Vooronderzoek. Melvin ter Wal, Carlo Hooijen & Tom Gentenaar Keuzeproject O&O

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vooronderzoek. Melvin ter Wal, Carlo Hooijen & Tom Gentenaar Keuzeproject O&O"

Transcriptie

1 Vooronderzoek Melvin ter Wal, Carlo Hooijen & Tom Gentenaar Keuzeproject O&O

2 Polyethyleentereftalaat (PET) Polyethyleentereftalaat is een thermoplastische 1 polyester. Het bestaat uit ketens van ethyleentereftalaat. De kunststof is recyclebaar alleen vaak is opwerking hierbij nodig. PET is kleurloos, sterk, impact-bestendig en erg lichtgewicht. Verder vormt het een goede barrière voor gas en vocht. PET wordt vaak gebruikt in plasticdrinkflessen. Bij hergebruik kan de stof DEHP vrijkomen. Deze weekmaker kan mogelijk kanker veroorzaken. PET wordt onder andere gebruikt voor petflessen en andere verpakkingen van voedingsmiddelen; voor industriële en textielvezels, bijvoorbeeld fleece; voor films, platen en voor keukengerei. Uit eigen ervaring weten wij dat veel leerlingen plastic drinkflesjes meenemen naar school. In de prullenbakken zullen zich dan ook veel Petflesjes bevinden die mogelijk gerecycled kunnen worden. (C 10 H 8 O 4 ) n PET wordt geproduceerd door de verestering van tereftaalzuur met etheenglycol. In het moderne proces gebeurt dit rechtstreeks (zie reactievergelijking). De reactie gebeurt bij temperaturen van 220 tot 260 C en onder een druk van 2,7 tot 5,5 bar. n C6H4(CO2H)2 + n HOCH2CH2OH [(CO)C6H4(CO2CH2CH2O)] n + 2n H2O Verwachting geschiktheid 3D-filament Omdat PET een plasticsoort is die veel gebruikt wordt voor drinkflesjes, zal deze ook vaak voorkomen in het afval op school. Omdat PET lichtgewicht kleurloos en sterk is lijkt het ons erg geschikt om er filament van te maken. Casper van der Meer, een expert op het gebied van filament productie, raadde ons echter af om met PET te werken vanwege meerdere complicaties. 1 Thermoplast: Materiaal dat zacht wordt bij verhitting.

3 Hoge dichtheid polyethyleen (HDPE) HDPE-plastic bevat alleen koolstof (C) en waterstof (H) atomen. Bij een volledige verbranding ontstaan hierdoor geen giftige stoffen (alleen koolstofdioxide en water). HDPE is een harde, dikke en ondoorzichtige plastic soort waardoor het erg sterk en licht is. HDPE heeft een zeer goede chemische residentie tegen basen en zuren, daarom is het mogelijk om oliën en schoonmaakmiddelen erin te stoppen. Verder is HDPE makkelijk recyclebaar en kan het worden omgesmolten. Net als andere kunststoffen wordt polyetheen niet snel door bacteriën afgebroken, waardoor het lang in het milieu kan rondzwerven. HDPE wordt vooral gebruikt bij verpakkingen van vloeistoffen, hierbij kan je denken aan het flessen van melk, shampoo en schoonmaakflessen. Ook wordt HDPE gebruikt voor producten die langer mee gaan zoals plastic emmers, speelgoed en onderdelen van computer. Polyetheen wordt gemaakt door polymerisatie van etheen. Ethaan wordt gewonnen door aardolie in fracties op te delen. HDPE wordt gemaakt bij een lage druk, met behulp van katalysators. Door de lage druk ontstaan er lineaire ketens. Verwachting geschiktheid 3D-filament HPDE zal waarschijnlijk een goede plastic soort zijn voor ons filament omdat het makkelijk omgesmolten kan worden. Tijdens het smeltproces komen er geen schadelijk stoffen vrij wat erg fijn is voor ons. Daarnaast zal het eindproduct erg sterk zijn en zeer lang meegaan. (C2H4)n

4 Polyvinylchloride (PVC) Deze plastic soort staat beter bekend als PVC. Polychlooretheen (PCE) is de systematische naam van PVC, deze naam wordt voornamelijk door scheikundigen gebruikt. Het plastic is een veelvuldig toegepaste thermoplast die ontstaat na polymerisatie van het monomeer vinylchloride (VCM). PVC wordt voor vele doeleinden gebruikt, dit komt omdat het goedkoop is en ook nog eens relatief eenvoudig te bewerken. Het wordt eigenlijk in bijna alle delen van de industrie gebruikt, voornamelijk als vervanging van hout en beton. In het dagelijks leven zie je PVC vooral terug in de vorm van buizen, deze kan je bijvoorbeeld kopen in de bouwmarkt. Toch wordt het ook nog voor vele andere doeleinden gebruikt, zoals dakbedekking, kabels en flessen. PVC is erg sterk en heeft daarmee een eigenschap, die voornamelijk veel gebruikt wordt in de bouw. Ook wordt het plastic voor speelgoed gebruikt, deze moeten dan wel onder strenge eisen worden gefabriceerd. PVC is namelijk een stof die bij verbranding loodhoudende stabilisatoren en gechloreerde koolwaterstoffen vrij laat komen. Deze stoffen zijn schadelijk voor de mens, hier moet dus goed op gelet worden. Polyvinylchloride ontstaat na de polymerisatie van vinylchloride en chlooretheen. Dit wordt eigenlijk gefabriceerd in twee stappen. Etheen reageert met chloor tot 1,2dichloorethaan (EDC). Gevolgd door het EDC welke geëlimineerd wordt tot VCM en waterstofchloride (HCl). Als nabewerking worden er nog enkele stabilisatoren toegevoegd. Dit is voor ons een nadeel aangezien het PVC dus geen puur plastic meer is. (C2H3Cl)n Verwachting geschiktheid 3D-filament Voordelen van PVC zijn dat het een sterk materiaal is en dat het makkelijk te bewerken is. Helaas bevat het schadelijke stoffen en is het weinig te vinden bij ons op school. Daarom lijkt ons PVC minder geschikt voor de productie van filament

5 Lage dichtheid polyetheen (LDPE) Informatie over eigenschappen LDPE is soortgelijk aan HDPE. LDPE is waterafstotend en reageert over het algemeen (temp. 0-40) niet met andere stoffen, Het is net zoals HDPE goed bestand tegen basen en zuren. Ook is het veilig om te verbranden doordat er bij verbranding alleen koolstof en waterstof atomen vrijkomen. LDPE is meer vertakt dan HDPE (2% meer koolstofatomen) hierdoor kunnen er minder kristallijnen ontstaan en dit verklaart de lagere dichtheid. LDPE is tot tegenstelling tot HDPE vrij zacht. Informatie over materiaal waarin het gebruikt wordt. LPDE wordt vaak toegepast bij productie van folie (om voedselvers te houden), tasjes, flessen en kabelbescherming. LPDE is goed te recyclen of herbruikbaar voor andere producten. Informatie over productieproces Polyetheen wordt gemaakt door polymerisatie van etheen. Ethaan wordt gewonnen door aardolie in fracties op te delen. LDPE wordt gemaakt bij een Hoge druk (tegenstelling tot HDPE die wordt gemaakt met lage druk), met behulp van katalysators. Door de hoge druk ontstaan er lineaire ketens. Voor en nadelen als gebruikt 3D- Bij verbranding komen er geen schadelijke stoffen vrij Het kan worden omgesmolten Eenvoudig recyclebaar, goed herbruikbaar LPDE vergaat niet waardoor het fijn is om het te veranderen in filament filament Verwachting geschiktheid 3D-filament LDPE zal waarschijnlijk een goed plastic soort zijn voor ons filament, omdat het makkelijk omsmolten kan worden. Tijdens het smeltproces komen er geen schadelijk stoffen vrij wat erg fijn is voor ons. Daarnaast zal het eindproduct erg sterk zijn en erg lang meegaan.

6 Polypropeen (PP) Polypropeen is in de verschillende afval soorten afgekort tot PP, dit is een thermoplastisch polymeer welke voor vele doeleinde gebruikt wordt. Wat men niet zo gauw zou denken is dat polypropeen bijvoorbeeld ook gebruikt wordt in het maken van Australische bankbiljetten. Polypropeen is een recente naam, vroeger werd deze plasticsoort herkend onder de naam polypropyleen. Echter, deze naam schepte verwarring tijdens gesprekken over het plastic tussen mensen die geen expert zijn op het gebied van plastic en scheikundigen. Polypropeen kan zeer zuiver worden gemaakt, hierdoor is het een goede grondstof voor de halfgeleiderindustrie. Het plastic is goed bestand tegen chemische oplosmiddelen, basen en zuren. Het is zelfs bestand tegen bacteriegroei, hierdoor is het geschikt voor bijvoorbeeld wegwerpspuiten en andere medische apparatuur. Dit polymeer kan op verschillende manieren vervormd worden, dit maakt het een zeer bruikbare plasticsoort met verschillende doeleinden. Wij komen deze stof ook regelmatig tegen in het dagelijks leven, zoals in jerrycans of touwen. Polypropeen lijkt op polyetheen, het is ook even duur, best goedkoop. Toch is polypropeen veel sterker. Verwachting geschiktheid 3D-filament Voor ons is polypropeen een plasticsoort welke wij vrijwel niet bruikbaar vinden voor ons project. Dit door de weinige beschikbaarheid in het afval op school. De andere eigenschappen zagen er wel veelbelovend uit. Zo is het polypropeen sterk en op verschillende manieren te produceren. (C 3 H 6 ) n

7 Polystyreen (PS) Polystyreen is een thermoplastisch polymeer. Zoals de naam doet vermoeden bestaat het uit het monomeer styreen. De ketens bereiken vaak een moleculaire massa tussen de en u. De stof is waterafstotend maar niet bijzonder sterk. Het kan echter stijver worden gemaakt door toevoegingen als 1,3butadieen en van acrylonitril. Acrylonitril is een uiterst giftige stof, bij opname is het menselijk lichaam kan het cyaniden vormen. Een voorbeeld van een cyanide is waterstofcyanide. Dit gas staat bekend om zijn dodelijke werking en werd vroeger in de Verenigde Staten gebruikt gevangen te executeren. Verder is de stof mogelijk carcinogeen. Er bestaan meerder varianten polystyreen. PS in zijn normale vorm wordt gebruikt voor bijvoorbeeld patatbakjes en wegwerpbestek. Geëxpandeerd polystyreen (EPS) wordt geproduceerd door toevoeging van CO2. Dit materiaal wordt ook wel piepschuim genoemd. Daarnaast bestaat er ook Geëxtrudeerd polystyreen (XPS). Dit materiaal lijkt veel op EPS maar kan meer druk aan en is een betere isolator vanwege zijn gesloten celstructuur. EPS en XPS worden veel gebruik in de bouw. (C8H8)n Verwachting geschiktheid 3D-filament PS is bij ons op school weinig te vinden. Bovendien zijn de stoffen, waarmee het kunststof mogelijk is bewerkt, zeer giftig. Polystyreen lijkt ons daarom ongeschikt voor de productie van 3D-filament.

8 Polycarbonaat (PC) Polycarbonaat is een thermoplastisch polymeer. De monomeren zijn verbonden doormiddel van carbonaatbindingen. Het is stevig, hard en relatief makkelijk te bewerken. PC staat er echter om bekend dat het bij contact met voedingsmiddelen de schadelijke stof bisfenol A (BPA) vrij laat komen. Dit maakt het eigenlijk ongeschikt voor het verpakken van voedingsmiddelen en er is inmiddels een verschuiving gaande naar BPA vrij plastic. PC staat ook bekend als other in de plastic categorieën. Vanwege zijn kracht wordt polycarbonaat gebruikt in bijvoorbeeld veiligheidsbrillen. Ook is het terug te vinden in cd s en dvd s. De productie van PC is vrij ingewikkeld maar kan worden samengevat in onderstaande reactievergelijking. (C 16 H 12 O 3 ) n Verwachting geschiktheid 3D-filament Vanwege de giftigheid van het BPA in Polycarbonaat zullen wij dit liever niet gebruiken voor de productie van filament. Waarschijnlijk zal het technische gezien wel mogelijk zijn om van PC filament te maken alleen het past niet binnen onze groene filosofie.

9 Afvalbeschikbaarheidsonderzoek Om te weten welke plasticsoort wij het beste kunnen recyclen is het van belang te weten wat er op school beschikbaar is. Daarom hebben wij de inhoud van zo n 40 prullenbakken bij ons op school bekeken. Wij hebben hierbij vooral gelet op plasticafval. Wij vonden onderstaande resultaten. Van het totale niet gescheiden afval schatten wij dat 35% plastic is. In het cirkeldiagram staan de geschatte massaverhoudingen van het afval. In onze Plastic Fruitresten Dubbellaags materiaal Papier Overige schattingen kijken wij alleen naar de massa. Wij houden geen rekening met het volume van de producten omdat dit voor ons project niet van belang is. Met dubbellaags materiaal worden verpakkingen zoals chips zakken bedoeld. Deze zijn namelijk gemaakt van een laagje aluminiumfolie en een laagje plastic. Deze lagen zijn moeilijk te scheiden, daarom zullen wij deze materialen niet gaan gebruiken. Plastic wordt bij ons op school ook gescheiden ingezameld. Hiervoor is gelegenheid in de aula. De getoonde resultaten gaan echter over materiaal dat wij aantroffen in restbakken. Het aangetroffen plastic hebben we onderverdeeld in de verschillende soorten plastic zoals beschreven in ons vooronderzoek. Eerst hebben we per soort gekeken hoe veel producten wij aantroffen. Vervolgens hebben we deze resultaten vermenigvuldigd met het gemiddelde gewicht van de betreffende producten. De resultaten hiervan staan in onderstaande grafiek. PLASTICSOORTEN IN AFVAL Massapercentage in afval 1. PET 2. HDPE 3. PVC 4. LDPE 5. PP 6. PS 7. OTHER De conclusie die wij hieruit trekken is dat de plasticsoort PET de ruimste beschikbaarheid heeft. Het komt veel voor in het afval en een bijkomend voordeel is dat de producten per stuk veel wegen en het dus relatief minder moeite kost om het te scheiden. Immers per keer dat je één product naar de plasticbak brengt scheid je veel materiaal. 1,8% 1,8% 1,8% 12,5% 1,8% 1,8% 78,5% AFVAL

10 Filamentproductie De productie van filament begint vaak met het kleuren van het granulaat. Dit zijn eigenlijk plastickorrels waaraan je een pigment toevoegt. Daarna wordt het granulaat gedroogd. Dit neemt zo n twee uur in beslag bij een temperatuur van 60 tot 80 graden Celsius. Na het drogen wordt het filament in de extruder gebracht. De extruder is het belangrijkste onderdeel van het proces aangezien hier het granulaat wordt omgevormd tot een filamentdraad. Deze draad wordt vervolgens gekoeld in langwerpige waterbaden van verschillende temperatuur. Na het koelen wordt het filament opgerold op spoelen. De werking van de extruder wordt duidelijk in het onderstaande plaatje. In de trechter wordt het filament ingebracht. Vervolgens wordt het granulaat met behulp van de schroef naar voren gebracht. Onder druk van de schroef en met behulp van de verhitting wordt het granulaat omgezet tot een filamentdraad.

11 Conclusie Uit onze vooronderzoeken naar de verschillende plasticsoorten kwamen meerder geschikte soorten naar voren. Echter met een beschikbaarheid van 78,5% is PET plastic veruit het meest verkrijgbaar op school. Daarom zullen wij ons onderzoek, ondanks de bij ons bekende complicaties, richten op PET plastic. Naar de verwachte complicaties zullen wij nog een uitgebreider literatuuronderzoek doen, zodat wij de uitkomsten hiervan kunnen meenemen in het ontwerp van onze proefopstellingen. Omdat filament gemaakt wordt met behulp van een extruder, zullen wij in onze eerste proefopstelling zeker een extruder plaatsen. Aanpassingen aan deze proefopstellingen zullen volgen aan de hand van waarnemingen tijdens de experimenten en aan de uitkomsten van het onderzoek naar PET-plastic.

Oefentoets polymeren havo en vwo

Oefentoets polymeren havo en vwo Oefentoets polymeren havo en vwo Opgave 1 Kunststofrecycling Sinds een aantal jaar wordt in Nederland kunststof op verschillende manieren apart ingezameld. In het scheikundige tijdschrift chemische feitelijkheden

Nadere informatie

Naam. OPDRACHT 1 Project 1: GSM. Kunststoffen. 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt.

Naam. OPDRACHT 1 Project 1: GSM. Kunststoffen. 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt. Naam PDRACHT 1 Kunststoffen 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt. 2. Wat is bakeliet en wie is de uitvinder? Kunststof (PhenolFormaldehyde),

Nadere informatie

A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in zee

A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in zee ANTWOORDMODEL PROEFLES PLASTIC SOUP SURFER mei 2016 Antwoordmodel opdracht A (T1) A1 Wat is de boodschap van de Plastic Soup Surfer? Zijn boodschap/missie is om aandacht te vragen voor plastic afval in

Nadere informatie

Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling Materialen PE, polyetheen - LDPE en

Nadere informatie

Kunststof en composiet Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Vandaag: PE, polyetheen Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling - LDPE en HDPE: verschillend soortelijk

Nadere informatie

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden?

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden? Q&A kunststof Rotterdam Waarom komen er in Rotterdam nu wel ineens containers voor kunststof te staan? Rotterdam wil de best presterende grote gemeente worden op het gebied van afvalscheiding, hierin hoort

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU Kunststof 1e college Utrecht februari 2011 HKU Materialen Vandaag: Planning Tentamen/hertentamen Theorieles Kunststof Opdracht Planning : Materialen 31 jan: kunststof 7 feb: kunststof 14 feb: Hertentamen

Nadere informatie

Kunststoffen. Kunststoffen vervolg. Kunststoffen. Kunststoffen. Polyvinylchloride PVC. Polyvinylchloride PVC Polyvinylchloride PVC.

Kunststoffen. Kunststoffen vervolg. Kunststoffen. Kunststoffen. Polyvinylchloride PVC. Polyvinylchloride PVC Polyvinylchloride PVC. vervolg Polyvinylchloride PVC 1 2 Polyvinylchloride PVC Polyvinylchloride PVC Algemene eigenschappen Zacht PVC (= +30 à 50% weekmakers) vinyl tuinslang regenkledij - werkkledij in chemische industrie imitatieleder

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2004-I

Eindexamen scheikunde havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Rookmelder 1 aantal protonen: 93 aantal neutronen: 144 naam van element X: neptunium aantal protonen: 93 1 aantal neutronen: 241 verminderen met het genoemde aantal protonen en verminderen

Nadere informatie

Polyvinylchloride (PVC)

Polyvinylchloride (PVC) 099 1 Polyvinylchloride (PVC) door dr. H. M. Caesar Ex-Coördinator Stuurgroep PVC & Milieu A 1. Inleiding 099 3 2. Produktie 099 3 3. Verwerking 099 5 4. Eigenschappen 099 5 5. Toepassingen 099 6 6. Verbruik

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2001-II

Eindexamen scheikunde havo 2001-II Eindexamen scheikunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Energievoorziening in de ruimte et (uiteenvallen van de Pu-38 atomen) levert energie dus het is een exotherm proces. er komt energie vrij aantal protonen:

Nadere informatie

Kunststoffen bij brand

Kunststoffen bij brand 056 1 Kunststoffen bij brand Onder kunststoffen verstaan we in dit artikel synthetische polymeren (onder andere plastics). Deze stoffen komen herhaaldelijk in negatieve zin in de publiciteit bij branden.

Nadere informatie

Bijlage 1. Module Kunststof

Bijlage 1. Module Kunststof Bijlage 1 Module Kunststof GLASHELDER Je hebt al geleerd wat kunststof is. In deze opdracht ga je een fotolijstje maken. Je krijgt glashelder Acrylaat. Om het helder te houden moet je de beschermfolie

Nadere informatie

Veel gebruikte technische kunststoffen met specificaties, voor en nadelen

Veel gebruikte technische kunststoffen met specificaties, voor en nadelen Veel gebruikte technische kunststoffen met specificaties, voor en nadelen PVC U PVC U heeft een grote sterkte, stijfheid en hardheid. Het kan goed gelijmd en gelakt worden. PVC U brandt zeer moeilijk,

Nadere informatie

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2 Toetstermen Hout (H1) Stofeigenschappen 5 soorten hout onderscheiden in kleur, structuur en toepasbaarheid 5 verschillende houtsoorten herkennen 5 verschillende houtsoorten - wisselw. mens, dier Gebruik

Nadere informatie

6 Samenvatting (Dutch Summary)

6 Samenvatting (Dutch Summary) 6 Samenvatting (Dutch Summary) Kunststoffen (plastics) zijn tegenwoordig uit het dagelijks leven niet meer weg te denken. Veel van de dingen om ons heen, zoals de vele verpakkingsmaterialen (boterhamzakjes,

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen

Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen NaSk II Vmbo 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen NaSk II 1. Bouw van materie 2. Verbranding 3. Water, zuren en basen 4. Basis chemie voor beroep

Nadere informatie

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU Kunststof Kunststof 2e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Bioplast, thermoplast, thermoharder, elastomeer Amorf / kristallijn Diverse kunststoffen, eigenschappen en toepassingen Bioplasten,

Nadere informatie

Herhaling koolstoffen

Herhaling koolstoffen Herhaling koolstoffen Hoofdstuk 17 Welkom Zwakke punten Herhaling H15 Extra opgaven H17 Periode 1 V6 Koolstofchemie III. 15.2 ReacGetypen SubsGtuGereacGe C 6 H 14 + Br 2 (aq) à C 6 H 13 Br + H + + Br -

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek doen Kerndoel(en): 28 Leerdoel(en): - Onderzoek doen aan de hand van onderzoeksvragen - Uitkomsten van onderzoek presenteren.

Onderwerp: Onderzoek doen Kerndoel(en): 28 Leerdoel(en): - Onderzoek doen aan de hand van onderzoeksvragen - Uitkomsten van onderzoek presenteren. Vak: Scheikunde Leerjaar: Kerndoel(en): 28 De leerling leert vragen over onderwerpen uit het brede leergebied om te zetten in onderzoeksvragen, een dergelijk onderzoek over een natuurwetenschappelijk onderwerp

Nadere informatie

CO 2. Tekst: ing. Dick Havenaar. Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing.

CO 2. Tekst: ing. Dick Havenaar. Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing. Tekst: ing. Dick Havenaar Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing. juni 2015 25 De compact samengebouwde CO 2 -installatie met op de achtergrond de gaskoeler.

Nadere informatie

Knipscheer CO2-emissie scope3 Ketenanalyse. CO2-emissie scope Ketenanalyse PVC

Knipscheer CO2-emissie scope3 Ketenanalyse. CO2-emissie scope Ketenanalyse PVC CO2-emissie scope PVC 1 Inhoud 1.Inleiding 3 1.1 Doel van het document 3 2. De CO2 prestatieladder 4 2.1 Scopes 4 2.2 Niveaus en invalshoeken 5 3. Keuze ketenanalyse 5 3.1 Afweging GWW sector 5 4. Beschrijving

Nadere informatie

ALLES OVER PLASTIC RECYCLING

ALLES OVER PLASTIC RECYCLING ALLES OVER PLASTIC RECYCLING Naam: Plastic Hero Gemaakt van: gerecycled plastic Naam in het Nederlands: Kunststof Held Zit onder andere in: je brooddoos en je spelcomputer Opdracht 1: PLASTIC GEZOCHT!

Nadere informatie

gerecycled plastic Plastic Hero je brooddoos en je spelcomputer Kunststof Held Alles over plastic recycling Gemaakt van: Naam: Zit onder andere in:

gerecycled plastic Plastic Hero je brooddoos en je spelcomputer Kunststof Held Alles over plastic recycling Gemaakt van: Naam: Zit onder andere in: Alles over plastic recycling Naam: Plastic Hero Gemaakt van: gerecycled plastic Naam in het Nederlands: Kunststof Held Zit onder andere in: je brooddoos en je spelcomputer Opdracht 1: Plastic gezocht!

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2011 - I

Eindexamen scheikunde havo 2011 - I Beoordelingsmodel Uraanerts 1 maximumscore 2 aantal protonen: 92 aantal elektronen: 88 aantal protonen: 92 1 aantal elektronen: aantal protonen verminderd met 4 1 2 maximumscore 2 Voorbeelden van een juist

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Rekenen aan reacties 2. Deze les. Zelfstudieopdrachten. Zelfstudieopdrachten voor volgende week. Zelfstudieopdrachten voor deze week 18-4-2016

Rekenen aan reacties 2. Deze les. Zelfstudieopdrachten. Zelfstudieopdrachten voor volgende week. Zelfstudieopdrachten voor deze week 18-4-2016 Rekenen aan reacties 2 Scheikunde Niveau 4 Jaar 1 Periode 3 Week 4 Deze les Rekenen aan reactievergelijkingen Samenvatting Vragen Huiswerk voor volgende week Bestuderen Lezen voor deze week Bestuderen

Nadere informatie

Bacteriën maken zwavel Vragen en opdrachten bij de poster

Bacteriën maken zwavel Vragen en opdrachten bij de poster Vragen en opdrachten bij de poster Bacteriën maken zwavel Vragen en opdrachten bij de poster 3 vwo Probleem: Zuur gas T1 Waterstofsulfide ontstaat bij de afbraak van zwavelhoudende organische stoffen.

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland PERSEN DROGEN GLADSTRIJKEN SNIJDEN BEDRUKKEN GEBRUIKEN KRANT KARTON RECLAME KRANT 1 6 5 2 VAN OUD NAAR NIEUW 3 4 PULP WEKEN ONTINKTEN

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. ijzeroxide 1 III 1

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. ijzeroxide 1 III 1 Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Hematiet 1 maximumscore 2 ijzer(iii)oxide ijzeroxide 1 III 1 2 B 3 maximumscore 1 (ijzer/het) geleidt stroom (ijzer/het

Nadere informatie

SAMENVATTING Hoofdstuk 1

SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Polyvinylchloride (PVC) is één van de meest toegepaste polymeren. Dit is te danken aan de vrij lage productiekosten en de grote veelzijdigheid. PVC kan toegepast worden in een heel breed scala aan producten,

Nadere informatie

LUMC SPECIALISTISCHE OPLEIDINGEN Tentamen Scheikunde voor operatieassistenten i.o. 2007

LUMC SPECIALISTISCHE OPLEIDINGEN Tentamen Scheikunde voor operatieassistenten i.o. 2007 LUMC SPECIALISTISCHE OPLEIDINGEN Tentamen Scheikunde voor operatieassistenten i.o. 2007 docent: drs. Ruben E. A. Musson Het gebruik van uitsluitend BINAS is toegestaan. 1. Welk van de volgende processen

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

SCHEIKUNDE. Hoofdstuk 9

SCHEIKUNDE. Hoofdstuk 9 SCHEIKUNDE Hoofdstuk 9 Par. 1 Elke chemische reactie heeft een energie-effect. De chemische energie voor én na de reactie is niet gelijk. Als de reactie warmer wordt is de chemische energie omgezet in

Nadere informatie

5 Formules en reactievergelijkingen

5 Formules en reactievergelijkingen 5 Formules en reactievergelijkingen Stoffen bestaan uit moleculen en moleculen uit atomen (5.1) Stoffen bestaan uit moleculen. Een zuivere stof bestaat uit één soort moleculen. Een molecuul is een groepje

Nadere informatie

3.1. 1. In een reactieschema staan de beginstoffen en de reactieproducten van een chemische reactie.

3.1. 1. In een reactieschema staan de beginstoffen en de reactieproducten van een chemische reactie. 3.1 1. In een reactieschema staan de beginstoffen en de reactieproducten van een chemische reactie. 2. De pijl in een reactieschema (bijvoorbeeld: A + B C) betekent: - A en B reageren tot C of - Er vindt

Nadere informatie

Rekenen aan reacties (de mol)

Rekenen aan reacties (de mol) Rekenen aan reacties (de mol) 1. Reactievergelijkingen oefenen: Scheikunde Deze opgaven zijn bedoeld voor diegenen die moeite hebben met rekenen aan reacties 1. Reactievergelijkingen http://www.nassau-sg.nl/scheikunde/tutorials/deeltjes/deeltjes.html

Nadere informatie

Cradle to cradle Glas

Cradle to cradle Glas Cradle to cradle Glas Glasafval wordt aan de bron gescheiden. Na het scheiden wordt glas gewassen en fijngemalen door een glasrecycling bedrijf. De fabricage van glasproducten uit glasscherven bespaard

Nadere informatie

Polyetheenfolie Polypropyleenfolie

Polyetheenfolie Polypropyleenfolie FOLIE Verpakkings is de verzamelnaam voor kunststofproducten (veelal polyethyleen en polypropyleen) met als functionaliteit het verpakken van producten voor bescherming, verpakking of presentatie. Folie

Nadere informatie

CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN SCHEIKUNDE TENTAMEN SCHEIKUNDE. datum : donderdag 29 juli 2010

CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN SCHEIKUNDE TENTAMEN SCHEIKUNDE. datum : donderdag 29 juli 2010 CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN SCHEIKUNDE TENTAMEN SCHEIKUNDE datum : donderdag 29 juli 2010 tijd : 14.00 tot 17.00 uur aantal opgaven : 6 Iedere opgave dient op een afzonderlijk vel te worden gemaakt

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland Langer plezier van karton en papier www.prn.nl Langer plezier van karton en papier Kranten, tijdschriften, folders, boeken, kopieer- en printpapier en catalogi, we

Nadere informatie

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof

KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof KRINGLOOPSPEL Afval=Grondstof Colofon: Het Kringloopspel is ontwikkeld in opdracht van MARN, ARN, Dar, Gemeente Ede en ACV jan 2014 Het Kringloopspel is ontwikkeld door MEC Nijmegen en Het Dijkmagazijn

Nadere informatie

Melamine. Tekst Artikel Melamine en de kredietcrisis in Volkskrant 2008 10 04 (de tekst van het artikel is dik gedrukt.) Melamine 2009-01-29 hdefc.

Melamine. Tekst Artikel Melamine en de kredietcrisis in Volkskrant 2008 10 04 (de tekst van het artikel is dik gedrukt.) Melamine 2009-01-29 hdefc. Melamine Tekst Artikel Melamine en de kredietcrisis in Volkskrant 2008 10 04 (de tekst van het artikel is dik gedrukt.) 1. Per 1 september heeft de Vrije Universiteit een nieuwe cateraar. Sindsdien moet

Nadere informatie

Gemeente DEVENTER. Sorteeranalyse Prullenbakken en straatvuil in de openbare ruimte

Gemeente DEVENTER. Sorteeranalyse Prullenbakken en straatvuil in de openbare ruimte Gemeente DEVENTER Sorteeranalyse Prullenbakken en straatvuil in de openbare ruimte Nulmeting, Oktober 2013 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Steekproefmonsters... 3 3 Resultaten van de sorteeranalyse...

Nadere informatie

31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014

31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014 31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014 2 de ronde 26 februari 2014 Je naam en voornaam: Je adres: De naam van je school: Het adres van je school: Je leerjaar: Aantal lesuren chemie per week die je dit

Nadere informatie

GrainDrain flexibele drainage PE of PP

GrainDrain flexibele drainage PE of PP GrainDrain flexibele drainage PE of PP 1 GrainDrain van GrainPlastics B.V. wordt geproduceerd uit PE en/of PP in de maten Ø 25mm, 50mm, 0mm, 5mm, 80mm, 100mm, 125mm, 10mm en 200mm. Het toepassen van PE-

Nadere informatie

- Duidelijke en NEDERLANDSTALIGE etiketten, voorzien van een kleur-leidsysteem en ean-barcode.

- Duidelijke en NEDERLANDSTALIGE etiketten, voorzien van een kleur-leidsysteem en ean-barcode. WT levert een kern-assortiment van wartels, moeren, stoppen etc. in grijze thermoplastische kunststof. Met een goede wartel wordt een optimale protectie en trekontlasting gerealiseerd voor elektrische

Nadere informatie

Afwerking & Uitzicht: Het oppervlak is knoestvrij, egaal van kleur en vertoont een generfde, licht glanzende structuur.

Afwerking & Uitzicht: Het oppervlak is knoestvrij, egaal van kleur en vertoont een generfde, licht glanzende structuur. Product data blad Grondstof: Het materiaal bestaat voor 100% uit gerecycleerde kunststofoverschotten van hoge kwaliteit. In hoofdzaak afkomstig uit de voedings- en verpakkingsindustrie Samenstelling: De

Nadere informatie

Oefenopgaven CHEMISCHE INDUSTRIE

Oefenopgaven CHEMISCHE INDUSTRIE Oefenopgaven CEMISCE INDUSTRIE havo OPGAVE 1 Een bereidingswijze van fosfor, P 4, kan men als volgt weergeven: Ca 3 (PO 4 ) 2 + SiO 2 + C P 4 + CO + CaSiO 3 01 Neem bovenstaande reactievergelijking over

Nadere informatie

De extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen

De extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen De extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen Dit proefschrift beschrijft het onderzoek naar de extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen. In de samenvatting

Nadere informatie

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË ECONOMISCH JAARRAPPORT 27 Federplast.be Vereniging van Producenten van Kunststof- en Rubberartikelen VZW Association des Producteurs d Articles en Matières Plastiques

Nadere informatie

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop Ook u kunt nog veel kilo s scheiden Veel Amsterdammers scheiden hun afval al. De een wat meer, de ander wat minder. Toch komt er nog steeds veel herbruikbaar

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2008-II

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2008-II Ammoniak Ammoniak wordt bereid uit een mengsel van stikstof en waterstof in de molverhouding N 2 : H 2 = 1 : 3. Dit gasmengsel, ook wel synthesegas genoemd, wordt in de ammoniakfabriek gemaakt uit aardgas,

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde pilot vwo 2011 - II

Eindexamen scheikunde pilot vwo 2011 - II Eindexamen scheikunde pilot vwo 20 - II Styreen 2 maximumscore 2 Een juist antwoord kan er als volgt uitzien: keten met acht C atomen juiste afwisseling van enkelvoudige en dubbele bindingen Opmerking

Nadere informatie

Aluminium en duurzaamheid

Aluminium en duurzaamheid Aluminium en duurzaamheid samenvatting van het rapport Duurzaamheidsaspecten van aluminium geschreven in opdracht van het Aluminium Centrum. Niels Jonkers, Lieke Dreijerink Amsterdam, april 2011 IVAM research

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

Identificatie van bio-kunststof

Identificatie van bio-kunststof Identificatie van bio-kunststof materialen - nunclonschaaltje - pipetjes producten - bioplastiek (draagtas en playmaïs) - PE-draagtas - polystyreen verpakkingschips - stukje brood - lugol - water veiligheid

Nadere informatie

T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN 3(4) VMBO-TGK,

Nadere informatie

Kunststoffen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60782

Kunststoffen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60782 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Emiel D 26 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/60782 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

ADVIES VAN ANTALIS REK- EN KRIMPFOLIE HET BELANG VAN DE JUISTE FOLIE WELKE SOORTEN FOLIE ZIJN BESCHIKBAAR? WELKE FOLIE VOOR WELKE TOEPASSING?

ADVIES VAN ANTALIS REK- EN KRIMPFOLIE HET BELANG VAN DE JUISTE FOLIE WELKE SOORTEN FOLIE ZIJN BESCHIKBAAR? WELKE FOLIE VOOR WELKE TOEPASSING? HET BELANG VAN DE JUISTE FOLIE WELKE SOORTEN FOLIE ZIJN BESCHIKBAAR? WELKE FOLIE VOOR WELKE TOEPASSING? Geblazen (Blown) rekfolie Deze folie is zeer sterk. Dezelfde als handmatige folie, standaardfolie

Nadere informatie

Docentenhandleiding Koop je wat je denkt.

Docentenhandleiding Koop je wat je denkt. Docentenhandleiding Koop je wat je denkt. Inhoudsopgave: Algemeen 2 Aanwijzingen bij de proeven Surimi in krabsalade 3 Azijnzuur in natuurazijn 5 Dit boekje is tot stand gekomen onder leiding van Stichting

Nadere informatie

Monitoring verpakkingen Preventie publicaties

Monitoring verpakkingen Preventie publicaties Monitoring verpakkingen Preventie publicaties 30 juli 2012 Postbus 8724 3009 AS Rotterdam 010 4206161 www.nedvang.nl info@nedvang.nl Deze monitoring rapportage is een uitgave van Nedvang. 3 INHOUD 1 Preventie

Nadere informatie

De productie van PVC in Europa

De productie van PVC in Europa De productie van PVC in Europa April 2011 Polyvinylchloride, of PVC, is een van s werelds meest gebruikte polymeren. Vanwege zijn veelzijdigheid wordt het materiaal veel gebruikt voor uiteenlopende industriële,

Nadere informatie

5 a de gele vlam wappert, is minder heet en geeft roet af b vlak boven de kern c met de gasregelknop d de brander is dan moeilijk aan te steken

5 a de gele vlam wappert, is minder heet en geeft roet af b vlak boven de kern c met de gasregelknop d de brander is dan moeilijk aan te steken 3HV Antwoorden samenvatting onderouw scheikunde 1.6 Scheidingsmethoden 1 a stofnaam voorwerp c voorwerp d stofnaam e voorwerp f stofnaam 2 a goed slecht c goed d slecht e slecht f matig (zuurstof) tot

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kenmerken van reacties

Hoofdstuk 2: Kenmerken van reacties Hoofdstuk 2: Kenmerken van reacties Scheikunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Onderwerpen Scheikunde 2011 20122012 Stoffen, structuur en binding Kenmerken van Reacties Zuren en base Redox Chemische technieken

Nadere informatie

Examen VWO. Scheikunde (oude stijl)

Examen VWO. Scheikunde (oude stijl) Scheikunde (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 18 juni 13.30 16.30 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen; het examen bestaat uit 26

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen Afsluitende les Leerlingenhandleiding Alternatieve brandstoffen Inleiding Deze chemie-verdiepingsmodule over alternatieve brandstoffen sluit aan op het Reizende DNA-lab Racen met wc-papier. Doel Het Reizende

Nadere informatie

Chemisch rekenen versie 22-03-2016

Chemisch rekenen versie 22-03-2016 Chemisch rekenen versie 22-03-2016 Je kunt bij een onderwerp komen door op de gewenste rubriek in de inhoud te klikken. Wil je vanuit een rubriek terug naar de inhoud, klik dan op de tekst van de rubriek

Nadere informatie

Cellulomonas knipt! Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp.

Cellulomonas knipt! Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp. Aantonen van cellulose afbraak door Cellulomonas sp. Inleiding In de hout en papierindustrie ontstaat veel afval in de vorm van cellulose. Als men dit zou kunnen verwerken tot veevoer, wordt waardeloos

Nadere informatie

SE voorbeeldtoets 5HAVO antwoordmodel

SE voorbeeldtoets 5HAVO antwoordmodel SE voorbeeldtoets 5AV antwoordmodel Stikstof Zwaar stikstofgas bestaat uit stikstofmoleculen waarin uitsluitend stikstofatomen voorkomen met massagetal 15. 2p 1 oeveel protonen en hoeveel neutronen bevat

Nadere informatie

1) Stoffen, moleculen en atomen

1) Stoffen, moleculen en atomen Herhaling leerstof klas 3 1) Stoffen, moleculen en atomen Scheikundigen houden zich bezig met stoffen. Betekenissen van stof zijn onder andere: - Het materiaal waar kleding van gemaakt is; - Fijne vuildeeltjes;

Nadere informatie

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen Uitwerkingen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN

Nadere informatie

Brandvertragers. door mw. drs. S. van Gool Stichting Natuur en Milieu Utrecht

Brandvertragers. door mw. drs. S. van Gool Stichting Natuur en Milieu Utrecht 091 1 Brandvertragers door mw. drs. S. van Gool Stichting Natuur en Milieu Utrecht 1. Inleiding 091 3 2. Werking van brandvertragende stoffen 091 3 3. Toepassing 091 4 4. Chemische indeling 091 5 5. Voorkomen

Nadere informatie

Scotchcast. Kabelhars 2160. Productomschrijving. Toepassing. Eigenschappen. RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC

Scotchcast. Kabelhars 2160. Productomschrijving. Toepassing. Eigenschappen. RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC Scotchcast Kabelhars 2160 RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC Productomschrijving Scotchcast 2160 is een ongevulde, koud hardende, 2-componenten polyurethaan hars. De hars is ontwikkeld voor elektrische

Nadere informatie

Duurzame Verpakkingen. Drukinkt is een zeer belangrijke component van de totale verpakking!!

Duurzame Verpakkingen. Drukinkt is een zeer belangrijke component van de totale verpakking!! Duurzame Verpakkingen Drukinkt is een zeer belangrijke component van de totale verpakking!! Druktechnieken en inkten toegepast in verpakkingen OFFSET (VELLEN)OFFSET INKTEN voor absorberende substraten.

Nadere informatie

Samenvatting Dit proefschrift gaat over Monte Carlo simulatie van polymeersystemen. Polymeren zijn grote moleculen die opgebouwd zijn uit kleinere chemische eenheden die monomeren genoemd worden. Bekende

Nadere informatie

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes 63 Tape is tape hoor je vaak, maar niets is minder waar. Tussen de verschillende soorten en kwaliteiten tapes zijn grote verschillen aanwezig. Het gebruiken van een verkeerde tape in uw productieproces

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2003-II

Eindexamen scheikunde havo 2003-II 4 Antwoordmodel Superzwaar 1 Een juiste berekening leidt tot de uitkomst 50 (neutronen). opzoeken van het atoomnummer van krypton (36) 1 berekening van het aantal neutronen: 86 verminderd met het atoomnummer

Nadere informatie

Milieubewuste kunststoffen: Gerecyclede kunststoffen

Milieubewuste kunststoffen: Gerecyclede kunststoffen Dit document is samengesteld in het kader van RAAKproject Materialen in Ontwerp 2. Saxion Kenniscentrum Design en Technologie E-mail: k.m.m.vanbeurden@saxion.nl, g.j.brinks@saxion.nl Website: www.saxion.nl/designentechnologie

Nadere informatie

Geotechnics. Folies en geotextielen. Building worldwide on our products

Geotechnics. Folies en geotextielen. Building worldwide on our products Geotechnics Folies en geotextielen Building worldwide on our products Folies en geotextielen De jarenlange ervaring met de toepassing van kunststoffen in de civiele techniek heeft Geotechnics veel expertise

Nadere informatie

Kunststof recycling ten behoeve van het maken van levensmiddelenverpakkingen

Kunststof recycling ten behoeve van het maken van levensmiddelenverpakkingen Kunststof recycling ten behoeve van het maken van levensmiddelenverpakkingen Controle van bedrijven die gebruikt kunststof verwerken dat in contact komt met voeding 4 juni 2015 Colofon Projectnaam Kunststof

Nadere informatie

Esters. Versie 1 November 2014

Esters. Versie 1 November 2014 Esters Versie 1 November 2014 Gepubliceerd en gedistribueerd door Universiteit Utrecht Departement Scheikunde Onderwijsinstituut Scheikunde Sorbonnelaan 16 3584 CA Utrecht Nederland Ontwikkelaar: Anneke

Nadere informatie

Op weg naar een circulaire economie

Op weg naar een circulaire economie Op weg naar een circulaire economie Agenda Afvalstromen Cijfers De Haarlemse aanpak Naar een circulaire economie Afval = Grondstof Afvalstromen GFT Kunststof Papier Glas Textiel Restafval GFT-stroom Inzameling

Nadere informatie

Overzicht van reactievergelijkingen Scheikunde

Overzicht van reactievergelijkingen Scheikunde verzicht van reactievergelijkingen Scheikunde Algemeen Verbranding Een verbranding is een reactie met zuurstof. ierbij ontstaan de oxiden van de elementen. Volledige verbranding Bij volledige verbranding

Nadere informatie

U kan dit document gratis downloaden via deze link www.govaplay.com

U kan dit document gratis downloaden via deze link www.govaplay.com U kan dit document gratis downloaden via deze link www.govaplay.com Mijn naam is professor GOVA en ik ga jullie wat leren over recyclage van kunststof bij het bedrijf Govaerts-Recycling nv uit Alken in

Nadere informatie

Bewerken versproducten

Bewerken versproducten Bewerken versproducten Je kunt niet met aardappelen omgaan alsof het bouwstenen zijn. Te ruw met deze producten omgaan veroorzaakt schade. Dit is misschien niet direct te zien in de winkel, maar wel na

Nadere informatie

Alles over plastic recycling

Alles over plastic recycling Alles over plastic recycling Docentenhandleiding Inhoudsopgave Inleiding... 2 Doelgroep... 2 Doelstellingen... 2 Achtergrondinformatie Nedvang... 3 Opbouw en tijdsduur van het lespakket... 3 Benodigde

Nadere informatie

Glaswol. Glaswol is gemaakt van gerecycled glas

Glaswol. Glaswol is gemaakt van gerecycled glas Glaswol Glaswol is een van de meeste gebruikte isolatiematerialen in Nederland. En dat is geen wonder. Het is niet duur, het isoleert uitstekend en kan makkelijk in smalle ruimtes worden gebruikt. Je propt

Nadere informatie

Wat is Hardmetaal? Wij produceren ons hardmetaal dus milieuvriendelijk!

Wat is Hardmetaal? Wij produceren ons hardmetaal dus milieuvriendelijk! Wat is Hardmetaal? Wat is Hardmetaal? Hardmetaal is een composiet wat bestaat uit een combinatie van harde, slijtvaste carbidedie zijn opgenomen in een bindmiddel. Hardmetaal ontstaat na een zorgvuldig

Nadere informatie

Kolenvergasser. Kolenvergasser 2009-02-01 hdefc.doc

Kolenvergasser. Kolenvergasser 2009-02-01 hdefc.doc Kolenvergasser 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Beantwoord de vragen 1 t/m 3 aan de hand van het in bron 1 beschreven proces. Bron 1 De

Nadere informatie

Wie weet wat Avri doet?

Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 Welkom Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 antwoord Welkom Wie weet wat Avri doet? In Rivierenland zamelt Avri afval in. Opdracht 2 Woordweb Als je het woord afval hoort, waar denk je dan aan?

Nadere informatie

Ons schoonmaakmiddel:... Welke bronnen mogen we gebruiken? Informatie op de verpakking van jullie schoonmaakmiddel. Internet. Boeken.

Ons schoonmaakmiddel:... Welke bronnen mogen we gebruiken? Informatie op de verpakking van jullie schoonmaakmiddel. Internet. Boeken. Binn buit LES 6: Schoonmak Nam groepje: Ons schoonmaakmiddel:... Welke bronn mog we gebruik? Informatie op de verpakking van jullie schoonmaakmiddel. Internet. Boek. Welke vrag mog we beantwoord? Wat is

Nadere informatie

Muren en plafonds binnenshuis

Muren en plafonds binnenshuis PRODUKTNAAM : MAGNEETVERF 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Productnaam: Onderneming: Chemische naam/typering: Toepassing: Magneetverf MagneetVerf, Veldhunten.

Nadere informatie

DeNOx-installatie. Onmisbaar voor schone lucht

DeNOx-installatie. Onmisbaar voor schone lucht DeNOx-installatie Een DeNOx-installatie is niets meer dan een uit de kluiten gewassen autokatalysator. Net als de installatie onder uw vierwieler zorgt een DeNOx-installatie ervoor dat schadelijke stoffen

Nadere informatie