Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)"

Transcriptie

1 Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden Kernen 1. Burgerschap 36: hoofdzak de Nederlandse en Europese staatsinrichting en hun rol als burger. 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. over rest van de en beeld. 42: De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkenn keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en 43: De leerling leert over overeenkomsten, verschillen en veranderingen in cultuur en levensbeschouwing in Nederland, leert eigen en andermans leefwijze daarmee in verband te brengen, en leert de betekenis voor de samenleving te zi respect voor elkaars opvattingen en leefwijzen, en leert respectvol om te gaan met de seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit. AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het ; sociaaleconomische positie van het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. AK/H Domein E: 11. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van 12. De kandidaat kan ruimtelijke AK/V Domein B: Wereld Samenhang en 3. De kandidaat kan ten aanzi samenhang en : begrippen 'mondialisering' en 'tijdruimtecompressie' in onderling verband en perspectief analyseren; - mondiale spreidingspatron economische, culturele, demografische, sociale en politieke beschrijven, in hoofdlijnen verklaren en aan elkaar relateren; - grootstedelijke gebieden in een nader postindustrieel land analyseren in het licht van process mondialisering. 4. De kandidaat kan met vanuit het perspectief van het subdomein 'Samenhang en ' (B1): analyseren als een maatschappelijk ; kritisch beoordelen en relaties leggen met relevante natuurlijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van

2 - een geografische vergelijking maken tussen de macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. AK/V Domein E: 9. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van ruimtelijke 2. Duurzaamheid 39: met 30: De leerling leert dat AK/H Domein B: Wereld AK/V Domein B: Wereld

3 zorg om te gaan met het 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. over rest van de en beeld. mensen, dieren en planten in wisselwerking staan met elkaar en hun omgeving (milieu), en dat technologische en natuurwetenschappelijke toepassingen de duurzame kwaliteit daarvan zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden. 32: De leerling leert te werken met theorieën en modellen door onderzoek te doen naar natuurkundige en scheikundige als elektriciteit, geluid, licht, beweging, energie en materie. 42: De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkenn keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en Gebieden op de grens van arm en rijk 3. De kandidaat kan de situatie in een nader gebied waar één of meer rijke landen en één of meer arme landen aan elkaar grenzen, - economische, gebiedskenmerken en de relaties daartussen; (grensoverschrijdende) relaties tussen beide soorten landen en de gunstige en ongunstige effecten daarvan. verschillen in de 4. De kandidaat kan ten aanzi verschillen in de : - mondiale spreidingsen relatiepatron economische, in hoofdlijnen verklaren; - het proces van mondialisering en in hoofdlijnen verklaren. Subdomein B3: Mondiale processen en lokale effecten 5. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondialisering uitwerkt in een lokale Hij - sociaal- en fysischgeografische aspecten; AK/H Domein C: Aarde Subdomein C1: verschillen op regionaal niveau 6. De kandidaat kan voor een nader door de school te kiezen fysischgeografische regio: - spreidingspatronen van natuurlijke en beschrijven; - relaties leggen tussen natuurlijke processen en. Subdomein C2: verschillen op aarde 7. De kandidaat kan met betrekking tot verschillen op aarde: - natuurlijke aan het aardoppervlak en in de atmosfeer Samenhang en 3. De kandidaat kan ten aanzi samenhang en : begrippen 'mondialisering' en 'tijdruimtecompressie' in onderling verband en perspectief analyseren; - mondiale spreidingspatron economische, culturele, demografische, sociale en politieke beschrijven, in hoofdlijnen verklaren en aan elkaar relateren; - grootstedelijke gebieden in een nader postindustrieel land analyseren in het licht van process mondialisering. 4. De kandidaat kan met vanuit het perspectief van het subdomein 'Samenhang en ' (B1): analyseren als een maatschappelijk ; kritisch beoordelen en relaties leggen met relevante natuurlijke AK/V Domein C: Aarde Subdomein C1: De aarde als natuurlijk systeem; diversiteit 5. De kandidaat kan met betrekking tot de aarde als natuurlijk systeem: aarde als een uniek natuurlijk systeem deze kennis toepassen bij het analyser veranderingen aan het aardoppervlak op verschillende ruimte- en tijdschalen; kenmerk landschapszones op aarde en de veranderingen hierin beschrijven, analyseren en aan elkaar relateren; natuurlijke en kenmerk een nader fysisch- geografische macroregio in onderlinge samenhang en in relatie tot de samenlevingen in

4 en verklaren, rekening houdend met verschillende tijden ruimteschalen; kenmerk de landschapszones op aarde en de veranderingen hierin beschrijven, analyseren en aan elkaar relateren. Subdomein C3: De aarde als natuurlijk systeem en lokale effecten 8. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondiale natuurruimtelijke processen uitwerken in een lokale Hij - fysisch- en sociaalgeografische aspecten; AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het ; sociaaleconomische positie van het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. de macroregio analyseren. Subdomein C2: milieuvraagstuk 6. De kandidaat kan met mondiaal milieuvraagstuk, vanuit het perspectief van subdomein 'De aarde als natuurlijk systeem' (C1): analyseren als natuurlijk vraagstuk; kritisch beoordelen, daarbij onderscheid maken tussen oorzaken en gevolgen en relaties leggen met relevante maatschappelijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van - een geografische vergelijking maken tussen de macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de

5 proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. 3. Bevolking en ruimte 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. over rest van de en beeld. 38: De leerling leert een eigentijds beeld van de eigen omgeving, te gebruiken om en ontwikkelingen in hun eigen omgeving te plaatsen. 42: De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkenn keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en AK/H Domein B: Wereld Gebieden op de grens van arm en rijk 3. De kandidaat kan de situatie in een nader gebied waar één of meer rijke landen en één of meer arme landen aan elkaar grenzen, - economische, gebiedskenmerken en de relaties daartussen; (grensoverschrijdende) relaties tussen beide soorten landen en de gunstige en ongunstige effecten daarvan. verschillen in de 4. De kandidaat kan ten aanzi verschillen in de : - mondiale spreidingsen relatiepatron economische, in hoofdlijnen verklaren; - het proces van mondialisering en in hoofdlijnen verklaren. Subdomein B3: Mondiale processen en lokale effecten 5. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondialisering uitwerkt in een lokale Hij - sociaal- en fysischgeografische aspecten; AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het ; sociaaleconomische positie van AK/V Domein B: Wereld Samenhang en 3. De kandidaat kan ten aanzi samenhang en : begrippen 'mondialisering' en 'tijdruimtecompressie' in onderling verband en perspectief analyseren; - mondiale spreidingspatron economische, culturele, demografische, sociale en politieke beschrijven, in hoofdlijnen verklaren en aan elkaar relateren; - grootstedelijke gebieden in een nader postindustrieel land analyseren in het licht van process mondialisering. 4. De kandidaat kan met vanuit het perspectief van het subdomein 'Samenhang en ' (B1): analyseren als een maatschappelijk ; kritisch beoordelen en relaties leggen met relevante natuurlijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van - een geografische vergelijking maken tussen de

6 het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. AK/V Domein E: 9. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van ruimtelijke 4. Globalisering 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in 38: De leerling leert een eigentijds beeld van de eigen omgeving, AK/H Domein B: Wereld Gebieden op de grens van arm en rijk 3. De kandidaat kan de AK/V Domein B: Wereld Samenhang en

7 omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. over rest van de en beeld. te gebruiken om en ontwikkelingen in hun eigen omgeving te plaatsen. 42: De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkenn keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en 46: De leerling leert over de verdeling van welvaart en armoede over de, hij leert de betekenis daarvan te zien voor de bevolking en het milieu en relaties te leggen met het (eigen) leven in situatie in een nader gebied waar één of meer rijke landen en één of meer arme landen aan elkaar grenzen, - economische, gebiedskenmerken en de relaties daartussen; (grensoverschrijdende) relaties tussen beide soorten landen en de gunstige en ongunstige effecten daarvan. verschillen in de 4. De kandidaat kan ten aanzi verschillen in de : - mondiale spreidingsen relatiepatron economische, in hoofdlijnen verklaren; - het proces van mondialisering en in hoofdlijnen verklaren. Subdomein B3: Mondiale processen en lokale effecten 5. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondialisering uitwerkt in een lokale Hij - sociaal- en fysischgeografische aspecten; AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het ; sociaaleconomische positie van het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het 3. De kandidaat kan ten aanzi samenhang en : begrippen 'mondialisering' en 'tijdruimtecompressie' in onderling verband en perspectief analyseren; - mondiale spreidingspatron economische, culturele, demografische, sociale en politieke beschrijven, in hoofdlijnen verklaren en aan elkaar relateren; - grootstedelijke gebieden in een nader postindustrieel land analyseren in het licht van process mondialisering. 4. De kandidaat kan met vanuit het perspectief van het subdomein 'Samenhang en ' (B1): analyseren als een maatschappelijk ; kritisch beoordelen en relaties leggen met relevante natuurlijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van - een geografische vergelijking maken tussen de macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren.

8 die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. 5. Arm en rijk 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. over 38: De leerling leert een eigentijds beeld van de eigen omgeving, te gebruiken om en ontwikkelingen in hun eigen omgeving te plaatsen. 42: De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkenn keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en 46: De leerling leert over de verdeling van welvaart en armoede over de, hij leert de betekenis daarvan te zien voor de bevolking en het milieu en relaties te leggen met het (eigen) leven in AK/H Domein B: Wereld Gebieden op de grens van arm en rijk 3. De kandidaat kan de situatie in een nader gebied waar één of meer rijke landen en één of meer arme landen aan elkaar grenzen, - economische, gebiedskenmerken en de relaties daartussen; (grensoverschrijdende) relaties tussen beide soorten landen en de gunstige en ongunstige effecten daarvan. verschillen in de 4. De kandidaat kan ten aanzi verschillen in de : - mondiale spreidingsen relatiepatron economische, in hoofdlijnen verklaren; - het proces van mondialisering en in hoofdlijnen verklaren. Subdomein B3: Mondiale processen en lokale effecten 5. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondialisering uitwerkt in een lokale Hij - sociaal- en fysisch- AK/V Domein B: Wereld Samenhang en 3. De kandidaat kan ten aanzi samenhang en : begrippen 'mondialisering' en 'tijdruimtecompressie' in onderling verband en perspectief analyseren; - mondiale spreidingspatron economische, culturele, demografische, sociale en politieke beschrijven, in hoofdlijnen verklaren en aan elkaar relateren; - grootstedelijke gebieden in een nader postindustrieel land analyseren in het licht van process mondialisering. 4. De kandidaat kan met vanuit het perspectief van het subdomein 'Samenhang en ' (B1): analyseren als een maatschappelijk ; kritisch beoordelen en relaties leggen met relevante natuurlijke

9 geografische aspecten; AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het ; sociaaleconomische positie van het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. AK/H Domein E: 11. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van 12. De kandidaat kan ruimtelijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van - een geografische vergelijking maken tussen de macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. AK/V Domein E: 9. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten

10 inrichting van ruimtelijke 6. Grenzen en identiteit 36: hoofdzak de Nederlandse en Europese staatsinrichting en hun rol als burger. over rest van de en beeld. 29: De leerling leert kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in sleutelbegrippen uit het gebied van de levende en niet- levende natuur, en leert deze sleutelbegrippen te verbinden met situaties in het dagelijks leven. 30: De leerling leert dat mensen, dieren en planten in wisselwerking staan met elkaar en hun omgeving (milieu), en dat technologische en natuurwetenschappelijke toepassingen de duurzame kwaliteit daarvan zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden. 31: De leerling leert o.a. door praktisch werk kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in processen uit de levende en nietlevende natuur en hun relatie met omgeving en 32: De leerling leert te werken met theorieën en modellen door onderzoek te doen naar natuurkundige en scheikundige als elektriciteit, geluid, licht, beweging, energie en materie. AK/H Domein B: Wereld Gebieden op de grens van arm en rijk 3. De kandidaat kan de situatie in een nader gebied waar één of meer rijke landen en één of meer arme landen aan elkaar grenzen, - economische, gebiedskenmerken en de relaties daartussen; (grensoverschrijdende) relaties tussen beide soorten landen en de gunstige en ongunstige effecten daarvan. verschillen in de 4. De kandidaat kan ten aanzi verschillen in de : - mondiale spreidingsen relatiepatron economische, in hoofdlijnen verklaren; - het proces van mondialisering en in hoofdlijnen verklaren. Subdomein B3: Mondiale processen en lokale effecten 5. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondialisering uitwerkt in een lokale Hij - sociaal- en fysischgeografische aspecten; AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het AK/V Domein B: Wereld Samenhang en 3. De kandidaat kan ten aanzi samenhang en : begrippen 'mondialisering' en 'tijdruimtecompressie' in onderling verband en perspectief analyseren; - mondiale spreidingspatron economische, culturele, demografische, sociale en politieke beschrijven, in hoofdlijnen verklaren en aan elkaar relateren; - grootstedelijke gebieden in een nader postindustrieel land analyseren in het licht van process mondialisering. 4. De kandidaat kan met vanuit het perspectief van het subdomein 'Samenhang en ' (B1): analyseren als een maatschappelijk ; kritisch beoordelen en relaties leggen met relevante natuurlijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van

11 ; sociaaleconomische positie van het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. - een geografische vergelijking maken tussen de macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. 7. Systeem aarde 43: hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind. over rest van de en beeld. 29: De leerling leert kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in sleutelbegrippen uit het gebied van de levende en niet- levende natuur, en leert deze sleutelbegrippen te verbinden met situaties in het dagelijks leven. 30: De leerling leert dat mensen, dieren en planten in wisselwerking staan met elkaar en hun omgeving (milieu), en dat technologische en natuurwetenschappelijke toepassingen de duurzame kwaliteit daarvan zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden. 31: De leerling leert o.a. door praktisch werk kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in processen uit de levende en nietlevende natuur en hun relatie met omgeving en AK/H Domein C: Aarde Subdomein C1: verschillen op regionaal niveau 6. De kandidaat kan voor een nader door de school te kiezen fysischgeografische regio: - spreidingspatronen van natuurlijke en beschrijven; - relaties leggen tussen natuurlijke processen en. Subdomein C2: verschillen op aarde 7. De kandidaat kan met betrekking tot verschillen op aarde: - natuurlijke aan het aardoppervlak en in de atmosfeer en verklaren, rekening houdend met verschillende tijden ruimteschalen; AK/V Domein C: Aarde Subdomein C1: De aarde als natuurlijk systeem; diversiteit 5. De kandidaat kan met betrekking tot de aarde als natuurlijk systeem: aarde als een uniek natuurlijk systeem deze kennis toepassen bij het analyser veranderingen aan het aardoppervlak op verschillende ruimte- en tijdschalen; kenmerk landschapszones op aarde en de veranderingen hierin beschrijven, analyseren en aan elkaar relateren; natuurlijke en kenmerk een nader fysisch- geografische macroregio in onderlinge samenhang en in relatie tot de samenlevingen in de macroregio analyseren.

12 32: De leerling leert te werken met theorieën en modellen door onderzoek te doen naar natuurkundige en scheikundige als elektriciteit, geluid, licht, beweging, energie en materie. kenmerk de landschapszones op aarde en de veranderingen hierin beschrijven, analyseren en aan elkaar relateren. Subdomein C3: De aarde als natuurlijk systeem en lokale effecten 8. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondiale natuurruimtelijke processen uitwerken in een lokale Hij - fysisch- en sociaalgeografische aspecten; AK/H Domein E: 11. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van 12. De kandidaat kan ruimtelijke Subdomein C2: milieuvraagstuk 6. De kandidaat kan met mondiaal milieuvraagstuk, vanuit het perspectief van subdomein 'De aarde als natuurlijk systeem' (C1): analyseren als natuurlijk vraagstuk; kritisch beoordelen, daarbij onderscheid maken tussen oorzaken en gevolgen en relaties leggen met relevante maatschappelijke AK/V Domein E: 9. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van ruimtelijke 8. Landschappen (en menselijke activiteit) 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. 29: De leerling leert kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in sleutelbegrippen uit het gebied van de levende en niet- levende natuur, en leert deze sleutelbegrippen te verbinden met situaties in het dagelijks leven. 32: De leerling leert te werken met theorieën en modellen door onderzoek te doen naar natuurkundige en scheikundige als elektriciteit, geluid, licht, beweging, energie en materie. AK/H Domein C: Aarde Subdomein C1: verschillen op regionaal niveau 6. De kandidaat kan voor een nader door de school te kiezen fysischgeografische regio: - spreidingspatronen van natuurlijke en beschrijven; - relaties leggen tussen natuurlijke processen en. Subdomein C2: verschillen op aarde 7. De kandidaat kan met betrekking tot AK/V Domein C: Aarde Subdomein C1: De aarde als natuurlijk systeem; diversiteit 5. De kandidaat kan met betrekking tot de aarde als natuurlijk systeem: aarde als een uniek natuurlijk systeem deze kennis toepassen bij het analyser veranderingen aan het aardoppervlak op verschillende ruimte- en tijdschalen; kenmerk landschapszones op aarde en de veranderingen hierin beschrijven, analyseren en aan elkaar relateren;

13 over rest van de en beeld. 38: De leerling leert een eigentijds beeld van de eigen omgeving, te gebruiken om en ontwikkelingen in hun eigen omgeving te plaatsen. verschillen op aarde: - natuurlijke aan het aardoppervlak en in de atmosfeer en verklaren, rekening houdend met verschillende tijden ruimteschalen; kenmerk de landschapszones op aarde en de veranderingen hierin beschrijven, analyseren en aan elkaar relateren. Subdomein C3: De aarde als natuurlijk systeem en lokale effecten 8. De kandidaat kan aan beoordelen hoe mondiale natuurruimtelijke processen uitwerken in een lokale Hij - fysisch- en sociaalgeografische aspecten; AK/H Domein D: Ontwikkelingsland Gebiedskenmerken 9. De kandidaat kan gebiedskenmerk een nader - sociaal- geografische en fysisch- geografische kenmerk het ; sociaaleconomische positie van het in de macroregio én in de. Actuele actuele in het in subdomein D1 bedoelde - van landdegradatie en milieuverontreiniging; - conflicten in het die verband houden met de etnische en culturele diversiteit in het land. natuurlijke en kenmerk een nader fysisch- geografische macroregio in onderlinge samenhang en in relatie tot de samenlevingen in de macroregio analyseren. Subdomein C2: milieuvraagstuk 6. De kandidaat kan met mondiaal milieuvraagstuk, vanuit het perspectief van subdomein 'De aarde als natuurlijk systeem' (C1): analyseren als natuurlijk vraagstuk; kritisch beoordelen, daarbij onderscheid maken tussen oorzaken en gevolgen en relaties leggen met relevante maatschappelijke AK/V Domein D: Gebieden Afbakening en gebiedskenmerken 7. De kandidaat kan ten aanzi een nader macroregio: afbakening van de macroregio analyseren, gebruikmakend van combinaties van - een geografische vergelijking maken tussen de macroregio en een andere ontwikkelingsregio in de op grond van ontwikkelingsprocessen in de macroregio in hoofdlijnen aangeven en verklaren met gebruikmaking van economische, politieke,, fysisch- geografische, historische, interne en externe factoren. Actuele 8. De kandidaat kan actuele in de in subdomein D1 bedoelde macroregio perspectief beschrijven, analyseren en verklaren. Het betreft: - milieu gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurlijke gevaren

14 samenhangend met natuurrampen; - kenmerk de hedendaagse ontwikkeling in de steden en op het platteland van de proces van mondialisering; - conflicten in de voor zover ze verband houden met de etnische en culturele diversiteit in de regio. AK/V Domein E: 9. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van ruimtelijke

15 9. Water 47: de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving te vergelijken met die in omgevingen elders, in binnen- en buitenland, vanuit de perspectieven landschap, wonen, werken, bestuur, verkeer, recreatie, welvaart, cultuur en levensbeschouwing. In ieder geval wordt daarbij aandacht besteed aan twee lidstat de Europese Unie en twee landen die in 2004 lid worden/ werden, de Verenigde Staten en een land in Azië, Afrika en Zuid- Amerika. over rest van de en beeld. 29: De leerling leert kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in sleutelbegrippen uit het gebied van de levende en niet- levende natuur, en leert deze sleutelbegrippen te verbinden met situaties in het dagelijks leven. 30: De leerling leert dat mensen, dieren en planten in wisselwerking staan met elkaar en hun omgeving (milieu), en dat technologische en natuurwetenschappelijke toepassingen de duurzame kwaliteit daarvan zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden. 38: De leerling leert een eigentijds beeld van de eigen omgeving, te gebruiken om en ontwikkelingen in hun eigen omgeving te plaatsen. 42: De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkenn keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en AK/H Domein E: 11. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van 12. De kandidaat kan ruimtelijke AK/V Domein E: 9. De kandidaat kan zich een - actuele van soorten inrichting van ruimtelijke 46: De leerling leert over de verdeling van welvaart en armoede over de, hij leert de betekenis daarvan te zien voor de bevolking en het milieu en relaties te leggen met het (eigen) leven in

Examenprogramma aardrijkskunde havo

Examenprogramma aardrijkskunde havo Examenprogramma aardrijkskunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 12 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Voortplanting

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Voortplanting Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Voortplanting kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden 34: De leerlingen leren zorg te dragen voor de

Nadere informatie

Aansluiting op het actuele curriculum (2014)

Aansluiting op het actuele curriculum (2014) Aansluiting op het actuele curriculum (2014) De verschillende modules van GLOBE lenen zich uitstekend om de leerlingen de verschillende eindtermen en kerndoelen aan te leren zoals die zijn opgesteld door

Nadere informatie

Aardrijkskunde vaardigheden (PO-vmbo)

Aardrijkskunde vaardigheden (PO-vmbo) Aardrijkskunde vaardighed (PO-vmbo) Sector kerndoel primair onderwijs kerndoel onderbouw kerndoel ob vmbo kb/gl/tl vmbo bovbouw bb examhed vmbo bovbouw kb examhed vmbo bovbouw gl/tl examhed Kern 1. Werk

Nadere informatie

Het vernieuwde examenprogramma. havo/vwo. Introductie

Het vernieuwde examenprogramma. havo/vwo. Introductie Het vernieuwde examenprogramma Introductie havo/vwo Domein D: Brazilië en Zuid-Amerika Andere veranderingen Vragen / discussie Inspraak en nascholing Waarom? CvTE biedt mogelijkheid het programma waar

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

PTO Aardrijkskunde

PTO Aardrijkskunde PTO ardrijkskunde 2016-2017 Vereniging voor Protestants-Christelijk Onderwijs te Curaçao Sectie aardrijkskunde r. lbert Schweitzer havo/vwo [meesteradmiraal@gmail.com] Vak: ardrijkskunde Leerjaar: H1 Schooljaar:

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden 34: De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Instandhouding

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Instandhouding Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Instandhouding kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden 34: De leerlingen leren zorg te dragen voor

Nadere informatie

Concept examenprogramma's havo/vwo 2007. Advies aan de minister

Concept examenprogramma's havo/vwo 2007. Advies aan de minister Concept examenprogramma's havo/vwo 2007 Advies aan de minister Concept examenprogramma's havo/vwo 2007 Advies aan de minister Enschede, december 2004 Inhoud 1. Examenprogramma aardrijkskunde havo/vwo

Nadere informatie

Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo)

Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo) Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw vmbo bovenbouw exameneenheden Vakkernen 1. Informatievaardigheden 50: De leerlingen leren omgaan met

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment Groep BBL1 Mens & Maatschappij Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 3 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten. Verdieping op de basisdoelen

Nadere informatie

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding vwo

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding vwo De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding vwo Inhoud 1 Uitleg inhoud en opbouw methode... 2 4 Uitleg over het examenprogramma... 9 5 Koppeling examenstof aan methode... 11 Bijlage 2 Examenprogramma

Nadere informatie

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding havo

De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding havo De Geo bovenbouw havo/vwo 5 e editie Docentenhandleiding havo Inhoud 1 Uitleg inhoud en opbouw methode... 2 2 Pakketsamenstelling / Arrangement... 9 4 Uitleg over het examenprogramma... 10 5 Koppeling

Nadere informatie

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo), Biologische eenheid

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo), Biologische eenheid Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo), Biologische eenheid Voor meer informatie zie: Kerndoelen onderbouw Vakportaal Mens & maatschappij Vakportaal Natuur & techniek kerndoelen primair onderwijs kerndoelen

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06 NEDERLANDS > Mondeling taalonderwijs De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven. 1 612671 Speelkaarten.indd

Nadere informatie

Maatschappijvakken havo/vwo Leerlijnen landelijke kaders

Maatschappijvakken havo/vwo Leerlijnen landelijke kaders Maatschappijvakken havo/vwo Leerlijnen landelijke kaders SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Verantwoording 2009 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar 2015-2016 Naam Vak Aardrijkskunde Niveau Mavo Geldend voor klas 10 9 toets 1 Toets Geologie per 5% nee 9 toets 2 Toets Arm en Rijk trim1/tw1 5% ja 9 toets 3 Toets Bevolking en Ruimte trim2/tw2 5% ja 9

Nadere informatie

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo)

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo) Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo) Voor meer informatie zie: Kerndoelen onderbouw Vakportaal Mens & maatschappij Vakportaal Natuur & techniek kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Voortgezet Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Voortgezet

Nadere informatie

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar

Jaar Toetsnaam Type Omschrijving Afnamemoment Weegfactor Herkansbaar 2014-2015 Naam Vak Aardrijkskunde Niveau Mavo klas 10 9 toets 1 Toets Geologie per 5% nee 9 toets 2 Toets Arm en Rijk trim1/tw1 10% ja 9 toets 3 Toets Bevolking en Ruimte trim2/tw2 10% ja 9 toets 4 Toets

Nadere informatie

Samenvatting. samenvatting

Samenvatting. samenvatting Samenvatting samenvatting 8 Op deze foto is een landsgrens duidelijk waarneembaar. Waar zou dit zijn? Zichtbaar is de bewoning aan de ene kant van de grens, met huizen die eruit zien alsof ze niet goed

Nadere informatie

Aardrijkskunde. Thema / onderwerp Aardrijkskundeles met gebruikmaking van de geografische vierslag. Betekenis. Bedoeling

Aardrijkskunde. Thema / onderwerp Aardrijkskundeles met gebruikmaking van de geografische vierslag. Betekenis. Bedoeling Aardrijkskunde Thema / onderwerp Aardrijkskundeles met gebruikmaking van de geografische vierslag. Betekenis Welke betekenis heeft het thema / onderwerp voor de kinderen? Hoe leg je de relatie met de beginsituatie?

Nadere informatie

Mens en maatschappij inhouden (PO-vmbo)

Mens en maatschappij inhouden (PO-vmbo) Ms maatschappij inhoud (PO-vmbo) Sector kerndoel primair onderwijs kerndoel onderbouw vmbo bovbouw examehed vmbo bovbouw bb examehed bb vmbo kb/gl/tl examehed Vakkern 1. Communicatie 37: zich te gedrag

Nadere informatie

BESCHERM HET BOS! DOCENTENHANDLEIDING

BESCHERM HET BOS! DOCENTENHANDLEIDING BESCHERM HET BOS! DOCENTENHANDLEIDING Leuk dat je aan de slag gaat met het lesmateriaal van Greenpeace! Dit lespakket gaat over (illegale) ontbossing in de Amazone. Het materiaal bestaat uit een korte

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Leerlijnen TULE SLO. Jory Tolkamp

Leerlijnen TULE SLO. Jory Tolkamp Leerlijnen TULE SLO Jory Tolkamp Om de doelen van mijn les te bepalen ging ik uit van de leerlijnen. Wat past bij de leerlingen qua stof van een ontwikkelingsgebied, waar zit het niveau? Maar een duidelijke

Nadere informatie

K14: De kandidaat kan regionale verschillen in welvaart in Nederland beschrijven en verklaren.

K14: De kandidaat kan regionale verschillen in welvaart in Nederland beschrijven en verklaren. eizoen: 016-018 Vak: Aardrijkskunde Klas: 3/4 Afdeling: Mavo Herkansingen/inhalen: Tijdens de herkansingen kunnen de E s van een trimester herkanst en/of ingehaald worden. Echter een ingehaald E kan niet

Nadere informatie

Onderzoekend en ontwerpend leren met zaakvakken. Heleen van Ravenswaaij MSc, Dr. Tim van Wessel

Onderzoekend en ontwerpend leren met zaakvakken. Heleen van Ravenswaaij MSc, Dr. Tim van Wessel Onderzoekend en ontwerpend leren met zaakvakken Heleen van Ravenswaaij MSc, Dr. Tim van Wessel Programma Terugblik rekenles Introductie zaakvakken en OOL zand en water oefenen onderzoeksvragen formuleren

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 3 Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en 2) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Leerjaar: Onderwerp: De Eerste en Tweede Wereldoorlog (H1 en ) Kerndoel(en): 7. De leerling leert een kader van tien tijdvakken te gebruiken om gebeurtenissen, ontwikkelingen

Nadere informatie

Studiegids Havo 4 14-15 + 5 15-16. Examen 2016. VSB

Studiegids Havo 4 14-15 + 5 15-16. Examen 2016. VSB Studiegids Havo 4 14-15 + 5 15-16 Examen 2016. VSB INHOUDSOPGAVE. Blz. 1 Inleiding. 3 2 Programma van Toetsing en Afsluiting. (P.T.A.) 4 3 Onderdelen voor het rapportcijfer in Havo-4. 5 4 Overzicht en

Nadere informatie

Kerndoelen Mens en Natuur en Techno Venturie 1 Kerndoelen leerdomein Mens en Natuur 2 Techno Venturie 3 Website tevedocent.nl 4 Urenoverzicht Techno

Kerndoelen Mens en Natuur en Techno Venturie 1 Kerndoelen leerdomein Mens en Natuur 2 Techno Venturie 3 Website tevedocent.nl 4 Urenoverzicht Techno Inhoudsopgave Bladzijde Kerndoelen Mens en Natuur en Techno Venturie 1 Kerndoelen leerdomein Mens en Natuur 2 Techno Venturie 3 Website tevedocent.nl 4 Urenoverzicht Techno Venturie 7 Conclusie urenoverzicht

Nadere informatie

Examenprogramma aardrijkskunde vmbo vanaf schooljaar 2014-2015

Examenprogramma aardrijkskunde vmbo vanaf schooljaar 2014-2015 Eamenprogramma aardrijkskunde vmbo vanaf schooljaar 2014-2015 Eamenprogramma aardrijkskunde vmbo Informatiewijzer 1. Preambule 2. Leeswijzer 3. Aardrijkskunde vmbo 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen

Nadere informatie

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; Aardrijkskunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht domeinen CE Aardrijkskunde A1: Geografische benadering B1: Samenhang en verscheidenheid in de wereld C1: De aarde

Nadere informatie

Aardrijkskunde in de Tweede Fase 2011

Aardrijkskunde in de Tweede Fase 2011 Aardrijkskunde in de Tweede Fase 2011 Aardrijkskunde is in drie kenmerkende profieldelen een keuzevak. - in het profiel Cultuur en Maatschappij moet er een keuze gemaakt worden uit Aardrijkskunde en Economie

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Kunst en cultuur (PO-havo/vwo)

Kunst en cultuur (PO-havo/vwo) Kunst en cultuur (PO-havo/vwo) kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo/vwo onderbouw exameneenheden havo/vwo bovenbouw exameneenheden 54: De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Kunst en cultuur (PO-havo/vwo)

Kunst en cultuur (PO-havo/vwo) Kunst en cultuur (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo/vwo onderbouw exameneenheden havo/vwo bovenbouw exameneenheden Vakkernen 1. Produceren en presenteren 54:

Nadere informatie

FIRST LEGO League als onderwijsprogramma

FIRST LEGO League als onderwijsprogramma FIRST LEGO League als onderwijsprogramma In dit document staat beschreven hoe je de FIRST LEGO League kunt integreren in het lesprogramma en hoe het aansluit op de kerndoelen voor de onderbouw van het

Nadere informatie

Nask2 inhouden (PO-vmbo)

Nask2 inhouden (PO-vmbo) Nask2 inhouden (PO-vmbo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw vmbo bovenbouw gl/tl exameneenheden Vakkernen 1. Materie 42: De leerlingen leren onderzoek doen aan materialen en natuurkundige

Nadere informatie

Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs (op basis van artikel 11b WVO)

Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs (op basis van artikel 11b WVO) Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs (op basis van artikel 11b WVO) Onderdeel A: Nederlands De eerste tien kerndoelen zijn vooral gericht op de communicatieve functie van de Nederlandse taal en kennen

Nadere informatie

Vakoverschrijdende eindtermen/ontwikkelingsdoelen globaal voor het secundair onderwijs

Vakoverschrijdende eindtermen/ontwikkelingsdoelen globaal voor het secundair onderwijs t Gasthuys Stedelijk Museum Aalst op schoolmaat (16+) Eindtermen 3 de graad secundair onderwijs 1. inleiding In de tijdelijke tentoonstelling Aalst 1815-1830. Geschiedenis van een provinciestad tijdens

Nadere informatie

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken INDONESIË Natuurlijke en landschappelijke kenmerken Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

Het Middellandse-Zeegebied in beeld en kaart. www.joop.vdschee.nl/mid.zee Joop van der Schee Onderwijscentrum 2008 Vrije Universiteit Amsterdam 1

Het Middellandse-Zeegebied in beeld en kaart. www.joop.vdschee.nl/mid.zee Joop van der Schee Onderwijscentrum 2008 Vrije Universiteit Amsterdam 1 Het Middellandse-Zeegebied in beeld en kaart www.joop.vdschee.nl/mid.zee Joop van der Schee Onderwijscentrum 2008 Vrije Universiteit Amsterdam 1 Opbouw workshop Het Middellandse-Zeegebied 1. Wat weten

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

Aardrijkskunde. Docent aardrijkskunde: Janneke Kampfraath Mentor 4havo

Aardrijkskunde. Docent aardrijkskunde: Janneke Kampfraath Mentor 4havo Aardrijkskunde Docent aardrijkskunde: Janneke Kampfraath Mentor 4havo promofilmpje https://youtu.be/b9daotu2qnq?t=12s Advies aardrijkskunde kiezen Het vak aardrijkskunde baseert zijn advies op basis van

Nadere informatie

Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO 1. Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs

Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO 1. Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs Bijlage behorend bij artikel 1 van het Besluit kerndoelen onderbouw VO 1 Kerndoelen onderbouw voortgezet onderwijs I. Kerndoelen op basis van artikel 11b WVO Onderdeel A: Nederlands De eerste tien kerndoelen

Nadere informatie

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen INDONESIË Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn Leerlijn Waar halen ze de ENERGIE vandaan? Inleiding De lesmethode van Solarkids heeft een doorgaande leerlijn voor het basisonderwijs. De leerlijn is gebaseerd op de kerndoelen die zijn opgelegd door

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO. SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2020 met een nieuw gebied (domein D): Zuid-Amerika

AARDRIJKSKUNDE VWO. SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2020 met een nieuw gebied (domein D): Zuid-Amerika AARDRIJKSKUNDE VWO SYLLABUS CENTRAAL EXAMEN 2020 met een nieuw gebied (domein D): Zuid-Amerika Inhoud Voorwoord 4 1 Inleiding 5 1.1 Voorgeschiedenis 5 1.2 De syllabus aardrijkskunde voor havo en vwo vernieuwd

Nadere informatie

Een kasteel in de buurt bezoeken

Een kasteel in de buurt bezoeken Een kasteel in de buurt bezoeken Als leerkracht heb je hier een begeleidende en sturende rol. Het is afhankelijk of jij als leerkracht de kinderen meeneemt en dingen aan ze verteld of dat er bijvoorbeeld

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11109 6 juni 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 28 april 2012, nr. VO/403948, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11699 8 juni 2012 Rectificatie Examenprogramma natuurkunde vwo van 28 april 2012, kenmerk VO2012/389632 In de regeling

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

Docentenhandleiding De Europese Unie en de Syrische vluchtelingencrisis

Docentenhandleiding De Europese Unie en de Syrische vluchtelingencrisis Docentenhandleiding De Europese Unie en de Syrische vluchtelingencrisis Inleiding Het simulatiespel De Europese Unie en de Syrische vluchtelingencrisis draait om een van de grote uitdagingen waar de Europese

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Besluit van 7 juni 2006, houdende vaststelling van de kerndoelen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs alsmede aanpassing van het Inrichtingsbesluit W.V.O. (Besluit kerndoelen onderbouw VO) Wij

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 11101 6 juni 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 28 april 2012, nr. VO/389632, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 39364 13 juli 2017 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 juli 2017, nr. VO/1188661,

Nadere informatie

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets A. LEER EN TOETSPLAN Onderwerp: Kiezen Kerndoel(en): 40 De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties 46 De leerling leert in de eigen omgeving effecten te herkennen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 9161 26 mei 2011 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 27 april 2011, nr. VO/289008, houdende

Nadere informatie

Programma van toetsing en bevordering. 2 vmbo-bkl. Schooljaar 2014-2015

Programma van toetsing en bevordering. 2 vmbo-bkl. Schooljaar 2014-2015 Programma van toetsing en bevordering Schooljaar 2014-2015 Inhoud: - godsdienst - Nederlands - Engels - Duits - geschiedenis - aardrijkskunde - wiskunde - natuur-/scheikunde (nog niet bekend) - biologie

Nadere informatie

Schoon water voor iedereen?

Schoon water voor iedereen? Doelen Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind. Kerndoel 47: De leerlingen leren de ruimtelijke inrichting van de eigen omgeving

Nadere informatie

Examenprogramma biologie havo

Examenprogramma biologie havo Examenprogramma biologie havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A1 Vaardigheden Domein A2 Analyse

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

AARDRIJKSKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 AARDRIJKSKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20890-n1 9 mei 2016 Rectificatie van de Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 april

Nadere informatie

Natuurwetenschappelijke, wiskundige en technische vaardigheden (bètaprofielniveau)

Natuurwetenschappelijke, wiskundige en technische vaardigheden (bètaprofielniveau) BIJLAGE 1 Examenprogramma NLT havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Exacte wetenschappen

Nadere informatie

Examenprogramma natuurkunde havo

Examenprogramma natuurkunde havo Bijlage 1 Examenprogramma natuurkunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examenprograma filosofie havo/vwo

Examenprograma filosofie havo/vwo Examenprograma filosofie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek doen Kerndoel(en): 28 Leerdoel(en): - Onderzoek doen aan de hand van onderzoeksvragen - Uitkomsten van onderzoek presenteren.

Onderwerp: Onderzoek doen Kerndoel(en): 28 Leerdoel(en): - Onderzoek doen aan de hand van onderzoeksvragen - Uitkomsten van onderzoek presenteren. Vak: Scheikunde Leerjaar: Kerndoel(en): 28 De leerling leert vragen over onderwerpen uit het brede leergebied om te zetten in onderzoeksvragen, een dergelijk onderzoek over een natuurwetenschappelijk onderwerp

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

COSMETICA GEN- EN DIERPROEF VRIJ?

COSMETICA GEN- EN DIERPROEF VRIJ? COSMETICA GEN- EN DIERPROEF VRIJ? KORTE BESCHRIJVING:COSMETICA GEN- EN DIERPROEFVRIJ? Bedoeld voor VO onderbouw Doelgroep Vmbo/Havo/VWO Thema Genetische modificatie en dierproven Soort lesmateriaal Prakticum

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015 Examenprogramma NLT vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Exacte wetenschappen en technologie

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

Examenprogramma Aardrijkskunde Vwo

Examenprogramma Aardrijkskunde Vwo Ministerie van Onderwijs en Cultuur Nederlandse Antillen Examenprogramma Aardrijkskunde Vwo Eindtermen en toelichting februari 2008 Directie Onderwijs, Sport en Cultuur Scouwburgweg 24-26 Curacao Verantwoording

Nadere informatie

Examenprogramma Aardrijkskunde Havo

Examenprogramma Aardrijkskunde Havo Ministerie van Onderwijs en Cultuur Nederlandse Antillen Examenprogramma Aardrijkskunde Havo Eindtermen en toelichting februari 2008 Directie Onderwijs, Cultuur en Sport Schouwburgweg 24-26 Curacao Verantwoording

Nadere informatie

Eigen omgeving en actualiteit Van bacterie soep naar plastic soep. Cultuur Water Globalisering & Arm en rijk

Eigen omgeving en actualiteit Van bacterie soep naar plastic soep. Cultuur Water Globalisering & Arm en rijk INHOUD Q-SERIES AARDRIJKSKUNDE ONDERBOUW (HV) JAAR 1 BLOK 1 BLOK 2 BLOK 3 BLOK 4 BLOK 5 BLOK 6 Systeem aarde duurzaamheid Cultuur Water Globalisering & Arm rijk Natuurramp doge Eig actualiteit Van bacterie

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO. Syllabus centraal examen 2014

AARDRIJKSKUNDE VWO. Syllabus centraal examen 2014 AARDRIJKSKUNDE VWO Syllabus centraal examen 2014 Juni 2012 Toelichting bij de titel van de deze syllabus: Deze syllabus geldt voor het CE van het jaar 2014. Syllabi van de jaren vóór 2014 zijn niet meer

Nadere informatie

Examenprogramma natuurkunde vwo

Examenprogramma natuurkunde vwo Examenprogramma natuurkunde vwo Ingangsdatum: schooljaar 2013-2014 (klas 4) Eerste examenjaar: 2016 Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma

Nadere informatie

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap vwo

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap vwo Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap vwo 27 MEI 2014 CONCEPT - VOORLOPIG Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit

Nadere informatie

Eekhoutcentrum Vliebergh. Wegwijzers voor Aardrijkskunde

Eekhoutcentrum Vliebergh. Wegwijzers voor Aardrijkskunde Eekhoutcentrum Vliebergh NASCHOLING AARDRIJKSKUNDE Wegwijzers voor Aardrijkskunde Geologie: - Opbouw en structuur van de aarde - Platentektoniek - Geologische geschiedenis Kulak 21/11/15 13h30-16h30 KUL

Nadere informatie

Project UK. Boris Berlijn ; ; CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Project UK. Boris Berlijn ; ; CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Boris Berlijn ; ; 17 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74746 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Programma van toetsing en bevordering. 2 vmbo-gtl. Schooljaar 2014-2015

Programma van toetsing en bevordering. 2 vmbo-gtl. Schooljaar 2014-2015 Programma van toetsing en bevordering Schooljaar 2014-2015 Inhoud: - godsdienst - Nederlands - Engels - Frans - Duits - geschiedenis - aardrijkskunde - wiskunde - natuur-/scheikunde (nog niet bekend) -

Nadere informatie

Examenprogramma economie havo/vwo

Examenprogramma economie havo/vwo Examenprogramma economie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappij oriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappij oriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl9 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappij oriëntatie (MO) Opleiding AO BE 026 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 14 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo

Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 geschiedenis en staatsinrichting 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren

Nadere informatie

MENS & MAATSCHAPPIJ VAKKEN De Geo onderbouw 9e editie Nieuwe editie van De Geo voor de onderbouw, met digitaal aanbod in het nieuwe leerplatform

MENS & MAATSCHAPPIJ VAKKEN De Geo onderbouw 9e editie Nieuwe editie van De Geo voor de onderbouw, met digitaal aanbod in het nieuwe leerplatform Prijslijst abonnementen Voortgezet Onderwijs ThiemeMeulenhoff 2017 ISBN/Niveau Titel MENS & MAATSCHAPPIJ VAKKEN De Geo onderbouw 9e editie Nieuwe editie van De Geo voor de onderbouw, met digitaal aanbod

Nadere informatie