Expertsessie Wij krijgen Kippen en Organisatie Duurzame Energie - ODE De toekomst van Salderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Expertsessie Wij krijgen Kippen en Organisatie Duurzame Energie - ODE De toekomst van Salderen"

Transcriptie

1 Organisatie: Datum: Locatie: Presentatie: Experts: Debat: Verslag: EnergieLokaal Wij krijgen Kippen en Organisatie Duurzame Energie 12 juni 2014 MiniRondeel Gaasterlandstraat RH Amsterdam Stefanie van de Water Joost de Valk Michiel Hekkenburg Matthijs Hischemoller Ongeveer 25 aanwezigen van overheid, onderwijs, ondernemers en organisaties van onszelf Ronald Franken Pauline Westendorp Frank Boon Frank Boon Expertsessie De Toekomst van salderen Deze expertsessie bestond uit drie delen waarin de presentatie van Stefanie van de Water over haar afstudeeronderzoek naar salderen centraal stond in het eerste deel. Door middel van een open discussie over verschillende stellingen werd in het tweede deel standpunten en argumenten verzameld (vanaf p.7). Na de pauze is gezocht naar gezamenlijke standpunten en te ondernemen acties (vanaf p.11). Introductie Pauline Westendorp en Frank Boon - Waarom zijn we hier samen? Om te bespreken hoe we samen de energietransitie kunnen maken. Ons gas uit Slocheren is op in Jaarlijks voegt dit gas 11 miljard aan de rijksbegroting. Minister Kamp praat over een mogelijk totaal van 18 miljard inkomen aan schaliegas. En Kamp verspreidt het gerucht het salderen af te schaffen omdat dit hem te duur wordt. Dat kost nu 35 miljoen per jaar en in 2020 wellicht 300 miljoen per jaar. De verhouding is totaal zoek. Een verlies van 0,3 miljard (kleinverbruikers) plus 11 miljard. Een begrotingsprobleem hebben we dus sowieso. Laten we zorgen dat we voor die tijd op duurzame energie leven. Door zelf op te wekken en vooral te besparen. Er is totale onduidelijkheid over de visie van Kamp op lokale duurzame energie. Hard gas geven met de rem erop? Een postcoderoosregeling die niet of nauwelijks rondrekent en activiteiten van 110 collectieven een jaar lang ontmoedigt? Het is belangrijk dat we voor het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer van 2 juli 2014 standpunten hebben als branche. Daarom zijn we hier bij elkaar. 1

2 Presentatie Stefanie van de Water Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Begeleiders: prof. dr. ir. G.P.J. Verbong en J.J.C.M. Huijben MSc Scriptie is niet openbaar, wel op te vragen via De opbouw van de scriptie is onderverdeeld in drie delen. Een historisch overzicht dat begint met de introductie van salderen in 2004 en een beschrijving van de ontwikkeling tot en met Het tweede deel beschrijft een vijftal scenario s met betrekking tot de toekomst van salderen en in het laatste deel wordt ingegaan op de financiële impact van deze scenario s voor zowel het Rijk als eigenaren van zonnepanelen. Om de klokken gelijk te zetten eerst een korte beschrijving over wat salderen precies is. Kort door de bocht is salderen het verrekenen van de jaarlijkse stroomproductie met de consumptie. Bij een productie van bijvoorbeeld kwh en consumptie van kwh wordt over slechts kwh het netto verbruik aan het eind van het jaar afgerekend. Zonnepanelen leveren gedurende de dag en over het jaar niet evenveel stroom. Het grootste gedeelte van de stroom wordt geproduceerd tijdens de zomermaanden en midden op de dag zie het plaatje in slide 3 van de presentatie. Het verbruik bij mensen thuis of andere gebruikers zoals scholen, bedrijven, verenigingen, etc. loopt hierdoor niet altijd synchroon met de productie uit de zonnestroom. De opbrengst per kwh bij salderen hangt af van de prijs die wordt betaald bij de huidige energieleverancier. De energierekening bestaat grofweg uit drie onderdelen: de leveringskosten (de prijs per kwh die aan een leverancier wordt betaald), belastingen die bestaan uit energiebelasting (REB), opslag duurzame energie en de btw en als laatste de netwerkkosten van de netbeheerder (Liander, Enexis of Stedin). De heffingskorting is buiten beschouwing gelaten. Per te salderen kwh worden alleen de variabele kosten, die dus per kwh worden afgerekend verrekend Dus de kosten voor levering plus drie belastingtoeslagen zie de volgende tabel. 2

3 Tarief 2013 ( /kwh) % van het totaal Leveringskosten (NUON) 0, ,0% REB ( kwh) 0, ,1% Opslag duurzame energie 0,0011 0,5% BTW over het geheel 0, ,4% Totaal 0, ,0% Per opgewekte kwh die in dit voorbeeld niet hoeft worden afgenomen van NUON wordt dus een kleine 0,23 bespaard. Hiervan is bijna 70% belasting en gaat de rest naar de energieleverancier. Aan de andere kant kost een kwh op de energiemarkt (APX) ongeveer 0,05. De belastingen maken het daarom financieel aantrekkelijk om te investeren in zonnepanelen. In het geval je als zonnepanelenbezitter meer zonne- energie opwekt dan je op jaarbasis verbruikt, wordt je verbruik gesaldeerd tegen de kwh prijs die je betaalt bij je energieleverancier en ontvang je voor het overschot een terugleververgoeding. Deze vergoeding verschilt per energieleverancier maar is vastgelegd op een minimum van 70% van de APX prijs. Meer stroom op je dak opwekken dan je verbruik is daarom financieel gezien niet aantrekkelijk. Omdat er wordt gesproken over het evalueren en eventueel afbouwen of afschaffen van de salderingsregeling is Stefanie bij het opstellen van haar scenario s ervan uitgegaan dat er dit vanaf 2018 zal gaan plaatsvinden. En wordt er in het onderzoek dus vanuit gegaan dat het salderen zoals hierboven beschreven tot 2018 blijft bestaan. Stefanie heeft 5 scenario s opgesteld waarvan op het ene uiterste van het spectrum salderen blijft bestaan voor onbepaalde tijd en in het andere uiterste salderen per 2018 zal worden afgeschaft. De tussenliggende scenario s gaan uit van een energiebelastingkorting korting op de REB en daarmee ook deels op de BTW die variëren van een constante belastingkorting voor onbepaalde tijd, een belastingkorting die in de loop der jaren langzaam zal afnemen en een belastingkorting die voor een periode van 15 jaar wordt vastgezet. Ondanks dat de consumptie en productie van zonne- energie niet altijd synchroon lopen wordt ongeveer 30% van de opgewekte zonne- energie direct verbruikt in huishoudens. De zogenaamde directe zelfconsumptie. Salderen is alleen van toepassing op de stroom die niet direct wordt verbruikt en daarom op het net wordt gezet om daar op een later tijdstip als de zon bijvoorbeeld niet schijnt weer een beroep op te doen. Met andere woorden, ongeacht of salderen wordt aangepast of afgeschaft blijft de vergoeding voor een opgewekte kwh die direct wordt verbruikt gelijk aan de prijs per kwh die je aan je energieleverancier zou betalen in ons voorbeeld van NUON dus 0,23. Vooral ouderen hebben een hoog eigen gebruik, ongeveer 60%. Gemiddeld gaat het om zo n 25-30% van het gebruik. Deze nuance is belangrijk om de verschillende scenario s te kunnen toetsen op hun rentabiliteit. Immers, bij salderen voor onbeperkte tijd is dit onderscheid niet van belang maar voor de andere scenario s maakt dit wel degelijk verschil. 3

4 Scenario Beschrijving Vergoeding voor direct geconsumeerde elektriciteit Scenario 1 Salderen blijft mogelijk voor onbepaalde tijd Variabele componenten Vergoeding voor terug geleverde elektriciteit Variabele componenten consumentenprijs Scenario 2a Een constante energiebelastingkorting voor onbepaalde tijd Variabele componenten Marktprijs elektriciteit + energiebelastingkorting Scenario 2b Energiebelastingkorting die afneemt in de tijd Variabele componenten Marktprijs elektriciteit + energiebelastingkorting Scenario 2c Energiebelastingkorting gegarandeerd voor een periode van 15 jaar Variabele componenten Marktprijs elektriciteit + energiebelastingkorting Scenario 3 Salderen wordt afgeschaft Variabele componenten Marktprijs elektriciteit De financiële gevolgen van deze 5 scenario s zijn door Stefanie vervolgens verwerkt in het onderstaande figuur voor particuliere zonnepanelenbezitters met systeem van 3,5 kwp (14 zonnepanelen) en een levensduur van 25 jaar: 15,0% Internal Rate of Return (IRR) 10,0% 9,6% 5,0% 0,0% ,0% - 10,0% Year of investment Scenario 1 Scenario 2a Scenario 2b Scenario 2c Scenario 3 4

5 Uit dit figuur kan worden opgemaakt dat salderen voor onbepaalde tijd sinds 2009 kostenneutraal is en in 2014 voor particulieren een rendement van 9,6% genereert. De andere scenario s blijven duidelijk achterop. Maar wanneer je puur financieel naar een investering in zonnepanelen kijkt is het gebruikelijk om het rendement te vergelijken met een veilige optie zoals de rente die je op een spaarrekening ontvangt plus een opslag te rekenen voor het extra risico dat je loopt omdat je het geld voor deze investering niet op een spaarrekening zet. Op basis hiervan is Stefanie in haar onderzoek uitgegaan van een rendement van 6%. Wanneer je een lijn op 6% door het figuur trekt blijkt dat op dit moment alleen salderen voor onbepaalde tijd een rendabele optie is. Met andere woorden als salderen wordt afgeschaft is er geen rendabel alternatief over. Fiscale stimulering zal de komende jaren daarom nodig blijven en het optimaal gebruik maken van directe consumptie zal belangrijker gaan worden. Voor initiatieven die gezamenlijk willen investeren in een collectief zonnesysteem maakt Stefanie in haar onderzoek onderscheid tussen twee scenario s. In het eerste scenario wordt uitgegaan van een situatie waarin de belastingkorting de postcoderoos zal blijven bestaan na 2018 en een andere waarbij de belastingkorting vanaf 2018 niet meer toegepast kan worden. Op basis van haar aannames blijkt dat voor een initiatief dat in 2013 een bedrag van investeert in een collectief zonnesysteem met een vermogen van 50 kwp (200 zonnepanelen) in beide scenario s geen rendabele business case heeft. Oorzaken hiervan zijn het wegvallen van het voordeel dat gepaard gaat met direct verbruik via de postcoderoos moet opgewekte stroom worden ingevoerd op het net voordat het virtueel verdeeld kan worden over de leden en de extra kosten voor de exploitatie die zijn verbonden aan deze regeling. Voor meer achtergrond over de postcoderoos lees ook: rooskleurig- is- de- postcoderoos/ Hiermee is meer duidelijkheid ontstaan over de financiële impact voor particulieren en initiatieven maar wat zijn de financiële gevolgen van de 5 scenario s voor het Rijk? Door salderen loopt het Rijk inkomsten uit energiebelasting, opslag duurzame energie en de btw mis. Tot 2009 bleef de derving van inkomsten als gevolg van salderen onder de 5 miljoen per jaar. In de daarop volgende jaren tot en met 2012 is een scherpe toename te zien en worden de misgelopen inkomsten in 2012 geschat op 35 miljoen per jaar. De hamvraag is natuurlijk hoe deze lijn zich zal voortzetten in de toekomst? Op basis van een prognose uit het SER akkoord waarin wordt uitgegaan van een opgesteld vermogen van MW (3 GW) in 2020, blijkt uit het onderzoek van Stefanie dat het Rijk 300 miljoen aan inkomsten zal mislopen wanneer salderen blijft bestaan. Wanneer deze lijn wordt doorgetrokken naar 2025 bedraagt de misgelopen inkomst net iets meer dan 1 miljard. Niet alleen bij behoud van salderen loopt het Rijk inkosten mis, ook in de andere scenario s inclusief afschaffen salderen blijf het Rijk inkomsten mislopen, met name door direct verbruik van opgewekte zonne- energie. In het volgende figuur zijn de misgelopen inkomsten per scenario uitgezet tot Hierbij is overigens geen rekening 5

6 gehouden met meer inkomsten uit andere belastingen zoals bijvoorbeeld inkomsten uit arbeid door de hoeveel werk die hiervoor nodig is Annual tax loss (non- cumulaive) Year Scenario 1 Scenario 2a Scenario 2b Scenario 2c Scenario 3 Conclusies die hieruit getrokken kunnen worden zijn: De salderingsregeling heeft een grote stimulans gegeven aan de zonnepanelen sector. Het zagen aan de stoelpoten van salderen zal tot een ontwikkeling op gebied van directe consumptie leiden. De introductie van energiebelastingkorting postcoderoos zal waarschijnlijk weinig bijdrage leveren aan het opgesteld vermogen. Overheidsinkomsten uit energiebelasting zullen blijven dalen ongeacht welk scenario vanwege het aandeel direct zonnestroom verbruik. o Hierbij is het voor de sector belangrijk om alvast op voor te sorteren op mogelijke gevolgen die dit heeft of met een alternatief te komen. Enkele nuances die aangebracht worden zijn: Er is vooral gekeken naar de rentabiliteit als motief voor investeren in zonnepanelen. Ten eerste zijn er meerdere argumenten dan enkel een financiële prikkel. Ten tweede is in dit onderzoek uitgegaan van een rendement van minimaal 6% voordat een scenario rendabel is. Ook hier zullen verschillende afwegingen gemaakt worden en investeringsbeslissingen worden genomen op basis van een hoger of juist lager rendement. De beschreven scenario s zijn niet definitief. Met andere woorden, het is goed denkbaar dat er andere stimuleringsregelingen beter geschikt zijn. Een voorbeeld 6

7 kan zijn het toepassen van dynamische tarieven waarbij een hogere prijs per kwh wordt betaald wanneer stroom schaars is en een lagere prijs wanneer er teveel aanbod van stroom is. Of een (lokaal) feedin tarief waarbij een vaste vergoeding per kwh wordt afgesproken. Nadeel van dit laatste is dat het lastig is om een juiste vergoeding vast te stellen waarbij voldoende stimulans is maar waarbij niet teveel wordt gestimuleerd. Debat: De toekomst van salderen Het eerste deel is onder leiding van Ronald Franken. Voordat er stellingen worden voorgelegd volgen eerst een paar bijzondere feiten: Deze zomer zal het totaal opgesteld vermogen aan zonne- energie in Nederland de 1 GW Wp passeren. Met een gemiddeld vermogen van 200 Wp per zonnepaneel komt dat neer op 5 miljoen zonnepanelen. Grofweg kan gesteld worden dat 80% van deze 1 GW vermogen zonne- energie te danken is aan salderen. De groei van het aantal zonnepanelen is de afgelopen jaar sterk toegenomen. In de laatste 2,5 jaar is de hoeveelheid opgewekte zonne- energie verviervoudigd. Dat is een toename van 400%! Om het publiek op te warmen en de standpunten in de zaal te polsen wordt iedereen gevraagd te gaan staan wanneer deze het eens is met de volgende stellingen: Stelling Salderen in de huidige vorm bestaat nog over 5 jaar Salderen in de huidige vorm bestaat nog over 10 jaar Salderen in de huidige vorm moet de komende 10 jaar blijven bestaan Salderen in de huidige vorm blijft bestaan totdat de slimme meter is uitgerold Salderen in de huidige vorm is niet houdbaar Percentage 50% 30% 75% 50% 5% Enkele reacties op deze stellingen vanuit het publiek (niet letterlijk): Nederland heeft zich gecommitteerd aan (Europese) doelstelling met betrekking tot het percentage opgewekte duurzame energie. Deze of een volgende regering kan hier niet langer omheen, er zullen dus maatregelen genomen moeten worden waaronder wellicht het behouden van salderen. Ik was onlangs bij een presentatie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland waarbij werd verteld dat men daar de SDE+ ziet als het middel om de productie duurzame energie te stimuleren. De regeling verlaagd tarief en salderen worden beschouwd als zoethoudertjes. Mensen, bedrijven, instellingen en verenigingen die de beslissing hebben genomen te investeren in zonnepanelen hebben dat grotendeels gedaan op basis van het salderingsprincipe. Bij het afschaffen van salderen worden deze mensen opgezadeld met 7

8 een veel minder of misschien niet rendabele investering dan waar zij hun beslissing op hebben genomen. De transitie naar een duurzame energie voorziening kost ons voorlopig nog meer dan conventionele technieken. De vraag is daarmee op welke manier stimuleer je de productie van duurzame energie het meest optimaal? Lokaal opgewekte energie is een charmant alternatief vanwege de connectie tussen opwek en direct verbruik dat bij stimulering van grote opwek projecten die hun stroom direct op het net zetten niet aan de orde is. Amerika kent ook het principe van salderen en ook daar is de groei van zonne- energie mede te danken aan salderen. Waar men in Amerika aan denkt is het mogelijk instellen van grenzen tot waar er gesaldeerd mag worden. Zoals we hebben kunnen zien in de presentatie van Stefanie loopt het Rijk teveel inkomsten mis wanneer het salderen in de huidige vorm zou laten bestaan, het is daarom niet houdbaar. Er is wat voor te zeggen dat salderen niet houdbaar is. Wat wel zaak is, is dat er snel een alternatief moet komen om de onzekerheid die er nu heerst weg te nemen. Een ander punt van aandacht is dat goed onderzocht zal moeten worden hoe de kosten voor het beheer van het net in de toekomst evenredig of eerlijk verdeeld gaan worden over zowel panelenbezitters als mensen die geen zonnepanelen hebben. Kosten voor netbeheer zullen oplopen wanneer er meer zonnestroom wordt geproduceerd. Deze kosten worden nu gesocialiseerd. Het argument over toenemende netwerkkosten door extra zonnestroomproductie is in twijfel te trekken, het kan op lokale schaal juist tot minder kosten leiden. Het ECN heeft in 2008 al gesteld dat salderen in deze vorm op de lange termijn niet houdbaar zal zijn. Maar door het onlangs geïntroduceerde begrip voor eigen rekening en risico zorgt de Minister juist voor onzekerheid. Grote hoeveelheden zonne- energie geven wellicht problemen op het net. De realiteit is dat Nederland voorlopig nog lang niet zover is, maar dat het wel zaak is om nu al goed te kijken naar een strategie voor de lange termijn. De introductie van de Regulerende Energie Belasting (REB) was ooit bedoeld om energiebesparing te stimuleren. Met de invoering hiervan heeft het Rijk onbedoeld of niet er financieel belang bij dat er veel energie wordt gebruikt. Inmiddels is de REB een vaste inkomstenpost op de begroting van het Rijk en wordt om de inkomsten te behouden door het afzwakken of afschaffen van salderen de REB eigenlijk een belasting op het opwekken van duurzame energie. Bij het afzwakken of afschaffen zul je namelijk over het deel dat je niet direct verbruikt maar later nodig hebt namelijk energiebelasting en BTW moeten betalen. 8

9 Elke GW aan zonne- energie scheelt het Rijk zo n 100 miljoen aan inkomsten (bron ECN) per jaar. Afgelopen jaar (2013) is 350 MW aan zonne- energie geplaatst. Dat heeft ongeveer 1750 FTE opgeleverd. Overige stellingen die zijn voorgelegd zonder eens/oneens Als lokaal duurzaam moeten we niet mee willen gaan met de uitkomst uit het Energieakkoord maar een ander standpunt innemen. Onderscheid maken tussen coöperaties en commerciële initiatieven bijvoorbeeld via een postcoderoos is onzinnig. Het Energieakkoord is een opmaat voor het afschaffen van salderen. Een fiscale route is beter dan een subsidie route. SDE+ is beter dan salderen. Het onderscheid tussen voor en achter de meter salderen moet blijven. Duurzaamheidsdoelstellingen en anderzijds de taak belasting te innen zijn onverenigbaar. Vraag is eigenlijk of het Rijk in haar visie lokaal duurzaam ook wil stimuleren of niet. Verschillende overheden van Rijk tot gemeenten hebben vaak de mond vol van lokaal en duurzaam maar zodra het puntje bij het paaltje komt laten ze het toch vaak afweten. Wil je decentrale opwek stimuleren is het belangrijk om ook de groep mensen zonder eigen dak en financiële middelen om te investeren in eigen opwek een gelegenheid te bieden onderdeel hiervan te zijn. Zodra particulieren hun investering in zonnepanelen willen terugverdienen is dat ook commercieel, ik zie daarom het onderscheid niet. Waar zowel coöperaties als commerciële partijen wel bij gebaat zijn is duidelijkheid om investeringen te kunnen doen. Onderscheid tussen coöperaties en commerciële partijen lijkt me niet aan de orde. Ik zou eerder pleiten voor en- en om de Nederlandse doelstelling te bereiken. Met alleen zon of alleen wind komen we er namelijk niet. Er zal een mix aan duurzame technologieën nodig zijn en dat kan door zowel coöperaties als commerciële partijen worden gerealiseerd. Een mix van technologieën is inderdaad nodig, zeker met het oog op het ruimtegebrek dat we in Nederland hebben. Het is niet optimaal door zonnepanelen op grond te realiseren wanneer dat ook voor andere doeleinden gebruikt kan worden en zonnepanelen het net zo goed doen op daken. Een onderscheid is niet van belang wanneer je ook de bewustwording die het zelf opwekken van energie met zich meebrengt ook afweegt. Al heeft iemand maar één zonnepaneel, hij of zij gaat er wel over nadenken, gaat energie begrijpen en wordt 9

10 waarschijnlijk enthousiast over energiebesparen. Zelfs een zonnepaneel beweegt mensen om de energiemeter te begrijpen. Dit enthousiasme wordt meegenomen naar familie, vrienden, kennissen en op de werkvloer. Dus dit is de juiste weg om ook de beslissers in de bedrijven te bereiken. Ik ben een voorstander van het inzetten van je energierekening op individueel niveau en de collectieve rekening op wijkniveau ter stimulering van energiebesparing en opwek van duurzame energie. Dat is een veel betere en zekerdere stimulans dan bijvoorbeeld een subsidie. De Postcoderoos is de eerste keer dat de wet wordt ingezet om een keuze te kunnen maken je eigen lokale gemeenschap te verbeteren. Het geld gaat naar een bekende lokale club ipv naar een anoniem bedrijf. Dit moet een keer lukken. Daar doe ik mijn uiterste best voor. Een boekhoudkundige benadering voor het behouden van stimuleringsregelingen is te kort door de bocht. Er is uiteindelijk maar één groep mensen die de transitie naar een duurzame energievoorziening gaat trekken en dat zijn de eindgebruikers. In dat opzicht is een fiscale route beter. Het afschaffen van salderen is onrechtvaardig en oneerlijk, zeker voor iedereen die op basis daarvan de beslissing heeft genomen te investeren in zonne- energie. Maar op eigen dak kunnen de meeste mensen nooit voldoende energie opwekken om hun eigen verbruik te dekken. Door op wijkniveau samen te investeren in een gunstig dak geef je lokale productie juist een boost. Een fiscale route is alleen te prefereren wanneer er geen energiebelasting wordt betaald over eigen duurzame opwek. Met een korting betaal je namelijk alsnog energiebelasting en btw over je eigen opwek. SDE+ geeft voldoende zekerheid en met de huidige correctie is geen sprake van te veel stimulatie. Voorheen kon je met een aanvraag SDE+ binnen de regels de realisatie van je project met 3 jaar uitstellen waardoor je een goedkoper systeem kon kopen met dezelfde vergoeding. De regels zijn hierop aangepast waardoor de SDE+ een goede prijsstelling heeft. Het moet vooral simpel en begrijpelijk zijn voor particulieren. Bedrijven hebben de rekenkracht of de middelen om deze regelingen toe te passen maar dat ontbreekt bij de doorsnee particulier. Bij het salderen op eigen dak achter de meter gaat het direct verbruik van energie een belangrijke rol spelen in de toekomst. Dit is een goede ontwikkeling waardoor o.a. de belasting op het net lager zal worden en dit tot een hogere bewustwording zal leiden. De vraag is in hoeverre het directe verbruik nog kan worden opgerekt? 10

11 Consumenten kleinverbruikers betalen zo n 80% van de netwerkkosten maar gebruiken slechts 20% van energie die over het net gaat. Het is een goed idee om het belastingstelsel voor energie opnieuw in te richten, maar met het oog op stabiliteit en zekerheid is het nodig om de komende periode de huidige regeling omtrent salderen te behouden. De energietransitie betekent dat er verschuivingen gaan plaats vinden in het huishoudboekje van het Rijk. Voorbeelden zijn het teruglopen van gasbaten uit Groningen ruim 11 miljard per jaar, de trend van meer energiebesparing en een toenemende lokale productie. Het is daarom zaak om nu een discussie te starten voor het vormen van een alternatief waarin lokaal duurzaam kan floreren. Mensen die al zijn ingestapt op basis van het salderingsprincipe moeten worden beschermd om te voorkomen dat deze achteraf een rekening krijgen/gepakt worden. Om salderen te kunnen afschaffen en energiebelasting over niet direct verbruikte energie te kunnen heffen is gedetailleerd inzicht nodig in het verbruik en opwek achter de meter. Hiervoor is de slimme meter vitaal voor het Rijk. Zonder een slimme meter is het niet mogelijk om energiebelasting te heffen en kan er gesaldeerd blijven worden. Uitkomst zou daarom kunnen zijn het massaal weigeren van de slimme meter. Gezamenlijke standpunten en actiepunten Het is heel ironisch dat door de invoering van de energiebelasting met als doel het stimuleren van energiebesparing, het Rijk een financiele prikkel heeft om de consumptie van energie juist te bevorderen. Dat er nu sprake is van het met de hand op de knip stimuleren van energiebesparing of eigen opwek is bizar. Je zou het kunnen vergelijken met het mislopen van brandstofaccijns als mensen hun auto verruilen voor de fiets. Of groente verbouwen in moestuinen of stoppen met roken. Gaan we dan belasting heffen op je verplaatsen met de fiets. Of het belasten van niet rokers?! Het afschaffen van salderen is eigenlijk een opmaat voor een belasting op duurzaam opgewekte energie. Iets dat haaks staat op de doelstelling 14% duurzame energie in Standpunten: Kostenverdeling moet helder zijn. Het is belangrijk om in kaart te brengen welke opbrengsten en kosten inclusief gederfde inkomsten mogelijke routes met zich mee brengen en hoe worden deze verdeeld. Technisch: het systeem moet blijven draaien. Salderen moet tot een bepaalde tijd worden gegarandeerd (bijvoorbeeld 2028 of 2038) voor iedereen die op basis van salderen voor een bepaalde datum (bijvoorbeeld in 2018) een investeringsbeslissing heeft genomen. Lokaal duurzaam heeft potentie om bij te dragen aan de energietransitie (100% duurzaam in 2050). En moet hierin erkend worden en niet worden opgezadeld 11

12 met zoethoudertjes. Wat is de weg van Kamp naar 100% duurzame energie in 2050? Wat is daarin de bijdrage van lokale duurzame energie? Hoeveel procent van de 14% in 2020 komt uit lokale duurzame energie? Wat zijn de beleidsmaatregelen om dat te bewerkstelligen? We willen een betere visie dan de versie met een bedenkelijk niveau uit Waarin zelfs gas WKK (Warmte Kracht Koppeling) gezien wordt als duurzame energie. Een stimuleringsregeling moet simpel zijn en voor lange periode zekerheid bieden. Salderen heeft bewezen te werken gezien de mijlpaal van 1 GW deze zomer. En dan ook voor daklozen: Gelijkwaardige regeling voor daklozen. De happy few die het dak en het geld hebben om in eigen zonnepanelen te kunnen investeren doen dit op eigen risico. Maar voor wie niet een eigen dak of genoeg financiële middelen heeft is aangewezen op een collectief of een leaseconstructie al dan niet via een woningcorporatie. Zonder zekerheid over salderen zullen deze niet zomaar investeren in collectieve daken of als ze dat wel doen dat met het geld van anderen doen. Dit komt de opschaling en vaart van de transitie niet ten goede. Mogelijke routes: Behouden van salderen voor duurzaam opgewekte energie, creëren 100% salderen op andermans dak en fossiel extra belasten. Of minder subsidiëren. Behouden van salderen door uitrol slimme meter te vertragen. Hierdoor blijft onzekerheid bestaan in de markt over wanneer het dan wel afgeschaft zou kunnen gaan worden. Nivelleren van het energiebelastingstelsel. Kleinverbruikers brengen het leeuwendeel van de inkomsten uit energiebelasting op. Het langzaam verhogen van energiebelasting in de hogere schijven en verlaging in de lagere schijven. Salderen tot 2018 toestaan en bedingen dat iedereen die is ingestapt voor deze periode daarna nog minimaal 10 tot 20 jaar gebruik kan maken van salderen. o Voordeel is dat dit zekerheid biedt aan de partijen die nu instappen of in het verleden zijn ingestapt. o Schaduwkant is dat net als in Denemarken waar dit ook is gebeurd dit tot een flinke toevlucht heeft gezorgd in de jaren voor afschaffing maar is direct daarna de zonnepanelen sector ingestort. Een vaste vergoeding per kwh - feed in tarief. Deze constructie kent Duitsland ook met als voordeel zekerheid voor investeerders maar als nadeel dat de kosten hiervan worden gesocialiseerd en moeilijk te beheersen zijn. In Duitsland betalen de mensen die geen zonnepanelen hebben (of kunnen veroorloven) de kosten voor het stimuleren van de Energiewende. Tariefstelling op basis van dynamische tarieven. Mensen kunnen beloond worden op de netwerkkosten als ze zonnepanelen hebben. Een andere of extra inkomstenbron voor lokaal duurzaam naast de productie van kwh en via bijvoorbeeld CO2 compensatie of andere maatschappelijke taken. 12

13 Actiepunten: Lobby voortzetten tegen voor eigen rekening en risico. Campagne voor weigeren van slimme meter. Boven water krijgen hoe Kamp zijn visie 100% duurzaam in 2050 wil gaan uitvoeren. Een witte rook sessie organiseren om tot een goed werkbare en goede regeling te komen voor lokaal duurzaam. Het 1 GW feest organiseren. 13

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Scriptie Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Begeleiders: prof. dr. ir. G.P.J. Verbong J.J.C.M. Huijben MSc Inhoud: 1. Historische reconstructie ontwikkelingen 2004-2013

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht!

Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht! Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht! ir. drs. Mark Workum Presentatie VNO-NCW 28-8-2012 Deze presentatie bevat drie onderwerpen Zonnepanelen zijn een goede investering (zeker voor particulieren)

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen Haal meer rendement uit uw zonnepanelen 1. Vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom nu voor iedereen bereikbaar: Stroom van zonnepanelen is één van de meest schone vormen van energie. Om deze reden wil

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 - Update november

Salderingsoverzicht 2012 - Update november Salderingsoverzicht 2012 - Update november Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Salderen. Artikel 95c

Salderen. Artikel 95c Salderen Salderen is de regeling dat zonnestroom die aan het elektriciteitsnet wordt terugeleverd, mag worden verrekend met uit het net geïmporteerde stroom. Als U bijvoorbeeld 2400 kwh stroom afneemt

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk

Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam. ProjectManagement Bureau Joost de Valk Zonnestroomprojecten Gemeente Amsterdam ProjectManagement Bureau Joost de Valk Noodzaak en ambitie Klimaatbeleid Amsterdam: forse CO 2 reductie 40% in 2025 en klimaatneutraal bouwen en gemeentegebouwen

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads Frank Zegers Juli

Nadere informatie

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk 20 Juni 2013 That's one small step for a man, one giant leap for mankind." Inhoud 1. Intro 2. Uw stroomprijs 3. Kabinetsbeleid & effect 4. Het project 5. De organisatie

Nadere informatie

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014)

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014) AH 1874 2014Z04158 van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013-2014, nr. 1621 1 Is er een

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Informatieavond 25 januari

Informatieavond 25 januari Informatieavond 25 januari Waarom is BoeN opgericht? Doelstellingen: lokaal Duurzaam Bewustwording Betaalbaar Onafhankelijk Wat wil BoeN? Werkgroepen: 1. Marketing en communicatie 2. Zonne energieprojecten

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE

VERENIGING BEWONERS HANZELAND ZWOLLE Nieuwe samenstelling bestuur Nieuwsbrief juli 2012 Vanaf juni 2012 heeft het bestuur van de vereniging een andere samenstelling. Graag willen wij ons aan u voorstellen. Van links naar rechts: Albert Brouwer

Nadere informatie

MEI Westerkwartier 4 april 2011

MEI Westerkwartier 4 april 2011 Duurzame Energie veranderingen in de markt van Photo Voltaische systemen (PV) MEI Westerkwartier 4 april 2011 Frans Debets Duurzame energie 4 redenen om het te ontwikkelen 1. Klimaatbeleid, CO2 reductie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1874 Vragen van het lid

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Programma. start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00

Programma. start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00 Programma start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00 3 19:00 19:20 4 19:20 19:40 5 19:40 20:00 6 20:00 20:55 7 20:55 21:00 Welkom,:mededelingen,:toelichting:programma Stand:van:zaken:initiatieven:/:projecten

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

AGEM Holding B.V. Bestuur: Wethouders AGEM U.A. en Guus Ydema. AGEM Levering B.V. Directeur: Guus Ydema

AGEM Holding B.V. Bestuur: Wethouders AGEM U.A. en Guus Ydema. AGEM Levering B.V. Directeur: Guus Ydema Informatiebijeenkomst Leefbaar Buitengebied Oude IJsselstreek Jacquo Harbers 2 december 2015 Coöperatieve vereniging Achterhoekse Groene Energiemaatschappij U.A. Bestuur: wethouders gemeenten AGEM Holding

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012

ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012 Zonnige kansen voor ondernemers in Rheden ing. Jolanda Tetteroo 16 april 2012 Hoe werkt een zonnepaneel? 2 Wat gebeurt er met opgewekte stroom? Deel van de opgewekte stroom wordt direct verbruikt (zelflevering).

Nadere informatie

Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming

Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming EHO 14 21 november 2014 Consumentenbescherming Consumentenbescherming in wetgeving Toezicht energiemarkt door ACM Voorbeelden: Leveringsvergunning (kleinverbruikers)

Nadere informatie

B. Cornelis 06 134 699 37 Ben.Cornelis@valkenswaard.nl. 39431/39439 9 juni 2016

B. Cornelis 06 134 699 37 Ben.Cornelis@valkenswaard.nl. 39431/39439 9 juni 2016 Agendapunt commissie: 5.4 steller telefoonnummer email B. Cornelis 06 134 699 37 Ben.Cornelis@valkenswaard.nl agendapunt kenmerk datum raadsvergadering portefeuillehouder M. Bax onderwerp Toepassing zonnepanelen

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: Wat als je zelf graag zonne- energie wil opwekken maar geen geschikt dak hebt? Breda DuurSaam heeft het initiatief genomen om iedereen de mogelijkheid

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

overzicht van de tarieven voor elektriciteit en gas bij een variabel contract (1 e kwartaal 2016)

overzicht van de tarieven voor elektriciteit en gas bij een variabel contract (1 e kwartaal 2016) vrijopnaam postbus 37019 3005 LA Rotterdam T 085 30 32 652 overzicht van de tarieven voor elektriciteit en gas bij een variabel contract (1 e kwartaal 2016) elektriciteit Met vrijopnaam Elektriciteit Variabel

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Samenwerking met Greenchoice

Samenwerking met Greenchoice Samenwerking met Greenchoice Dit document is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld om initiatiefnemers te ondersteunen bij het starten van een

Nadere informatie

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Zonnepanelen Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Agenda Waarom? Werking Wat heb je nodig? Wat kost energie? Wat levert het

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

ZON PRIVE ZONNIG VOORDEEL. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht

ZON PRIVE ZONNIG VOORDEEL. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht ZONNIG VOORDEEL ZON PRIVE 2013 Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht De actie loopt tot en met 30 september 2013 2 Zon-Privé Utrecht Schoon, Slim

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

BECO Energievergelijker & OverstapService

BECO Energievergelijker & OverstapService BECO Energievergelijker & OverstapService 4 februari 2014 samenstelling: werkgroep productie & financiën Waarom de overstapservice? De BECO gaat voor duurzame energie Het doel is om uiteindelijk zelf energie

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET:

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: Wat als je zelf graag zonne- energie wil opwekken maar geen geschikt dak hebt? Breda DuurSaam heeft het initiatief genomen om iedereen de mogelijkheid

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie 12 november 2012 Agenda Intro Energieaandeel Zoektocht naar klantbehoefte nav Energieakkoord

Nadere informatie

Variabele Stroomtarieven van 1 juli 2012 tot en met 31 december 2012. Onderstaande leveringstarieven zijn exclusief Heffingskorting en Netwerkkosten.

Variabele Stroomtarieven van 1 juli 2012 tot en met 31 december 2012. Onderstaande leveringstarieven zijn exclusief Heffingskorting en Netwerkkosten. Qurrent Nieuwe Energie Versie: 1.2 Betreft: H2 2012 tarieven Datum: 17 september 2012 Tarieven Modelcontract Qurrent Groene Stroom Variabel Variabele Stroomtarieven van 1 juli 2012 tot en met 31 december

Nadere informatie

BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC

BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN DE BRANDWEER UITGANGSPUNTEN, ACHTERGROND EN CONCEPT Coöperatie Zonnecoöperatie West-Friesland (ZCWF) gaat duurzame energie produceren om mensen

Nadere informatie

Tarieven Qurrent Energie - Groene Stroom

Tarieven Qurrent Energie - Groene Stroom Tarieven Qurrent Energie - Groene Stroom Vaste Stroomtarieven voor 3 jaar vanaf start van levering, voor klanten die zich in oktober, november, december 2014 en 1 tot en met 4 januari 2015 hebben aangemeld

Nadere informatie

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee Crowdfunding populair voor zonnepanelen Den Haag - Steeds meer mensen die zelf geen dak hebben, willen wel investeren in zonnepanelen. Projecten waarbij mensen samen investeren in de zonne-energieparken

Nadere informatie

ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR

ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR Projectbeschrijving zonnedak Van der Oord, januari 2105 ACHTERGROND EN CONCEPT Coöperatie Bergen Energie wil samen

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN Ing. Robert Hemmen MBA, directeur De Groene Reus Coöperatie u.a. De Groene Reus Projecten b.v. 1 Wat streven wij na? Missie Wij streven

Nadere informatie

ZonneVogel Coöperatie. Ervaringen en keuzes December 2013- maart 2015

ZonneVogel Coöperatie. Ervaringen en keuzes December 2013- maart 2015 ZonneVogel Coöperatie Ervaringen en keuzes December 2013- maart 2015 Onderwerpen Vogelwijk Energie(k) en ZonneVogel Onderwerpen Project SDE+ en Postcoderoos Business case Installatie en Aansluitingen BTW,

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011

Zonne-energie in Nederland. Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Zonne-energie in Nederland Presentatie Landbouwers Gemeente Zijpe 28-09-2011 Informatie Horizon Opgericht 2009 Veel ervaring in (duurzame) energie ca. 60 jaar Grootaandeelhouder HVC Groep in Alkmaar In

Nadere informatie

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Postcoderoos/leningen/ subsidies Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Programma 16:05 uur: De Postcoderoos, nieuwste ontwikkelingen en presentatie

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven Kennissessie Energietransitie Willem Altena John Kerkhoven 2 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord Uitleg Pauze Toepassen ETM 3 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord

Nadere informatie

Alles over salderen en subsidies

Alles over salderen en subsidies Alles over salderen en subsidies Wido van Heemstra Agentschap NL Congres Solar Solutions Expo Haarlemmermeer 17 april 2013 Overzicht te behandelen onderwerpen 1. Salderen: -wat houdt het in, welke tariefcomponenten

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

EnergieLokaal Wij krijgen Kippen Business modellen en fiscale toepassingen

EnergieLokaal Wij krijgen Kippen Business modellen en fiscale toepassingen Organisatie: Datum: Locatie: Gastsprekers: 6 februari 2014 Oldschool, Gaasterlandstraat 5. Vincent Smeele (Greenspread), Bram Faber (Schuiteman) Tijdens het voorstelrondje worden ook prangende vragen genoteerd

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020)

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) (Voor)financiering door een derde 1. Zonline Doneer de zon: Zonline biedt in samenwerking met Urgenda de mogelijkheid om via crowdfunding zonnepanelen

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Advocaten en notarissen

Advocaten en notarissen Advocaten en notarissen JURIDISCHE ASPECTEN BIJ DUURZAME ENERGIE PROJECTEN 30 juni 2015 Maarten Kole Drie stimuleringsregels 1.Salderingsregeling 2.Postcoderoosregeling 3. SDE+ Salderingsregeling Salderingsregeling

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u de jaarnota over de afgelopen periode en de termijnspecificatie voor de komende periode.

Hierbij ontvangt u de jaarnota over de afgelopen periode en de termijnspecificatie voor de komende periode. Services Postbus 666, 3000 AR Rotterdam STICHTING GOLFBAAN OCHENBURGH Postbus 13485 2501 EL 'S-GRAVENHAGE 2501EL13485 Eneco Services B.V. Klantendesk Zakelijk Postbus 666 3000 AR Rotterdam T 0800-1555

Nadere informatie

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt (Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt Amersfoort, 15 november 2012 BRAAF Direct verbruik De waarde van

Nadere informatie

Loyens en Loeff seminar

Loyens en Loeff seminar Loyens en Loeff seminar Stientje van Veldhoven D66 woordvoerder energie en klimaat De politiek van salderen Een sterk merk? Bekijk decentrale opwekking / salderen vanuit een politieke bril: Decentraal

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie

Energiekosten van een huishouden in Nederland

Energiekosten van een huishouden in Nederland Energiekosten van een huishouden in Nederland Veel consumenten hebben problemen om te bepalen hoe hoog hun energiekosten werkelijk zijn en hoe deze te controleren. De nota van het energiebedrijf is niet

Nadere informatie

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014 >Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 www. cool-leusden.nl twitter: http://twitter.com/coolleusden PROGRAMMA Welkom - door Ago Salverda (voorzitter CML Leusden) Informatie Zonnepanelen - door Marian

Nadere informatie

De salderingsregeling

De salderingsregeling De salderingsregeling Wat kost dat de overheid? Is dat houdbaar en nodig? Marc Londo ECN unit Policy Studies Amsterdam 27 mei 2014 www.ecn.nl Boodschappen 1. Saldering wordt een voor de overheid oncomfortabele

Nadere informatie

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER NATIONAAL BESPAARONDERZOEK ENERGIE NOVEMBER 2013 BespaarWijzer.nl Conclusies Nederlandse huishoudens kunnen gemiddeld 283 per jaar besparen op de energiekosten Veel consumenten hebben nog een traditionele

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

1 MAATSCHAPPELIJKE ASPECTEN

1 MAATSCHAPPELIJKE ASPECTEN Visiedocument Nationaal Actieplan Zonnestroom 2013 De groei van de Nederlandse zonne-energiemarkt blijft aanhouden en de markt wordt meer en meer volwassen. Als gevolg hiervan verandert de Nederlandse

Nadere informatie

Leveringstarief. Energiebelasting

Leveringstarief. Energiebelasting TARIEVENBLAD De leveringskosten voor stroom en gas bestaan uit de leveringsprijs per kwh/m3, energiebelasting, btw, het vastrecht stroom en/of gas en bij gas de regiotoeslag. In de bevestigingsbrief vindt

Nadere informatie