Bedrijfsjurist in beweging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bedrijfsjurist in beweging"

Transcriptie

1 Salary Survey editie 2014 Bedrijfsjurist in beweging cover Profiel, lonen en trends

2 02 SALARY SURVEY 2014 Inhoudstafel SALARY SURVEY Intro Executive summary Ronde tafel Slot & dankwoord Profiel van de bedrijfsjurist en zijn bedrijf Bedrijf Plaats tewerkstelling Bedrijfsomvang Beslissingscentrum Sectoren Bedrijfsjurist Leeftijd & geslacht Belangrijkste specialisaties Talen Functies Competenties Rol en impact van de bedrijfsjurist binnen de onderneming Rapportering Impact Centralisatie en evolutie van het juridisch departement Carrière en flexibiliteit Universitaire voorbereiding Voorgeschiedenis van de bedrijfsjurist Jobrotatie Werkuren Deeltijds werken & Thuis werken Tevredenheid van de bedrijfsjurist Inleiding Motivatoren Vertrekredenen Interne mobiliteit Salaris Voornaamste bevindingen Algemeen Invloedrijke factoren Sector Geslacht Regio Omvang team Beursnotering Extralegale voordelen Meest courante extralegale voordelen Meest gewaardeerde extralegale voordelen Bedrijfswagen Variabele verloning

3 4 SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf SALARY SURVEY Intro Portret Dieter en Anne? Voor het eerst slaan het Instituut voor bedrijfsjuristen (IBJ) en USG Legal Professionals (USG Legal) de handen in elkaar om de jurist in de onderneming te bevragen over salaris- en jobtevredenheid. De salarisenquêtes van 2005 en 2008 werden enorm gewaardeerd door de leden van het IBJ en de vraag was dan ook groot om de resultaten te actualiseren. De constructieve samenwerking en complementariteit tussen het IBJ en USG Legal lieten ons bovendien toe deze keer een heel eind verder te gaan dan bij de vorige edities. Nieuw bij deze bevraging is dan ook dat we heel bewust stilstaan bij de vraag of de jurist in de onderneming tevreden en gelukkig is. Welke elementen kunnen hem of haar nog extra motiveren? Is de impact van de jurist binnen de onderneming toegenomen? Biedt de universiteit de juiste voorbereiding voor een jurist die naar het bedrijfsleven wil? Het salaris- en tevredenheidsonderzoek van 2013 mag dan ook beschouwd worden als een nulmeting en dé referentie. Nooit eerder werden het profiel, het salaris en de verwachtingen van de bedrijfsjurist zo grootschalig en grondig in kaart gebracht. Er gaat dan ook een oprechte dank uit naar iedereen die met een opiniestuk, een bijdrage in de ronde tafels of medewerking aan de vragenlijst zijn/haar steentje heeft bijgedragen. Deze enquête is enkel tot stand kunnen komen door het werk van velen. Wij kijken terug op een meer dan geslaagde samenwerking en wensen u veel plezier bij het lezen van de resultaten. De bevraging werd uitgevoerd tussen 18 juni en 12 juli Uiteindelijk vulden niet minder dan 696 juristen de survey volledig in. Dit is een stijging van 75% ten opzichte van de laatste editie van Anne De Wolf Directeur-generaal Instituut voor bedrijfsjuristen Dieter Honoré Algemeen directeur USG Legal Professionals

4 06 SALARY SURVEY 2014 SALARY SURVEY Executive summary Met 696 deelnemers is deze editie 2014 van de salary survey bij de bedrijfsjurist een succes. We noteerden een stijging van het aantal deelnemers van 75% t.o.v Daarenboven was het een zeer vernieuwende bevraging. Voor het eerst werkten USG Legal Professionals en het Instituut van Bedrijfsjuristen (IBJ) intensief samen. Er werd niet enkel gepeild naar het salaris maar ook naar de tevredenheid over de werkomgeving van de bedrijfsjurist en andere bepalende tendensen in zijn leefwereld. Een meerderheid van de bedrijfsjuristen is nog steeds professioneel actief in Brussel en werkt in een voornamelijk Belgisch georiënteerd bedrijf. Opvallende vaststelling is de vervrouwelijking van het beroep. De meerderheid van de jongere bedrijfsjuristen is vrouw. Enkel boven de leeftijd van 45 jaar zijn de mannen nog in de meerderheid. In leidinggevende functies zijn de mannen toch nog steeds in de numerieke meerderheid. Verwacht mag worden dat ook in die posities het aantal vrouwen zal groeien. Dat vooral de niet-technische competenties veel aan belang zullen winnen is duidelijk. 80% van alle respondenten is van oordeel dat de persoonsgebonden competenties en vaardigheden, de zo genaamde soft-skills, in de toekomst aan belang zullen winnen. Vooral probleemoplossend denken scoort daarbij hoog. Ook van de universiteiten wordt verwacht dat zij de juiste initiatieven nemen om problem solvers te laten uitstromen. De bedrijfsjurist raakt steeds steviger verankerd in het bedrijf waar hij werkt. De juridische manager of solo legal counsel rapporteert bijna in de helft van de gevallen rechtstreeks aan de CEO. Een aanzienlijk deel van de leidinggevenden (36%) zetelt bovendien in het directiecomité. Dit alles zorgt er mee voor dat de impact van de bedrijfsjurist de afgelopen jaren aanzienlijk is gestegen. Liefst 73% van alle juridisch managers heeft het gevoel dat hun impact op de besluitvorming binnen het bedrijf de voorbije 5 jaren toenam. Dit gevoel is iets minder aanwezig bij de leden van hun team. Daar heeft slechts 54% het gevoel dat hun invloed groeide. De team managers staan voor de uitdaging om de gestegen impact (nog) meer voelbaar en zichtbaar te maken bij hun team. De arbeidsmarkt blijft voor de bedrijfsjurist een vrij volatiele markt. 43% van alle bedrijfsjuristen veranderde in de loop van de afgelopen 4 jaar van job. Bij jongeren ligt dit percentage bovendien nog merkelijk hoger. De interne doorstroming binnen het bedrijf naar andere departementen blijft echter de spreekwoordelijke uitzondering op de regel. Als de werkgever zijn bedrijfsjurist(en) meer wil motiveren kan hij best inzetten op een beter financieel pakket, doorgroeimogelijkheden creëren en stress en workload verlagen. Ook het salarispakket van de bedrijfsjurist werd in deze bevraging gedetailleerd onder de loep genomen. De loonkloof tussen mannen en vrouwen bestaat enkel nog bij de leidinggevenden. Bij juridisch adviseurs (zonder leidinggevende verantwoordelijkheden) is het salarispakket van de man en de vrouw nagenoeg identiek. Het startloon van een bedrijfsjurist bedraagt jaarlijks gemiddeld EUR bruto. Op het eind van de carrière verdient een juridisch adviseur gemiddeld EUR per jaar. Een juridisch manager van 40 jaar mag rekenen op een jaarloon van EUR bruto. Lid zijn van het directiecomité wordt extra gehonoreerd. Bedrijfsjuristen die zetelen in het directiecomité verdienen gemiddeld 25 % meer dan hun leidinggevende collega s die er geen lid van zijn. Ook het aantal direct reports heeft een grote impact op de verloning. Hoe groter het aangestuurde team, hoe meer je verdient. Ook de solo legal counsels verdienen opvallend goed ten opzichte van het gemiddelde. De regionale loonverschillen lijken af te nemen. De sectorale verschillen blijven echter vrij opvallend. Vooral energie en farma blijven de topbetalers. 2 op de 3 bedrijfsjuristen heeft een bedrijfswagen. Dit blijft ook met stip het meest gewaardeerde extralegale voordeel. Eveneens 2 op de 3 juristen geniet van een bonusplan. Uit deze editie 2014 blijkt hoe sterk het beroep van bedrijfsjurist in volle beweging is, inhoudelijk, qua verloning en op het vlak van impact op het bedrijf. Deze trend wijst duidelijk op het groeiend belang van professioneel juridisch management en de waardering ervan in het bedrijfsleven.

5 08 SALARY SURVEY 2014 SALARY SURVEY Methodologie De deelnemers werden opgesplitst in de volgende categorieën: Salaris Bruto jaarsalaris (exclusief extra voordelen) van een werknemer. Bedrijfsjurist De jurist die voldoet aan de door de wet vastgestelde voorwaarden en die lid is van het Instituut voor bedrijfsjuristen.* Anonimiteit Het onderzoek werd uitgevoerd door een onafhankelijk onderzoeksbureau (CheckMarket) en anonimiteit werd gegarandeerd. Mediaan Bij het salarisonderzoek is telkens de mediaan (i.e. percentiel 50) als referentie genomen. Sectoren Sectoren waarvan zowel resultaten als activiteiten dicht bij elkaar aanleunen werden in de resultaten samengevoegd tot 1 sector. Scores Bij sommige vragen werd de mogelijkheid geboden te antwoorden met een top 3. Bij de resultaten wordt telkens uitdrukkelijk aangegeven of de resultaten de gewogen scores weergeven (waarbij het eerste antwoord 3 punten krijgt en het laatste 1), dan wel de topscores (enkel het eerste antwoord wordt meegeteld). Analyse De analyse en verwerking van de anonieme gegevens gebeurde door USG Legal in samenwerking met de business intelligence-afdeling van USG ICT. steekproefrelevantie 696 deelnemers vulden de survey volledig in. De opsplitsing in deelgroepen leidde in sommige gevallen tot een klein aantal respondenten per deelgroep. Indien een deelgroep te weinig respondenten telde om relevant te zijn werd gekozen om de resultaten niet weergegeven. * In de mate dat er geen significante afwijkingen werden vastgesteld tussen de antwoorden gegeven door de bedrijfsjuristen en de andere juristen in de onderneming, mag, waar enkel het woord bedrijfsjurist wordt vermeld, het resultaat ongewijzigd getransponeerd worden naar de andere bevraagden en omgekeerd. Paralegal Bachelors rechtspraktijk of zij die door ervaring soortgelijk werk uitvoeren. Juridisch adviseur Juridische experten zonder leidinggevende verantwoordelijkheid. Juridisch manager Juridische experten die een juridische afdeling of het volledige legal team aansturen. Solo legal counsel Jurididische experten die als enige deze functie uitoefenen binnen het bedrijf. Manager ander Juridische experten die een andere afdeling dan de juridische aansturen (vb. compliance, strategy, ).

6 10 SALARY SURVEY 2014 SALARY SURVEY Ronde tafel De vragenlijst voor de survey werd opgesteld op basis van interviews afgenomen door Dieter Honoré (general manager USG Legal) met de volgende 10 juristen: Op basis van een 10-tal stellingen werden de voornaamste bevindingen besproken tijdens een Ronde Tafel op 15 oktober Het debat werd gemodereerd door Barend Blondé en bijgewoond door Jettie Van Caenegem, Kristof Macours, Patrick Baeten, Fernand Nédée, Dieter Honoré, Sofie Storms, Lieve Vandoorne en Els Vanloo. Deze stellingen werden ook voorgelegd tijdens de IBJ - Legal Management Workshop van 17 oktober Een aantal reacties en bemerkingen die werden geformuleerd tijdens de ronde tafel en legal management workshop zijn verwerkt in deze publicatie. Pierre Schaubroeck, Bekaert Barend Blondé, FrahanBlondé Philip da Costa, AXA Belgium Patrick Baeten, GDF SUEZ Jettie Van Caenegem, Tessenderlo Chemie Hugues Delescaille, Cliniques de l Europe Kristof Macours, BNP Paribas Fortis Philippe Dechamps, Delhaize Group Fernand Nédée, Johnson & Johnson Dirk Tirez, bpost

7 12 SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf 03 Profiel van de bedrijfsjurist en zijn bedrijf Plaats van tewerkstelling 4,5% 5,8% Brussel 52,1% Vlaams-Brabant 15,6% SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf 13 14% 1,7% 52,1% 15,6% 2,6% Antwerpen 14% 2,2% 0,8% Oost-Vlaanderen 5,8% 0,6% Bedrijf West-Vlaanderen Waals-Brabant 4,5% 2,6% Regionale spreiding 0,1% Luik Limburg Henegouwen Namen Luxemburg 2,2% 1,7% 0,8% 0,6% 0,1% Meer dan de helft (52%) van de juristen is professioneel actief in Brussel. Daarna is Vlaanderen het sterkst vertegenwoordigd met 42%. Wallonië vertegenwoordigt 6% van de respondenten. Deze cijfers werden vergeleken met statistische gegevens van de leden van het IBJ en weerspiegelen een getrouw beeld van de regionale spreiding van de bedrijfsjuristen.

8 14 SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf Bedrijfsomvang Beslissingscentrum van het bedrijf... SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf 15 Bedrijfsomvang wereldwijd Bedrijfsomvang België 47% Aantal Werknemers Aantal respondenten Aantal Werknemers Aantal respondenten <50 10% <50 14% 22% 21% % % 10% % % % % > Weet ik niet 40% 1% > Weet ik niet 11% 1%... ligt in België en het bedrijf is voornamelijk in België actief... ligt in België maar het bedrijf is voor meer dan 50% internationaal actief... ligt buiten de VS of België... ligt in de VS

9 16 SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf SALARY SURVEY 2014 Profiel van het bedrijf 17 Sectoriële spreiding Net zoals in 2005 en 2008 is de financiële sector opnieuw het sterkst vertegenwoordigd. Bank en Verzekeringen - Financiële holdings 24% Energie - Grondstoffen 6% 03 Profiel van de bedrijfsjurist en zijn bedrijf Dienstverlening - Media - Federaties ICT - Technologie - Telecommunicatie Biotechnologie en Farma 13% 6% Retail - Handel - Distributie 12% 6% Bedrijfsjurist Industrie - Voedingsmiddelen Transport - Luchtvaart 11% 6% Overheid - Zorgsector Overige 8% 1% Bouw - Vastgoed 7% * voor de toelichting sectorverdeling verwijzen we naar het hoofdstuk methodologie (zie pg. 08)

10 18 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist Leeftijd Talen 19 Leeftijd De jongeren vertegenwoordigen minder dan 10%. Een verklaring hiervoor is dat het bedrijfsleven eerder juristen aantrekt die al balie- of andere ervaring op zak hebben (zie hoofdstuk 5). Meer dan 4 op de 10 deelnemers 291 is tussen 35 en 44 jaar. Ook deze gegevens stemmen in grote lijnen overeen met de algemene statistische gegevens van het ledenbestand van het IBJ. Meest gebruikte talen: Nederlands 34%, Engels 32% en Frans 31%. (gewogen score) Meest gebruikte taal door Franstaligen Meest gebruikte taal door Nederlandstaligen % FRANS 61% NEDERLANDS % FRANS 30% ENGELS 12% NEDERLANDS 61% NEDERLANDS 32% ENGELS 7% FRANS <28 jaar jaar jaar jaar >55 jaar totaal: 696 deelnemers

11 20 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist Geslacht per functie Vergelijking geslacht per functie Man Vrouw 81% Het ziet er naar uit dat mannelijke advocaten binnenkort aan de onderhandelingstafel zitten met vrouwelijke bedrijfsjuristen. - Barend Blondé, FrahanBlondé Het machtsdenken is uiteindelijk steeds een dooddoener voor wie wil doorgroeien. Vrouwen beantwoorden ook om die reden steeds vaker aan het leiderschapstype voor de toekomst. - Patrick Baeten, GDF SUEZ Leeftijd & geslacht Leeftijd & Geslacht Man Vrouw De vervrouwelijking van het beroep van bedrijfsjurist is in volle opmars. Enkel boven de 45 zijn mannen nog sterker vertegenwoordigd dan vrouwen. In de leidinggevende posities vertegenwoordigen mannen nog steeds de meerderheid. (zie pg. 20) 21 53% 52% 47% 48% 57% 55% 43% 45% 58% 56% 53% 40% 34% 19% 42% 44% 47% 60% 66% Paralegal Solo Legal Counsel Juridisch adviseur Juridisch manager Manager ander <28 jaar jaar jaar jaar >55 jaar

12 22 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist Opinie 23 Waar blijven de mannen? Sofie Storms, FrahanBlondé Vrouwelijke juristen hebben zich de laatste decennia volop als mannen gedragen. Dit was ook nodig om carrière te kunnen maken in juridische omgevingen, die veelal door mannen gedomineerd werden. Het waren vaak zogenaamde mannelijke kwaliteiten, zoals assertiviteit, zelfvertrouwen of persoonlijke impact, die de sleutel tot succes bleken. Deze staan vaak haaks op de eigenschappen die als typisch vrouwelijk worden omschreven zoals empathie, luisterbereidheid en planning. Eigenschappen die in een strijdvaardige omgeving vaak niet hetzelfde gewicht krijgen. Om succes te hebben moesten vrouwen zich dus mannelijk gedragen. De volgende stap is echter dat naast de mannelijke eigenschappen, nu ook die typische vrouwelijke kwaliteiten ten volle worden ingezet. Dat vrouwen tot dusver nog niet zijn doorgestoten, heeft dan ook veel, zo niet alles, te maken met de omgeving die er niet klaar voor was. Maar dit is een kwestie van tijd. Vrouwen hebben unieke talenten die vandaag belangrijk zijn in de huidige maatschappelijke evoluties. De vrouwen staan klaar voor de toekomstige evolutie. De mannen ook? Ze hebben de natuurlijke neiging om samen te werken ipv te concurreren, te luisteren ipv te praten, hun opgebouwde relatie in te zetten om invloed uit te oefenen ipv hun macht. En het wordt hoe langer hoe meer duidelijk dat er ruimte komt voor deze vrouwelijke kwaliteiten. Meer nog, ze zijn ook broodnodig. Het succes zal zitten in de combinatie van beiden. De vrouwen hebben gewerkt aan hun mannelijke kant, kunnen de mannen zich ook de vrouwelijke kwaliteiten eigen maken?

13 24 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist De belangrijkste specialisaties Functie 25 Hoofdbezigheid (meer dan 50%) Het grote aandeel van de specialisatie bank en financieel recht wordt veroorzaakt door de sterke vertegenwoordiging van de financiële sector. Functie De juridisch adviseurs zijn het sterkst vertegenwoordigd. Maar opvallend is dat ook juridisch managers (leidinggevenden) met liefst 171 respondenten zeer sterk vertegenwoordigd zijn. 25% 10% 10% 10% 7,5% 6% 5% 5% 4% 3% 3% 3% 2% 2% 2% 2% 1% 0,1% 0,1% * voor de omschrijving van de verschillende functies: zie pg. 09 7% Manager ander 4% Paralegal 14% Solo Legal Counsel Handelsrecht Vennootschapsrecht Financieel en bankrecht Burgerlijk recht Andere Sociaal recht IP/IT Verzekeringsrecht Aannemingsrecht Publiek en administratief recht Fiscaal recht Europees recht Mededingingsrecht Internationaal recht Faillisementsrecht Consumentenrecht Transportrecht Strafrecht Milieu en stedenbouw 24% Juridisch manager 51% Juridisch adviseur

14 26 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist Competenties Competenties die aan belang zullen winnen Een overgrote meerderheid van de juristen is van oordeel dat de ontwikkeling van persoonlijke competenties en vaardigheden cruciaal is voor de toekomst. Er bestaat bovendien over alle functies heen een consensus over de competenties Probleemoplossend denken Communicatieve vaardigheden die het meest aan belang zullen winnen. Juridisch adviseurs en hun leidinggevenden plaatsen allebei probleemoplossend denken afgetekend op plaats 1. (gewogen scores) 14% 17% 35% 32% 04 Rol en impact van de jurist binnen de onderneming 27 # 80% van de bevraagden is van oordeel dat persoonlijke competenties en vaardigheden in de toekomst aan belang zullen winnen. Onderhandelingstechnieken Project Management Commerciële vaardigheden Talenkennis 13% 11% 11% 11% 11% 8% 9% 6% Rapportering Analytisch denkvermogen 7% 7% Presentatie vaardigheden 4% 4% Juridisch adviseur Juridisch manager Contract drafting Andere 5% 3% 1% 1%

15 28 SALARY SURVEY 2014 Rol en impact van de jurist binnen de onderneming SALARY SURVEY 2014 Rol en impact van de jurist binnen de onderneming Rapportering Onderdeel van het directiecomité? 29 Aan wie rapporteer je? Bijna de helft van alle juridisch managers en solo legal counsels rapporteert rechtstreeks aan de CEO. Solo legal counsel Juridisch manager Maak je deel uit van het directiecomité? 61% Solo legal counsel Juridisch manager # Zie ook impact is een strategie op pg % 44% 48% 36% 21% 15% 22% 16% 20% 16% 19% 10% 7% 6% 2% 2% 9% CEO CFO Secretaris generaal General counsel in het buitenland HR Andere Neen, en ik woon ook de vergadering niet bij Neen, maar ik woon de vergadering wel bij Ja

16 30 SALARY SURVEY 2014 Rol en impact van de jurist binnen de onderneming SALARY SURVEY 2014 Rol en impact van de jurist binnen de onderneming Opinie 31 De Bedrijfsjurist Johnny Thijs, CEO bpost Een bedrijfsjurist is een strategisch adviseur van de business. Niet alleen moet hij of zij over een uitstekende juridische kennis beschikken. Hij of zij moet ook een bekwame business gesprekspartner zijn, die de taal spreekt van de interne cliënten. De bedrijfsjurist zal komen met oplossingen, niet met juridische problemen. Deze oplossingen kan hij of zij formuleren omdat de bedrijfsjurist het bedrijf, de sector en de concurrenten door en door kent. Uiteraard zijn deze oplossingen conform de wettelijke en reglementaire bepalingen. Evenwel zal de bedrijfsjurist ook de risico s uitleggen aan het management en de raad van bestuur, en zorgen dat dit risico op het juiste niveau binnen de vennootschap wordt genomen, met kennis van zaken. Bedrijfsjuristen bieden een grote toegevoegde waarde voor een onderneming. Niet alleen zijn bedrijfsjuristen uitstekende technisch-juridische experten. Maar veel meer dan dat. Zij moeten oplossingen voorstellen, het bedrijf door en door kennen alsook de commerciële uitdagingen, en snel en kort op de bal spelen. Een bedrijfsjurist is een vertrouwenspersoon. Hij of zij handelt steeds in het belang van de vennootschap. In die zin is hij of zij steeds onafhankelijk van de interne cliënten. - Dirk Tirez, bpost De bedrijfsjurist is bovendien goed geplaatst om een gatekeeper te zijn, en waakzaam toe te zien op het vlak van naleving van de wetten en reglementering (compliance). M.a.w. er is een belangrijke rol weggelegd voor de bedrijfsjurist om de reputatie, de ethiek en het deugdelijk bestuur in de vennootschap te vrijwaren. Tot slot is een bedrijfsjurist een professionele manager. Hij of zij is een echte efficiënte professional die ook kostenbewust is. Maar bovenal is hij een uitstekende manager van de juridische functie, en een leidinggevende die een fantastisch team van experten kan motiveren en leiden.

17 32 SALARY SURVEY 2014 Impact van de jurist SALARY SURVEY 2014 Impact van de jurist 04 Rol en impact van de jurist binnen de onderneming Impact # Elk niveau binnen het juridisch departement voelt dat de impact op de besluitvorming is gestegen. Als je als jurist wil doorwegen op de besluitvorming moet je informele contacten onderhouden met de stakeholders binnen het bedrijf. - Fernand Nédée, Johnson & Johnson 33 Impact van de bedrijfsjurist # De financiële crisis gaf een boost aan de legal awareness en aan de impact van de bedrijfsjurist op de besluitvorming. # Leidinggevenden (juridisch managers) voelen de toegenomen impact meer dan hun team. # De toegenomen impact zal ook groeiende aandacht vragen in de zogenaamde soft-skills.

18 34 SALARY SURVEY 2014 Impact van de jurist SALARY SURVEY 2014 Impact van de jurist 35 Evolutie van de impact op de besluitsvorming de afgelopen 5 jaar Juridisch manager Solo legal counsel Juridisch adviseur Afgenomen Gelijk gebleven Toegenomen 6% 21% 73% 3% 6% 23% 74% 40% 54% De impact is ook recht evenredig toegenomen met de kwaliteit van de bedrijfsjuristen zelf. De business is zich bewust van die kwaliteit en laat die meer doorwegen in de besluitvorming. - Fernand Nédée, Johnson & Johnson Evolutie van de impact op de besluitsvorming de afgelopen 5 jaar De resultaten wijzen erop dat de jurist de afgelopen 5 jaar zijn positie in de onderneming stevig heeft verankerd. Juridisch managers ervaren trouwens vaker een toegenomen impact (bijna 75%) dan juridisch adviseurs (54%). Het feit dat een groot deel van de leidinggevenden rechtstreeks rapporteert aan de CEO zal hier niet vreemd aan zijn. Mogelijk ligt dus voor de juridisch manager nog wel de rol weggelegd om in zijn/haar team de toegenomen impact nog beter voelbaar of zichtbaar te maken. Opvallend is ook dat bedrijven met een beslissingscentrum buiten België nog sterker scoren. In internationale bedrijven wordt de gestegen impact nog meer gevoeld. - Dieter Honoré, USG Legal De crisis heeft zeker ook bijgedragen tot een hogere risk awareness, ook voor wat betreft juridische aangelegenheden. De impact van de jurist op de besluitvorming is recht evenredig gestegen met de toegenomen risk awareness - Kristof Macours, BNP Paribas Fortis De bedrijfsjurist is geëvolueerd van een low-profile (studie en reflectie) naar een high-profile (meer actieve en proactieve) rol. - Sonia Oyserman, Colruyt Group De bedrijfsjurist is vandaag evenveel bedrijfs als jurist. - Bart Theys, KBC Global Services

19 36 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist Opinie SALARY SURVEY 2014 Impact van de jurist 37 Impact is een strategie Barend Blondé, FrahanBlondé riferie. De bedrijfsjurist hoeft niet per se in het directiecomité te zetelen maar moet goed en snel op de hoogte zijn van wat er zich afspeelt. Eén van de belangrijkste uitdagingen van de bedrijfsjurist is impact verwerven op de onderneming en haar beslissingsprocessen. De bedrijfsjurist kan zijn rol als behoeder voor juridische risico s maar realiseren wanneer hij weegt op de organisatie. Rol en activiteiten van de bedrijfsjurist afstemmen op de strategische doelstellingen van de onderneming. De bedrijfsjurist moet zijn (schaarse) tijd en middelen vervolgens ook effectief en prioritair afstemmen op de strategische doelen van de onderneming. Wanneer de bedrijfsjurist verzandt in het operationele, moet hij er ook niet op rekenen dat zijn mening gevraagd wordt over het strategische. Om impact te hebben moeten vijf voorwaarden vervuld zijn. Deze voorwaarden zijn onderling heel sterk met elkaar verbonden: Vertrouwen in de vaardigheden van de bedrijfsjurist. Moet het nog gezegd? Al het voorgaande vervalt uiteraard wanneer de bedrijfsjurist niet beschikt over de juridische en sociale vaardigheden die van hem een betrouwbare en solide partner voor de onderneming maken. Steeds meer bedrijfsjuristen beseffen dat ze hun lot in eigen handen kunnen nemen en dat volgehouden inspanningen om elk van deze voorwaarden te realiseren, ook effectief de impact en de rijkdom van hun functie vergroot. Een juridisch bewustzijn bij de sleutelfiguren in de onderneming. (in het Engels: legal awareness ) Wanneer de bedrijfsjurist niet geruggensteund wordt door de top, vecht de bedrijfsjurist tegen vele windmolens. Toegang tot de sleutelfiguren in de onderneming. Ook tot de sleutelfiguren aan wie hij niet rechtstreeks rapporteert, moet de bedrijfsjurist rechtstreeks toegang hebben wanneer het nodig is. Visibiliteit en korte, informele lijnen met de top zijn cruciaal. Deze survey bevestigt nu ook formeel het gevoel bij velen: de impact van de bedrijfsjurist is inderdaad groeiende. Hij heeft niet alleen zelf dat gevoel (grafiek op pg. 34 gevoel dat impact toeneemt? ) maar ook zijn positie in de onderneming (grafiek op pg. 28 aan wie rapporteert de bedrijfsjurist ) en zijn vertegenwoordiging in de toporganen van de onderneming (grafiek op pg. 29: zetelen in directiecomité) onderstrepen dit. Informatie over strategische doelstellingen en beslissingen. De bedrijfsjurist kan zijn prioriteiten en focus niet leggen wanneer hij niet beschikt over de juiste, strategische informatie. Zonder die informatie is de bedrijfsjurist veroordeeld tot een rol in de pe-

20 38 SALARY SURVEY 2014 Profiel van de bedrijfsjurist SALARY SURVEY 2014 Centralisatie en evolutie van het juridisch departement Rol en impact van de jurist binnen de onderneming Centralisatie Centralisatie van het juridisch departement Het juridisch departement blijft sterk gecentraliseerd. De juridische adviesfuncties worden slechts zelden ondergebracht in andere support-afdelingen # 88% Van de bedrijfsjuristen valt onder het juridisch departement 12% Risk management of business units. Als gekozen wordt voor decentralisatie blijkt dat vaak te gebeuren in compliance en HR. 9% Commerciële dienst Centralisatie en evolutie van het juridisch departement 12% 4% Productie 17% Compliance 8% Financiële of fiscale dienst 39% Overige 11% HR-departement Onderdeel van juridisch departement Geen onderdeel van juridisch departement

21 40 SALARY SURVEY 2014 Centralisatie en evolutie van het juridisch departement SALARY SURVEY 2014 Centralisatie en evolutie van het juridisch departement 41 Evolutie 05 Verwachte evolutie van het juridisch departement (volgens leidinggevenden) Leidinggevenden verwachten niet dat hun team zal inkrimpen. De crisis zou dus normaal gezien geen aanleiding geven tot afslanking. 1 op 4 bevraagden denkt zelfs dat er ruimte is voor groei het komende jaar. Deze resultaten liggen in lijn met de internationale trends. Groeien Gelijk blijven Afnemen 25% 72% 3% Dit resultaat lijkt een hoopvol resultaat maar moet in perspectief geplaatst worden. Dat slechts 3% een krimp verwacht onderstreept nogmaals de toegenomen impact van de bedrijfsjurist. In andere afdelingen (HR, marketing, ) zal de crisis vaker voelbaar zijn (geweest). Maar de werkdruk van de bedrijfsjurist stijgt recht evenredig met de toegenomen risk awareness. En de risk awareness is net toegenomen door de crisis. De bedrijfsjuristen krijgen dus elke dag meer documenten, meer informatie, meer verantwoordelijkheid en meer druk te verwerken. Dat weinig departementen zullen krimpen is vanzelfsprekend positief nieuws, maar in de departementen die een status quo verwachten (72%) zal er naar alle waarschijnlijkheid harder gewerkt moeten worden. - Dieter Honoré, USG Legal Carrière en flexibiliteit van de bedrijfsjurist De universitaire voorbereiding De carrière van de bedrijfsjurist wordt sterk beïnvloed en gekleurd door de universitaire opleiding. Als het beroep van bedrijfsjurist in beweging is, dan moet hetzelfde gelden voor het academisch parcours. Daarom werd gevraagd of de universitaire opleiding op bepaalde domeinen aan herziening toe is. Tevens werd gekeken of jonge bedrijfsjuristen (-28 jaar) en leidinggevenden hierop een verschillende visie hebben.

22 42 SALARY SURVEY 2014 De universitaire voorbereiding SALARY SURVEY 2014 De universitaire voorbereiding 43 De universitaire voorbereiding Domeinen ter verbetering binnen universitaire voorbereiding (Top scores) Je kan niet overal het levenslang leren promoten en tegelijk verwachten dat de universiteit alle kennis, vaardigheden en technieken ook aanleert op 5 jaar tijd. - Kristof Macours, BNP Paribas Fortis Probleemoplossend denken Talenkennis Onderhandelingstechnieken Contract drafting Communicatieve vaardigheden Project Management Commerciële vaardigheden Analytisch denkvermogen Presentatie vaardigheden Algemene juridische vorming Juridische deelspecialisaties Andere 21% 13% 12% 11% 9% 8% 7% 7% 4% 3% 3% 2% Domeinen ter verbetering binnen universitaire voorbereiding Verschillen tussen leidinggevenden en jongeren (-28 jaar). (Top scores) Leidinggevende <28 jaar Probleemoplossend denken Talenkennis Onderhandelingstechnieken Contract drafting Communicatieve vaardigheden Project Management Commerciële vaardigheden Analytisch denkvermogen Presentatie vaardigheden Algemene juridische vorming Juridische deelspecialisaties Andere 14% 10% 21% 11% 15% 10% 12% 8% 11% 8% 2% 7% 8% 9% 5% 3% 3% 2% 3% 2% 5% 2% 1% 28% Concrete problemen oplossen leer je op de werkvloer. Dat zal nooit veranderen. Een aantal domeinen lenen zich echter wel om ook tijdens de opleiding de techniek onder de vingers te krijgen. Een inleiding en training in onderhandelingstechnieken bijvoorbeeld zou verplichte leerstof moeten zijn aan de universiteit. - Jettie Van Caenegem, Tessenderlo Chemie # Jongeren hopen dat de universiteit van de toekomst meer aandacht besteedt aan talen.

Bedrijfsjurist in Beweging

Bedrijfsjurist in Beweging Salary Survey editie 2014 Bedrijfsjurist in Beweging Profiel, lonen en trends 01 Executive summary Met 696 deelnemers is deze editie 2014 van de salary survey bij de bedrijfsjurist een succes. We noteerden

Nadere informatie

Bedrijfsjurist in Beweging

Bedrijfsjurist in Beweging Salary Survey editie 2014 Bedrijfsjurist in Beweging Profiel, lonen en trends 01 Executive summary Met 696 deelnemers is deze editie 2014 van de salary survey bij de bedrijfsjurist een succes. We noteerden

Nadere informatie

Corporate lawyers in Belgium - Salary survey

Corporate lawyers in Belgium - Salary survey Corporate lawyers in Belgium - Salary survey Brussels, 29th of September 2008 Els JANS Marc BIHAIN Erwan HOCQUET Human Resources - ING Belgium 1 Methodology De definitie van «bedrijfsjurist» omvat de functies

Nadere informatie

Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. In samenwerking met

Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. In samenwerking met Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. 2012 In samenwerking met 1 547.259 uitzendkrachten 547.259 motieven 2 Inhoudstafel 1. Uitzendarbeid vandaag 2. Doel van het onderzoek 3. De enquête 4. De verschillende

Nadere informatie

Resultaten 2008 met McMe Bedrijf X

Resultaten 2008 met McMe Bedrijf X Bedrijf X Urgentie Factor Persoonlijke groeimogelijkheden Economische en financiële factoren Taak Kwaliteit van het arbeidsleven Collega's en leidinggevenden Sfeer in het algemeen Stress Gemiddelde Stdev

Nadere informatie

Social profit is in volle groei. Welke uitdagingen brengt dit mee en hoe speelt u hierop in met uw personeelsbeleid?

Social profit is in volle groei. Welke uitdagingen brengt dit mee en hoe speelt u hierop in met uw personeelsbeleid? Social profit is in volle groei. Welke uitdagingen brengt dit mee en hoe speelt u hierop in met uw personeelsbeleid? Prof. Dr. Luc Dekeyser, Directeur Kenniscentrum SD Worx François Lombard, Consultant

Nadere informatie

Wachten tot de witte raaf aan de deur komt kloppen? Een analyse van het instroom- en retentiebeleid bij bedrijven

Wachten tot de witte raaf aan de deur komt kloppen? Een analyse van het instroom- en retentiebeleid bij bedrijven Wachten tot de witte raaf aan de deur komt kloppen? Een analyse van het instroom- en retentiebeleid bij bedrijven Valsamis, D. & Vandeweghe, B. 2012. Instroom- en retentiebeleid van bedrijven: wachten

Nadere informatie

Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid

Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid Resultaten Tempo-Team arbeidsmarkt tevredenheidsonderzoek 2011 Heropleving arbeidsmarkt gaat hand in hand met aandacht voor werk/privé-evenwicht

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Ingenieursbarometer 2014: Ingenieurs katalysator Belgische economie

Resultaten onderzoek Ingenieursbarometer 2014: Ingenieurs katalysator Belgische economie Resultaten onderzoek Ingenieursbarometer 2014: Ingenieurs katalysator Belgische economie Antwerpen, 18 maart 2014 - USG Engineering Professionals deed een grootschalig onderzoek bij meer dan 2.500 professionals,

Nadere informatie

Hoe wordt u aantrekkelijke werkgever? Studiedag: Succesvol rekruteren in 2012

Hoe wordt u aantrekkelijke werkgever? Studiedag: Succesvol rekruteren in 2012 Hoe wordt u aantrekkelijke werkgever? Studiedag: Succesvol rekruteren in 2012 Employer brand what s in a name? Verschillende definities The image of the organization as a great place to work in the minds

Nadere informatie

Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven

Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven Een goed evenwicht tussen werk en privéleven bij werknemers heeft een positieve invloed op de resultaten van het bedrijf.

Nadere informatie

De mobiliteit van talent in de socialprofitsector In-, door- en uitstroom Een onderzoek bij meer dan 4000 werknemers uit de sector

De mobiliteit van talent in de socialprofitsector In-, door- en uitstroom Een onderzoek bij meer dan 4000 werknemers uit de sector De mobiliteit van talent in de socialprofitsector In-, door- en uitstroom Een onderzoek bij meer dan 4000 werknemers uit de sector Luc Dekeyser, 2012 Talent groeit als je het ruimte geeft Groeit een goudvis

Nadere informatie

Onderzoek Jobat: Werkdruk

Onderzoek Jobat: Werkdruk Onderzoek Jobat: Werkdruk Enquête afgenomen tussen 23 januari 2009 en februari 2009 bij 348 lezers/abonnees van Jobat.be Jobat Kort Jobat Express nieuwsblad.be destandaard.be Vlaamse werkende bevolking

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Legal Management opleiding voor de bedrijfsjurist. oktober 2011 juni 2013. In samenwerking met FrahanBlondé

Legal Management opleiding voor de bedrijfsjurist. oktober 2011 juni 2013. In samenwerking met FrahanBlondé Legal Management Academy Legal Management opleiding voor de bedrijfsjurist oktober 2011 juni 2013 In samenwerking met FrahanBlondé Legal Management Academy ingeleid Testimonials In het kader van de voortdurende

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België. Samenvatting rapport 2011

De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België. Samenvatting rapport 2011 De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België Samenvatting rapport 2011 Hoe groot is de loonkloof? Daalt de loonkloof? De totale loonkloof Deeltijds werk Segregatie op de arbeidsmarkt Leeftijd Opleidingsniveau

Nadere informatie

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008 Jongeren ten opzichte van hun eerste job Samenvatting 15-09-2008 van de resultaten a Market Probe division Doelstelling van het onderzoek 2 3 Kennis over de jongeren ten aanzien van het einde van hun studies

Nadere informatie

Thomas Voorbeeld. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Persoonlijk & Vertrouwelijk

Thomas Voorbeeld. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Persoonlijk & Vertrouwelijk 360-rapport Thomas Voorbeeld Thomas Leiderschap Vragenlijst Persoonlijk & Vertrouwelijk Inhoud Inleiding Toelichting bij het 360-rapport Gemiddelde per competentie Weergave van de 5 hoogste en 5 laagste

Nadere informatie

Leidinggeven bij de stad Antwerpen

Leidinggeven bij de stad Antwerpen Visietekst Leidinggeven bij de stad Antwerpen 1. Inleiding Leidinggevenden zijn sleutelfiguren in onze organisatie. Zij hebben een voorbeeldfunctie, zorgen voor de vertaling van doelstellingen naar concrete

Nadere informatie

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative Best Peter Sales Representative TH-SCI Sales Capability Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 03-09-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-07-2013. OVER DE SALES

Nadere informatie

Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek

Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek Tempo-Team arbeidsmarkt en werkvloer onderzoek team.xx Methodologie Representatieve steekproef België: 550 werknemers 200 HR managers Duitsland: 529 werknemers 200 HR managers Kwantitatieve peiling naar

Nadere informatie

3.1 Personeelsbeleid. telenet // jaarverslag 2009 : activiteitenverslag

3.1 Personeelsbeleid. telenet // jaarverslag 2009 : activiteitenverslag 3.1 Personeelsbeleid 28 3 BEDRIJFSCULTUUR Telenet heeft sinds zijn ontstaan een exponentiële groei doorgemaakt. De snelle toename van het aantal personeelsleden vereiste de voorbije jaren een grondige

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2014 kwartaal 3 Impact van economisch herstel op de werkvloer. Randstad Nederland

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2014 kwartaal 3 Impact van economisch herstel op de werkvloer. Randstad Nederland Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2014 kwartaal 3 Impact van economisch herstel op de werkvloer Randstad Nederland September 2014 INHOUDSOPGAVE Impact economische ontwikkelingen op de werkvloer 3

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Competentieontwikkeling werkt!? De impact op inzetbaarheid en loopbaantevredenheid van medewerkers

Competentieontwikkeling werkt!? De impact op inzetbaarheid en loopbaantevredenheid van medewerkers Competentieontwikkeling werkt!? De impact op inzetbaarheid en loopbaantevredenheid van medewerkers Introductie Wat we (denken te) weten over competentieontwikkeling Middel tot het versterken van inzetbaarheid

Nadere informatie

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Maatschappelijke waardering door de ogen van de TTALIS leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Bevindingen uit de Teaching And Learning International Survey (TALIS) 2013 IN FOCUS Faculteit

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Enquêteresultaten Kluwer Opleidingen 2011 Dit document bevat de enquêteresultaten over het onderzoek rond Het Nieuwe Werken dat in België werd gevoerd. Kluwer

Nadere informatie

Beroepsmatige instelling Bij beroepsmatige instelling wordt gekeken naar wat u motiveert en welke doelstellingen u op werkgebied heeft.

Beroepsmatige instelling Bij beroepsmatige instelling wordt gekeken naar wat u motiveert en welke doelstellingen u op werkgebied heeft. Pagina 1 van 21 BIP-werkgerelateerde persoonlijkheidsvragenlijst Dit rapport geeft een overzicht van uw positie op de vier persoonlijkheidsdimensies die relevant zijn voor het functioneren in een werkomgeving:

Nadere informatie

In samenwerking met. White paper. grafieken. interim index 8. vakmanschap is niet genoeg. Your business technologists.

In samenwerking met. White paper. grafieken. interim index 8. vakmanschap is niet genoeg. Your business technologists. In samenwerking met White paper I grafieken interim index 8 vakmanschap is niet genoeg Your business technologists. Powering progress Contents Voorwoord 3 Onderzoeksresultaten 4 Extra bevindingen 8 Op

Nadere informatie

Loopbanen van geowetenschappers

Loopbanen van geowetenschappers Loopbanen van geowetenschappers Midden 4 is een grootschalig onderzoek naar de loopbanen van geowetenschappers afgerond. Dit onderzoek is uitgevoerd op initiatief en onder begeleiding van GAIA, het netwerk

Nadere informatie

NOVEMBER 2014 BAROMETER

NOVEMBER 2014 BAROMETER NOVEMBER 2014 BAROMETER In deze nieuwe editie van de barometer staan we stil bij de Census 2011 die afgelopen maand werd gepubliceerd door Statistics Belgium, onderdeel van de FOD Economie. We vertalen

Nadere informatie

Tendensen in bedrijfsopleidingen. Februari 2010 update

Tendensen in bedrijfsopleidingen. Februari 2010 update Tendensen in bedrijfsopleidingen Februari 2010 update Inhoud Inleiding: wie zijn wij? Onderzoeksmethodologie & Definities Top 4 Vaststellingen in bedrijfsopleidingen Top 3 Tendensen in bedrijfsopleidingen

Nadere informatie

Uniting Expertise, Accelerating Ambitions. Ervaar het verschil tussen werken en carrière maken.

Uniting Expertise, Accelerating Ambitions. Ervaar het verschil tussen werken en carrière maken. Uniting Expertise, Accelerating Ambitions Ervaar het verschil tussen werken en carrière maken. Onze focus? Jouw persoonlijke ambities overtreffen. De beste zijn in ons vakgebied. Dat is waar de specialisten

Nadere informatie

Gender: de ideale mix

Gender: de ideale mix Inleiding 'Zou de financiële crisis even hard hebben toegeslaan als de Lehman Brothers de Lehman Sisters waren geweest?' The Economist wijdde er vorige maand een artikel aan: de toename van vrouwen in

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie

Online onderzoek Uw werknemers

Online onderzoek Uw werknemers Toelichting Online onderzoek In dit bestand vindt u een inspirerende voorbeeldvragenlijst voor een werknemertevredenheid onderzoek! De vragenlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het opstellen van uw eigen

Nadere informatie

Het Instituut voor bedrijfsjuristen De alma mater van de bedrijfsjuristen

Het Instituut voor bedrijfsjuristen De alma mater van de bedrijfsjuristen Legal insight, inside Het Instituut voor bedrijfsjuristen De alma mater van de bedrijfsjuristen Het beroep van bedrijfsjurist is relatief jong. De wet die dit beroep erkende en het Instituut voor bedrijfsjuristen

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek bij klanten van interim management (providers)

Tevredenheidsonderzoek bij klanten van interim management (providers) FEDERGON OPDRACHTGEVERS BEOORDELEN INTERIM MANAGEMENT PROVIDERS POSITIEF Tevredenheidsonderzoek bij klanten van interim management (providers) Tevredenheidsonderzoek bij de klanten van interim management

Nadere informatie

Afspraak met de medewerker van morgen EEN TOEKOMSTBESTENDIG HR- BELEID VOOR DE VLAAMSE OVERHEID

Afspraak met de medewerker van morgen EEN TOEKOMSTBESTENDIG HR- BELEID VOOR DE VLAAMSE OVERHEID Afspraak met de medewerker van morgen EEN TOEKOMSTBESTENDIG HR- BELEID VOOR DE VLAAMSE OVERHEID Werknemer in de toekomst? Welke werkgever moeten we zijn om: Het nodige talent aan te trekken & te houden

Nadere informatie

Europese jobmarkt herleeft

Europese jobmarkt herleeft Europese jobmarkt herleeft Resultaten Search Trends survey Februari 2010 1 Samenvatting Twee derde van de bedrijven wil tijdens de komende 12 maanden mensen aanwerven; een vijfde van de Europese bedrijven

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl Tewerkstelling In 2012e werkten in de sector meer dan 32.500 personen. Dat is 6,7 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,2 % van de totale tewerkstelling in de private sector.

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Lichte daling werkloosheid Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2015 De werkloosheidgraad gemeten volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau daalde

Nadere informatie

MotivatieMonitor voor HR-professionals

MotivatieMonitor voor HR-professionals MotivatieMonitor voor HR-professionals Een onderzoek naar de ambities en verwachtingen van studenten en starters betreffende de arbeidsmarkt en het beeld dat HR-professionals van deze nieuwe generatie

Nadere informatie

TOETREDINGSFORMULIER. Instituut voor bedrijfsjuristen

TOETREDINGSFORMULIER. Instituut voor bedrijfsjuristen TOETREDINGSFORMULIER terug te sturen naar het IBJ, Stuiversstraat 8, 1000 Brussel Hierbij wens ik mij kandidaat te stellen als lid van het Instituut voor bedrijfsjuristen GELIEVE IN HOOFDLETTERS TE SCHRIJVEN

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek

Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek Bios2 thema reeks Oktober 2014 Het agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen verzamelt via de rapporteringstool Bios2 al geruime tijd

Nadere informatie

WERKEN TOT 65: HOE DENKT DE KMO HIEROVER? STUDIE UITGEVOERD IN OPDRACHT VAN SD WORX

WERKEN TOT 65: HOE DENKT DE KMO HIEROVER? STUDIE UITGEVOERD IN OPDRACHT VAN SD WORX WERKEN TOT 65: HOE DENKT DE KMO HIEROVER? STUDIE UITGEVOERD IN OPDRACHT VAN SD WORX DECEMBER 2011 INHOUDSTAFEL 1. METHODOLOGIE 5 2. PROFIEL INVULLERS ENQUETE 7 3. MATE WAARIN DE KMO S 50-PLUSSERS IN DIENST

Nadere informatie

Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee?

Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? 8 Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? 80 8 Wat doen ingenieurs en wat verdienen ze ermee? Arnaud Dupuy en Philip Marey Na hun afstuderen kunnen ingenieurs in verschillende soorten functies aan

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Veranderende arbeidsrelaties: Wat betekent het als niemand meer loyaal is? kfofkfokofk

Onderzoeksresultaten. Veranderende arbeidsrelaties: Wat betekent het als niemand meer loyaal is? kfofkfokofk Onderzoeksresultaten Veranderende arbeidsrelaties: Wat betekent het als niemand meer loyaal is? kfofkfokofk Onderzoek naar loyaliteit (1/2) De Kamer heeft onderzoek laten uitvoeren onder 102 topbestuurders

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

(Hoe) houden organisaties zich bezig met duurzame inzetbaarheid? Uitkomsten onderzoek. Uitkomsten enquête duurzame inzetbaarheid

(Hoe) houden organisaties zich bezig met duurzame inzetbaarheid? Uitkomsten onderzoek. Uitkomsten enquête duurzame inzetbaarheid (Hoe) houden organisaties zich bezig met duurzame inzetbaarheid? Uitkomsten onderzoek Datum: november 2012 Samensteller: Nicole Plugge, onderzoeker Business development, marketing en communicatie E-mail:

Nadere informatie

MotivatieMonitor voor HR-professionals

MotivatieMonitor voor HR-professionals MotivatieMonitor voor HR-professionals Een onderzoek naar de ambities en verwachtingen van studenten en starters betreffende de arbeidsmarkt en het beeld dat HR-professionals van deze nieuwe generatie

Nadere informatie

Jobpoll: Hou jij van je job? Februari 2010, afgenomen bij 5.854 werkende Vlamingen -1-

Jobpoll: Hou jij van je job? Februari 2010, afgenomen bij 5.854 werkende Vlamingen -1- Jobpoll: Hou jij van je job? Februari 2010, afgenomen bij 5.854 werkende Vlamingen -1- Jobpoll: Hou jij van je job? Samengevat Ongeveer 7 op 10 werkende Vlamingen (67%) vindt dat zijn/haar job hen gelukkig

Nadere informatie

Flexibiliteit in de job, een opstap naar flexibele loopbaan?

Flexibiliteit in de job, een opstap naar flexibele loopbaan? Flexibiliteit in de job, een opstap naar flexibele loopbaan? Zo n 1 op 4 werknemers die we bevraagd hebben vinden dat hun werkgever niet flexibel genoeg is. De anderen geven aan dat er heel wat mogelijk

Nadere informatie

Samenvatting Medewerkersonderzoek Hogeschool der Kunsten 2012. 1. Hogeschool der Kunsten

Samenvatting Medewerkersonderzoek Hogeschool der Kunsten 2012. 1. Hogeschool der Kunsten Samenvatting Medewerkersonderzoek Hogeschool der Kunsten 2012 1. Hogeschool der Kunsten Eind 2012 is in de Hogeschool der Kunsten Den Haag een medewerkersonderzoek uitgevoerd. Voor het Koninklijk Conservatorium

Nadere informatie

De rol van de leidinggevende ambtenaar

De rol van de leidinggevende ambtenaar De rol van de leidinggevende ambtenaar Onderzoek maart 2007 1 Indigov is een spin-off van de K.U.Leuven, gespecialiseerd in onderzoek en advies inzake de informatiemaatschappij, nieuwe media, e-government

Nadere informatie

360 FEEDBACK 15/06/2012. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Thomas Voorbeeld. Persoonlijk & Vertrouwelijk

360 FEEDBACK 15/06/2012. Thomas Leiderschap Vragenlijst. Thomas Voorbeeld. Persoonlijk & Vertrouwelijk 360 FEEDBACK 15/06/2012 Thomas Leiderschap Vragenlijst Thomas Voorbeeld Persoonlijk & Vertrouwelijk S Hamilton-Gill & Thomas International Limited 1998-2013 http://www.thomasinternational.net 1 Inhoud

Nadere informatie

Enquête SJBN 15.10.2013

Enquête SJBN 15.10.2013 Enquête SJBN 15.10.2013 1 Inhoudsopgave Steekproef Resultaten enquête Algehele tevredenheid Arbeidsomstandigheden Urennorm Ondernemersaspecten Kijk op de toekomst Conclusies 2 Steekproef: achtergrond kenmerken

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa Voor nadere informatie, neem contact op met: Wilma Buis Algemeen Directeur van Mercuri Urval b.v. Tel: 033 450 1400 of 06 5025 3038 wilma.buis@mercuriurval.com Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie

Nadere informatie

SECTORFOTO 2014 FINANCIËLE SECTOR

SECTORFOTO 2014 FINANCIËLE SECTOR SECTORFOTO 2014 FINANCIËLE SECTOR Beschrijving van de activiteiten in de sector Nace- Bel 2008 Beschrijving 64 Financiële dienstverlening, exclusief verzekeringen en pensioenfondsen 64.1 Geldscheppende

Nadere informatie

ZA5447. Flash Eurobarometer 304 (Employers Perception of Graduate Employability) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish)

ZA5447. Flash Eurobarometer 304 (Employers Perception of Graduate Employability) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) ZA5447 Flash Eurobarometer 304 (Employers Perception of Graduate Employability) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) FLASH 304 EUROBAROMETER SURVEY "EMPLOYERS' PERCEPTION OF GRADUATE EMPLOYABILITY"

Nadere informatie

Human Resources Management in (spiegel)beeld. Executive Summary

Human Resources Management in (spiegel)beeld. Executive Summary Human Resources Management in (spiegel)beeld Resultaten van een onderzoek naar het zelfbeeld van HR-professionals en hoe andere professionals de HR-functie percipiëren. Een enquête van HRM Net i.s.m. The

Nadere informatie

Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting

Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting Het glazen plafond in de Nederlandse culturele sector Een samenvatting Noem drie namen van leidinggevende vrouwen in de kunst- en cultuurwereld : het zou een quizvraag kunnen zijn. Nochtans is er veel

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Junior regisserende inkomensconsulent

Junior regisserende inkomensconsulent Kennis van de Overheid Junior regisserende inkomensconsulent Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de ontwikkeling en toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol

Nadere informatie

Loonwijzer-rapport. Het ontslag van een collega De gevolgen van het aankondigen van ontslagen voor blijvers. Inleiding. Ontslaan van werknemers

Loonwijzer-rapport. Het ontslag van een collega De gevolgen van het aankondigen van ontslagen voor blijvers. Inleiding. Ontslaan van werknemers Loonwijzer-rapport Het ontslag van een collega De gevolgen van het aankondigen van voor blijvers Tom Vandenbrande en Fernando Pauwels Hoger Instituut voor de Arbeid Katholieke Universiteit Leuven In dit

Nadere informatie

Profiel van de Nederlandse controller

Profiel van de Nederlandse controller Controllers: identiteit en imago Profiel van de Nederlandse controller Controllers Onderzoek 2007 ControllersMagazine Onderzoek Robert Half en ControllersMagazine lieten in februari en maart 2007 een gezamenlijk

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

Hoe blij is de werkende Y?

Hoe blij is de werkende Y? Hoe blij is de werkende Y? Januari 2014 Generatie Y is hot. Veel hedendaagse onderzoeken richten zich op de kenmerken, wensen en behoeften van generatie Y. Waardevolle kennis voor werkgever, die de generatie

Nadere informatie

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014 1 Kosten, bereikbaarheid, aantal parkeerplaatsen en het imago van het bedrijf zijn veelal de factoren die vastgoedbeslissers bij de keuze voor een kantoorpand meenemen en het zijn allemaal factoren die

Nadere informatie

Factsheet Mismatch tussen vraag en aanbod kenmerkt arbeidsmarkt

Factsheet Mismatch tussen vraag en aanbod kenmerkt arbeidsmarkt 1 Inhoud Pagina Bronvermelding & Verantwoording 3 Werving - algemeen 4 Werving beeld per sector 5 Werving beeld per functie-familie 6 Werving beeld per functie-familie naar opleidingsniveau 6 Werving beeld

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013)

Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) 1 Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) 1. Arbeidsmarktstatus van de bevolking van 15 jaar en ouder in 1983 en 2013 De Belgische bevolking van

Nadere informatie

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van Juiste mens, juiste plek Maak er werk van Mens & werk De juiste mens op de juiste plek: wie wil dat nou niet? Mensen die goed op hun plek zitten presteren immers beter, hebben meer plezier in hun werk

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat'

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat' I B O Een werknemer op maat gemaakt Eén van de kernopdrachten van de VDAB bestaat uit het verstrekken van opleiding. Het tekort aan specifiek geschoold personeel en de versnelde veranderingen in de werkomgeving

Nadere informatie

Leading Professional Recruitment in the Technology Industry

Leading Professional Recruitment in the Technology Industry Leading Professional Recruitment in the Technology Industry People Linking Performance Strategy Wie is Top Job TOP JOB is een Belgisch, internationaal wervings-en selectiekantoor gespecialiseerd in het

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Persoonlijk rapport van: Marieke Adesso 29 Mei 2006 1

Persoonlijk rapport van: Marieke Adesso 29 Mei 2006 1 Talenten Aanzien en Erkenning 3 Besluitvaardigheid 8 Confrontatie en Agitatie 4 Doelgerichtheid 4 Talenten Hulpvaardigheid 5 Ontzag 3 Orde en Netheid 4 Pragmatisme 6 Stressbestendigheid 7 Verantwoording

Nadere informatie

Aantal respondenten 1758 1707 1578 13981 Aantal benaderd 4500 4404 4344 36949

Aantal respondenten 1758 1707 1578 13981 Aantal benaderd 4500 4404 4344 36949 Onderwijs & Kwaliteit Eerste rapportage HBO-Monitor 2013 Op 3 april 2014 zijn de resultaten van de jaarlijkse HBO-monitor (enquête onder afgestudeerden) over 2013 binnengekomen. Het onderzoek betreft studenten

Nadere informatie

Superwomen is a guy with two jobs

Superwomen is a guy with two jobs Superwomen is a guy with two jobs In Nederland groeien vrouwen maar niet door naar hogere posities. Raden van Commissarissen en Raden van Bestuur tellen slechts 7% vrouwen. Dat is ruim twee keer zo weinig

Nadere informatie

6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren

6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren PERSBERICHT Hasselt, 16 april 2015 Bevraging UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 6 op 10 Limburgse bedrijven willen voluit investeren Groeiambitie voor 7 op 10 hoofdreden voor investeringen Investeringen hefboom

Nadere informatie

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist bij uitstek op het gebied van werving, selectie

Nadere informatie

Changes in employment in the pharmaceutical industry 31.745 30.729. 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011e

Changes in employment in the pharmaceutical industry 31.745 30.729. 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011e Tewerkstelling In 2011e werkten in de sector bijna 32.200 personen. Dat is 6,4 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,3 % van de totale tewerkstelling in de private sector. In

Nadere informatie

WELKE BEST WORKPLACE BIEDT HET ANTWOORD OP JOUW CARRIÈRE-BEHOEFTEN? VERONIEK DE SCHAMPHELAERE (@VDSCHAM)

WELKE BEST WORKPLACE BIEDT HET ANTWOORD OP JOUW CARRIÈRE-BEHOEFTEN? VERONIEK DE SCHAMPHELAERE (@VDSCHAM) WELKE BEST WORKPLACE BIEDT HET ANTWOORD OP JOUW CARRIÈRE-BEHOEFTEN? VERONIEK DE SCHAMPHELAERE (@VDSCHAM) Psychological success CARRIÈRES ALS LEERCYCLI D.T. Hall Ex T Es M Exploration Trial Establishment

Nadere informatie

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Persbericht Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Hoewel de Europese mid-market in 2014 slechts

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

BTC als werkgever. Resultaten van het onderzoek. Feiten en cijfers. Arbeidsvoorwaarden

BTC als werkgever. Resultaten van het onderzoek. Feiten en cijfers. Arbeidsvoorwaarden ONDERZOEK Hoogstraat 147 1000 Brussel Telefoon: 02/505 37 00 Website: www.btcctb.org E-mail: info@btcctb.org als werkgever is het federaal agentschap voor ontwikkelingssamenwerking dat zijn middelen en

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

74% is niet klaar om na de opleiding te starten als zelfstandige.

74% is niet klaar om na de opleiding te starten als zelfstandige. Een zorgzame start Resultaten enquête zelfstandige zorgverstrekkers 2014 74% is niet klaar om na de opleiding te starten als zelfstandige. Met het begeleidingsprogramma Een zorgzame start wilt de Federatie

Nadere informatie