in de zorgverzekering voor de thuisverblijvende zwaarst zorgbehoevenden zullen deze legislatuur dus niet van start kunnen gaan. Om de betaalbaarheid van de zorg nu en in de toekomst te garanderen, blijft de Vlaamse Ouderenraad echter adviseren om de zorgcomponenten van de Vlaamse Sociale Bescherming effectief en binnen een redelijke termijn uit te voeren. De Vlaamse Ouderenraad ijvert voor de volledige uitwerking van de maximumfactuur in de thuiszorg omdat daarmee gewerkt wordt aan de kosten voor zorg en aan de kansen voor ouderen om langer veilig en zelfstandig thuis te wonen, ook indien men zorg en ondersteuning nodig heeft (zie advies 2012/2 van de Vlaamse Ouderenraad). Minister Vandeurzen geeft in een verklaring voor het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin wel mee dat blijvend geïnvesteerd wordt in de stijgende vraag naar ouderenzorg. Voor de gezinszorg wordt bijvoorbeeld een bijkomend budget van 8,6 miljoen euro vrijgemaakt om de vereiste groei van de ouderenzorg aan te pakken. Dankzij de toename van het budget met 1,7 procent kan de Vlaamse regering ouderen die zo lang mogelijk thuis willen wonen, meer ondersteunen. ACTUEEL-Informatieblad 5

8 Commissie Welzijn, Wonen, Mobiliteit Gezondheid en en Veiligheid Zorg Wonen voor een nieuwe generatie ouderen André Sonneville, voorzitter Er gaat tegenwoordig geen dag meer voorbij of de woonsituatie van de ouderen komt in beeld. Je kan geen krant of tijdschrift openen of er staat een artikel of studie in met betrekking tot de zestigplussers. In mijn bibliotheek staat nu al een ganse plank vol studies en documenten over de huisvesting van de senioren. Weet je dat volgens één van deze studies, een enquête van het ILIV (het Kenniscentrum over het belang van een thuis), bijna 32 procent van de Belgen het zou zien zitten om met meerdere gezinnen samen onder één dak te wonen? Met dit gegeven kunnen dus ook vijftig- en zestigers de mogelijkheid onder ogen zien om aan te sluiten bij initiatieven voor groepswonen zoals cohousing, kangoeroewonen of Abbeyfieldwoningen. Deze groeiende aandacht voor het wonen van ouderen is natuurlijk een positieve evolutie. Lange tijd werd de vergrijzing immers alleen maar in verband gebracht met het pensioendossier en met de betaalbaarheid van de zorg. Maar ook de woonwensen en -behoeften van ouderen en de invloed daarvan op de woningmarkt zijn heel belangrijk! Aandacht voor deze doelgroep moet uiteindelijk bijdragen aan de realisatie van een woonbeleid op maat van alle leeftijden. Niet alleen op beleidsniveau neemt de aandacht voor de woonsituatie van ouderen toe. Ook in de praktijk ontdekt men de zestigplussers als belangrijke doelgroep. We stellen dan ook vast dat de assistentiewoningen als paddenstoelen uit de grond schieten. Bouwpromotoren zijn daarbij bijzonder creatief: zij bouwen er op los, maar houden ook rekening met toegankelijkheid en levensbestendig wonen. Als kers op de taart sluiten ze convenanten met een zorgmakelaar en meteen is de zorg op maat een feit. Onlangs nog bezocht ik een nieuwe woning, speciaal ontworpen voor dertigers, maar met de mogelijkheid om er meer dan vijftig jaar, in alle omstandigheden, te blijven wonen. Niet alleen de commerciële wereld neemt initiatieven. Ook de lokale overheid en het OCMW zitten niet stil. Helaas hebben zij veel minder financiële ruimte. Soms zijn dan een Publiek Private Samenwerking of een Onroerende Leasing oplossingen voor het verwerven en verbouwen van vastgoed. Ook de Vlaamse overheid doet wat zij kan en iedere Vlaamse minister deed al beleidsvoorstellen. Denken we maar aan de ondertussen goedgekeurde besluiten in verband met de assistentiewoningen, de samenwerking tussen de Welzijnssector en de Sociale Huisvesting, en nu pas nog het lanceren van de proeftuinen voor innovatie in de ouderenzorg. Hiermee wil Vlaams minister van Innovatie Ingrid Lieten mensen uit de zorgsector, ondernemingen en kennisinstellingen samen laten zoeken naar vernieuwende oplossingen voor de stijgende zorgvraag bij ouderen. Maar ook het vergroten van de zelfredzaamheid van ouderen en hun wens om zo lang mogelijk thuis en in hun vertrouwde wijk te blijven wonen, staan centraal. Een mogelijk voorbeeld is het uitwerken van zorgverlening op wijkniveau (via woonzorgzones?) waarbij de oudere persoon via een knop op de tv of een app op de tablet de zorgcoördinator kan bereiken. Maar ook andere vormen van domotica en tools worden getest. Tenslotte zou ook een soort facebook voor mantelzorgers, zoals reeds in Parijs bestaat, een welgekomen hulp kunnen betekenen. De Commissie Wonen, Mobiliteit en Veiligheid vraagt in deze innovatieprojecten, maar ook in de dagdagelijkse praktijken van bouwpromotoren en in het woonbeleid, rekening te houden met de wens van ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig en veilig thuis te blijven wonen. Moraal van het verhaal is en blijft dat menselijke, maar ook digitale hulp ouderen daarbij helpt. Indien gewenst kan een verhuis naar een woonzorgcentrum met deze hulp zelfs uitgesteld worden. Gezellig en comfortabel oud worden in je eigen thuis is dan ook een mooi streefdoel. En het maakt niet uit of je dit nu doet in een eigen woning of een huurhuis, in een assistentiewoning of aanleunwoning, een clusterwoning of satellietwoning, een eengezinswoning of een groepswoning, thuis of in een woonzorgcentrum dat je als nieuwe thuis gaat zien. 6 ACTUEEL-Informatieblad

9 N V O Vlaamse Ouderenraad brengt boek uit: Levens lopen anders. Over actief ouder worden Vandaag verloopt het leven anders dan honderd jaar geleden: we leven langer, doorgaans in een betere gezondheid en de levensloop is anders. De bevolking vergrijst. Deze vergrijzing roept vragen op. Vormen ouderen in deze veranderende samenleving alleen een kostenpost? Of kunnen zij een zinvolle bijdrage leveren? Het antwoord op deze uitdagingen is actief ouder worden: oudere werknemers stimuleren langer te werken, de sociale uitsluiting van ouderen terugdringen en hun gezondheid verbeteren. Dit heeft gevolgen voor alle bevolkingsgroepen en op vele domeinen van het maatschappelijke Danny leven. Willems Het heeft de volgehouden aandacht nodig van alle betrokkenen bij het werk, de zorg en het beleid. Ook de jongere generaties denken best al eens na over hun levensloop. Want leren, werken, zorgen en rusten beperken zich niet langer tot één levensfase. Ouder worden is zeer persoonsgebonden. Iedereen heeft een andere achtergrond, een verschillend temperament. Actief ouder worden is moeilijk definieerbaar, maar moet gesitueerd worden vanuit de gehele levensloop van mensen. Dit bevordert het welbevinden. De Vlaamse Ouderenraad confronteert in dit boek zijn visie op actief ouder worden met de bevindingen van diverse wetenschappers. De Vlaamse Ouderenraad wil op die manier aanzetten tot discussie over goed ouder worden en het ouderenbeleid in het vergrijzende Vlaanderen. Dit boek is bedoeld voor de ouderen zelf, uiteraard, maar ook voor mantelzorgers, voor wie met en voor ouderen werkt, voor verantwoordelijken voor het ouderenbeleid. En eigenlijk voor iedereen, jongeren en ouderen. Leven is ouder worden. Per definitie een cliché, maar het loont de moeite om er bij stil te staan. Levens lopen anders. Over actief ouder worden Dit boek is verschenen bij Garant Uitgevers nv. Redactie: Mie Moerenhout, Lieve Demeester en Roos Sierens ISBN: Prijs: 24 euro Ouderen, ouderenorganisaties en ouderenraden kunnen het boek aan de voordeelprijs van 18 euro verkrijgen op het secretariaat van de Vlaamse Ouderenraad. ACTUEEL-Informatieblad 7

10 Ondervoeding, een vaak voorkomend probleem bij de oudste ouderen Zoals geweten is de ouderengroep heel divers. Naast de verschillen in leeftijd, gezondheidstoestand, gezinssamenstelling, afkomst, activiteitsgraad en geslacht zijn ook grote verschillen in voedingstoestand vast te stellen. Zo is overgewicht een probleem dat meer en meer voorkomt bij jongere ouderen (60-75 jaar), terwijl één op de tien van de oudste ouderen (75-plussers) ondervoed is. Bijna de helft van deze leeftijdsgroep loopt bovendien een ernstig risico om ondervoed te raken. I. Aandacht nodig voor gezond en voldoende eten op oudere leeftijd In combinatie met beweging is voldoende en gezonde voeding voor ouderen een kernelement in het behoud van hun onafhankelijkheid en de kwaliteit van hun leven. Natuurlijk reflecteert de gezondheidstoestand op oudere leeftijd de keuzes die vroeger in het leven gemaakt zijn, maar toch kan nog veel gedaan worden om de gezondheid te behouden of zelfs nog te versterken. Het is niet waar... dat ouderen minder voedsel moeten innemen.... dat gezonde ouderen andere voedingsbehoeften hebben dan jongere volwassenen.... dat de actieve voedingsdriehoek voor ouderen geen goede richtlijn meer is. De algemene voedingsaanbevelingen voor gezonde zestigplussers verschillen bijna niets van deze van gezonde jongere volwassenen van hetzelfde geslacht. De actieve voedingsdriehoek en de voedingspiramide geven hen nog steeds een goed idee van wat dagelijks gegeten moet worden om voldoende voedingsstoffen in te nemen. Maar omdat bepaalde processen in het lichaam met toenemende leeftijd minder efficiënt gebeuren, is de behoefte aan specifieke voedingsstoffen wel verhoogd (bijvoorbeeld calcium, vitamine D, vitamine B 12). Dit betekent dat veel meer eten meestal niet nodig is, maar dat men wel moet opletten wat men eet. II. Ondervoeding bij ouderen is een onderschat maar ernstig probleem Bij ouderen is er sprake van ondervoeding wanneer zij een onvrijwillig gewichtsverlies hebben van meer dan 10 procent in de afgelopen 6 maanden of van meer dan 5 procent in de laatste maand. Iemand boven de 70 jaar is ook ondervoed als hij of zij een body mass index (BMI) van minder dan 20 kg/m² heeft. Het is niet waar... dat ouder worden gelijk staat met gewicht verliezen.... dat ondervoeding bij ouderen de laatste jaren afneemt. In februari 2013 onderzochten gespecialiseerde artsen, huisartsen en thuisverpleegkundigen (een samenwerking onder de naam NutriAction) samen met de Universiteit Antwerpen de voedingssituatie van 3641 Belgen ouder dan 70. Dit waren zowel ouderen die nog thuis wonen als ouderen die in een woonzorgcentrum verblijven. De conclusies van dit onderzoek tonen aan dat 45 procent van de onderzochte ouderen een reëel risico heeft om ondervoed te raken, 12 procent van de onderzochte groep was daadwerkelijk ondervoed. Gezien de gezondheidstoestand van de oudste ouderen komt ondervoeding vaker voor bij ouderen die in ziekenhuizen en in woonzorgcentra verblijven dan gemiddeld bij thuiswonende ouderen. Vrouwen vertonen een groter risico op malnutritie dan mannen. En extra waakzaamheid is nodig bij alleenstaanden, na hospitalisatie, bij depressie en dementie. III. Ondervoeding heeft vele oorzaken en nog meer gevolgen Partnerverlies of vereenzaming zijn in de thuissituatie vaak de eerste aanleiding van een verwaarloosd voedingspatroon. Als er daarnaast ook nog een somatisch of mentaal probleem optreedt (bijvoorbeeld depressie, dementie), kan ondervoeding zich makkelijk installeren. Een verlies van zelfstandigheid, financiële problemen, te weinig aandacht voor het eten 8 ACTUEEL-Informatieblad

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Advies 2013/2. Ingrediënten voor de aanpak van ondervoeding bij ouderen

VLAAMSE OUDERENRAAD. Advies 2013/2. Ingrediënten voor de aanpak van ondervoeding bij ouderen VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/2 Ingrediënten voor de aanpak van ondervoeding bij ouderen Vlaamse Ouderenraad vzw 6 november 2013 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel Advies 2013/2 Ingrediënten voor

Nadere informatie

België - Vlaanderen. Alle Vlamingen zijn betrokken. Pijlers van het Vlaams zorgen ouderenbeleid. Vermaatschappelijking van zorg 29-11-13

België - Vlaanderen. Alle Vlamingen zijn betrokken. Pijlers van het Vlaams zorgen ouderenbeleid. Vermaatschappelijking van zorg 29-11-13 België - Vlaanderen Dementievriendelijke gemeenschap Landelijk Congres - Moderne Dementiezorg Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 25 november 2013 Alle Vlamingen zijn betrokken

Nadere informatie

Toekomstgericht antwoord geven op de uitdagingen van de vergrijzing

Toekomstgericht antwoord geven op de uitdagingen van de vergrijzing Toekomstgericht antwoord geven op de uitdagingen van de vergrijzing Cijfers en feiten 2011: 1,86 miljoen 65 plussers 2020: 2,22 miljoen De volgende 10 jaar groeit de groep van 80-plussers tot bijna 577.000,

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Slotwoord Jongerenmediadag

Slotwoord Jongerenmediadag Slotwoord Jongerenmediadag Woensdag 7 november 2012 Hallo iedereen! Het is nu mijn beurt om samen met jullie deze Jongerenmediadag stilaan af te ronden. De Jongerenmediadag kadert in de uitvoering van

Nadere informatie

Ouderenbeleidsplan pleit voor samenleving voor àlle leeftijden

Ouderenbeleidsplan pleit voor samenleving voor àlle leeftijden Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 30 september 2010 Generatie Nu: nù jong van hart Ouderenbeleidsplan pleit voor samenleving voor àlle leeftijden Vorige vrijdag

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES. 2. Mobiliteit Ouderen willen zich overal kunnen verplaatsen, ook bij beperking van de persoonlijke mobiliteit.

Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES. 2. Mobiliteit Ouderen willen zich overal kunnen verplaatsen, ook bij beperking van de persoonlijke mobiliteit. OOK Vlaams OUDEREN OVERLEG KOMITEE vzw - Vlaamse OUDERENRAAD Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES 1. Informatie en communicatie Ouderen willen de diensten en taken van de provincie beter kennen. 2. Mobiliteit

Nadere informatie

Borstkankeropsporing in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC)

Borstkankeropsporing in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Borstkankeropsporing in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Borstkankeropsporing in de BBC Situering Het Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker is een initiatief van de Vlaamse

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/3 over de overdracht van de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) naar Vlaanderen

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/3 over de overdracht van de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) naar Vlaanderen VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2013/3 over de overdracht van de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) naar Vlaanderen Vlaamse Ouderenraad vzw 18 december 2013 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2012/2 over de maximumfactuur in de thuiszorg

VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2012/2 over de maximumfactuur in de thuiszorg VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2012/2 over de maximumfactuur in de thuiszorg Vlaamse Ouderenraad vzw 4 juli 2012 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2012/2 over de maximumfactuur

Nadere informatie

ACTIEF OUDER WORDEN. Visie van de Vlaamse Ouderenraad

ACTIEF OUDER WORDEN. Visie van de Vlaamse Ouderenraad VISIENOTA ACTIEF OUDER WORDEN Visie van de Vlaamse Ouderenraad ACTUEEL-Informatieblad 1 15 ACTIEF OUDER WORDEN Visie van de Vlaamse Ouderenraad Inleiding In alle Europese landen leven mensen langer en

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school?

Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school? Thuiszorgcentrum CM Midden-Vlaanderen Vormingsaanbod voor verenigingen, organisaties, scholen Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school? Het CM Thuiszorgcentrum in

Nadere informatie

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 11 oktober 2010 1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Het project Zoet Zwanger moet vrouwen die zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen Iedereen online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. 96 Telenet Jaarverslag 2012 Duurzaamheid Telenet Foundation Telenet Foundation

Nadere informatie

Innovatie in de ouderenzorg in België. Prof. Dr. Anja Declercq Lucas, KU Leuven

Innovatie in de ouderenzorg in België. Prof. Dr. Anja Declercq Lucas, KU Leuven Innovatie in de ouderenzorg in België Prof. Dr. Anja Declercq Lucas, KU Leuven Ouderen in België De vergrijzing wordt vaak en vooral geproblematiseerd Maar is in de eerste plaats een succes! 4 Beelden

Nadere informatie

lokalebesturen.limburg.be Vergrijzing en zorgvraag in beeld gebracht

lokalebesturen.limburg.be Vergrijzing en zorgvraag in beeld gebracht Vergrijzing en zorgvraag in beeld gebracht Karolien Bloemen Voorstelling Ouder worden in je buurt 20 oktober 2014 Overzicht Vergrijzing en verzilvering Zorgvraag van ouderen Huidige zorgaanbod Provinciale

Nadere informatie

Personen met een handicap. Tegemoetkomingen en andere maatregelen

Personen met een handicap. Tegemoetkomingen en andere maatregelen Personen met een handicap Tegemoetkomingen en andere maatregelen 1 Heb je een handicap? Heeft je kind een handicap? Dan kan je bij ons (de Directiegeneraal Personen met een handicap) terecht voor: De

Nadere informatie

14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad

14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad 14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad Elke gezonde organisatie of structuur stelt op regelmatige basis zichzelf de vraag: Zijn wij in feite wel goed bezig? Ook voor ouderenadviesraden

Nadere informatie

Een initiatief dat als voorbeeld kan dienen van een succesvolle samenwerking tussen verschillende stads- en OCMW diensten.

Een initiatief dat als voorbeeld kan dienen van een succesvolle samenwerking tussen verschillende stads- en OCMW diensten. Beste dames en heren Beste Senior Welkom op de opening van de Seniorenweek. Dit jaarlijks initiatief van OCMW, Stad en Seniorenraad, die telkens met beperkte middelen een aantrekkelijk programma samenstellen,

Nadere informatie

Het klopt in mijn hoofd!

Het klopt in mijn hoofd! PERSBERICHT Brussel, 21 september 2011 Het klopt in mijn hoofd! Sinds 2009 vulden ruim 140.000 mensen de zelftest in over mentaal welbevinden op de website van de Vlaamse overheid, www.fitinjehoofd.be.

Nadere informatie

Bel 078 15 50 10. Surf www.citycareplus.be

Bel 078 15 50 10. Surf www.citycareplus.be In alle comfort thuis wonen CARE - voor mantelzorgers & zorgbehoevenden... die genieten van hun moment Bel 078 15 50 10 Surf www.citycareplus.be City Care Plus is een eigentijdse, onafhankelijke organisatie

Nadere informatie

LOKAAL OUDERENBELEID WAT IS BELANGRIJK ALS LOKAAL BESTUUR?

LOKAAL OUDERENBELEID WAT IS BELANGRIJK ALS LOKAAL BESTUUR? LOKAAL OUDERENBELEID WAT IS BELANGRIJK ALS LOKAAL BESTUUR? WAT? Cijfers Aandachtspunten Wat kan je doen als lokaal bestuur? Regelgeving en initiatieven Project lokaal ouderenbeleid Cijfers Aantal 60-plussers

Nadere informatie

Sponsordossier Vakantiekampen

Sponsordossier Vakantiekampen Sponsordossier contact Rodekruisvakanties vzw Sofie Vehent Motstraat 40 2800 Mechelen 015/44 35 11 rodekruisvakanties@rodekruis.be Armoede Wie arm is, heeft het financieel moeilijker dan anderen en leeft

Nadere informatie

Welkom bij de Vlaamse Zorgkas. Wat meer uitleg over de zorgverzekering

Welkom bij de Vlaamse Zorgkas. Wat meer uitleg over de zorgverzekering Wat meer uitleg over de zorgverzekering Welkom bij de Vlaamse Zorgkas Wat is de zorgverzekering? De Vlaamse Regering heeft aan het eind van de jaren negentig de zorgverzekering in het leven geroepen. Waarom?

Nadere informatie

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be Beleef verschillende levens in één leven Op een serene manier verschillende levens beleven in één leven vol ervaringen

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

Aanvraag in het kader van de

Aanvraag in het kader van de Aanvraag in het kader van de U kunt dit aanvraagformulier gebruiken om de terugbetaling aan te vragen van niet-medische kosten of om een vergoeding te verkrijgen indien u thuis door een mantelzorger verzorgd

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie Vlaamse Ouderenraad maart 2010 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt De verdere

Nadere informatie

MEET WEET EET BEHEERDER & VERDELER VAN DE BELGISCHE VOEDINGSMIDDELENTABEL, DE MERKNAMENDATABANK EN DE VOEDINGSPLANNER. www.nubel.

MEET WEET EET BEHEERDER & VERDELER VAN DE BELGISCHE VOEDINGSMIDDELENTABEL, DE MERKNAMENDATABANK EN DE VOEDINGSPLANNER. www.nubel. MEET WEET EET www.nubel.com BEHEERDER & VERDELER VAN DE BELGISCHE VOEDINGSMIDDELENTABEL, DE MERKNAMENDATABANK EN DE VOEDINGSPLANNER Nubel_brochure.indd 1 02/11/12 wk1 08:31 NUBEL VOOR EEN EVENWICHTIGE

Nadere informatie

Welzijn en (gezondheids)zorg

Welzijn en (gezondheids)zorg Hoofdstuk 14 Welzijn en (gezondheids)zorg 14.1 Inleiding Een belangrijke doelgroep voor het welzijns- en zorgbeleid zijn de ouderen. Dit hoofdstuk begint daarom met het in kaart brengen van deze groep

Nadere informatie

Arm maakt ziek, ziek maakt arm

Arm maakt ziek, ziek maakt arm SOCIALE BESCHERMING VOOR IEDEREEN Arm maakt ziek, ziek maakt arm Thomas Rousseau Beste politieke leider van een land in Sub-Sahara-Afrika, in uw land leeft het overgrote deel van de burgers in extreme

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Rapportage enquête De ggz laat zich horen

Rapportage enquête De ggz laat zich horen Rapportage enquête De ggz laat zich horen Thijs Emons en Fred Leffers, oktober 2011 Inleiding Op 10 september 2008 werd de website De ggz laat zich horen gelanceerd. Met deze site en de bijbehorende mailinglijst

Nadere informatie

Vergrijzing aan de kust: lust of last? Prof.Dr. Dominique Verté

Vergrijzing aan de kust: lust of last? Prof.Dr. Dominique Verté Vergrijzing aan de kust: lust of last? Prof.Dr. Dominique Verté Ageing and care challenges Ageing society Workforce shortage Chronic conditions Financial unsustainability HLY vs LE Health inequalities

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid vergadering C54 LAN3 zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid van 6 november 2013 2 Commissievergadering nr. C54 LAN3 (2013-2014) 6

Nadere informatie

Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS)

Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS) Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS) Waarom wordt Artsenkrant betalend? Is 99 euro niet duur voor een krant die ik tot nu toe gratis ontving? Betaal ik onmiddellijk

Nadere informatie

AEGON Zorgverzekering AEGON ZorgConsulent / AEGON Privé Zorgpakket

AEGON Zorgverzekering AEGON ZorgConsulent / AEGON Privé Zorgpakket AEGON Zorgverzekering AEGON ZorgConsulent / AEGON Privé Zorgpakket Omdat alleen de beste zorg voor u goed genoeg is AEGON Ziektekosten onderscheidt zich als een kwalitatieve zorgverzekeraar met hart voor

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk Onlinehulpverlening en Mediawijsheid in het sociaal werk Infobrochure vormingsaanbod Onlinehulpverlening en Media-W 2015 Project Mediawijsheid Een smartphone, laptop, tablet, computer en internet zijn

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Ouderen Informatie Punt

Ouderen Informatie Punt OCMW LICHTERVELDE Sociaal Huis Ouderen Informatie Punt Tegemoetkomingen Wat, wanneer, waar en hoe aanvragen DE TEGEMOETKOMING VOOR HULP AAN BEJAARDEN VOOR WIE? De tegemoetkoming kan worden aangevraagd

Nadere informatie

Blijf in Beweging. Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven. Draaiboek

Blijf in Beweging. Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven. Draaiboek Blijf in Beweging Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven Draaiboek INLEIDING Het oefenprogramma, dat we hier voorstellen, kadert binnen Ouderen in Beweging, onze integrale

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het Woonzorgdecreet van 13 maart 2009, artikel 48, 86, eerste lid, 1, en 87;

DE VLAAMSE REGERING, Gelet op het Woonzorgdecreet van 13 maart 2009, artikel 48, 86, eerste lid, 1, en 87; Besluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de specifieke brandveiligheidsnormen waaraan ouderenvoorzieningen en centra voor herstelverblijf moeten voldoen en tot bepaling van de procedure voor

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis. Handleiding voor patiënten

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis. Handleiding voor patiënten Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Waarom deze handleiding? Deze handleiding hoort bij de patiëntveiligheidskaart Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Nadere informatie

Actief zorgzame Buurt (AzoB)

Actief zorgzame Buurt (AzoB) Beste mevrouw, beste meneer Actief zorgzame Buurt (AzoB) Dit is de vierde nieuwsbrief over het platform Actief zorgzame Buurt. Wij willen samen met jullie de levenskwaliteit bij senioren (65+ ers) behouden

Nadere informatie

Ouderenbeleidsplan 2010 2014

Ouderenbeleidsplan 2010 2014 Ouderenbeleidsplan 2011 2014 Voorwoord Ons Ouderenbeleidsplan 2011-2014 als voorbeeld van directe democratie in Kampenhout. Het gemeentebestuur van Kampenhout streeft er in haar beleid naar het welzijn

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1249 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID

ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID De conceptnota tekent het beleid rond mediawijsheid uit voor de volgende jaren en gaat in op de rol die de Vlaamse overheid in dit beleidsdomein zal spelen. De Vlaamse

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Kwetsbare ouderen: mantelzorg, vanzelfsprekend? Bram Vermeulen Prof. dr. Anja Declercq

Kwetsbare ouderen: mantelzorg, vanzelfsprekend? Bram Vermeulen Prof. dr. Anja Declercq Kwetsbare ouderen: mantelzorg, vanzelfsprekend? Bram Vermeulen Prof. dr. Anja Declercq Opzet Vlaamse Ouderen Zorg Studie VoZs bevraagt kwetsbare ouderen: - die thuiszorg gebruiken - die in meer of mindere

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: - Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2010

Nadere informatie

Thuiszorg informatie punt. Tegemoetkomingen aan hulpbehoevenden ouder dan 65 jaar

Thuiszorg informatie punt. Tegemoetkomingen aan hulpbehoevenden ouder dan 65 jaar 2 Thuiszorg informatie punt Tegemoetkomingen aan hulpbehoevenden ouder dan 65 jaar Inhoud 1 Tegemoetkoming mindervaliden van de FOD Sociale Zekerheid... 5 1.1 De tegemoetkoming hulp aan bejaarden (THAB)...

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Confidentiële Functiebeschrijving VRT. HR-Directeur. Januari 2015. 2015 Korn Ferry. All Rights Reserved.

Confidentiële Functiebeschrijving VRT. HR-Directeur. Januari 2015. 2015 Korn Ferry. All Rights Reserved. Confidentiële Functiebeschrijving VRT HR-Directeur Januari 2015 2015 Korn Ferry. All Rights Reserved. CONFIDENTIËLE FUNCTIEBESCHRIJVING Functie Onderneming Locatie Rapporteren aan Website HR-directeur

Nadere informatie

Zicht op mantelzorg www.zichtopmantelzorg.be

Zicht op mantelzorg www.zichtopmantelzorg.be Zicht op mantelzorg www.zichtopmantelzorg.be Lieve De Vos RevaStudy, 24 april 2015 1 1 Het begrip mantelzorg Prof. Hattinga Verschure (1972): alle zorg die genoten in een klein sociaal netwerk, aan elkaar

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties

Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties Inleiding De huidige financiële en economische crisis maakt pijnlijk duidelijk dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën

Nadere informatie

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep:

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep: Beste vrienden, We zijn aan het einde gekomen van een gevulde dag, met interessante sprekers. Over generaties heen en tussen generaties in, het debat voeren over solidariteit is niet evident. Maar waar

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Vlaamse Ouderenraad vzw 24 november 2010 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel

VLAAMSE OUDERENRAAD. Vlaamse Ouderenraad vzw 24 november 2010 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel VLAAMSE OUDERENRAAD Advies 2010/3 Advies betreffende de beheersovereenkomst van de Vlaamse Overheid met de VRT Een omroep voor allen = een omroep van alle leeftijden Op een passende manier inspelen op

Nadere informatie

Belevingszorg.nl. Programma s voor (weer) meer kleur in het leven. voor. leven

Belevingszorg.nl. Programma s voor (weer) meer kleur in het leven. voor. leven Zorg voor leven Programma s voor (weer) meer kleur in het leven Belevingszorg.nl Notities Belevingszorg.nl Belevingszorg Programma s Belevingszorg... geeft het leven (weer) kleur Vanuit het thema Belevingszorg

Nadere informatie

Studiedag 11 mei 2006. "Hulpmiddelen, woningaanpassingen en reserveringen"

Studiedag 11 mei 2006. Hulpmiddelen, woningaanpassingen en reserveringen Studiedag 11 mei 2006 "Hulpmiddelen, woningaanpassingen en reserveringen" Iedereen die bij de afhandeling van zware menselijke schade betrokken is, merkt dat in de voorbije jaren de noden van slachtoffers

Nadere informatie

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Colofon Eindredactie Anne Dedry, directeur Zorg-Saam Auteurs Kristin Meersschaert en medewerkers Foto s Carl Vandervoort en Zorg-Saam vzw Lay-out

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Nieuwe test helpt lui oog de wereld uit. 2. Kind en Gezin voert strijd tegen lui oog op. 3. Vroegtijdige test voorkomt lui oog

Inhoudsopgave. 1. Nieuwe test helpt lui oog de wereld uit. 2. Kind en Gezin voert strijd tegen lui oog op. 3. Vroegtijdige test voorkomt lui oog 1. Nieuwe test helpt lui oog de wereld uit 2. Kind en Gezin voert strijd tegen lui oog op 3. Vroegtijdige test voorkomt lui oog 4. Oogtest bij peuters voorkomt lui oog Inhoudsopgave 5. Vroege test vermindert

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Waarom deze informatie? 2 Gebruiksaanwijzing 3 Cartoon 1 bereid uw ziekenhuisopname

Nadere informatie

LA VERNA: SOMATISCHE ZORG Somatische zorg is zorg die u nodig heeft als gevolg van lichamelijke beperkingen. De zorg van LuciVer is erop gericht u, ondanks eventuele problemen en beperkingen, alle ruimte

Nadere informatie

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010 Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet Datum: 2 september 2010 Algemeen Allereerst willen we als Wmo-Adviesraad opmerken dat het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

De Islam en de omgeving

De Islam en de omgeving De Islam en de omgeving POSE-2 ISLAM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST Presenteer een actueel onderwerp aan de klas dat te maken heeft met de islam in de Nederlandse samenleving, en leg vervolgens een

Nadere informatie

houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2013

houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2013 stuk ingediend op 1752 (2012-2013) Nr. 9 4 december 2012 (2012-2013) Ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2013 Verslag namens de Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid,

Nadere informatie

Vragenlijst. Uw bijdrage helpt te weten waar de noden van ouderen liggen zodat er beter op hen kan ingespeeld worden.

Vragenlijst. Uw bijdrage helpt te weten waar de noden van ouderen liggen zodat er beter op hen kan ingespeeld worden. Vragenlijst Beste mevrouw, meneer In het kader van mijn thesis Digitale vaardigheden van 65-plussers heb ik deze vragenlijst opgesteld voor zowel gebruikers als niet-gebruikers van internet Dit werk kan

Nadere informatie

ONVZ ZorgConsulent ONVZ Privé Zorgpakket

ONVZ ZorgConsulent ONVZ Privé Zorgpakket ONVZ ZorgConsulent ONVZ Privé Zorgpakket Omdat alleen de beste zorg voor u goed genoeg is ONVZ onderscheidt zich als een kwalitatieve zorgverzekeraar met hart voor mensen. Wij schrijven u dan ook niet

Nadere informatie

Ouderen en ondervoeding

Ouderen en ondervoeding Ouderen en ondervoeding Rens Henquet, Kaderarts ouderengeneeskunde Angela van Liempd, Huisarts/medisch directeur RCH Ellen Mathijssen, Diëtist De Wever Inleiding Casus Ondervoeding in de huisartsen praktijk,

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN 1 ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN PROACTIEF HANDELEN In strikte zin Financiële onderbescherming (4,2%) In ruimere zin Onderbenutting recht op sociale hulpen dienstverlening van het OCMW In maximale

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt over woonzorgzones als concept binnen een geïntegreerd woonzorgbeleid

VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt over woonzorgzones als concept binnen een geïntegreerd woonzorgbeleid VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt over woonzorgzones als concept binnen een geïntegreerd woonzorgbeleid Vlaamse Ouderenraad vzw 16 december 2015 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel Standpunt over woonzorgzones

Nadere informatie

SOC bijeenkomst, 26 november 2014

SOC bijeenkomst, 26 november 2014 1 Stijlvol Ouder Jeannette Dijkman Anders kijken naar ouder worden Onderzoek, marketing, communicatie, seniorenmakelaar Inhoud: Algemene trends en toekomstperspectief Demografische ontwikkelingen De nieuwe

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk PERSBERICHT VLAAMS MINISTER-PRESIDENT KRIS PEETERS VLAAMS VICE-MINISTER-PRESIDENT INGRID LIETEN VLAAMS MINISTER VAN WERK PHILIPPE MUYTERS SERV-voorzitter KAREL VAN EETVELT SERV-ondervoorzitter ANN VERMORGEN

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES «WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES Brussel wordt gekenmerkt door een grote concentratie van armoede in de dichtbevolkte buurten van de arme sikkel in het centrum van de stad, met name

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg

Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg Aanvraag van een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg ZG/VZ/ZF/120607 In te vullen door de zorgkas ontvangstdatum Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier kunt u als zorgbehoevende een tegemoetkoming

Nadere informatie

ontdek. De beste zorg voor u, thuis. Informatie over: Thuiszorg

ontdek. De beste zorg voor u, thuis. Informatie over: Thuiszorg ontdek. Informatie over: Thuiszorg De beste zorg voor u, thuis. Zo goed en zelfstandig mogelijk leven in uw eigen vertrouwde omgeving. Laurens biedt alle zorg die u hierbij nodig heeft. meer dan zorg Langer

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

VERZEKERING: 1. Premiebetaling : 25 euro per jaar* (WIGWE 10 euro) 2. Verzekerd risico : Niet-medische kosten die een zorgbehoevende persoon heeft.

VERZEKERING: 1. Premiebetaling : 25 euro per jaar* (WIGWE 10 euro) 2. Verzekerd risico : Niet-medische kosten die een zorgbehoevende persoon heeft. B.E.L.-PROFIELSCHAAL Basis - Eerste - Lijns - profielschaal VERZEKERING: 1. Premiebetaling : 25 euro per jaar* (WIGWE 10 euro) 2. Verzekerd risico : Niet-medische kosten die een zorgbehoevende persoon

Nadere informatie

Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016

Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016 Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers

Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers Brussel, juni 2009 Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers Het begin van een nieuwe legislatuur is voor veel organisaties

Nadere informatie