Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling Stand van zaken - toekomstperspectieven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling Stand van zaken - toekomstperspectieven"

Transcriptie

1 1 Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling Stand van zaken - toekomstperspectieven Hans Verrept Coördinatiecel Interculturele Bemiddeling

2 2 Stand van wetenschappelijk onderzoek Etniciteit en gezondheidszorg patient s ethnicity significantly predicts the quality and intensity of care that they receive (Unequal Treatment, IOM, 2003)

3 3 Beleidsopties 1. De keuze voor interculturele bemiddeling keuze voor een intermediair met een uitgebreide rol tolken culture brokerage hulp en ondersteuning zoeken en melden van knelpunten conflictbemiddeling pleitbezorging voorlichting (naar Kaufert & Koolage, 1984)

4 4 2. Professionaliseren en stimuleren van tolken Waarom? Taal barrière leidt tot problemen toegankelijkheid kwaliteit van zorg ethische problemen (Bischoff, 2003; Jacobs et al., 2003; Bowen, 2001)

5 5 Het oplossen van de taalbarrière is noodzakelijk om De toegankelijkheid De kwaliteit van zorg Voor etnische minderheden te verbeteren (Bischoff, 2003; IOM, 2003; Council Of Europe, 2006)

6 6 FOD Cel Interculturele Bemiddeling Aandacht voor standaarden (MMIA) Organisatie tolktrainingen Organisatie van terminologiegroepen Stimuleren van het geven van taalbijstand door interculturele bemiddelaars

7 7 Erkenning van de specificiteit van het medisch tolken Aandacht voor: de gezondheid en het welzijn van de cliënt; een goede hulpverlener patiënt relatie; duiden van culturele aspecten empathische houding gebruik van verstaanbare taal bijdrage van de tolk tot het verstrekken van cultuurgevoelige zorgen (National Council on Interpreting in Health Care)

8 8 3. Werken met interculturele bemiddelaars die in het ziekenhuis hun vaste standplaats hebben Minimaal ½ voltijdsequivalent aanstelling Blijkt in zeer hoge mate bij te dragen tot het inzetten van de interculturele bemiddelaars Mogelijkheid tot specialisatie

9 9 4. Interculturele bemiddeling als instrument om de culturele competentie van de hulpverleners te verhogen Culture brokerage (Kaufert & Koolage, 1984) Informatie en advies in verband met het omgaan met culturele diversiteit Het bespreekbaar maken van culturele aspecten die relevant zijn voor de zorgverstrekking

10 10 De effecten van opleidingen cross-culturele vaardigheden voor hulpverleners zijn onduidelijk Het is evenmin duidelijk welke thema s in een dergelijke opleiding precies behandeld dienen te worden Risico van stereotypering (IOM, 2003) De interculturele bemiddelaar als de veldassistent van de antropoloog

11 11 5. De intercultureel bemiddelaar heeft een signaalfunctie binnen het ziekenhuis Kamerbezoek Overleg met hulpverlener en verantwoordelijke

12 12 6. Creëren van de functie van Coördinator Interculturele Bemiddeling Belast met het op gang brengen van een proces van interculturalisatie een beleid gericht op het cultuurgevoeliger maken van de ziekenhuiszorg met het doel allochtone en autochtone (potentiële) zorgvragers gelijke kwaliteit en gelijke toegang tot de zorg te verschaffen (Raad voor Volksgezondheid en Zorg, 2000)

13 13 Knelpunten 1. Interculturele bemiddelaars worden onvoldoende systematisch ingezet sensibiliseren van hulpverleners organisatie vormingen voor hulpverleners

14 14 2. Ontbreken van duidelijke standaarden en deontologie Interculturele bemiddelaars kunnen niet terugvallen op handboeken die de goede praktijk beschrijven

15 15 3. Ontbreken van een aangepaste opleiding Bestaande programma s bereiden onvoldoende voor op de praktijk van het werken in het ziekenhuis Bestaande opleidingen leiden veelal niet tot een adequate verloning

16 16 Toekomstperspectieven 1. Aanzienlijke uitbreiding van het aantal ziekenhuizen waar interculturele bemiddeling beschikbaar zal zijn 2. Blijvende aandacht voor het aspect tolken 3. Meer aandacht voor de begeleiding van de interculturele bemiddelaars en coördinatoren interculturele bemiddeling ontwikkelen van een code of good practice 4. Hulpverleners en patiënten van het belang en de mogelijkheden van interculturele bemiddeling op de hoogte brengen d.m.v. folders 5. Het samenbrengen van materiaal dat voor allochtonen ontwikkeld werd in de verschillende ziekenhuizen

Celverantwoordelijke Interculturele Bemiddeling, FOD Volksgezondheid

Celverantwoordelijke Interculturele Bemiddeling, FOD Volksgezondheid Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling stand van zaken - toekomstperspectieven Hans Verrept 1 Celverantwoordelijke Interculturele Bemiddeling, FOD Volksgezondheid In de resultaten van wetenschappelijk

Nadere informatie

Knelpunten zorg migranten en etnische minderheden

Knelpunten zorg migranten en etnische minderheden Interculturele communicatie: wat bestaat er en wat kost het Hans Verrept (FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu) Knelpunten zorg migranten en etnische minderheden Taal problematiek

Nadere informatie

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1 Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen Zohra Chbaral 1 Vooreerst bedanken we de interculturele bemiddelaars, de coördinatoren interculturele bemiddeling die ons de gegevens

Nadere informatie

Emmaüs Culturele diversiteit in de zorg

Emmaüs Culturele diversiteit in de zorg Emmaüs Culturele diversiteit in de zorg Mechelen 26 mei 2011 Hamida Chikhi 1 Italiaanse Turkse Marokkaanse Dienst gestart in 1992 2 1 Doelstellingen van de dienst Gelijke toegang tot de gezondheid Kwaliteit

Nadere informatie

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie?

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? In deze fiche vind je instrumenten om de interculturele competenties van personeelsleden op te bouwen en te vergroten zodat het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

(Verschenen in Hospitalia 2002/4: 170-174)

(Verschenen in Hospitalia 2002/4: 170-174) (Verschenen in Hospitalia 2002/4: 170-174) INTERCULTURELE BEMIDDELING IN DE ZIEKENHUIZEN Hans VERREPT Coördinatiecel Interculturele Bemiddeling Ministerie van Sociale Zaken, Volksgezondheid en Leefmilieu

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Interculturele Competentie:

Interculturele Competentie: Interculturele Competentie: Een vak apart W. Shadid, Leiden, mei 2010 Inleiding In deze korte uiteenzetting wordt aandacht besteed aan het onderwerp interculturele competenties waarop de laatste tijd en

Nadere informatie

Door Naziha Maher, coördinator psychosociale dienstverlening allochtonen, Vlaamse Liga tegen Kanker

Door Naziha Maher, coördinator psychosociale dienstverlening allochtonen, Vlaamse Liga tegen Kanker Door Naziha Maher, coördinator psychosociale dienstverlening allochtonen, Vlaamse Liga tegen Kanker Wat vooraf gaat Kijk eerst in eigen boezem: visie over diversiteit Is er een diversiteitbeleid in de

Nadere informatie

Interculturele bemiddeling en kwaliteit van zorg Prof.dr.Theda Borde 1

Interculturele bemiddeling en kwaliteit van zorg Prof.dr.Theda Borde 1 Interculturele bemiddeling en kwaliteit van zorg Prof.dr.Theda Borde 1 Professor Borde bracht verslag uit van twee vergelijkende studies die ze in drie ziekenhuizen in Berlijn uitvoerde. De ene heeft betrekking

Nadere informatie

Interculturele Competenties:

Interculturele Competenties: Interculturele Competenties: Een vak apart W. Shadid Leiden, mei 2010 Interculturele Competenties 2 Inleiding Vooral in multiculturele samenlevingen wordt de laatste tijd veel nadruk gelegd op interculturele

Nadere informatie

Bespiegelingen over het begrip cultuur in de zorg: maakt cultuur ons of maken wij cultuur?

Bespiegelingen over het begrip cultuur in de zorg: maakt cultuur ons of maken wij cultuur? Bespiegelingen over het begrip cultuur in de zorg: maakt cultuur ons of maken wij cultuur? Cor Hoffer cultureel antropoloog / socioloog GGZ-organisatie Parnassia Bavo Groep 1 2 Onderwerpen: cultuur en

Nadere informatie

De rol van cultuur bij het medisch tolken

De rol van cultuur bij het medisch tolken (Verschenen in Cultuur, Migratie, Gezondheid 2004/1: 44-49.) De rol van cultuur bij het medisch tolken Over de auteur Hans Verrept is cultureel antropoloog en germanist. Hij is werkzaam bij de Federale

Nadere informatie

Vragen rond standaarden

Vragen rond standaarden Vragen rond standaarden Isabelle Coune Cel Interculturele Bemiddeling en Beleidsondersteuning 1. Pleitbezorging patiënt Definities: Spreken of tussenkomen in het belang van iemand anders (Van Esterik,

Nadere informatie

bouwstenen cultuursensitieve-def.indd 4

bouwstenen cultuursensitieve-def.indd 4 bouwstenen cultuursensitieve-def.indd 4 11/03/16 12:27 5 Voorwoord Vlaanderen evolueert naar een superdiverse samenleving. Dit brengt grote uitdagingen met zich mee ook voor het beleidsdomein Welzijn,

Nadere informatie

Uitdagingen in de multiculturele praktijk

Uitdagingen in de multiculturele praktijk 12 uit de praktijk Kernproblemen Uitdagingen in de multiculturele praktijk Vraag een fysiotherapeut die werkzaam is in een achterstandswijk naar zijn ervaringen met allochtone patiënten en de kans is groot

Nadere informatie

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING 1 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Doelstellingen competenties Structuur en éénduidigheid Uniformiteit in formulering 2 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Generieke competenties

Nadere informatie

Nood aan duidelijkheid?! Liesa Verhaeghe

Nood aan duidelijkheid?! Liesa Verhaeghe Nood aan duidelijkheid?! Liesa Verhaeghe 1 Inhoud 1. Aanleiding 2. Planning 3. Literatuurstudie 4. Protocolontwikkeling 5. Opleiding 6. Kennistest 7. Besluit 2 1 Aanleiding Prevalentiecijfers Europees

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG. Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit

CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG. Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit 27 mei 2016 MIJN CULTUUR IS DE JOUWE NIET, MAAR DAAROM NIET MINDER WAARD!! ZORGVERLENING IS CULTUREEL GEKLEURD Model

Nadere informatie

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Het is een gegeven: Voorzieningen in Welzijnsorganisaties krijgen een

Nadere informatie

Naar een diversiteitscompetente GGZ

Naar een diversiteitscompetente GGZ Naar een diversiteitscompetente GGZ Marrie H. J. Bekker, Tilburg University Welkom! Marrie H. J. Bekker, Tilburg University Diversiteit is leuk! Diversiteit is een rijke potentiële bron van kennis Voorbeeld:

Nadere informatie

E-learning (eerstelijns) interculturele zorg Informatie ten behoeve van Restore, 11 mei 2012

E-learning (eerstelijns) interculturele zorg Informatie ten behoeve van Restore, 11 mei 2012 E-learning (eerstelijns) interculturele zorg Informatie ten behoeve van Restore, 11 mei 2012 Korte omschrijving Mikado heeft in opdracht van de Parnassia Bavo Groep een e-learningprogramma ontwikkeld.

Nadere informatie

Management van Diversiteit in de Jeugdzorg Werkmodel

Management van Diversiteit in de Jeugdzorg Werkmodel Management van Diversiteit in de Jeugdzorg Werkmodel Renée de Reuver Universiteit van Tilburg Murat Can Kompas zorg en welzijn Ab van de Wakker het PON Mate van Interculturalisatie Monocultureel Laagste

Nadere informatie

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Aya Crébas Programma - Voorstellen, ZBK gezamenlijk project - Optimale preventie begint voor de geboorte - Geboortecultuur en nieuwe Nederlanders

Nadere informatie

Ward Rommel Interculturele bemiddeling in de kankerzorg

Ward Rommel Interculturele bemiddeling in de kankerzorg Ward Rommel Interculturele bemiddeling in de kankerzorg Als een zorgverstrekker te maken krijgt met een kankerpatiënt die een andere taal spreekt of een andere culturele achtergrond heeft, kan dit de communicatie

Nadere informatie

Bijlage Beroepscompetenties Fysiotherapeuten

Bijlage Beroepscompetenties Fysiotherapeuten Let op! Dit formulier kunt u het beste downloaden en digitaal invullen. Daarna uitprinten, ondertekenen en retour sturen. Bijlage Beroepscompetenties Fysiotherapeuten Deze bijlage is een verplicht onderdeel

Nadere informatie

Goede Zorg bij Etnisch-Culturele Diversiteit

Goede Zorg bij Etnisch-Culturele Diversiteit Zorgnet Vlaanderen - Studiedag Goede Zorg bij Etnisch-Culturele Diversiteit Vrijdag 14 oktober 2011, 8u30-17u00 Provinciehuis Leuven Opzet en achtergrond Hoe kunnen we ethisch goede zorg verlenen wanneer

Nadere informatie

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Quality needs diversity 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn een uitwerking van de kernwaarde Ruimte voor talent en groei voor iedereen, onderdeel

Nadere informatie

Welkom. Stichting Zeldzame Ziekten Nederland. Uitslag enquete Nationaal Plan. 15 maart 2012

Welkom. Stichting Zeldzame Ziekten Nederland. Uitslag enquete Nationaal Plan. 15 maart 2012 Welkom Stichting Nederland Uitslag enquete Nationaal Plan 15 maart 2012 Agenda 1. Doel van de bijeenkomst 2. Overzicht reacties op de enquête 3. Conclusies uit de enquête t.b.v. Nationaal Plan 4. Plannen

Nadere informatie

Ruth Mangroe,MSc 20 maart 2013

Ruth Mangroe,MSc 20 maart 2013 Ruth Mangroe,MSc 20 maart 2013 Ontwikkelingen binnen de gezondheidszorg hebben direct invloed op de wijze waarop men verwacht dat de praktische dienstverlening zal worden uitgevoerd of geboden. Dat de

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Elise van Beeck Maatschappelijke Gezondheidszorg & Medische Microbiologie en Infectieziekten Erasmus MC Rotterdam Overzicht presentatie Introductie: waar is het

Nadere informatie

Cultuursensitief werken in detentie, uitdagingen en drempels Dr. Bart Claes

Cultuursensitief werken in detentie, uitdagingen en drempels Dr. Bart Claes WAKKER LIGGEN VAN (GEVANGENIS)CULTUUR Cultuursensitief werken in detentie, uitdagingen en drempels Dr. Bart Claes INDELING Omgevingsanalyse Zelf analyse Interculturaliseren Voorbeeld van project Samenspraak

Nadere informatie

Linguistic and cultural diversity in the consultation room

Linguistic and cultural diversity in the consultation room Onderzoek Stéphanie De Maesschalck Linguistic and cultural diversity in the consultation room Referent: Dr. Ludwien Meeuwesen Faculteit Sociale Wetenschappen, UU Stichting Pharos, Utrecht, 23 mei 2013

Nadere informatie

(spoed)visitaties door de wetenschappelijke vereniging(en) medisch specialisten: een professie (naar Abbott) relatie maatschappij - professie

(spoed)visitaties door de wetenschappelijke vereniging(en) medisch specialisten: een professie (naar Abbott) relatie maatschappij - professie (spoed)visitaties door de wetenschappelijke vereniging(en) Floris BM Sanders medisch specialisten: een professie (naar Abbott) beschikt over afgebakend kennisdomein georganiseerde groep beroepsbeoefenaren

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

CMIO Erasmus MC, Rotterdam. j.a.hazelzet@erasmusmc.nl

CMIO Erasmus MC, Rotterdam. j.a.hazelzet@erasmusmc.nl Opschalen ehealth Toepassingen Jan A. Hazelzet, MD PhD CMIO Erasmus MC, Rotterdam j.a.hazelzet@erasmusmc.nl Science and Value Driven Healthcare Kwaliteit: Effectief Veilig Patiënt gericht Efficiënt Tijdig

Nadere informatie

Vormingsmodules Cultuursensitieve Zorg

Vormingsmodules Cultuursensitieve Zorg Vormingsmodules Cultuursensitieve Zorg MODULE INLEIDING Vaak gebruikte begrippen zoals cultuur, etniciteit, nationaliteit, ras worden gedefinieerd Impact van cultuur op mentaal lijden wordt besproken Migratiedynamieken

Nadere informatie

Inhoud. Deel I Het verpleegkundig beroep in beeld. Deel II Methodisch werken

Inhoud. Deel I Het verpleegkundig beroep in beeld. Deel II Methodisch werken IX I Deel I Het verpleegkundig beroep in beeld 1 Waar gaat het om in de verpleging?.............................................. 3 1.1 Oriëntatie op het beroep van mbo-verpleegkundige..................................

Nadere informatie

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Studiedag Kleurrijke Maatzorg Gaby Jennes, 14 oktober 2011 Iets over de opleiding gw Opleiding voor volwassenen (sinds 1960), geaccrediteerd

Nadere informatie

Bijlage Beroepscompetenties Logopedisten

Bijlage Beroepscompetenties Logopedisten Let op! Dit formulier kunt u het beste downloaden en digitaal invullen. Daarna uitprinten, ondertekenen en retour sturen. Bijlage Beroepscompetenties Logopedisten Deze bijlage is een verplicht onderdeel

Nadere informatie

Palliatieve zorg aan allochtonen Informatie bestemd voor zorgverleners. In deze InZicht ...

Palliatieve zorg aan allochtonen Informatie bestemd voor zorgverleners. In deze InZicht ... Inleiding Waar autochtonen de weg naar de thuiszorg en palliatieve zorg weten te vinden als er meer zorg nodig is, blijven allochtonen langer op het niveau van de mantelzorg steken 1) Enerzijds heeft dit

Nadere informatie

Basisscholing Palliatieve Zorg voor artsen 2 november 2006 Nationaal Congres Palliatieve Zorg Sasja Mulder Onderwijs in palliatieve zorg in de medische specialisten opleiding 2001 2003 COPZ project ontwikkeling

Nadere informatie

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Colofon Eindredactie Anne Dedry, directeur Zorg-Saam Auteurs Kristin Meersschaert en medewerkers Foto s Carl Vandervoort en Zorg-Saam vzw Lay-out

Nadere informatie

COMPETENTIES VOOR ARTS EN STAGIAIR IN HET LEVEREN VAN CULTUURSENSITIEVE ZORG

COMPETENTIES VOOR ARTS EN STAGIAIR IN HET LEVEREN VAN CULTUURSENSITIEVE ZORG COMPETENTIES VOOR ARTS EN STAGIAIR IN HET LEVEREN VAN CULTUURSENSITIEVE ZORG Ann Roex APP.PENTALFA.BE Inhoud 1. Welke knelpunten ondervinden studenten / ervaren artsen op de werkvloer? 2. Welk is de meest

Nadere informatie

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Geschiedenis commissies medische ethiek Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Medisch-technologische vooruitgang Economische impact van gezondheidszorg Integriteit en waardigheid van

Nadere informatie

Functiekaart. Functie. Doel van de entiteit. Plaats in de organisatie. Voor kennisname. Dienst: Sociale Dienst. Functienaam: arbeidstrajectbegeleider

Functiekaart. Functie. Doel van de entiteit. Plaats in de organisatie. Voor kennisname. Dienst: Sociale Dienst. Functienaam: arbeidstrajectbegeleider Functie Graadnaam: maatschappelijk werker Functienaam: arbeidstrajectbegeleider Functiefamilie: maatschappelijk werkers Functionele loopbaan: B1-B3 Afdeling: Sociaal Huis Dienst: Sociale Dienst Subdienst:

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar?

Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar? Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar? Doel van een richtlijn Vastleggen van wetenschappelijke kennis en expertise rond een bepaalde stoornis t.b.v. hulpverleners en cliënten.

Nadere informatie

ADRES: Rozenlaan 37, 9800 DEINZE GEB.DATUM: 03.02.1961 TEL/FAX: 09/ 380 17 98 BURG.STAND: Gehuwd GSM: 0477/38.78.21 e-mail: maja.koitsjeva@skynet.

ADRES: Rozenlaan 37, 9800 DEINZE GEB.DATUM: 03.02.1961 TEL/FAX: 09/ 380 17 98 BURG.STAND: Gehuwd GSM: 0477/38.78.21 e-mail: maja.koitsjeva@skynet. CURRICULUM VITAE NAAM: KOITSJEVA Maja Georgieva NATIONALITEIT: Belg. ADRES: Rozenlaan 37, 9800 DEINZE GEB.DATUM: 03.02.1961 TEL/FAX: 09/ 380 17 98 BURG.STAND: Gehuwd GSM: 0477/38.78.21 e-mail: maja.koitsjeva@skynet.be

Nadere informatie

Advance Care Planning in België

Advance Care Planning in België Scientific Institute of Public Health Advance Care Planning in België een studie via de Belgische Huisartsenpeilpraktijken Koen Meeussen -Zorg rond het Levenseinde - VUB Doelstelling Senti-Melc Methode

Nadere informatie

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Hanan Ben Abdeslam Expertisecentrum kraamzorg Volle Maan Ontwikkeld ism VGC Inhoud 1. Opzet 2. Projectdoel en projectresultaat 3. Inzichten

Nadere informatie

Fiche 6: Hoe trek je meer allochtone cliënten aan?

Fiche 6: Hoe trek je meer allochtone cliënten aan? Fiche 6: Hoe trek je meer allochtone cliënten aan? Cliënten van vreemde origine vinden soms moeizaam hun weg naar zorgvoorzieningen en zijn bovendien moeilijk te bereiken. Dit wil niet zeggen dat ze geen

Nadere informatie

Toegankelijkheid van gezondheidszorg voor de Roma populatie in Gent

Toegankelijkheid van gezondheidszorg voor de Roma populatie in Gent Toegankelijkheid van gezondheidszorg voor de Roma populatie in Gent Een schets op basis van diepte-interviews met Roma en intermediairen Prof. dr. Sara Willems Onderzoeksgroep Equity in Health Care Vakgroep

Nadere informatie

Verwacht niveau in de co-schappen

Verwacht niveau in de co-schappen Verwacht niveau in de co-schappen Het gehele co-schap is verdeeld in vier fasen. Enerzijds verschillende deze fasen inhoudelijk van elkaar omdat ze bij verschillende afdelingen en specialismen plaatsvinden,

Nadere informatie

Bijlage Beroepscompetenties Optometristen

Bijlage Beroepscompetenties Optometristen Let op! Dit formulier kunt u het beste downloaden en digitaal invullen. Daarna uitprinten, ondertekenen en retour sturen. Bijlage Beroepscompetenties Optometristen Deze bijlage is een verplicht onderdeel

Nadere informatie

Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao

Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao Handreiking Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao handreiking voor (opleidings)managers en docenten HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van

Nadere informatie

Werkgevers Ondernemers. In gesprek over de inhoud van het onderwijs

Werkgevers Ondernemers. In gesprek over de inhoud van het onderwijs Werkgevers Ondernemers In gesprek over de inhoud van het onderwijs 1 Algemeen Doe mee en praat mee! Antwoord of reactie op deze vraag? Dé landelijke dialoog over ons onderwijs en de toekomst. Deel gedachten,

Nadere informatie

Interculturele CompetentieWijzer (ICW): mogelijkheden en beperkingen. Joke Simons & Yunsy Krols

Interculturele CompetentieWijzer (ICW): mogelijkheden en beperkingen. Joke Simons & Yunsy Krols Interculturele CompetentieWijzer (ICW): mogelijkheden en beperkingen Joke Simons & Yunsy Krols 1 INTERCULTURELE COMPETENTIE: WAT? 2 Metaforen 3 Competentie = K + V + A + A + (Fantini, 2000) 4 Onderwijs

Nadere informatie

waarbij de leerkracht er toe doet

waarbij de leerkracht er toe doet Een geïntegreerde socioemotionele leerlingenbegeleiding waarbij de leerkracht er toe doet Workshop Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Gent Karen Jacobs, Universiteit Antwerpen 1. De SEG-vragenlijst WERKMOMENT

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Beschouwing doelgroep TKT-projects 21-11-2012 Casus Digitalse Steden Agenda en ontwikkeling van een zorgplatform.

Beschouwing doelgroep TKT-projects 21-11-2012 Casus Digitalse Steden Agenda en ontwikkeling van een zorgplatform. Beschouwing doelgroep TKT-projects 21-11-2012 Casus Digitalse Steden Agenda en ontwikkeling van een zorgplatform. De Digitale Steden Agenda heeft zichzelf als doel gesteld om een plek te creëren waar overheden,

Nadere informatie

PROs in de praktijk 1: Wat doen we ermee?

PROs in de praktijk 1: Wat doen we ermee? PROs in de praktijk 1: Wat doen we ermee? Prof. dr Jolanda de Vries Hoogleraar Kwaliteit van leven in de medische setting GZ-psycholoog en Medisch manager afdeling medische psychologie St Elisabeth ziekenhuis

Nadere informatie

De enige taak van de tolk is om te vertalen!? Professionele en informele tolken in arts-patiëntgesprekken

De enige taak van de tolk is om te vertalen!? Professionele en informele tolken in arts-patiëntgesprekken De enige taak van de tolk is om te vertalen!? Professionele en informele tolken in arts-patiëntgesprekken Masterthesis Master Arbeid, zorg en welzijn: beleid en interventie Faculteit: Sociale wetenschappen

Nadere informatie

INTRODUCTIE: VLAAMS INDICATOREN PROJECT GGZ

INTRODUCTIE: VLAAMS INDICATOREN PROJECT GGZ INTRODUCTIE: VLAAMS INDICATOREN PROJECT GGZ Prof. Dr. Geert Dom geert.dom@uantwerpen.be PRESENTATIE > Inleiding > Evoluties rondom ons > Van KIP naar VIP > SWOT > besluit Naarwaar leidt dit alles? Wat

Nadere informatie

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Cor Hoffer cultureel antropoloog / socioloog c.hoffer@parnassiabavogroep.nl 1 Onderwerpen: gezondheidszorg en cultuur demografische

Nadere informatie

UITDAGINGEN IN DE SOCIAL-PROFIT. Jo Vandeurzen Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

UITDAGINGEN IN DE SOCIAL-PROFIT. Jo Vandeurzen Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin UITDAGINGEN IN DE SOCIAL-PROFIT Jo Vandeurzen Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 2050: 3x zoveel tachtigjarigen en 10x zoveel honderdjarigen Sector Gezondheidszorg en maatschappelijke

Nadere informatie

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Opleiden voor Public Health Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Public Health = alles wat we doen om de volksgezondheid te verbeteren Cellen > individuen -> maatschappij Preventie Effectiviteit

Nadere informatie

04/02/2016 WAAROM DE WERELD NIET ZONDER ANTROPOLOGEN KAN ANTROPOLOGEN KAN ANTROPOLOGEN KAN ANTROPOLOGEN KAN. Wat is Antropologie?

04/02/2016 WAAROM DE WERELD NIET ZONDER ANTROPOLOGEN KAN ANTROPOLOGEN KAN ANTROPOLOGEN KAN ANTROPOLOGEN KAN. Wat is Antropologie? CULTURELE ANTROPOLOGIE EN ONTWIKKELINGSSOCIOLOGIE FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN TIJDENS DEZE VOORLICHTING Wat is Antropologie? Hoe is de studie opgebouwd? Wat kun je ermee? Waarom de Vrije Universiteit

Nadere informatie

Professionalisering Arbeidsdeskundig Handelen. Cultureel competente beroepsuitoefening arbeidsdeskundigen

Professionalisering Arbeidsdeskundig Handelen. Cultureel competente beroepsuitoefening arbeidsdeskundigen AKC Onderzoekscahier 9 Professionalisering Arbeidsdeskundig Handelen Cultureel competente beroepsuitoefening arbeidsdeskundigen 2 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Inleiding 5 Basiscompetenties 10 Vakspecifieke

Nadere informatie

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw)

PREVENTIE VAN VAP. De gebundelde aanpak. Sonia Labeau. VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) PREVENTIE VAN VAP De gebundelde aanpak Sonia Labeau VLAAMSE VERENIGING INTENSIEVE ZORGEN VERPLEEGKUNDIGEN (vzw) Ziekenhuizen zijn geen veilige oorden Gezondheidszorggerelateerde infecties treden op in

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Interculturele palliatieve zorg

Interculturele palliatieve zorg Interculturele palliatieve zorg vraaggericht en individueel Steeds meer zorgvragers hebben een allochtone achtergrond. Veel zorgorganisaties richten zich op zorgverlening aan deze nieuwe Nederlanders.

Nadere informatie

Jo Vandeurzen, Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Jo Vandeurzen, Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Click to edit Master title style Vlaanderen Medisch Centrum Bijdrage aan een warme samenleving Jo Vandeurzen, Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Click Vlaanderen to edit Medisch Master title

Nadere informatie

Startworkshop pilootproject Rechtenverkenner

Startworkshop pilootproject Rechtenverkenner KBS-project Aangepaste communicatie naar sociaal zwakke groepen Startworkshop pilootproject Rechtenverkenner Oele Demeulemeester en Rita Storme, medewerker team Samenleving Departement Welzijn, Volksgezondheid

Nadere informatie

Clinical Nurse Organisatieprofiel De functie Aard van de werkzaamheden Deeltaken: Word jij onze nieuwe collega?

Clinical Nurse Organisatieprofiel De functie Aard van de werkzaamheden Deeltaken: Word jij onze nieuwe collega? Clinical Nurse Organisatieprofiel Vivisol te Tilburg levert diensten en apparatuur aan patiënten thuis, ziekenhuizen en verpleegtehuizen op het gebied van o.a. zuurstof-, OSAS- en aërosoltherapie, beademing,

Nadere informatie

Enquête ramingen FZO beroepen

Enquête ramingen FZO beroepen Enquête ramingen FZO beroepen Inleiding Dertien van de vijftien opleidingen die vallen onder het College Zorg Opleidingen(CZO), worden sinds 1 januari 2011 bekostigd uit het Fonds Ziekenhuis Opleidingen

Nadere informatie

Advies betreffende de verbetering van de toegang tot

Advies betreffende de verbetering van de toegang tot FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU DIRECTORAAT-GENERAAL ORGANISATIE GEZONDHEIDSZORGVOORZIENINGEN FEDERALE COMMISSIE RECHTEN VAN DE PATIËNT Ref. : FCRP Advies betreffende

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 3: GEBRUIK VAN GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSDIENSTEN Sabine Drieskens, Lydia Gisle (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance

Nadere informatie

03.03.2010 Conferentie Studiesucces

03.03.2010 Conferentie Studiesucces 03.03.2010 Conferentie Studiesucces Anita de Vries A.devries@noa-vu.nl A.de.vries@psy.vu.nl 1/40 03.03.2010 Conferentie Studiesucces Persoonlijkheid als voorspeller van Studieprestatie & Contraproductief

Nadere informatie

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode doktersassistent Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode Doktersassistent Wat is een beroepscode? Een beroepscode bevat ethische en praktische normen en waarden van het beroep.

Nadere informatie

Bijlage Beroepscompetenties Verpleegkundigen

Bijlage Beroepscompetenties Verpleegkundigen Let op! Dit formulier kunt u het beste downloaden en digitaal invullen. Daarna uitprinten, ondertekenen en retour sturen. Bijlage Deze bijlage is een verplicht onderdeel van het aanvraagformulier verklaring

Nadere informatie

Workshop Veiligheidscultuur

Workshop Veiligheidscultuur Universiteit Hasselt Onderzoeksgroep Patiëntveiligheid Faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen Faculteit Bedrijfseconomische Wetenschappen Annemie Vlayen annemie.vlayen@uhasselt.be Workshop Veiligheidscultuur

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

Beleidsaanbevelingen over het bevorderen van cultuurgevoelige jeugdhulp

Beleidsaanbevelingen over het bevorderen van cultuurgevoelige jeugdhulp Juni 2014 Beleidsaanbevelingen over het bevorderen van cultuurgevoelige jeugdhulp Ter afsluiting van het project Cultuurgevoelige Jeugdhulp formuleren de initiatiefnemers een aantal beleidsaanbevelingen

Nadere informatie

VDAB PROGRAMMA INTEGRATIE VIA WERK. 15/06/16

VDAB PROGRAMMA INTEGRATIE VIA WERK. 15/06/16 VDAB PROGRAMMA INTEGRATIE VIA WERK. VDAB INTEGRATIE VIA WERK INHOUD: 1.AANPAK VDAB 2.ACTIES 3.VOORBEELDEN & GOOD PRACTICES 4.VRAGEN? AANPAK VDAB AANPAK VDAB / PRINCIPES: Aanpak krijgt vorm op basis van:

Nadere informatie

Aanvullende Algemene Vorming Nederlands 1 80 0 0 0 18

Aanvullende Algemene Vorming Nederlands 1 80 0 0 0 18 Kostprijs per module Aanvullende Algemene Vorming Engels 40 0 0 0 9 Aanvullende Algemene Vorming Engels 2 40 0 0 0 9 Aanvullende Algemene Vorming Engels 3 40 0 0 0 9 Aanvullende Algemene Vorming Engels

Nadere informatie

Najaarscongres VMP/VHMZ. Nijkerk, 19 november 2015 Dr. Wilma van der Scheer

Najaarscongres VMP/VHMZ. Nijkerk, 19 november 2015 Dr. Wilma van der Scheer Najaarscongres VMP/VHMZ Nijkerk, 19 november 2015 Dr. Wilma van der Scheer Thema s 1. Setting of the scene: veranderende visie op zorg enzo... 2. Consequenties voor beroepsbeoefenaren (vier trends) 3.

Nadere informatie

Medische ethiek. Euthanasie

Medische ethiek. Euthanasie Medische ethiek Euthanasie Medische ethiek in het St. Anna Ziekenhuis Iedereen kan in een situatie terecht komen waarin een ingrijpende beslissing genomen moet worden. Om hierover goed met elkaar te kunnen

Nadere informatie

Patiëntenparticipatiecultuur in ziekenhuizen What s in a name?

Patiëntenparticipatiecultuur in ziekenhuizen What s in a name? Patiëntenparticipatiecultuur in ziekenhuizen What s in a name? The people have the right and duty to participate individually and collectively in the planning and implementation of their health care. (Alma-Ata

Nadere informatie

TOTAAL - 10,00 10,00 PRIJSLIJST TWEEDEKANSONDERWIJS. 138 Opfris Frans ASO3-5,00 5,00 140 Opfris Wiskunde 2 ASO3-5,00 5,00. HW Nederlands 1-5,00 5,00

TOTAAL - 10,00 10,00 PRIJSLIJST TWEEDEKANSONDERWIJS. 138 Opfris Frans ASO3-5,00 5,00 140 Opfris Wiskunde 2 ASO3-5,00 5,00. HW Nederlands 1-5,00 5,00 ALGEMENE VORMING OPFRIS ASO 138 Opfris Frans ASO3-5,00 5,00 140 Opfris Wiskunde 2 ASO3-5,00 5,00 TOTAAL - 10,00 10,00 Humane Wetenschappen ASO3 - CLUSTER 1 (CL1) Humane Wetenschappen ASO3 - CLUSTER 2 (CL2)

Nadere informatie

Visietekst rond scheiding in AWW door SAW. Recent wetenschappelijk onderzoek: IPOS en Scheiding in Vlaanderen (SIV) Signalen uit de praktijk

Visietekst rond scheiding in AWW door SAW. Recent wetenschappelijk onderzoek: IPOS en Scheiding in Vlaanderen (SIV) Signalen uit de praktijk Uitgangspunten Visietekst rond scheiding in AWW door SAW Recent wetenschappelijk onderzoek: IPOS en Scheiding in Vlaanderen (SIV) Signalen uit de praktijk Wetenschappelijk onderzoek De grootste groep van

Nadere informatie

5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN

5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN 1 5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN E-HEALTH en BEHANDELING ROB VAN DE KAMP VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ Introductie HBO-V (1991) Verpleegkundig Specialist GGZ (2012) Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

3.6 Diversiteit is meer dan verschil in cultuur 91 3.7 Antwoorden uit de gezondheidswetenschappen

3.6 Diversiteit is meer dan verschil in cultuur 91 3.7 Antwoorden uit de gezondheidswetenschappen Inhoud Inleiding 7 1 Diversiteit in jouw leven 13 1.1 Identiteit 13 1.2 Sociale identiteit 15 1.3 Sociale deelidentiteiten 17 1.4 Multiculturele persoonlijkheden 20 1.5 Aspecten van persoonlijkheden 24

Nadere informatie

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Leven met epilepsie: Zelfmanagement Loes Leenen, MANP PhD trainee zelfmanagement Inleiding Achtergrond Zelfmanagement Zelfmanagement & Kwaliteit van leven

Nadere informatie

1.4. De kinderverpleegkundige organiseert en coördineert de verpleegkundige zorg rond het zieke kind.

1.4. De kinderverpleegkundige organiseert en coördineert de verpleegkundige zorg rond het zieke kind. De opleiding tot kinderverpleegkundige Eindtermen van de opleiding tot kinderverpleegkundige 1. Vakinhoudelijk handelen Verzamelen en interpreteren van gegevens 1.1. De kinderverpleegkundige verzamelt

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de zorg en consequenties voor ziekenhuizen en medisch specialisten. Pieter Wijnsma Directeur Academie voor Medisch Specialisten

Ontwikkelingen in de zorg en consequenties voor ziekenhuizen en medisch specialisten. Pieter Wijnsma Directeur Academie voor Medisch Specialisten Ontwikkelingen in de zorg en consequenties voor ziekenhuizen en medisch specialisten Pieter Wijnsma Directeur Academie voor Medisch Specialisten Thema s: Ontwikkelingen in de samenleving Ontwikkeling van

Nadere informatie

Do s & don t s van het tolken

Do s & don t s van het tolken Do s & don t s van het tolken Studiedag Pluriculturele Zorg Horen, zien, zwijgen, TOLKEN. Communicatie met anderstaligen in de gezondheidszorg, (g)een probleem?! 18 maart 2013 Kursaal Oostende 1. Wat is

Nadere informatie

Functie en taakomschrijving Vertrouwenspersoon

Functie en taakomschrijving Vertrouwenspersoon Functie en taakomschrijving Vertrouwenspersoon TV Beekhuizen Sabine Gobardhan 06-41 37 47 14 vertrouwenspersoon@tvbeekhuizen.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Doel van aanstelling van een vertrouwenscontactpersoon

Nadere informatie