Lab Webdesign: Javascript 10 maart 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lab Webdesign: Javascript 10 maart 2008"

Transcriptie

1 H6: STRINGS EN ARRAYS In dit hoofdstuk zullen we zien hoe we in JavaScript tekenreeksen of "strings" gebruiken voor het manipuleren van tekstuele informatie. Ook het aan strings verwante onderwerp "arrays" komt aan de orde. STRINGS In het verleden dacht men bij de term "programmeren" direct aan het uitvoeren van ingewikkelde berekeningen. Denk maar aan een vroege programmeertaal als FORTRAN: de naam is afgeleid van FORmula TRANslator, dus een taal voor het omzetten van wiskundige formules naar een computeromgeving. Tegenwoordig weten we dat computers ook heel goed gebruikt kunnen worden voor het manipuleren van tekenreeksen ofwel "strings". Strings behoren tot de ingebouwde gegevenstypen van JavaScript. Een string is een tekenreeks waar enkele of dubbele aanhalingstekens omheen staan, bijvoorbeeld: "Help!" of: 'Help!' Fout zou echter zijn: "Help!' of: 'Help!", want het type van het aanhalingsteken openen moet gelijk zijn aan dat van het aanhalingsteken sluiten. De string kan zelf ook aanhalingstekens bevatten; in zo'n geval gebruiken we afwisselend dubbele en enkele aanhalingstekens, bijvoorbeeld: "'Help!' riep de badgast" of: '"Help!" riep de badgast'. Willen we in de string een enkel aanhalingsteken gebruiken, dan moeten we daarvoor een zogenaamde escape sequence gebruiken. Het aanhalingsteken wordt in zo'n geval voorafgegaan door een backslash ("\"). De string '"Help, 'k verdrink!" riep de badgast' geven we derhalve in JavaScript weer door middel van: '"Help, \'k verdrink!" riep de badgast'. Iets soortgelijks geldt indien we een dubbel aanhalingsteken in onze string willen opnemen: daarvoor gebruiken we dan \". Ook voor enkele andere speciale tekens gebruiken we een escape sequence. Zo kunnen we bijvoorbeeld aangeven dat de tekst van een JavaScript-alert over meerdere regels moet worden verdeeld, door een line feed- of newline-teken in de string op te nemen. Daartoe gebruiken we de escape sequence \n, dus bijvoorbeeld: "Twee dingen zijn essentieel voor het opbouwen van een machtspositie. \n 1. Vertel nooit alles." De tweede zin van het voorbeeld komt hiermee op een regel onder de eerste te staan. Met \t geven we een "tabstop" aan; hiermee kunnen we bijvoorbeeld tabellen maken waarvan de teksten in verschillende kolommen netjes onder elkaar staan. Als we bijvoorbeeld schrijven: alert('kolom1 \t kolom2 \t kolom3 \na \t b \t c'), dan komt de a netjes onder de k van kolom1, de b onder de k van kolom2, en de c onder de k van kolom3. Dat geldt althans voor een JavaScript-alert. Als we echter proberen om een HTML-document op deze wijze op te maken --m.b.v.: document.write('kolom1 \t kolom2 \t kolom3 \na \t b \t c')--, dan heeft dat normalerwijze niet het beoogde effect. Door ons script worden namelijk wel tabstops en new line-tekens aangemaakt, maar die worden in HTML behandeld als "white noise" en dus bij het tonen 1

2 van de pagina door de browser genegeerd! Als we echter met behulp van JavaScript onze string laten genereren tussen de HTML-tags <PRE> en </PRE> (die aangeven dat het om "gepreformatteerde" tekst gaat), dan krijgen we wel het beoogde resultaat. We moeten er dan wel voor zorgen dat de <PRE>-tags om de <SCRIPT>-tags heen staan, en niet andersom. In het laatste geval zouden de <PRE>-tags namelijk worden behandeld als JavaScript-opdrachten i.p.v. HTML-tags, en een foutmelding veroorzaken. De laatste escape sequence die we hier zullen bekijken, heeft betrekking op de backslash zelf. Doordat het backslash-teken wordt gebruikt als escape character, om aan te geven dat het volgende teken een speciale betekenis heeft, kunnen we het niet zomaar opnemen in een string. In plaats daarvan gebruiken we een dubbele backslash, dus bijvoorbeeld: "U vindt het bestand in directory C:\\TEST", waarmee we dan verwijzen naar C:\TEST. Een tekenreeks wordt in Javascript gezien als een String. In feite vormt een String een object die een eigenschap length heeft en tal van interessante methoden ondersteund: methode touppercase tolowercase substring substr concat indexof LastIndexOf charat split beschrijving Zet de tekenreeks om in hoofdletters Zet de tekenreeks om in kleine letters Retourneert een deel uit een string met meeggeven begin- en eindpositie Retourneert een deel uit een string met meeggeven beginpositie en het aantal tekens Voegt tekenreeksen samen Retourneert de eerste positie van een meegegeven argument, je kan als tweede argument de startpositie voor het zoeken meegeven Retourneert de laatste positie van een meegegeven argument Retourneert het teken op de aangegeven positie Splitst de tekenreeks in een Array, met een aangegeven delimeter of scheidingsteken 2

3 Voorbeeld: var tekst = "Ik ben een stukje tekst"; document.write("<br><b>" +(tekst) +"</b>"); document.write("<br>type: <b>" +typeof(tekst) +"</b>"); document.write("<br>lengte: <b>" +tekst.length +"</b>"); document.write("<br>hoofdletters: <b>" +tekst.touppercase() +"</b>"); document.write("<br>kleine letters: <b>" +tekst.tolowercase() +"</b>"); document.write("<br>substring 11,15: <b>" +tekst.substring(11,15) +"</b>"); document.write("<br>substr 11,4: <b>" +tekst.substr(11,4) +"</b>"); document.write("<br>concat: <b>" +tekst.concat(", met nog een stukje erbij.") +"</b>"); document.write("<br>concat(+): <b>" +tekst +", met nog een stukje erbij." +"</b>"); document.write("<br>indexof(t): <b>" +tekst.indexof("t") +"</b>"); document.write("<br>lastindexof(t): <b>" +tekst.lastindexof("t") +"</b>"); document.write("<br>charat(21): <b>" +tekst.charat(21) +"</b>"); document.write("<p><u>split:</u>"); var reeks = new Array(); reeks = tekst.split(" "); document.write("<br>eerste woord: <b>" +reeks[0] +"</b>"); document.write("<br>tweede woord: <b>" +reeks[1] +"</b>"); Het gebruik van Arrays komt verderop in de cursus aan bod. Het is belangrijk in te zien dat het toepassen van deze methoden op de String tekst enkel als retourwaarde van de gebruikte methode de gemanipuleerde tekenreeks bevat. Dit wil zeggen dat de originele String tekst in geen enkel geval blijvend werd aangepast. Hiervoor moet je het resultaat van de methode toekennen aan de variabele tekst. Methoden om HTML-opdrachten te gebruiken: Methode bold italics strike blink big small sup sub link anchor Beschrijving Zet de tekenreeks vet Zet de tekenreeks schuin Zet de tekenreeks doorstreept Doet de tekereeks knipperen (indien ondersteund) Maakt het uitzicht van de tekenreeks groter Maakt het uitzicht van de tekenreeks kleiner Zet de tekenreeks in superscript Zet de tekenreeks in subscript Maakt van de tekenreeks een hyperlink Maakt van de tekenreeks een anchor 3

4 var tekst = "Ik ben een stukje tekst"; document.write("<br>" +tekst.bold()); document.write("<br>" +tekst.bold().italics()); document.write("<br>" +tekst.link(" MANIPULEREN Als we strings alleen maar zouden kunnen tonen, dan waren we er snel over uitgepraat. We hebben echter in JavaScript verschillende middelen tot onze beschikking om er iets "nuttigs" mee te doen. Allereerst kunnen we strings samenvoegen; daartoe gebruiken we de operator "+". Als stringvariabele A de string "Het is lente." bevat, dan kunnen we schrijven: B = "Om te beginnen bij het begin: " + A waardoor stringvariabele B als waarde krijgt: "Om te beginnen bij het begin: Het is lente." We noemden strings eerder één van de ingebouwde gegevenstypen van JavaScript. Als we heel precies willen zijn, dan moeten we eigenlijk zeggen dat strings een van de ingebouwde (of "intrinsieke") objecttypen van JavaScript zijn. Objecten hebben, zoals we in het volgende hoofdstuk zullen zien, een aantal eigenschappen of "properties" en een aantal "methods". In het geval van strings is er slechts één property die de moeite waard is, te weten: length. Hiermee kunnen we bepalen hoeveel tekens een string bevat. Als X de string "Laura" is, dan geldt dat X.length de waarde 5 heeft; is X een lege string (""), dan heeft X.length de waarde 0. Interessanter dan die property zijn de verschillende methods van het string-object: daarmee kunnen we onze strings namelijk manipuleren. Als string X de waarde "Test" bevat, dan kunnen we bijvoorbeeld schrijven: Y = X.toUpperCase(), en daardoor krijgt Y de waarde "TEST". Op vergelijkbare wijze geeft Z = X.toLowerCase() aan Z de waarde "test". (Let op de precieze schrijfwijze met hoofd- en kleine letters en met haakjes aan het eind, anders krijg je een foutmelding!) Deze methoden werken niet alleen bij variabelen maar ook bij constanten; we kunnen dus bijvoorbeeld ook schrijven: document.write("test".tolowercase()). Deze twee methoden werken alleen bij de gewone letters van ons alfabet, dus niet bij tekens met bijvoorbeeld een umlaut of een accent. Er zijn verschillende methoden waarmee we de weergave van strings kunnen beïnvloeden. Een voorbeeld daarvan is "bold". Als we schrijven: X = "test".bold(), dan krijgt X daarmee de waarde "<B>test</B>"; het woord "test" zal daardoor vet worden weergegeven indien X door de browser wordt getoond. Soortgelijke methoden zijn bijvoorbeeld "big", "blink", "fontcolor", "fontsize" en "sup": al deze methoden zetten de overeenkomstige HTML-tags rondom de string en beïnvloeden zo de weergave ervan in de browser. Met de methode "charat" kunnen we individuele tekens van de string benaderen. We moeten ons daarbij wel realiseren dat de telling begint bij nul en niet bij een. Om het eerste teken van string X te benaderen, schrijven we dus: X.charAt(0); het laatste teken van de string benaderen we met X.charAt(Y), waarbij geldt: Y = X.length - 1. (N.B.: bij "length" gebruiken we geen haakjes aan het eind, omdat het een property is en geen method!) Hiermee kunnen we bijvoorbeeld controleren wat 4

5 we hiervoor hebben beweerd over de werking van bold. Als we schrijven: document.write("test".bold().charat(1)), dan wordt het tweede teken van de string getoond; omdat "bold()" <B> en </B> rondom de string heeft gezet, krijgen we een "B" te zien en dus niet de "e" van Test! We kunnen ook onderdelen van de string benaderen die meer dan een enkel teken bevatten; hiertoe gebruiken we "substring". Deze methode heeft een verplichte parameter (de beginpositie) en een optionele (merkwaardig genoeg het teken NA de eindpositie). Als X bijvoorbeeld de waarde "Dit is een test" bevat, dan heeft X.substring(7,10) de waarde "een" (de tekens op positie 7 tot en met 9), en X.substring(7) de waarde "een test". Als we de optionele parameter achterwege laten, krijgen we dus alles vanaf de beginpositie tot aan het einde van de string. ZOEKEN EN VINDEN Vaak is het interessant om te weten of een bepaalde string voorkomt in een grotere string. We kunnen dat nagaan met de methoden indexof en lastindexof (let op de spelling!). Heeft string X de waarde "'Mijn lief, mijn lief, mijn lief', zo sprak mijn lief mij toe", dan heeft X.indexOf("lief") de waarde 6: "lief" komt namelijk inderdaad voor binnen string X, en wel (de eerste keer) vanaf positie 6. Komt de gezochte string niet voor, zoals in X.indexOf("liefde"), dan krijgen we als resultaat -1. Ook hier kunnen we een optionele parameter gebruiken: schrijven we X.indexOf("lief",7), dan wordt niet gezocht vanaf positie 0 (het begin van de string) maar vanaf positie 7, en het resultaat is in dat geval 17. Iets soortgelijks geldt voor de methode lastindexof, alleen wordt daar niet gezocht naar de eerste maar naar de laatste keer dat de substring voorkomt; er wordt dus gezocht vanaf het einde van de string. In ons voorbeeld geldt: X.lastIndexOf("lief") heeft de waarde 49; X.lastIndexOf("liefde") heeft de waarde -1 en X.lastIndexOf("lief",10) heeft de waarde 6. Overigens kent JavaScript voor het zoeken in strings ook een methode search. Deze maakt gebruik van zogenaamde "regelmatige uitdrukkingen" (regular expressions), net als de methoden match, replace, split, test en exec waarmee in strings kan worden gezocht, vervangen en verwijderd. Regular expressions en de bijbehorende methoden worden echter pas ondersteund vanaf JavaScript versie 1.2, en we zullen er hier niet verder op in gaan. 5

6 ARRAYS We hebben gezien dat we strings als geheel kunnen benaderen maar ook als een "verzameling" van individuele elementen (de losse letters waaruit de string bestaat). In dat opzicht lijken strings op "arrays": ook daar is sprake van een object dat individuele elementen bevat die onafhankelijk van elkaar kunnen worden benaderd. (Bij de taal Pascal zien we die verwantschap goed terug: wat in JavaScript een string heet, heette in Pascal oorspronkelijk een "array of char[acters]", dus een array bestaande uit lettertekens.) Arrays behoren, net als strings, tot de ingebouwde objecttypen van JavaScript en hebben, naast de property length die het aantal elementen in een array aangeeft, een aantal methoden waarmee de individuele elementen kunnen worden gemanipuleerd (bijvoorbeeld: samengevoegd of gesorteerd). Om arrays te kunnen gebruiken, moeten we ze eerst expliciet creëren met behulp van de "constructor" new. We kunnen bijvoorbeeld schrijven: X = new Array() en zo een array aanmaken die nog geen elementen bevat. Vervolgens kunnen we enkele elementen aan de array toevoegen, bijvoorbeeld: X[0] = "aap"; X[1] = "noot"; X[2] = "mies". We verwijzen dus naar een element van een array door middel van zijn "index", geplaatst tussen vierkante haken; en ook bij arrays beginnen we te tellen bij nul. Er bestaat echter een eenvoudiger manier om het array uit het voorbeeld aan te maken en te vullen. We kunnen namelijk ook schrijven: X = new Array("aap", "noot", "mies"). De elementen van het array hoeven overigens niet altijd strings te zijn, en we mogen ook elementen van verschillende typen door elkaar gebruiken, bijvoorbeeld: X = new Array("aap", , true). Het is zelfs mogelijk dat een element van een array zelf een array bevat, bijvoorbeeld: X[2] = new Array("a","b","c"); op deze manier ontstaat een "multidimensionale" (in dit geval: tweedimensionale) array. Om te verwijzen naar een individueel element van zo'n array schrijven we bijvoorbeeld: Y = X[2][1], waardoor Y de waarde "b" krijgt. Schrijven we: document.write(x[2]), dan wordt het hele array X[2] getoond, dus: "a,b,c". Op soortgelijke wijze kunnen we de inhoud van een array in een keer toekennen aan een ander array: Z = X[2]. We kunnen zelfs schrijven: document.write(x), met als resultaat: "aap,3.1415,a,b,c"; het multidimensionale array wordt in zo'n geval "opengevouwen" tot een eendimensionaal array. Behalve de expliciet gecreëerde arrays uit onze voorbeelden, kent JavaScript ook arrays die als het ware "impliciet" ontstaan bij het aanmaken van onze HTML-pagina's. Een voorbeeld hiervan is "links": dit array (dat zelf een property is van het object "document") bevat de links op onze pagina, in de volgorde waarin ze op de pagina voorkomen. Dit array "ziet" overigens alleen links die "reeds eerder" in de HTML zijn opgenomen. Bevat onze pagina twee links, een verwijzing naar document.links.length (het aantal elementen in dit array, dus: het aantal links op de pagina), en vervolgens een derde link, dan geeft document.links.length de waarde 2 en niet 3, omdat de laatste link nog niet "bekend" was op het moment van de verwijzing. Zoals we in latere hoofdstukken nog zullen zien, behandelt JavaScript niet alleen "links" (en het verwante "anchors"), maar ook de verschillende elementen van een formulier (<FORM>) als (impliciete) arrays. 6

7 BASISBEGRIPPEN OVERZICHT VAN ARRAYS Arrays worden vaak ook gegevensvelden of tabellen genoemd. var mijnarray = new Array(); Aan een variabele kan je altijd maar één waarde tegelijk toewijzen. Een Array daarentegen kan verschillende waarden bevatten. Men spreekt daarbij van verschillende elementen, waarbij elk element een waarde heeft. De afzonderlijke elementen gedragen zich bijgevolg als variabelen. In plaats van tien variabelen kan je dus ook een Array van tien elementen gebruiken. Arrays hebben nog een groot voordeel : de verschillende elementen worden doorlopend genummerd. In een lus kan je dan via een automatische teller de Array doorlopen. In onderstaand voorbeeld maken we eerst een Array met 3 elementen. De Array is gekend onder de naam namen. Het opvullen van de Array doe je door aan elk element van de Array een waarde toe te kennen. Het eerste element is namen[0] en krijgt de waarde "William" toegewezen. Elementen kunnen we dus aanspreken door de naam van de Array te laten volgen door een indexcijfer tussen vierkante haakjes: [ en ]. Dit indexcijfer is zero-based: het eerste cijfer is een nul. Het aantal elementen in een Array kan je opvragen via de eigenschap length van de Array. Je kan met een eenvoudige for-lus alle elementen van de Array aflopen. var namen = new Array(3); namen[0] = "William"; namen[1] = "Jos"; namen[2] = "Tine"; document.write("<br>aantal namen: " +namen.length); document.write("<br>eerste naam: " +namen[0]); document.write("<br>tweede naam: " +namen[1]); document.write("<hr>"); for(var i = 0; i < namen.length ; i++){ document.write("<br>naam" +(i+1) +": " +namen[i]); } 7

8 In dit tweede voorbeeld wordt een Array op een compacte manier gevuld met gemeenten. var gemeenten = new Array("Knokke","Brugge","Gent","Oostende"); document.write("<br>aantal gemeenten: " +gemeenten.length); for(var i = 0; i < gemeenten.length ; i++){ document.write("<br>gemeente" +(i+1) +": " +gemeenten[i]); } Een alternatieve manier om een Array af te lopen is met een for...in-lus. Hier neemt de variabele item de taak van de index over: voor elk element in de Array wordt het indexcijfer in de variabele item gestopt. var gemeenten = new Array("Knokke","Brugge","Gent","Oostende"); document.write(" Aantal gemeenten: " +gemeenten.length); for(var item in gemeenten){ document.write("<br>gemeente" +item +": " +gemeenten[item]); } 8

9 METHODEN Behalve de ene property "length" hebben arrays, zoals gezegd, een aantal methoden waarmee de individuele elementen kunnen worden gemanipuleerd. Met reverse kunnen we een array omdraaien zodat het laatste element het eerste wordt en andersom. Als geldt: X = new Array("a","b","c"), dan geeft document.write(x.reverse()) het resultaat "c,b,a". Met de methode sort kunnen we de elementen van het array alfabetisch sorteren: als geldt X = new Array("aap","noot","mies"), dan heeft X = X.sort() tot gevolg dat X[0] = "aap", X[1]="mies" en X[2]="noot". Geldt X = new Array(100,2,3,10,20,1), dan geeft document.write(x.sort()) het resultaat "1,10,100,2,20,3"! De elementen van een array kunnen worden samengevoegd tot een string met behulp van de methode join: als geldt X = new Array("aap","noot","mies"), dan krijgt mystring met mystring = X.join(":+") de waarde "aap:+noot:+mies". Hierbij is de "separator" (de tekens ":+" in het voorbeeld) optioneel; laten we die weg, dan krijgt mystring de waarde "aap,noot,mies". OVERZICHT METHODEN Arrays ondersteunen een aantal methoden: Zie tabel: Methode concat join pop push reverse shift slice Beschrijving Voeg de elementen van twee (of meer) Arrays samen Plaatst alle elementen van een Array in een String. De elementen worden gescheiden door een aangegeven delimeter (standaard een komma). Verwijdert en retourneert het laatste element van de Array Voegt een of meerdere elementen toe aan een Array en retourneert de nieuwe lengte van de Array Keert de volgorde van de Arrayelementen om Verwijdert en retourneert het eerste element van de Array Maakt een nieuwe Array van een aangegeven bereik in een Array. Argumenten: beginpositie en optioneel de eindpositie sort splice unshift Sorteert de elementen in de Array Elementen verwijderen en toevoegen aan een Array. Deze methode retourneert de verwijderde elementen. Argumenten: startpositie voor verwijderen, aantal te verwijderen elementen, nieuwe elementen Voegt een of meerdere elementen toe aan het begin van de Array en retourneert de nieuwe lengte 9

10 var dieren = new Array("koe","aap","ezel"); var beesten = new Array("paard","eend","kikker","hond"); document.write("<br>dieren: <b>" +dieren.join() +"</b>"); // als je join() niet gebruikt levert de naam van de Array ook een String document.write("<br>nog eens de dieren: <b>" +dieren +"</b>"); document.write("<br>beesten: <b>" +beesten.join("-") +"</b>"); document.write("<br>dieren en beesten: <b>" +dieren.concat(beesten) +"</b>"); document.write("<br>dieren omgekeerd: <b>" +dieren.reverse() +"</b>"); document.write("<br>dieren gesorteerd: <b>" +dieren.sort() +"</b>"); document.write("<br>beesten eruit: <b>" +beesten.splice(1,2) +"</b>"); document.write("<br>beesten over: <b>" +beesten +"</b>"); document.write("<br>dieren.pop(): <b>" +dieren.pop() +"</b>"); document.write("<br>dieren.push('kat'): <b>" +dieren.push("kat") +"</b>"); document.write("<br>dieren: <b>" +dieren +"</b>"); Bij het toepassen van een methode op een Array wordt deze onmiddellijk gemanipuleerd en is dus de originele Array veranderd. Wil je de originele Array bewaren, dan moet je die eerst 'kopiëren' in een ander Array-object. Dit is anders dan bij de String-methoden CONCLUSIE We hebben het deze keer gehad over strings en arrays, twee "ingebouwde" objecttypen van JavaScript. In het volgende hoofdstuk komen de eigenschappen en methoden van enkele andere ingebouwde objecten als Date en Math ter sprake. Daarnaast zullen we het hebben over objecten die je zelf definieert, en over zogenaamde browser-objecten. 1 0

11 Hoofdstuk: oefeningen arrays OEFENINGEN ARRAYS OEFENING 1: KLAS Schrijf met behulp van een Javascript functie een html pagina waarin je de voornaam van een klasgenoot moet typen en na bevestiging moet je zijn geboortejaar terugkrijgen. Maak gebruik van een Array om te zoeken. 1 1

Informatietechnologie 2. JavaScript. Strings, getallen, datums, arrays en loops. Kristof Michiels

Informatietechnologie 2. JavaScript. Strings, getallen, datums, arrays en loops. Kristof Michiels Informatietechnologie 2 JavaScript Strings, getallen, datums, arrays en loops Kristof Michiels In deze presentatie Strings: methods en properties Getallen Datums Arrays Loops 2 / 48 Strings: methods en

Nadere informatie

Lab Webdesign: Javascript 3 maart 2008

Lab Webdesign: Javascript 3 maart 2008 H5: OPERATORS In dit hoofdstuk zullen we het hebben over de operators (of ook wel: operatoren) in JavaScript waarmee allerlei rekenkundige en logische bewerkingen kunnen worden uitgevoerd. Daarbij zullen

Nadere informatie

Lab Webdesign: Javascript 11 februari 2008

Lab Webdesign: Javascript 11 februari 2008 H2: BASISBEGRIPPEN In dit hoofdstuk zullen er enkele basisbegrippen worden behandelt PLAATSING VAN JAVASCRIPT-CODE DE SCRIPT-TAG De script-tag geeft aan dat er gebruik zal worden gemaakt van een scripttaal.

Nadere informatie

Lab Webdesign: Javascript 11 februari 2008

Lab Webdesign: Javascript 11 februari 2008 H3: HERHALINGSLUSSEN EN LOGICA Om de voorbeelden niet nodeloos lang te maken, zullen we in het vervolg niet altijd de SCRIPT-tags en de HTML-commentaarregels herhalen. Om de JavaScript-opdrachten --de

Nadere informatie

Javascript oefenblad 1

Javascript oefenblad 1 Leer de basis van Javascript. Javascript oefenblad 1 Niels van Velzen Javascript oefenblad 1 Pagina 2 Inleiding Javascript is niet altijd even makkelijk. Vooral aan het begin is het even wennen hoe de

Nadere informatie

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Vraag 1: Expressies & Types OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Python maakt gebruik van enkele vaak voorkomende (data)types. Zo zijn er integers die behoren tot de gehele getallen (VB: 3), zijn er float s die behoren

Nadere informatie

Lab Webdesign: Javascript 25 februari 2008

Lab Webdesign: Javascript 25 februari 2008 H4: FUNCTIES We zullen in dit hoofdstuk zien hoe we functies moeten maken, aanroepen, argumenten doorgeven en waarden retourneren. Ook zullen we het hebben over het begrip "recursie", en laten zien hoe

Nadere informatie

Informatietechnologie 2. JavaScript. Functies, Objecten en toegang tot de DOM. Kristof Michiels

Informatietechnologie 2. JavaScript. Functies, Objecten en toegang tot de DOM. Kristof Michiels Informatietechnologie 2 JavaScript Functies, Objecten en toegang tot de DOM Kristof Michiels In deze presentatie Functies Objecten Toegang tot de DOM: basis 2 / 32 Functies Wat zijn functies? Kort gezegd

Nadere informatie

Variabelen en statements in ActionScript

Variabelen en statements in ActionScript Ontwikkelen van Apps voor ios en Android Variabelen en statements in ActionScript 6.1 Inleiding Als we het in de informatica over variabelen hebben, bedoelen we een stukje in het geheugen van de computer

Nadere informatie

3. Structuren in de taal

3. Structuren in de taal 3. Structuren in de taal In dit hoofdstuk behandelen we de belangrijkst econtrolestructuren die in de algoritmiek gebruikt worden. Dit zijn o.a. de opeenvolging, selectie en lussen (herhaling). Vóór we

Nadere informatie

De tag aan het begin van het PHPscript is "<?php" aan het einde van het PHPscript gebruik je "?>".

De tag aan het begin van het PHPscript is <?php aan het einde van het PHPscript gebruik je ?>. PHP Les 3 Commando ECHO Interessante links: o http://www.donboscozwijnaarde.be/~moermant/ o http://php.net/manual/en/function.echo.php o http://www.w3schools.com/php/default.asp Wat is PHP? PHP is een

Nadere informatie

Hoofdstuk 16: Zoek- en verwijzingsfuncties

Hoofdstuk 16: Zoek- en verwijzingsfuncties Hoofdstuk 16: Zoek- en verwijzingsfuncties 16.0 Inleiding Eén van de belangrijkste functies binnen Excel is de mogelijkheid om te zoeken naar een specifieke waarde binnen een groot aantal cellen met gegevens.

Nadere informatie

van PSD naar JavaScript

van PSD naar JavaScript 2015 van PSD naar JavaScript F. Vonk versie 2 19-9-2015 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. ontwikkelomgeving... - 3-3. programmeerconcepten... - 4 - statement... - 4 - sequentie... - 4 - variabele en

Nadere informatie

PYTHON REEKS 1: BASICS. Mathias Polfliet

PYTHON REEKS 1: BASICS. Mathias Polfliet PYTHON REEKS 1: BASICS Mathias Polfliet mpolflie@etrovub.be EENVOUDIGE REKENMACHINE 2 soorten getallen Getallen Z -> integers (gehele getallen) Getallen R -> floating points (reële getallen) Door beperkte

Nadere informatie

Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij

Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Hieronder ziet u alle functionaliteiten van uw teksteditor onder elkaar ( op alfabetische volgorde). Afbeelding (zie foto) Bestanden (zie link) Broncode Citaat Documenten

Nadere informatie

Het gegevensmodel en kubusformules. (tip 196)

Het gegevensmodel en kubusformules. (tip 196) Het gegevensmodel en kubusformules. (tip 196) Deze tip heeft betrekking op draaitabellen gemaakt met Excel 2010 PowerPivot, Excel 2013 PowerPivot en draaitabellen gemaakt van het Gegevensmodel Excel 2013.

Nadere informatie

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac 2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac Deze cursus bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten 3. Werkblad gebruiken voor een (eenvoudige) boekhouding

Nadere informatie

Uitwerking Tweede deeltentamen Imperatief programmeren - versie 1 Vrijdag 21 oktober 2016, uur

Uitwerking Tweede deeltentamen Imperatief programmeren - versie 1 Vrijdag 21 oktober 2016, uur Uitwerking Tweede deeltentamen Imperatief programmeren - versie 1 Vrijdag 21 oktober 2016, 13.00-15.00 uur 1. De situatie die ontstaat door class A : B C D; kan beschreven worden door (a) B is een A (b)

Nadere informatie

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Vraag 1: Python als een eenvoudige rekenmachine Python maakt gebruik van enkele vaak voorkomende (data)types. Zo zijn er integers die behoren tot de gehele getallen (VB: 3) en

Nadere informatie

Query SQL Boekje. Fredrik Hamer

Query SQL Boekje. Fredrik Hamer Query SQL Boekje Query SQL Boekje Fredrik Hamer Schrijver: Fredrik Hamer Coverontwerp: Fredrik Hamer ISBN: 9789402162103 Fredrik Hamer Inhoudsopgave A. Aanhef bepalen 17 Aantal 18 Aantal dagen tussen

Nadere informatie

Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes

Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes Simulatie - object Ruimte - objecten Deeltje - objecten Button - objecten Simulatie Samenhang van objecten sim geërfd van Form stap zelf gedeclareerd auto r1

Nadere informatie

Lab Webdesign: Javascript 7 april 2008

Lab Webdesign: Javascript 7 april 2008 H8: FORMULIEREN In dit hoofdstuk komt het "form"-object aan de orde: we zullen zien hoe we JavaScript kunnen gebruiken voor het manipuleren en valideren van de gegevens die een eindgebruiker invult in

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Werken met arrays

Hoofdstuk 7: Werken met arrays Programmeren in Microsoft Visual Basic 6.0, lessenserie voor het voortgezet onderwijs HAVO/VWO David Lans, Emmauscollege, Marnix Gymnasium Rotterdam, januari 2004 Hoofdstuk 7: Werken met arrays 7.0 Leerdoel

Nadere informatie

Programmeermethoden NA. Week 6: Lijsten

Programmeermethoden NA. Week 6: Lijsten Programmeermethoden NA Week 6: Lijsten Kristian Rietveld http://liacs.leidenuniv.nl/~rietveldkfd/courses/prna2016/ Getal opbouwen Stel je leest losse karakters (waaronder cijfers) en je moet daar een getal

Nadere informatie

Disclaimer Het bestand dat voor u ligt, is nog in ontwikkeling. Op verzoek is deze versie digitaal gedeeld. Wij willen de lezer er dan ook op wijzen

Disclaimer Het bestand dat voor u ligt, is nog in ontwikkeling. Op verzoek is deze versie digitaal gedeeld. Wij willen de lezer er dan ook op wijzen Disclaimer Het bestand dat voor u ligt, is nog in ontwikkeling. Op verzoek is deze versie digitaal gedeeld. Wij willen de lezer er dan ook op wijzen dat er zowel typografische als inhoudelijke onvolkomenheden

Nadere informatie

Korte uitleg: Wat doet de shell met mijn commandoregel?

Korte uitleg: Wat doet de shell met mijn commandoregel? Korte uitleg: Wat doet de shell met mijn commandoregel? Het onderstaande is heel erg Bash gericht, maar geldt i.h.a. ook voor andere shells. Vooral als het om "begrip" gaat. Iedere regel die aan de shell

Nadere informatie

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding OVERZICHT VAN HET PROGRAMMEREN Inleiding Als je leert programmeren lijkt het nogal overweldigend om die eerste stappen te doorworstelen. Er zijn dan ook heel wat programmeertalen (Java, Ruby, Python, Perl,

Nadere informatie

Programmeermethoden NA

Programmeermethoden NA Programmeermethoden NA Week 6: Lijsten Kristian Rietveld http://liacs.leidenuniv.nl/~rietveldkfd/courses/prna/ Bij ons leer je de wereld kennen 1 Getal opbouwen Stel je leest losse karakters (waaronder

Nadere informatie

Datatypes Een datatype is de sort van van een waarde van een variabele, veel gebruikte datatypes zijn: String, int, Bool, char en double.

Datatypes Een datatype is de sort van van een waarde van een variabele, veel gebruikte datatypes zijn: String, int, Bool, char en double. Algemeen C# Variabele Een variabele is een willekeurige waarde die word opgeslagen. Een variabele heeft altijd een datetype ( De soort waarde die een variabele bevat). Datatypes Een datatype is de sort

Nadere informatie

Combinatorische Algoritmen: Binary Decision Diagrams, Deel III

Combinatorische Algoritmen: Binary Decision Diagrams, Deel III Combinatorische Algoritmen: Binary Decision Diagrams, Deel III Sjoerd van Egmond LIACS, Leiden University, The Netherlands svegmond@liacs.nl 2 juni 2010 Samenvatting Deze notitie beschrijft een nederlandse

Nadere informatie

Hieronder ziet u alle functionaliteiten van uw teksteditor onder elkaar ( op alfabetische volgorde).

Hieronder ziet u alle functionaliteiten van uw teksteditor onder elkaar ( op alfabetische volgorde). Uw TEKSTEDITOR - alle iconen op een rij Hieronder ziet u alle functionaliteiten van uw teksteditor onder elkaar ( op alfabetische volgorde). Afbeelding (zie foto) Bestanden (zie link) Broncode Citaat Documenten

Nadere informatie

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl Excel reader Beginner Gemiddeld Auteur Bas Meijerink E-mail bas@excel-programmeur.nl Versie 01D00 Datum 01-03-2014 Inhoudsopgave Introductie... - 3 - Hoofdstuk 1 - Databewerking - 4-1. Inleiding... - 5-2.

Nadere informatie

maplev 2010/7/12 14:02 page 15 #17 Nadere detaillering van een aantal zaken van Module 1 Geen,, " ", \, save, read, protect, unprotect

maplev 2010/7/12 14:02 page 15 #17 Nadere detaillering van een aantal zaken van Module 1 Geen,,  , \, save, read, protect, unprotect maplev 2010/7/12 14:02 page 15 #17 Module 2 Het gebruik van Maple, vervolg Onderwerp Voorkennis Expressies Nadere detaillering van een aantal zaken van Module 1 Geen,, " ", \, save, read, protect, unprotect

Nadere informatie

Programmeren (1) Examen NAAM:

Programmeren (1) Examen NAAM: Schrijf al je antwoorden op deze vragenbladen (op de plaats die daarvoor is voorzien) en geef zowel klad als net af. Bij heel wat vragen moet je zelf Java-code schrijven. Hou dit kort en bondig. Je hoeft

Nadere informatie

Office LibreOffice Werkblad gebruiken

Office LibreOffice Werkblad gebruiken office_lo_werkblad_gebruiken/05-03-15/pag 1/6 Office LibreOffice Werkblad gebruiken Deze les bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten

Nadere informatie

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1

OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Vraag 1: Expressies & Types OEFENINGEN PYTHON REEKS 1 Python maakt gebruik van enkele vaak voorkomende (data)types. Zo zijn er integers die behoren tot de gehele getallen (VB: 3), zijn er float s die behoren

Nadere informatie

Software Instructions for Real Kids - Felix Plesoianu (2009) en Kris Merckx (2013) - Creative Commons License

Software Instructions for Real Kids - Felix Plesoianu (2009) en Kris Merckx (2013) - Creative Commons License SIRK Software Instructions for Real Kiddies (versie 0.247) De programmeeromgeving, interpreter en compiler kan je online gebruiken op www.ardeco.be/sirk Variabele Functies Functienaam Parameters Voorbeeld

Nadere informatie

4. Plak de gekopieerde tekst op de plaats van de cursor als pure tekst. 5. Plak de gekopieerde tekst op de plaats van de cursor vanuit Word

4. Plak de gekopieerde tekst op de plaats van de cursor als pure tekst. 5. Plak de gekopieerde tekst op de plaats van de cursor vanuit Word 1. Code. Toon HTML code van de tekst 2. Verwijder de opmaak van de geselecteerde tekst. 3. Plak de gekopieerde tekst op de plaats van de cursor 4. Plak de gekopieerde tekst op de plaats van de cursor als

Nadere informatie

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding. Het spiraalmodel. De programmeertaal. vervolgens de berekening van het totale bedrag, incl. BTW:

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding. Het spiraalmodel. De programmeertaal. vervolgens de berekening van het totale bedrag, incl. BTW: OVERZICHT VAN HET PROGRAMMEREN Inleiding Als je leert programmeren lijkt het nogal overweldigend om die eerste stappen te doorworstelen. Er zijn dan ook heel wat programmeertalen (Java, Ruby, Python, Perl,

Nadere informatie

Trippeltrap Content Management System

Trippeltrap Content Management System Handleiding Trippeltrap Content Management System versie 2.4 Aanmelden Voordat u de tekst op uw webpagina kunt aanpassen, moet u zich eerst aanmelden. Bovenaan de pagina vindt u een link naar het intranet.

Nadere informatie

In de tweede regel plaatsen we in het gereserveerde stukje geheugen een getal.

In de tweede regel plaatsen we in het gereserveerde stukje geheugen een getal. 4. Array s Een array is een geïndexeerde variabele. Deze zin zal de nodig vragen oproepen, waarop enige uitleg van toepassing is. Met variabelen hebben we al kennis gemaakt. In een variabele kun je iets

Nadere informatie

Web building gevorderden: CSS & JavaScript. Karel Nijs 2008/11

Web building gevorderden: CSS & JavaScript. Karel Nijs 2008/11 Web building gevorderden: CSS & JavaScript Karel Nijs 2008/11 Webbuilding gevorderden les 3 JavaScript intro JavaScript invoegen JavaScript statements JavaScript popup berichten JavaScript functies JavaScript

Nadere informatie

Algemeen. Rorschachtest. Algemene info

Algemeen. Rorschachtest. Algemene info Algemeen Als Python de volgende regel moet lezen uit een tekstbestand, dan wordt er gelezen tot en met de eerstvolgende newline ('\n') of tot het einde van het bestand. Het laatste karakter van de regel

Nadere informatie

Visual Basic.NET. Visual Basic.NET. M. den Besten 0.3 VB. NET

Visual Basic.NET. Visual Basic.NET. M. den Besten 0.3 VB. NET Visual Basic.NET M. den Besten 0.3 VB. NET Inhoud Voorwoord Deel 1 Visual Basic.NET 1.1 Inleiding...13 1.2 De programmeertaal Visual Basic.NET...14 1.3 Microsoft Visual Basic 2010 Express Edition...15

Nadere informatie

VBA voor doe het Zelvers deel 22. Handleiding van Helpmij.nl. Auteur: leofact

VBA voor doe het Zelvers deel 22. Handleiding van Helpmij.nl. Auteur: leofact VBA voor doe het Zelvers deel 22 Handleiding van Helpmij.nl Auteur: leofact december 2015 Vorige aflevering In de vorige aflevering werden de regular expressions behandeld. Voor VBA zijn deze beschikbaar

Nadere informatie

Uitzendkracht rol. 30 maart 2011 Akyla bv. copyright Akyla bv

Uitzendkracht rol. 30 maart 2011 Akyla bv. copyright Akyla bv Uitzendkracht rol 30 maart 2011 Akyla bv copyright Akyla bv Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMEEN... 4 2.1 ICOONTJES... 5 2.2 OVERZICHTEN... 5 2.3 ROLLEN... 6 2.4 PROCESTYPES... 7 3. DE UITZENDKRACHT

Nadere informatie

Relatieve en Absolute adressering

Relatieve en Absolute adressering Klik op ENTER om je formule te bevestigen Relatieve en Absolute adressering Relatieve adressering Typ het volgend voorbeeld nu: Wanneer je de formule sleept met de vulgreep, dan zie je dat de formule zich

Nadere informatie

Hoofdstuk 15: Tekstfuncties

Hoofdstuk 15: Tekstfuncties Hoofdstuk 15: Tekstfuncties 15.0 Inleiding Tekstfuncties helpen bij het bewerken van tekstuele gegevens zoals je het wilt hebben. Bijvoorbeeld: je kunt er onafgewerkte gegevens die typefouten of ongewenste

Nadere informatie

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES In Excel bestaat reeds een uitgebreide reeks van functies zoals SOM, GEMIDDELDE, AFRONDEN, NU enz. Het is de bedoeling om functies aan deze lijst toe te voegen door in Visual

Nadere informatie

AFO Vergelijken van documenten

AFO Vergelijken van documenten AFO 114 - Vergelijken van documenten 114.1 Inleiding Met behulp van AFO 114 kunt u titelbeschrijvingen vergelijken als voorbereiding op het samenvoegen van gelijke records. Gebruik deze AFO voor: Het opsporen

Nadere informatie

DATABASEBEHEER IN EXCEL

DATABASEBEHEER IN EXCEL DATABASEBEHEER IN EXCEL 1. LIJSTEN Een lijst is een reeks van rijen met gelijksoortige gegevens waarvan de eerste rij de labels (veldnamen) bevat. Een voorbeeld: Je kunt een lijst beschouwen als een eenvoudige

Nadere informatie

Programmeren: Visual Basic

Programmeren: Visual Basic PETERSTUYVESANT COLLEGE INFORMATICA 2009-2010 Programmeren: Visual Basic Document Afbaking 01. VERSCHILLENDE PROGRAMMEERTALEN 02. PROGRAMMEER PAKKETTEN 03. GUI 03.1 GUI ELEMENTEN 03.2 GUI EIGENSCHAPPEN

Nadere informatie

HANDLEIDING Q1600 Fashion

HANDLEIDING Q1600 Fashion HANDLEIDING Q1600 Fashion Pag.: 1 Inhoudsopgave Inleiding...3 Beheer...4 Kleurlijsten beheren...4 Kleurlijst groep aanmaken...6 Kleurlijst groep verwijderen...6 Kleuren (kleurnummers) aanmaken/wijzigen...7

Nadere informatie

6.2 VBA Syntax. Inleiding Visual Basic

6.2 VBA Syntax. Inleiding Visual Basic 6.2 VBA Syntax Wij gaan de Visual Basic Editor opnieuw openen, om de instructie die wij zojuist getypt hebben, nader te bekijken. Klik te tab Hulpmiddelen voor databases Klik op Maken Macro s en Code -

Nadere informatie

Rekenen aan wortels Werkblad =

Rekenen aan wortels Werkblad = Rekenen aan wortels Werkblad 546121 = Vooraf De vragen en opdrachten in dit werkblad die vooraf gegaan worden door, moeten schriftelijk worden beantwoord. Daarbij moet altijd duidelijk zijn hoe de antwoorden

Nadere informatie

PYTHON REEKS 2: FUNCTIES. Mathias Polfliet

PYTHON REEKS 2: FUNCTIES. Mathias Polfliet PYTHON REEKS 2: FUNCTIES Mathias Polfliet mpolflie@etrovub.be TERUG NAAR PYTHON BASICS VRAAG 1: VOLUME BOL Het volume van een bol met straal r is 4 3 πr3 π Wat is het volume in cm³ van een bol met straal

Nadere informatie

Info-books. Toegepaste Informatica. Handleiding. Deel 40c : Gegevensbeheer en algoritmen in Access. HA40c. Jos Gils Erik Goossens

Info-books. Toegepaste Informatica. Handleiding. Deel 40c : Gegevensbeheer en algoritmen in Access. HA40c. Jos Gils Erik Goossens Info-books HA40c Toegepaste Informatica Handleiding Deel 40c : Gegevensbeheer en algoritmen in Access Jos Gils Erik Goossens Veldlengte Het maximale aantal tekens dat in een veld kan ingevoerd worden.

Nadere informatie

PLAKKEN Nadat u een gedeelte heeft geknipt of gekopieerd kunt u met dit icoon de selectie weer in het veld plakken.

PLAKKEN Nadat u een gedeelte heeft geknipt of gekopieerd kunt u met dit icoon de selectie weer in het veld plakken. KNIPPEN Als u na de selectie van een gedeelte van een tekst of een afbeelding op dit icoon klikt, knipt u de selectie uit het veld. Op deze manier kunt u het geselecteerde verwijderen, maar het ook juist

Nadere informatie

Maak automatisch een geschikte configuratie van een softwaresysteem;

Maak automatisch een geschikte configuratie van een softwaresysteem; Joost Vennekens joost.vennekens@kuleuven.be Technologiecampus De Nayer We zijn geïnteresseerd in het oplossen van combinatorische problemen, zoals bijvoorbeeld: Bereken een lessenrooster die aan een aantal

Nadere informatie

Informatica: C# WPO 9

Informatica: C# WPO 9 Informatica: C# WPO 9 1. Inhoud Functies (functies met return-waarde) 2. Oefeningen Demo 1: Som Demo 2: Min en max of array Demo 3: Retourneer array van randomwaarden A: Absolute waarde A: Afstand A: Aantrekkingskracht

Nadere informatie

MS Publisher. Module 0. tccbk00228. MS Publisher, versie 2000 (NL) Nummer: 228 (11062002) The Courseware Company

MS Publisher. Module 0. tccbk00228. MS Publisher, versie 2000 (NL) Nummer: 228 (11062002) The Courseware Company MS Publisher Module 0 tccbk00228 MS Publisher, versie 2000 (NL) Nummer: 228 (11062002) The Courseware Company Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel

Nadere informatie

Digi Dossier - Aanmaken en koppelen scans concept_software

Digi Dossier - Aanmaken en koppelen scans concept_software In deze handleiding wordt uitgelegd op welke wijze: - het digitale dossier te benaderen is; - het digitale dosier is ingedeeld; - hoe gescande bescheiden gekoppeld kunnen worden aan een - persoon - object

Nadere informatie

Instellen Finchline Topics & Booleaans zoeken

Instellen Finchline Topics & Booleaans zoeken Instellen Finchline Topics & Booleaans zoeken Versie 3.0 Introductie In deze handleiding wordt uitgelegd hoe je in Finchline topics kunt instellen. Een topic is een zoekactie naar een bepaald onderwerp.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren De programmeertalen die tot nu toe genoemd zijn, zijn imperatieve of procedurele programmeertalen. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet

Nadere informatie

SQL Aantekeningen 3. Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl. 22 mei 2003

SQL Aantekeningen 3. Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl. 22 mei 2003 SQL Aantekeningen 3 Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl 22 mei 2003 Samenvatting In deze aflevering: het selecteren van tuples, operaties op strings, en aggregatie functies. Verder kijken we naar iets

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Eigenschappen

Hoofdstuk 1 - Eigenschappen Wiskunde Leerjaar 2 - periode 2 Rekenen met letters Hoofdstuk - Eigenschappen De commutatieve eigenschap. Tel de volgende getallen bij elkaar op: Maakt het uit in welke volgorde je twee getallen bij elkaar

Nadere informatie

Les 9: formulier controle met javascript.

Les 9: formulier controle met javascript. Les 9: formulier controle met javascript. Javascript is erg veel gebruikt bij internet toepassingen. In tegenstelling tot PHP, wat een server side scripting is, is java client side scripting. Dwz, niet

Nadere informatie

PHP. Les 4 : Variabelen

PHP. Les 4 : Variabelen PHP Les 4 : Variabelen Interessante links: o http://www.dbzweb.be/moermant/ o http://php.net/manual/en/function.echo.php o http://www.w3schools.com/php/default.asp Wat zijn variabelen? Variabelen zijn

Nadere informatie

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd.

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd. BASISINSTRUCTIES SQL SQL : Structured Query Language is een taal gericht op het ondervragen van een relationele database en die aan veel klassieke databasemanagementsystemen kan worden gekoppeld. SQL is

Nadere informatie

Procedure voor het verkrijgen van een Excel werklijst op basis van een ontvangen gedcom bestand

Procedure voor het verkrijgen van een Excel werklijst op basis van een ontvangen gedcom bestand Het probleem bij het samenvoegen van stamboom bestanden is dat er geen «automatische» methode bestaat of, naar mijn mening, geprogrammeerd kan worden, die via het importeren van een gedcom bestand of welke

Nadere informatie

Programmeren in C++ Efficiënte zoekfunctie in een boek

Programmeren in C++ Efficiënte zoekfunctie in een boek Examen Software Ontwikkeling I 2e Bachelor Informatica Faculteit Wetenschappen Academiejaar 2010-2011 21 januari, 2011 **BELANGRIJK** 1. Lees eerst de volledige opgave (inclusief de hints/opmerkingen)!

Nadere informatie

Cursus Excel voor beginners (6) Functies.

Cursus Excel voor beginners (6) Functies. Cursus Excel voor beginners (6) Functies. Handleiding van Auteur: CorVerm September 2008 Functies in Excel. Laten we eerst even kijken wat een functie is. Een functie bestaat uit een aantal argumenten

Nadere informatie

Access voor beginners - hoofdstuk 25

Access voor beginners - hoofdstuk 25 Access voor beginners - hoofdstuk 25 Handleiding van Auteur: OctaFish Oktober 2014 Werken met Klassemodules Tot nu toe heb ik in de cursus Access veel gewerkt met formulieren, en met procedures en functies.

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide 13. 1 Excel 2007-2010 Basis 15

INHOUD. Ten geleide 13. 1 Excel 2007-2010 Basis 15 INHOUD Ten geleide 13 1 Excel 2007-2010 Basis 15 1.1 Inleiding 15 1.2 Excel 2007-2010 samengevat 15 1.2.1 Configuratie instellen en de werkomgeving aanpassen 15 1.2.1.1 Een knop toevoegen aan de werkbalk

Nadere informatie

Labo 2 Programmeren II

Labo 2 Programmeren II Labo 2 Programmeren II L. Schoofs K. van Assche Gebruik Visual Studio 2005 om een programma te ontwikkelen dat eenvoudige grafieken tekent. Deze opgave heb je vorig academiejaar reeds in Java geïmplementeerd.

Nadere informatie

Programmeermethoden NA. Week 5: Functies (vervolg)

Programmeermethoden NA. Week 5: Functies (vervolg) Programmeermethoden NA Week 5: Functies (vervolg) Kristian Rietveld http://liacs.leidenuniv.nl/~rietveldkfd/courses/prna/ Bij ons leer je de wereld kennen 1 Functies Vorige week bekeken we functies: def

Nadere informatie

Jarno Verhoogt 21 mei 2014 Stud. Nr. 500684953 Docent: Joost Faber. Deeltoets 2: Hoe maak je met javascript een eenvoudige slideshow?

Jarno Verhoogt 21 mei 2014 Stud. Nr. 500684953 Docent: Joost Faber. Deeltoets 2: Hoe maak je met javascript een eenvoudige slideshow? Jarno Verhoogt 21 mei 2014 Stud. Nr. 500684953 Docent: Joost Faber Deeltoets 2: Hoe maak je met javascript een eenvoudige slideshow? Inleiding Dit is een eenvoudige handleiding om in javascript een simpele

Nadere informatie

#Stap 1 Uw account activeren en inloggen

#Stap 1 Uw account activeren en inloggen Inhoud #Stap 1 Uw account activeren en inloggen... 2 #Stap 2 Een test dossier aanmaken... 3 #Stap 3 Uw overzichtspagina... 3 #Stap 4 Het Dashboard... 4 #Optie 1 Bekijken... 4 #Optie 2 Wijzigen... 5 #Optie

Nadere informatie

Small Basic Programmeren Text Console 2

Small Basic Programmeren Text Console 2 Oefening 1: Hoogste getal Je leest een reeks positieve gehele getallen in totdat je het getal 0 (nul) invoert. Daarna stopt de invoer en druk je een regel af met het hoogste getal uit de reeks. Voorbeeld:

Nadere informatie

Korte uitleg: Haakjes en Aanhalingstekens

Korte uitleg: Haakjes en Aanhalingstekens Korte uitleg: Haakjes en Aanhalingstekens Wie naar een wat ingewikkelder bash script kijkt ziet een verwarrende hoeveelheid van allerlei soorten haakjes en aanhalingstekens. Die verwarring is normaal gezien

Nadere informatie

5 april _iv3_indeling_JSON.docx

5 april _iv3_indeling_JSON.docx Verplichte indeling Elk iv3-json bestand bestaat uit 3 verplichte elementen met binnen elk element een aantal verplichte elementen en/of sleutels: (alle elementen en sleutels zijn met kleine letters en

Nadere informatie

EXCEL BASIS 2013

EXCEL BASIS 2013 EXCEL BASIS 2013 WWW.I-LEARNING.BE - 4 FORMULE-INVOER ALS EXCEL EEN BEREKENING MOET DOEN, MOET JE EEN FORMULE OF EEN FUNCTIE INVOEREN 4.1 OPERATOREN + om op te tellen - om af te trekken / om te delen *

Nadere informatie

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4/CS 5

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4/CS 5 Formulieren maken met Dreamweaver CS 4/CS 5 In deze handleiding leer je om een formulier en elementen die je binnen een formulier kunt gebruiken, te ontwerpen met Dreamweaver. Het uitgangspunt is dat dit

Nadere informatie

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Objecten Programmeren voor de Sport: Een inleiding tot JAVA objecten Wetenschapsweek 20 November 2012 Tony Wauters en Tim Vermeulen tony.wauters@kahosl.be en tim.vermeulen@kahosl.be

Nadere informatie

Handboek ZooEasy Online Contacten

Handboek ZooEasy Online Contacten Handboek ZooEasy Online Contacten Datum: juni 2012 Versie: 1.04 Inhoudsopgave 1. ONDERHOUD CONTACTEN... 3 1.1. INLEIDING... 3 1.1.1. KOPPELING BASISTABELLEN... 3 1.1.2. KOPPELING ROLLEN EN AUTORISATIES...

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 5 Nieuwsbrief 5 Introductie Visual Steps 6 Wat heeft u nodig? 6 Voorkennis 7 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 5 Nieuwsbrief 5 Introductie Visual Steps 6 Wat heeft u nodig? 6 Voorkennis 7 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 5 Nieuwsbrief... 5 Introductie Visual Steps... 6 Wat heeft u nodig?... 6 Voorkennis... 7 Hoe werkt u met dit boek?... 7 De website bij het boek... 8 Toets uw kennis... 8 Voor

Nadere informatie

Websnelkoppelingen. Krishna Tateneni Yves Arrouye Vertaling van het handboek: Niels Reedijk Vertaler/Nalezer: Alexander S. Koning

Websnelkoppelingen. Krishna Tateneni Yves Arrouye Vertaling van het handboek: Niels Reedijk Vertaler/Nalezer: Alexander S. Koning Krishna Tateneni Yves Arrouye Vertaling van het handboek: Niels Reedijk Vertaler/Nalezer: Alexander S. Koning 2 Inhoudsopgave 1 Websnelkoppelingen 4 1.1 Inleiding...........................................

Nadere informatie

Handleiding Content Management Systeem

Handleiding Content Management Systeem Handleiding Content Management Systeem Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inloggen... 3 2. Paginavolgorde... 3 3. Pagina en menutitel... 3 4. Pagina s bewerken... 4 5. De tekstverwerker... 4 6. Interne

Nadere informatie

MS Excel. Module 0. MS Excel, versie 2000 (UK) Nummer: 187 (11062002) The Courseware Company

MS Excel. Module 0. MS Excel, versie 2000 (UK) Nummer: 187 (11062002) The Courseware Company MS Excel Module 0 MS Excel, versie 2000 (UK) Nummer: 187 (11062002) The Courseware Company Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Een gelinkte lijst in C#

Een gelinkte lijst in C# Een gelinkte lijst in C# In deze tutorial ga demonstreren hoe je een gelinkte lijst kan opstellen in C#. We gaan een klasse schrijven, die een gelijkaardige functionaliteit heeft als een ArrayList, namelijk

Nadere informatie

Voorgeslacht rapport generator

Voorgeslacht rapport generator Beschrijving Voorgeslacht rapport generator versie 3.5 (16 mei 2006) auteur:berend Meijer De voorgeslacht rapport generator is een sjabloon voor gebruik met het genealogie-programma Aldfaer (www.aldfaer.nl).

Nadere informatie

Clang 1.3.0. Release Notes. created by

Clang 1.3.0. Release Notes. created by Clang 1.3.0 Release Notes created by Release 1.3.0 Niet zonder trots, presenteren wij Clang 1.3.0. Een release die geheel in het teken staat van de nieuwe split-run functionaliteit en de geheel vernieuwde

Nadere informatie

Accordeerder rol. 29 mei 2009 Akyla bv. copyright Akyla bv

Accordeerder rol. 29 mei 2009 Akyla bv. copyright Akyla bv Accordeerder rol 29 mei 2009 Akyla bv copyright Akyla bv Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMEEN... 4 2.1 ICOONTJES...5 2.2 OVERZICHTEN... 5 2.3 ROLLEN... 6 2.4 PROCESTYPES...7 3. DE INLENER ROL (ACCORDEERDER)...9

Nadere informatie

LAVS uploaden adressenlijst

LAVS uploaden adressenlijst LAVS uploaden adressenlijst Adressenlijst toevoegen in Bezit bij complex RWS INFORMATIE - Uitgegeven door RWS Leefomgeving Informatie Datum 19 juli 2017 Status definitief Versie 1.0 Inleiding Uploaden

Nadere informatie

1 Inleiding Installatie 21. WAMP met Apache Friends 23. XAMPP starten en controleren 26. LAMP 32 De installatie ongedaan maken 33

1 Inleiding Installatie 21. WAMP met Apache Friends 23. XAMPP starten en controleren 26. LAMP 32 De installatie ongedaan maken 33 0DD&) QO( l 1 Inleiding 13 De betekenis van PHP 14 Voorkennis 15 Wat dit boek niet biedt 15 PHP 5 - Een routebeschrijving door dit boek 1 5 Zo kunt u de weg vinden 17 Een dankwoord van de auteur 18 Copyright

Nadere informatie

Extra: Hoe u uw website met HTML kunt verbeteren

Extra: Hoe u uw website met HTML kunt verbeteren Extra: Hoe u uw website met HTML kunt verbeteren HTML is een afkorting van Hyper Text Markup Language. Zoals de term al zegt is het een "opmaak taal", dat wil zeggen het vertelt de browser door middel

Nadere informatie

ADRESSEN-BEHEER (24-12-2013)

ADRESSEN-BEHEER (24-12-2013) ADRESSEN-BEHEER (24-12-2013) SYSTEEMVEREISTEN... 2 ALGEMEEN... 2 BESTAND... 4 - ANDER ADRESSENBESTAND... 4 - KOPIËREN NAAR ANDERE DRIVE... 4 - KOPIËREN VANAF ANDERE DRIVE... 4 - AFSLUITEN... 4 AANPASSEN...

Nadere informatie

Courbois Software WebDesignEditor. WYSIWYG-Editor

Courbois Software WebDesignEditor. WYSIWYG-Editor Courbois Software WebDesignEditor WYSIWYG-Editor 2006-2012 Courbois Software Beuningen Fazantlaan 63, 6641 XW Beuningen. www.courboissoftware.com & www.cs-webdesign.nl 024 677 25 46 - info@cs-webdesign.nl

Nadere informatie

Normaliseren van tabellen Praktische oefeningen

Normaliseren van tabellen Praktische oefeningen Normaliseren van tabellen Praktische oefeningen Oefening 1 : Het gebruik van een OPZOEKTABEL Maak eerst een backup van de werkende versie In onze eigen database moeten we het principe van een opzoektabel

Nadere informatie

VBA voor Doe het Zelvers deel 20

VBA voor Doe het Zelvers deel 20 VBA voor Doe het Zelvers deel 20 Handleiding van Auteur: leofact Augustus 2015 handleiding: VBA voor Doe het Zelvers deel 20 Vorige aflevering In het vorige deel werd besproken hoe je de structuur en vensteropbouw

Nadere informatie