Koivoer op de korrel deel I

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Koivoer op de korrel deel I"

Transcriptie

1 Koivoer op de korrel deel I Je bent wat je eet is een uitdrukking die je steeds vaker hoort. Of dit je nu het recht geeft om iemand voor lekkere druif of bal gehakt! uit te maken weet ik niet, maar feit is dat men zich steeds meer verdiept in voeding en voedingssupplementen voor menselijke consumptie. We vervetten en daar moet iets aan gebeuren, aldus de betweterige spotjes van Postbus 51. Atkinson en Montignac varen er wel bij. Toch is het natuurlijk heel belangrijk wat je eet en komt de eerder genoemde uitdrukking natuurlijk niet uit de lucht vallen. Maar hoe zit dat nu met koivoer? Geven wij onze parels wel het juiste voer met de juiste ingrediënten? Om hier meer inzicht in te geven heb ik Mike van Zijl bereid gevonden hier eens wat meer over uit te wijden. Mike houdt zich al ruim 10 jaar bezig met het samenstellen van voer voor karpers en is vanwege zijn liefde voor koi en zijn interesse op het gebied van diervoeding een eigen koivoer gaan ontwikkelen. Ik neem me dan ook voor om hem helemaal door te zagen en heb een flinke waslijst met vragen voorbereid. Gelukkig is Mike een spraakzaam type, met als gevolg dat het geplande interview tot diep in de nacht duurt. Wel spreken we af een niet al te wetenschappelijke benadering te kiezen aangezien het doel van dit artikel is om u bewust te maken van het belang van goed koivoer. Niet om u na het lezen van dit stuk als voedingsdeskundige aan de bak te krijgen. Na een sens(eo)ationeel bakkie koffie, de nodige koipraat en natuurlijk de bezichtiging van mijn vijver, schuiven we aan tafel. Mike heeft een grote tas bij zich en haalt daar twee grote witte kunststof containers uit. Zo Joop, dit is nu het unieke koivoer. De grootste container is ijskoud en al snel vormt zich een condenslaag op het oppervlak. Als Mike het schroefdeksel eraf draait haalt hij er een hand grijsbruine pellets uit en strooit er wat van in mijn handen. De pellets zijn ijskoud en diepgevroren. Op het etiket lees ik de toepasselijke naam Frostbites. Mike heeft ook wat ontdooide pellets meegenomen en hij bijt er een door. Het ziet er in ieder geval anders uit dan al het andere koivoer wat ik tot nu toe gezien heb. Nieuwsgierig geworden wat mijn koi er van vinden besluit ik er wat van te voeren. Mike weet dat mijn vijverwater op 15 graden zit en daar is deze variant van z n voer voor gemaakt. Mijn koi weten al hoe laat het is en liggen bij de opening van mijn overkapping klaar als ik een handje pellets in het water gooi. Verbaasd kijken ze hoe de pellets naar de bodem zinken en deze keer niet drijven zoals ze de laatste tijd gewend zijn. Mijn Shiro Utsuri duikt er vrijwel meteen achteraan, de rest van de vissen blijven luid smakkend het wateroppervlak afstruinen. Eén voor één duiken ook mijn andere vissen naar beneden, de Sanke ( hij is een beetje dom ) traditioneel als laatste. Het voer wordt gretig verorberd en de vissen blijven nog lang in het bodemsubstraat grondelen in de hoop nog een verdwaalde korrel tegen te komen.

2 Mike vertelt me dat hij met zijn nieuw opgerichte bedrijf NEDKOI in het voorjaar zijn voer op de markt gaat lanceren. Het eerste volledige koivoer in diepvriesvorm. Mike is al jaren kritisch op het gebied van diervoeding en hanteert de stelling dat een huisdier geen vrije keus heeft in de bepaling van zijn voedingspatroon. Hij stoort zich dan ook aan het feit dat voor diervoeders, in tegenstelling tot voedsel voor mensen, een veel minder strikte wetgeving bestaat. Hierdoor weet je vaak maar half wat er in het voer zit en bestaat het gevaar dat je belazerd wordt met goedkope (lees slechte) of nutteloze ingrediënten (opvulling). We worden vaak geleid door felgekleurde verpakkingen waar meestal geen volledige opsomming van de ingrediënten op staat en zelfs een houdbaarheidsdatum regelmatig ontbreekt. Natuurlijk zijn er een aantal grote merken die stevig aan de weg timmeren en een kwalitatief goed voer op de markt zetten maar het gros van de koivoeders is een afgeleide uit de consumptieviskwekerijen, aldus Mike. Wat vaak vergeten wordt is dat de consumptieviskwekers met hun voer tot doel hebben om de vis in zo kort mogelijke tijd zo groot en vet mogelijk te krijgen. Bovendien moet dit zo goedkoop mogelijk. Dat dit ten koste kan gaan van de te verwachten levensduur is in deze branche van ondergeschikt belang. Wij willen echter, in tegenstelling tot deze viskwekers, graag jaren van onze duurbetaalde vissen genieten. Dat een koi door slechte voeding vervet, gebrekverschijnselen gaat vertonen en eerder sterft is iets waar me n zich pas de laatste tijd van bewust wordt. Een gezond voer met alle benodigde bouwmaterialen en vitamines is voor ons dus van een veel groter belang. Nu wist ik dat koivoer bestaat uit onder andere eiwitten, vetten, koolhydraten, vitaminen en mineralen, maar dat er volgens Mike een wereld van verschil is tussen bijvoorbeeld snelle en langzame koolhydraten was voor mij nieuw. We besluiten om in ieder geval de meest voorkomende grondstoffen in koivoer eens onder de loep te nemen, de belangrijkste functie(s) te bespreken en daarnaast het onderscheid te maken tussen de goede en slechte eigenschappen. Mike vertelt dat hij er al snel achter kwam dat de meeste koivoeders ingrediënten bevatten waar je op z n minst een aantal vraagtekens bij kunt zetten. Ga je dit uitgebreid onderzoeken, dan merk je dat de meningen en (semi)wetenschappelijke onderzoeken over de voedselbehoefte van koi sterk uiteenlopen. Dat begint bijvoorbeeld al bij het eiwitgehalte. Die verschillen in de lectuur al snel tussen de 10 en 60 procent. Eiwitten Voornaamste functie: Spier- en weefselopbouw (groei) en celregeneratie (wondherstel).

3 Er zijn veel verschillende soorten eiwitten die vrij gecompliceerd zijn van opbouw. Grofweg kunnen we plantaardige en dierlijke eiwitten onderscheiden. Plantaardige eiwitten uit bijvoorbeeld sojabonen, zaden en peulvruchten zijn over het algemeen goed voor mens en dier. Dierlijke eiwitten zijn volgens Mike voor een koi het meest interessant als ze lijken op lichaamseigen eiwitten. Deze eiwitten kunnen door de koi veel beter worden benut. Dit is door tienduizenden jaren evolutie nu eenmaal zo bepaald. Een karper in de vrije natuur krijgt over het algemeen geen varkens- of rundvlees te eten. Bij lichaamseigen eiwitten moet u denken aan vis(meel), garnalen, watervlooien, muggenlarven, mosselen etc. In feite dus eiwitbronnen die hij in de vrije natuur ook tegen kan komen en waar zijn gestel op is ingesteld. Dat de lichaamseigen eiwitten de wat duurdere eiwitten zijn om te produceren moge duidelijk zijn. Niet lichaamseigen eiwitten zijn in dit geval eiwitten die afkomstig zijn van warmbloedige dieren. Te denken valt aan eiwitten uit slachtafval zoals bloed, organen, kippenveren en zelfs runderhuiden. Stukken goedkoper, maar ook van matige kwaliteit. Slecht verte erde eiwitten openbaren zich vaak doordat zich schuim op het water vormt (vervuiling). Dit schuim duidt dus op een kwalitatief minder goed voer óf op het overmatig voeren van de vissen. Een term waar Mike me op attendeerde en die in dit kader genoemd kan worden is het N.E.B. gehalte. N.E.B. staat voor Netto Eiwit Benutting en is uit te rekenen. Hoe hoger het N.E.B. gehalte, hoe beter de aanwezige eiwitten ook werkelijk benut/verteerd worden. Dit gehalte zou een welkome aanvulling zijn op de verpakking van koivoer. Ook wijst Mike me op de gevaren van eiwitten die uit slachtafval gewonnen worden. Vaak betreft dit eiwitten afkomstig van organen zoals de lever en de nieren. Aangezien deze organen als een filter werken slaan ze veel giftige stoffen als medicijnresten, bestrijdingsmiddelen en zware metalen (bijv. lood) op welke vervolgens weer in onze koi terecht komen. Niet voor niets wordt hier in de menselijke voedselketen paal en perk aan gesteld. U herinnert zich ongetwijfeld de schandalen rond de gekkekoeienziekte, groeihormonen en dioxinekippen. Helaas zijn de regels voor huisdiervoeding nog niet zo streng. Koolhydraten. Voornaamste functie: Energieleverancier. Mike waarschuwt me dat dit zijn stokpaardje is (of moet ik zeepaardje zeggen) en heeft er een opzienbarende mening over. Mike spreekt over koolhydraten als een noodzakelijk kwaad in koivoer. Het is de opvulling van het geheel aan voedingsstoffen. Tellen we in elk koivoer de eiwitten, vetten, vezels, vitamines, mineralen en vocht op, dan komen we vaak nog een flink stuk tekort om op de uiteindelijke 100% te komen. Het tekort in die optelling is het percentage koolhydraten. Want lang niet altijd staat het percentage koolhydraten op koivoer vermeld.

4 Niet zo verwonderlijk, want koolhydraten vormen vaak het bulkaandeel in het voer en zijn over het algemeen het goedkoopste ingrediënt in een koivoer. Daarnaast bezitten ze bindende eigenschappen waardoor je er mooie korrels mee kunt persen. Er wordt dus veel gebruik gemaakt van goedkope koolhydraten uit de veevoederindustrie zoals tarwemeel, sojameel, maïsmeel, tapiocameel enz. Op zich is er niets mis met koolhydraten in koivoer, mits van goede kwaliteit en met een zo laag mogelijk suikergehalte. De meeste koivoeders bevatten koolhydraten met een zeer hoog gehalte aan suikers. Dat we van suiker dik worden is algemeen bekend. Koolhydraten worden in het lichaam omgezet naar suikers (glucose) voor de energie (verbranding). Het niet gebruikte deel wordt omgezet naar vet, wat zich in onze koi ophoopt in organen en spierweefsel. Mike wijst op orgaan en bloedonderzoek bij koi in Amerika wat aangetoond heeft dat een teveel aan slechte (snelle) koolhydraten resulteren in vetophopingen in organen zoals de lever en tussen het spierweefsel. Dit verschijnsel wordt ook wel Carbohydrate Overload genoemd. Gevolgen hiervan zijn een hoog bloedsuikergehalte, een overwerkte lever en/of gebrek aan eetlust. Dit alles uit zich in een vergrote lever door de overmatige opslag van glucose (suiker) met als gevolg een verminderde leverfunctie. Aangezien het suikergehalte in voeding een zéér belangrijk gegeven is voor zowel mens (diabetici) als dier, is men koolhydraten gaan classificeren. Koolhydraten kunnen aldus ingedeeld worden in een groep langzame (weinig suiker) en een groep snelle (veel suiker) koolhydraten. De meest voorkomende groepen zijn vervolgens ondergebracht in de zogenaamde Glycemische Index. De Glycemische Index slaat op de snelheid waarmee de aanwezige suikers worden verteerd en in de bloedbaan worden opgenomen. Hoe sneller dat gebeurt, hoe hoger de Glycemische waarde. Koolhydraten die hoog op de lijst staan zorgen voor een hoge en snelle afgifte, koolhydraten die laag op de lijst staan zorgen minder snel voor energie, maar wel voor een langere tijd. Het jaar in jaar uit voeren van snelle koolhydraten is dus ongeschikt voor koi en kunnen onder bepaalde omstandigheden een verwoestende uitwerking hebben. Ze zijn dan ook meer geschikt voor dieren die een snelle of inspannende prestatie moeten verrichten, of om een vis goedkoop en snel groot en vet te krijgen. Aangezien koi in onze gesloten vijversystemen geen lichamelijke topprestaties hoeven te leveren ligt het voor de hand dat een snel en groot aanbod van suikers onnodig, en de snelle stijging van het bloedsuikergehalte ongewenst is. Ook deze index zou ik een welkome aanvulling vinden op de verpakking van koivoer.

5 Mike verteld me dat er wel een soort van certificaat bestaat die onder bepaalde voorwaarden gebruikt mag worden, maar dat ook deze vooralsnog voorbehouden is aan menselijke voedingsproducten. Hij benadrukt me nogmaals dat het juist deze inzichten zijn en de verzwegen bijwerkingen en gevaren die er aan sommige ingrediënten kleven, dat hij zelf een koivoer is gaan ontwikkelen. Een logische conclusie die ik hieruit kan trekken is dat een koi die zijn leven lang de juiste voedingsmiddelen krijgt toegediend een veel betere levensverwachting heeft dan koi die inferieur voedsel te verteren krijgen. Natuurlijk ben ik me ervan bewust dat goede voeding alleen niet zaligmakend is. Een goede leefomgeving en uitmuntende waterkwaliteit zijn minstens zo belangrijk. Een vraag die hier natuurlijk voor de hand ligt is waarom men koolhydraten dan niet helemaal weglaat in een koivoer. We hebben het er hier en daar al over gehad, maar ik zet de voornaamste nog even op een rijtje. Het is goedkoop, het maakt een (consumptie)vis snel groot en vet en veel koolhydraten hebben een goede bindende werking die alle bestanddelen bij elkaar houdt. Gelukkig begint men de laatste tijd meer aandacht te krijgen voor de almaar groeiende siervismarkt en dat verlangt gericht onderzoek naar de specifieke voedselbehoefte van siervissen en in mijn geval koi in het bijzonder. Koi die de meeste van ons als huisdieren en zelfs als hun kinderen beschouwen, daar zijn we zuinig op, daar houden we zelfs van en daar betalen we doorgaans een flink bedrag voor. Die willen we dus zo lang mogelijk gezond in leven houden. Dat vraagt dus wel een hele andere kijk op visvoer. Vetten Voornaamste functie: energie, celmembranen, hormoonvorming. Mike geeft aan dat dit een zeer gecompliceerd onderdeel is dat al een artikel op zich waard zou zijn. Aangezien we hadden afgesproken dat we het artikel niet té technisch zouden maken volstaat hij met te zeggen dat er ook in vetten een groot verschil in kwaliteit zit. Vetten en oliën die verkregen worden door middel van verhitting (de goedkopere) hebben namelijk veel schadelijke bijwerkingen. Hij zweert daarom bij koudgeperste oliën omdat die het zuiverst zijn, de beste en gezondste vetzuren leveren en niet de schadelijke effecten van oliën en vetten verkregen door verhitting bezitten. Alleen koudgeperste vetten gebruiken is echter niet voldoende. Voorkomen moet worden dat de vetten ranzig worden doordat het voer aan bederf onderhevig is. Bedorven voer is funest voor onze koi. Voedselbederf kan worden voorkomen door voer luchtdicht te bewaren tot maximaal de vermelde houdbaarheidsdatum of door invriezen.

6 Vezels Voornaamste functie: spijsverteringsbevorderend. Een vezel is geen echte voedingsstof want het verlaat onaangeroerd het darmstelsel van de koi. Vezels bevorderen echter het spijsverteringsproces door stimulatie van de darmwand. De hoeveelheid vezel bepaald, naast het vetgehalte, de snelheid waarmee het voedsel door de darm wordt getransporteerd. Een goede spijsvertering is zeker bij koi van belang in verband met het ontbreken van een echte maag. Daar waar bij mensen een deel van de voorvertering al plaatsvindt door speeksel en onder invloed van maagzuur in de maag, is de koi geheel aangewezen op de vertering door enzymen in het darmstelsel. Te weinig vezels kunnen leiden tot verstoppingen ten gevolge van een te langzame darmpassage. Teveel vezels kunnen diaree veroorzaken en bemoeilijken een efficiënte opname van voedingstoffen door een te snelle darmpassage. Een goede ontlasting heeft de consistentie van tandpasta, is egaal van kleur, blijft niet drijven en is niet slijmerig. Bovendien heeft een goede ontlasting het voordeel dat het gemakkelijk via een voorfilter uit uw systeem is te verwijderen doordat het zijn vorm behoudt. Hierdoor ontlasten we het biofilter van een deel van zijn taak en wordt het water niet troebel. Drijvende uitwerpselen kunnen duiden op onverteerd voedsel (overvoeren) of bedorven voedsel. Slijmerige uitwerpselen kunnen duiden op te droog voer (slijm van de darmwand wordt afgeschraapt door de droge korreldeeltjes) of een te hoog vetgehalte. Diaree kan het gevolg zijn van inferieur of oud (bedorven) voedsel, teveel vezels of een inwendig probleem (darmparasiet). Slechte ontlasting is altijd een indicatie dat er wat mis is en dient goed in de gaten gehouden te worden. Het is raadzaam om te droge korrels even voor te weken omdat hierdoor de slijmlaag in de darmwand wordt ontzien en de vertering wordt bevorderd. Hier blijkt een ander voordeel van diepvriesvoeding. Een hoger vochtpercentage, zoals dat in het voer van Mike is te vinden, brengt niet het gevaar van bederf (schimmel) met zich mee. Vitamines Voornaamste functies: groei, weerstand, algehele gezondheid en zelfs lichamelijk welzijn. Gelukkig zit het met de noodzakelijke vitamines over het algemeen wel goed in de betere koivoeders. Vitamines zitten namelijk doorgaans al in voldoende mate in de grondstoffen die gebruikt worden. Bij bepaalde productiemethodes of het ontbreken van sommige grondstoffen kan echter een tekort ontstaan. Vandaar dat producenten er soms voor kiezen om bepaalde vitamines aan het koivoer toe te voegen. Dit kan door toevoeging tijdens de productie zelf, of door het koivoer achteraf van een vitaminecoating te voorzien. Mike is enigszins sceptisch over het nacoaten van koivoer. Zijn idee is, dat als je een vitaminecoating aanbrengt, deze kan oplossen in het

7 vijverwater waardoor de vitamines weer verloren gaan. Om dat probleem op te lossen kun je een waterafstotende coating maken. Nadeel hiervan is dat dit het voorweken van voer met een laag vochtpercentage bemoeilijkt. Daarnaast is Mike niet bepaald gecharmeerd van de stoffen die gebruikt kunnen worden om waterafstotende coatings te maken omdat een coating dan vaak een hele andere functie meekrijgt welke niet per se iets te maken hoeft te hebben met de voedingswaarde. Denk hierbij aan conserveringsdoeleinden, glans, kleur, uiterlijk enzovoort. Ook over vitamines is voldoende te vertellen om er e en heel artikel aan te wijden. Ten behoeve van dit artikel zouden we dan ons doel voorbijschieten waardoor we besluiten het zo kort en bondig mogelijk te houden. Er bestaan twee groepen vitamines. De vetoplosbare en de wateroplosbare. A, D, K en E zijn vetoplosbare vitamines en mogen niet overgedoseerd worden. Ze kunnen namelijk giftig worden wanneer ze in te grote mate worden opgeslagen in het lichaamsvet en de lever. Een beetje te vergelijken met het effect van een alcoholvergiftiging. Een overdosering van deze vitamines in koivoer ligt overigens niet voor de hand, want dat is in het kader van zo goedkoop mogelijk produceren niet logisch. Wel betekent dit dat je beter niet zelf met vitaminepreparaten uit de categorie vetoplosbaar aan de slag kunt gaan omdat dan het gevaar van overdosering om de hoek komt kijken. Vitamine B (de hele familie) en C zijn wateroplosbaar en in principe niet over te doseren. Een eventueel overschot wordt namelijk door de vis uitgescheiden. Over vitamine C bestaat nogal wat verwarring omdat er zoveel vormen zijn. Vitamine C is een belangrijke, maar tevens kwetsbare vitamine welke een rol speelt bij de vorming van bindweefsel, zorgt voor stevige bloedvaten, een snel herstel van ziekte, wondgenezing en opbouw van weerstand. Misschien moest u vroeger van uw moeder ook het versgeperste sinaasappelsap snel opdrinken omdat anders de vitamientjes verloren zouden gaan? Daar zit een kern van waarheid in. Vitamine C lost, zoals gezegd, op in water en verliest snel zijn heilzame werking. Om het probleem van oplossen in water of zelfs vernietiging door het gebruik van hoge temperaturen tegen te gaan heeft men een hittebestendig vitamine C poeder ontwikkeld welke L-Ascorbyl- 2-Polyphosphate heet. Beter bekent als ascorbinezuur. In feite is men er in geslaagd dit zeer fijne poeder door een ingenieus proces van een beschermlaag te voorzien. Deze beschermlaag vertraagt het oplossen in water en zorgt tevens voor een goede bescherming tegen de soms hoge temperaturen die bij het produceren van voeding gebruikt worden. Voor visvoer is deze vinding dus een geschenk uit de hemel. Mineralen en Sporenelementen Voornaamste functie: gezondheid, zuurstoftransport, weefselherstel, groei, energiehuishouding, bloedzuivering. Mike hecht erg veel waarde aan een ruime dosering mineralen en sporenelementen in een koivoer. Veel gebruikte grondstoffen hiervoor zijn kelp, algen en klei. Vooral de

8 zuivere kleisoorten geven na verloop van tijd echt zichtbare resultaten bij koi. De kleuren worden stukken intenser en de ogen en de slijmlaag glashelder. Daarnaast heeft klei bloedzuiverende eigenschappen waardoor het lichaam wordt ontgift. Het is niet voor niets dat koi met de meeste potentie in de Japanse mudponds worden uitgezet. Een mudpond is gewoon één grote mineralenbak. Zeker niet alle kleisoorten zijn even geschikt om in een koivoer te gebruiken. Er zijn kleisoorten die een wat hoger gehalte lood bevatten dan andere soorten waardoor een weloverwogen keuze is hier op zijn plaats is. Mike s voorkeur gaat uit naar zuivere Montmorilloniet klei met een laag silicium (zand) gehalte welke tevens geschikt is voor menselijke consumptie. Ook als directe toevoeging aan het vijverwater is klei een pracht product vindt Mike. Daar worden echter weer andere eigenschappen van verlangd die aan het doel van dit artikel voorbijschieten. Ruwe As Voornaamste functie: heeft geen voedingswaarde. Ruwe as of as is een term die vaak bij de analyse van (dier)voeding gebruikt wordt. Het is de afkorting van Anorganische Stoffen. Het asgehalte wordt bepaald door het gedroogde product in een moffeloven te verbranden. Zo worden de organische stoffen (koolstof- verbindingen) verbrand en blijven de anorganische stoffen (zand en mineralen) over. Ruwe As is dus een indicatie voor de aanwezigheid van mineralen, maar dat zegt nog niets over het soort mineraal. Vermelding op siervisvoeders is overigens bij wet niet verplicht. Conserveringsmiddelen, Geur- en kleurstoffen en andere toevoegingen. Het gebruik van conserveringsmiddelen is bij een diepvriesproduct overbodig. Ook aan geur-, en kleurstoffen, die bedoeld zijn om het voer een aantrekkelijk uiterlijk en een aantrekkelijke geur te geven, heeft Mike een broertje dood. Over het gebruik van kleurvoer heeft Mike een opmerkelijke mening. Een goed samengesteld koivoer waar alle benodigde voedingsstoffen in voldoende mate aanwezig zijn, moet de processen in onze koi, die verantwoordelijk zijn voor de kleuropbouw of intensivering, ondersteunen. Niet forceren! Het forceren van deze processen door het gebruik van, al dan niet natuurlijke, kleurstoffen resulteert maar al te vaak in het roze worden van de witte kleur van een vis. Daarnaast is een veel gehoorde klacht de verkleuring van het vijverwater. Om te testen in hoeverre het door u gebruikte voer het water verkleurd kunt u eens wat voer in een glas kraanwater doen en dit een uurtje laten staan. Natuurlijk zwemmen er geen koi in dit glas water die het voer opeten, maar ook een overschot aan kleurstoffen wordt gewoon weer uitgescheiden waardoor het vijverwater alsnog verkleurd. Het is een fabeltje te veronderstellen dat je met kleurstoffen een koi, die op kleurgebied zwakke genetische eigenschappen bezit, tot een showkoi kunt omtoveren. Dit wil niet zeggen dat kleurvoer voor koi helemaal niet

9 interessant is. Er zijn best bruikbare, kleurstoffen zoals Caroteen, Carophyl en Astaxanthine die, mits juist gedoseerd, werkzaam zijn. Een aantal van deze stoffen zijn zelfs van nature al in sommige grondstoffen aanwezig. Maar ook hier geldt; overdaad schaadt. Het toevoegen van geurstoffen is volstrekt overbodig. De koi heeft een dermate goed ontwikkelde reukzin (beter dan die van een hond) dat hij moeiteloos elk verdwaald korreltje in de vijver kan vinden. Door zijn sterk ontwikkelde reuk-, smaak- en tastvermogen heeft hij daar geen f elgekleurde of naar dennengeur ruikende korrels voor nodig. Op deze manier maakt Mike in ons gesprek ook steeds het vergelijk met de natuur. Vele karperputten en rivieren bevatten vrij ondoorzichtig water. Toch weet de karper daar nog het kleinste larfje uit de bodem op te sporen. Niet omdat een karper nu van die goede ogen heeft (want die heeft hij niet) maar vooral door zijn hoog ontwikkelde reuk-, smaak- en tastorganen. Mike kiest om deze redenen voor een zinkende pallet. Deze benadert immers het natuurlijke foerageergedrag van de koi. Mocht er toch behoefte bestaan aan een drijvende variant omdat het nu eenmaal leuk is om je koi smekkend, smekend en smakkend aan de oppervlakte te zien, dan zal hij dit later aan het assortiment toevoegen. Ook over probiotica en medicinaal voer is veel te doen tegenwoordig. Preventief medicijnengebruik is gelukkig steeds meer een taboe aan het worden. Daarnaast wordt het gebruik van antibiotica in diervoeders steeds meer aan banden gelegd. Probiotica in de vorm van bacteriën die de darmflora ondersteunen is nog steeds een heftig onderwerp van discussie. Er lopen verschillende onderzoeken die de vermeende voordelen moeten aantonen. Voor runderen blijken deze probiotica gunstig te zijn, maar om dit direct door te trekken naar koudbloedige dieren als de karper is voor Mike te kort door de bocht. Vooral omdat de vertering en de opname van voedingsstoffen bij een koi geregeld wordt door enzymen in de darm, is hij vooralsnog sceptisch over de introductie van bacteriën die van nature niet voorkomen in onze koi. Laat eerst maar wetenschappelijk aangetoond worden dat de koi er baat bij heeft. Tot die tijd houd ik het bij de lichaamseigen eiwitten, dan komt het met die vertering wel goed, aldus Mike. Op mijn vraag of er één perfect koivoer bestaat voor alle situaties moet Mike eerlijkheidshalve nee antwoorden. Hij zegt hierover het volgende: Koi is een vierseizoenen dier en gedraagt zich daar ook naar. De samenstelling van het voer moet gerelateerd zijn aan de watertemperatuur en dus de seizoenen. Daarnaast hebben jonge koi meer behoefte aan eiwitten in verband met de groei dan oudere. Zelfs in (sub)tropische landen reageren koi op de lengte van de dagen en de hoeveelheid zon uren. Als ik kijk naar onze Nederlandse situatie dan voer ik zelf het hele jaar door met een voer wat bij de watertemperatuur past. Er is nogal wat

10 discussie over wel of niet voeren in de winter en de meningen lopen daarover (hoe kan het ook anders in deze hobby) sterk uiteen. Als je wat verder gevorderd bent in de koihobby en je kent de lichaamstaal van je vissen dan kun je wat betreft voeren bij lage watertemperaturen zelf een weloverwogen beslissing nemen. Zolang ze er om vragen voer ik door. Absoluut met mate want overdaad schaadt! Het zijn vreetzakken en we moete n er bij lage watertemperaturen rekening mee houden dat het opeten en verteren van het voer wel eens meer energie kan kosten dan het oplevert. Dat werkt dan dus averechts. Zodra koi in rust gaan door op de bodem te gaan liggen (met gespreide vinnen uiteraard) raad ik aan te stoppen met voeren. Ook een vastenperiode (4-8 weken) tegen het eind van de winter kan zeker geen kwaad. Gezonde koi kunnen zeer goed en lang zonder voedsel. Door de lage temperatuur van het water en de overeenkomstige lichaamstemperatuur van de vis draaien de vitale levensfuncties op een laag pitje. Hierdoor is de voedselbehoefte minimaal. Een voerstop kan bij volwassen vrouwtjes tevens mogelijke problemen met kuitafzetting voorkomen. Het kan namelijk voorkomen dat vrouwtjes niet alle eieren (kuit) hebben afgezet en nog een deel bij zich dragen. Door die voerstop worden de eieren weer geabsorbeerd door het lichaam. De voedingsstoffen worden hergebruikt en het vissenlijf is verlost van de overtollige kuit. Voer je (te veel) door, dan ge bruikt het vrouwtje deze voedingsstoffen ook om weer eitjes aan te maken. Deze eitjes plus wat er (mogelijk) nog aanwezig is kunnen voor problemen zorgen in de trant van ophopingen, verstoppingen en in het ergste geval versteend kuit. Tot slot heeft vasten tot voordeel dat de koi de gelegenheid hebben om de opgebouwde afvalstoffen kwijt te raken die zich in de vetvoorraad hebben opgebouwd. We besluiten om het hier voorlopig bij te laten. We hopen u met bovenstaande materie overtuigd te hebben van het belang van goede voeding. Wat dat betreft zijn het net mensen, die beter ook niet elke dag bij McDonald s kunnen gaan eten grapt Mike. Wilt u meer weten over gezond koivoer dan verwijs ik u graag naar de website van Mike ( De site is nog in ontwikkeling maar zal, naast informatie over zijn eigen voer, een keur van verwijzingen naar wetenschappelijke voedingsgerelateerde artikelen gaan bevatten. Onder de belofte dat hij gaarne bereid is om in de toekomst mee te werken aan artikelen die wat dieper op de stof ingaan verlaat Mike ver na middernacht mijn huis. Wanneer ik nog even bij de vissen ga kijken en het niet kan nalaten nog een paar van de zinkelende pallets te geven duikt mijn Shiro direct naar de bodem en begint als een gek te grondelen. De Sanke heeft echter alleen belangstelling voor hetgeen zich aan het wateroppervlak afspeelt. Verwonderd vraag ik me af welke vis nu slimmer is. De Sanke omdat zijn geheugen beter is en mij associeert met voer aan de oppervlakte of de Shiro omdat hij zich veel sneller aanpast aan de nieuwe situatie. Koipsychologie, voer voor een volgend artikel? Joop GinRin van Tol

De zin en onzin over wheat germ oftewel tarwekiemen.

De zin en onzin over wheat germ oftewel tarwekiemen. De zin en onzin over wheat germ oftewel tarwekiemen. Veel hobbyisten gebruiken wheat germ pellets. Als je vraagt waarom ze dit doen is het antwoord meestal omdat de Japanse kwekers dit ook doen of omdat

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Vijvervoer brochure 2015 www.coppens.com. Laatst herzien: September 2014. Dedicated to your performance

Vijvervoer brochure 2015 www.coppens.com. Laatst herzien: September 2014. Dedicated to your performance Vijvervoer brochure 2015 www.coppens.com Laatst herzien: September 2014 introductie Vijvers vormen de kroon op menige prachtige tuin. Ze worden compleet gemaakt door de kleurrijke vijvervissen die er in

Nadere informatie

Koivoer Op de Korrel deel 2. Voer & Watertemperatuur

Koivoer Op de Korrel deel 2. Voer & Watertemperatuur Koivoer Op de Korrel deel 2 Voer & Watertemperatuur In het eerste artikel uit de reeks Koivoer op de korrel (Koi nr. 58) hebben Joop van Tol en ik geprobeerd om in begrijpelijke taal, een algemeen beeld

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Stofwisseling NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de mitochondriële

Nadere informatie

"Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen."

Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen. Dagelijkse voeding Als je wat meer op je voeding wilt gaan letten, dan sta je vast stil bij wat je allemaal op een dag eet. En je vraagt je vast af wat heb je nu direct nodig en wat niet? Wat voor effect

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION NL 2 WELLNESS CATFOOD Wellness WELLNESS KITTEN WELLNESS ADULT WELLNESS SENSITIVE King Qualifood is een divisie van de firma Natural

Nadere informatie

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

1 Stoffen worden omgezet. Stofwisseling is het vormen van nieuwe stoffen en het vrijmaken van energie. Kortom alle processen in organismen.

1 Stoffen worden omgezet. Stofwisseling is het vormen van nieuwe stoffen en het vrijmaken van energie. Kortom alle processen in organismen. THEMA 1 1 Stoffen worden omgezet 2 Fotosynthese 3 Glucose als grondstof 4 Verbranding 5 Fotosynthese en verbranding 1 Stoffen worden omgezet. Stofwisseling is het vormen van nieuwe stoffen en het vrijmaken

Nadere informatie

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KOI l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KOI BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

Moeten mensen er echt mee leren leven of... zou het ook aan onze voeding kunnen liggen?

Moeten mensen er echt mee leren leven of... zou het ook aan onze voeding kunnen liggen? Darmklachten zijn een steeds vaker voorkomend probleem. Ondanks de toename van het aantal klachten is er nog steeds geen passende oplossing gevonden voor het probleem. In mijn praktijk Detoxenzo kloppen

Nadere informatie

Helder water door quaggamossel

Helder water door quaggamossel Helder water door quaggamossel Kansen en risico s Een nieuwe mosselsoort, de quaggamossel, heeft zich in een deel van de Rijnlandse wateren kunnen vestigen. De mossel filtert algen en zwevend stof uit

Nadere informatie

Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg

Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg Bijzonderheden spijsvertering paard Het paard: Produceert voortdurend maagzuur Is een lange duureter Heeft een zeer kleine maag Heeft relatief weinig zetmeelsplitsende

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Nieuwe verpakking. Eindelijk is het zover! CarniVoer heeft een nieuwe verpakking!

NIEUWSBRIEF. Nieuwe verpakking. Eindelijk is het zover! CarniVoer heeft een nieuwe verpakking! NIEUWSBRIEF Nieuwe verpakking. Eindelijk is het zover! CarniVoer heeft een nieuwe verpakking! We willen de hoge kwaliteit van CarniVoer onderscheiden door een makkelijk stapelbare verpakking zonder verlies

Nadere informatie

Het lezen van de etiketten

Het lezen van de etiketten Terug naar vorige hoofdstuk Terug naar inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk Het lezen de etiketten De inhoud dit hoofdstuk: Vergelijkende voedsel analyses Wat er in de wet staat - en wat niet Mineralen

Nadere informatie

Bactoplus. Bacteriën reinigen op natuurlijke wijze het water. Biological

Bactoplus. Bacteriën reinigen op natuurlijke wijze het water. Biological Bactoplus Bacteriën reinigen op natuurlijke wijze het water Biological Filter Start en Filter Start Gel De beste keuze! Want vele handen maken licht werk En het is daarom dat alle BactoPlus producten een

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Spijsverterings- problemen ALL AGES

Spijsverterings- problemen ALL AGES Spijsverterings- problemen ALL AGES Alvleesklier Colon (dikke darm) Alvleesklier Colon (dikke darm) Slokdarm Maag Dunne darm Endeldarm Slokdarm Maag Dunne darm Endeldarm Bek Bek Galblaas Galblaas Uw dierenarts

Nadere informatie

Productinformatie: Melk en melkproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Wat is melk?

Productinformatie: Melk en melkproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Wat is melk? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de eigenschappen van melk. We vertellen je waarvoor je melk en melkproducten kunt gebruiken. Ook kom je meer te weten over de verschillende soorten melk

Nadere informatie

totally rawesome! Compleet Vers Vlees voor Honden

totally rawesome! Compleet Vers Vlees voor Honden totally rawesome! Compleet Vers Vlees voor Honden Waarom Raw4Dogs? Jij wilt toch ook graag weten wat je eet? Dan wil je vast ook precies weten wat je je hond te eten geeft! Daarnaast gun je hem natuurlijk

Nadere informatie

Smoothiegoodness De introductie

Smoothiegoodness De introductie Smoothiegoodness De introductie Hoera!! Hier begint jouw groene smoothieavontuur. Dit betekent een geweldige stap vooruit in je gezondheid en energieniveau, fantastisch dat je eraan gaat beginnen. Misschien

Nadere informatie

Voeding. Bevroren voedsel Pas op met wortelen en bieten. Bewaar ze vorstvrij want. Jonge paarden en krachtvoer

Voeding. Bevroren voedsel Pas op met wortelen en bieten. Bewaar ze vorstvrij want. Jonge paarden en krachtvoer Voeding 1. Schimmelvrij hooi Strooi bij het opslaan van het hooi telkens wat keukenzout tussen de balen, de paarden vinden dit lekker, het beschermt tegen schimmels en het haalt nog wat vocht uit het hooi.

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen?

Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen? Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen? Albert Timmerman Hoe kunnen we door middel van voer onze biggen helpen opnemen en verteren en daarmee de weerstand en resultaten

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Spijsvertering NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de

Nadere informatie

2 Paard en voeropname Gebit en speeksel Maag en darmorganen Afsluiting 20

2 Paard en voeropname Gebit en speeksel Maag en darmorganen Afsluiting 20 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Samenstelling voedermiddelen 11 1.1 Weenderananlyse 11 1.2 Droge stof en water 13 1.3 Anorganische stoffen 13 1.4 Organische stoffen 14 1.5 Afsluiting 15 2 Paard en voeropname

Nadere informatie

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen? Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen Deze kaart gaat over micro-organismen. Microorganismen zitten in voedsel. Als je voedsel bereidt is het belangrijk om te weten wat micro-organismen

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Biologie ( havo vwo )

Biologie ( havo vwo ) Tussendoelen Biologie ( havo vwo ) Biologie havo/vwo = Basis Biologische eenheid Levenskenmerk Uitleggen hoe bouw en werking van onderdelen van een organisme bijdragen aan de functies voeding, verdediging

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Stofwisseling

Mitochondriële ziekten Stofwisseling Mitochondriële ziekten Stofwisseling Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de stofwisseling. De stofwisseling is niet eenvoudig daarom

Nadere informatie

Eiwitten. Het is echter zo geschreven dat je er sowieso baat bij hebt. Ook als je geen toertocht gaat rijden.

Eiwitten. Het is echter zo geschreven dat je er sowieso baat bij hebt. Ook als je geen toertocht gaat rijden. Beste wielerfanaat, Wat goed dat je dit boek openslaat. Het bevat een bak aan informatie die je gaat ondersteunen bij de voorbereiding van je toertocht. Dit boek is speciaal geschreven voor jou als sportieve

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar Verzuring: hoe werkt het? Dagelijks groeit ons bewustzijn over de werking van ons lichaam. Maar bij veel mensen is nog niet bekend hoe ons voedingspatroon en onze levensstijl de gezondheid op de langere

Nadere informatie

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SLUIERSTAARTGOUDVIS

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Thema 8 Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Het inwendig Milieu Bestaat uit je bloed en weefselvloeistof. Daarin zitten allerlei voedingsstoffen. Je lichaam wil altijd constant zijn. *

Nadere informatie

SPORTVOEDING. voor wedstrijd- of ook voor toerrijders? ledenvergadering TCN 21 november 2011 1

SPORTVOEDING. voor wedstrijd- of ook voor toerrijders? ledenvergadering TCN 21 november 2011 1 SPORTVOEDING voor wedstrijd- of ook voor toerrijders? ledenvergadering TCN 21 november 2011 1 MOTIVATIE OM TE FIETSEN steeds beter worden door training en voeding of fit zijn door voldoende te bewegen

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! Inhoudsstoffen uit uien Ui, meer dan voedingsbron alleen BIO BASED ECONOMY WERKT! GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen uit uien Inleiding Uien zijn voor Nederland en zeker

Nadere informatie

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies krijg je een dorstsignaal? Ong. 2% Bewerkt door

Nadere informatie

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma!

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD 101 JUNKFOOD Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! Week 1, Junkfood Snel, pijnloos en effectief! klantenservice@optimalegezondheid.com

Nadere informatie

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten, rozijnen, gedroogde pruimen en andere gedroogde zuidvruchten bevatten veel gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Uit

Nadere informatie

Productinformatie: Boter en boterproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Kwaliteitskenmerken van boter

Productinformatie: Boter en boterproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Kwaliteitskenmerken van boter Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de eigenschappen van boter en boterproducten. We vertellen je ook waar je boter en boterproducten voor kunt gebruiken in de keuken en welke soorten boter

Nadere informatie

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 41 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 41 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Agapornissen Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 41 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. 2p 41 In informatie 1 worden enkele eigenschappen

Nadere informatie

Voeding en aftrainen wedstrijdjudoka s Vetpercentage

Voeding en aftrainen wedstrijdjudoka s Vetpercentage Voeding en aftrainen wedstrijdjudoka s Er wordt veel geschreven en geïnformeerd over voeding. Soms zoveel dat mensen het niet meer weten. Het is niet onze bedoeling om het allemaal nog uitgebreider te

Nadere informatie

DE HANDLEIDING VOOR HET HOUDEN VAN HUISDIEREN

DE HANDLEIDING VOOR HET HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n LICG HUISDIERENBIJSLUITER DE HANDLEIDING VOOR HET HOUDEN VAN HUISDIEREN Serie vissen Koi Cyprinus carpio De koi is

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Spijsvertering

Mitochondriële ziekten Spijsvertering Mitochondriële ziekten Spijsvertering Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de spijsvertering en de spijsverteringsorganen. Inleiding

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Borrelhapjes met energie

Borrelhapjes met energie Borrelhapjes met energie Keuzeopdracht voor biologie bovenbouw vwo Een practicum over voedingstoffen, voedingsmiddelen en energie Voorkennis: kennis over voeding uit de onderbouw biologie/verzorging. Termen

Nadere informatie

Dogscare. Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497

Dogscare. Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497 Dogscare Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497 D a t a s h e e t DOG LOVERS GOLD Ingrediënten: Alle geselecteerde ingrediënten van de allerhoogste kwaliteit zijn.

Nadere informatie

Waar leven is, zijn ook Enzymen

Waar leven is, zijn ook Enzymen Waar leven is, zijn ook Enzymen De verschillende functies van de Enzymen zijn ontelbaar veelzijdig, net zo als bij Microorganismen, maar Enzymen zijn geen Micro organismen. Het betreft hier dus geen levende

Nadere informatie

Hoofdstuk. Gezonde voeding.

Hoofdstuk. Gezonde voeding. Hoofdstuk 6 Gezonde voeding 1 Vijf reden opsommen waarom we voedsel nodig hebben 2 Vijf fouten in onze voedingsgewoonten opsommen 3 Een voorbeeld geven om het gebruik van groenten en fruit te bevorderen

Nadere informatie

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD?

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? 1 Verteren is oplosbaar maken Voedingsstoffen moeten uiteindelijk in de cellen van je lichaam terechtkomen. Ze worden naar de cellen vervoerd via je bloed. Maar voordat het

Nadere informatie

SPREEKBEURT SUMATRAAN

SPREEKBEURT SUMATRAAN SPREEKBEURT SUMATRAAN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SUMATRAAN BIJ

Nadere informatie

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Poeders, pillen, druppels, drankjes, tabletten, zalven, capsules en wat al niet meer... we slikken, smeren en druppelen heel wat a{ Of dat altijd verstandig

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 1: Stofwisseling. Basisstof 1. Organische stoffen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 1: Stofwisseling. Basisstof 1. Organische stoffen: Samenvatting Thema 1: Stofwisseling Basisstof 1 Organische stoffen: - Komen af van organismen of zitten in producten van organismen - Bevatten veel energie (verbranding) - Voorbeelden: koolhydraten, vetten,

Nadere informatie

Leveraandoeningen bij de hond

Leveraandoeningen bij de hond Leveraandoeningen bij de hond LEVERAANDOENINGEN BIJ DE HOND Leveraandoeningen komen relatief vaak voor bij honden. De afgelopen jaren is er grote vooruitgang geboekt in het achterhalen van de oorzaken

Nadere informatie

Onder het begrip koolhydraten. Koolhydraten

Onder het begrip koolhydraten. Koolhydraten Koolhydraten gist Onder het begrip koolhydraten verstaan we alle moleculen die opgebouwd zijn uit koolstof, zuurstof en waterstof en die bepaalde chemische eigenschappen gemeenschappelijk hebben. Koolhydraten

Nadere informatie

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT MAANVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MAANVIS BIJ ELKAAR

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Duphalac, stroop 667 mg /ml

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Duphalac, stroop 667 mg /ml BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Duphalac, stroop 667 mg /ml Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. - Bewaar deze bijsluiter, het kan

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Tinlo BV Wilgenlaan 3e 2651TA Berkel en Rodenrijs www.tinlo.nl

Tinlo BV Wilgenlaan 3e 2651TA Berkel en Rodenrijs www.tinlo.nl Tinlo BV Wilgenlaan 3e 2651TA Berkel en Rodenrijs www.tinlo.nl Inhoudsopgave BARFmenu - Less is more! BARFmenu - COMPLEET BARFmenu - Productinformatie HOND BARFmenu - *Premium* BARFmenu - ENERGIEK *Premium*

Nadere informatie

SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO

SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VUURSTAARTLABEO

Nadere informatie

Vitaminen. A. van Kooten

Vitaminen. A. van Kooten Vitaminen A. van Kooten De studie van de groep beschermende stoffen die aangeduid worden met de naam vitamines is pas de laatste vijftig à zestig jaar intensief ter hand genomen. Momenteel kent men ruim

Nadere informatie

Belang van goed water

Belang van goed water Belang van goed water Dr Guillaume Counotte Wat is goed water? Smakelijk Beschikbaar Niet schadelijk voor dieren Niet schadelijk voor producten (ei, vlees) 1 Waterbehoefte Normale omstandigheden: 1,6-2

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

Dhoca kwaliteitsvoer. omdat het beter en goedkoper kan!

Dhoca kwaliteitsvoer. omdat het beter en goedkoper kan! Kk K Dhoca kwaliteitsvoer. omdat het beter en goedkoper kan! 2014 een nieuwe mijlpaal in de geschiedenis van de firma Dhoca. Het jaar waarin we van start gaan met een eigen voedingslijn Dhoca kwaliteitsvoer!

Nadere informatie

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid over houden van huisdieren Het juiste voer en de juiste hoeveelheid

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AXOLOTL BIJ

Nadere informatie

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K.

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K. Testlab Er zitten heel veel voedingsstoffen in gezonde producten. Dat hebben jullie in de film gezien. Nou ja gezien? Voedingsstoffen zijn niet zichbaar in producten, maar we kunnen ze wel aantonen. Daar

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW KAT normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW KAT normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH VOEDING VAN UW KAT normen en hoeveelheid over houden van huisdieren Het juiste voer en de juiste hoeveelheid

Nadere informatie

simply perfect hondenvoeding

simply perfect hondenvoeding hondenvoeding simply perfect Premium Care wordt exclusief geproduceerd voor bij het Forix Groep samenwerkingsverband aangesloten winkels. Informatie Forix Groep Noordwijkerhout - www.forix.nl Premium Care,

Nadere informatie

Bijna alle levensmiddelen bevatten eiwit. Het komt voor in zowel plantaardige als dierlijke producten.

Bijna alle levensmiddelen bevatten eiwit. Het komt voor in zowel plantaardige als dierlijke producten. Elk kind wegen bij opname, groeicurve invullen Anamnese : allergie, nierinsufficiëntie, gluten intolerantie, Hoe is zijn eetlust? Is hij vegetariër? Heeft hij pijn? Koolhydraten zijn een belangrijke energieleverancier.

Nadere informatie

De filosofie van het voeren

De filosofie van het voeren Terug naar Voorwoord Terug naar Inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk De filosofie van het voeren Inhoudsopgave van dit hoofdstuk: Het algehele beeld Hoe voeding in de Natuur er uit zou zien...

Nadere informatie

Dierenkliniek Nesselande Nieuwsbrief Januari 2012

Dierenkliniek Nesselande Nieuwsbrief Januari 2012 Dierenkliniek Nesselande Nieuwsbrief Januari 2012 Beste huisdier eigenaren, Aller eerst wenst het Team van dierenkliniek Nesselande u een gezond/gelukkig 2012! De feestdagen zijn weer voorbij en de rust

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

VOLLEDIG VOEDER VOOR ALLE HONDEN

VOLLEDIG VOEDER VOOR ALLE HONDEN VOLLEDIG VOEDER VOOR ALLE HONDEN PREMIUM PRESS Fa. Garretsen te Drempt is een familiebedrijf, dat zich bezighoudt met het produceren van diervoeders. Kwaliteit is in ons bedrijf het sleutelwoord, omdat

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

is e r n ie t! Bewust Beter Betaalbaar

is e r n ie t! Bewust Beter Betaalbaar B e te r is e r n ie t! Premium Care Beter voor uw hond is er niet! Premium Care is zeer gezonde A-merk kwaliteit voeding voor een heel gunstige prijs. De voeding heeft de beste verteerbaarheid door een

Nadere informatie

Openingstijden. Intoleranties

Openingstijden. Intoleranties Dit is het eerste nummer van de Nieuwsbrief van Stateheide. Wij willen u via deze nieuwsbrief op de hoogte houden van de diverse ontwikkelingen. U heeft deze nieuwsbrief gekregen, omdat wij Uw mail-adres

Nadere informatie

Chemische analyse van dranken

Chemische analyse van dranken Chemische analyse van dranken De voedingswaarde van wat we eten en drinken wordt bepaald door de aanwezige nutriënten. Deze nutriënten zijn: water, eiwitten, vetten, (verteerbare) koolhydraten, mineralen,

Nadere informatie

Ume. umeboshi pruim. umeboshi boom

Ume. umeboshi pruim. umeboshi boom Ume umeboshi pruim Hoewel er altijd over umeboshi pruimen wordt gesproken zijn het in wezen abrikozen. De umeboshi geldt in China al sinds de oertijd als een krachtig genees- en voedingsmiddel. Het oudst

Nadere informatie

Prijslijst KIVO-Petfood Dogs outdoor adventure 15 maart 2016 Bestelling kunt u doorgeven: e-mail: contact@dogsoutdooradventure.nl

Prijslijst KIVO-Petfood Dogs outdoor adventure 15 maart 2016 Bestelling kunt u doorgeven: e-mail: contact@dogsoutdooradventure.nl Bestelling kunt u doorgeven: e-mail: contact@dogsoutdooradventure.nl Product Prijs Prijs los KIVO Compleet Doos 10 kilo 24.50 1 kilo 2,45 KIVO Compleet Doos 20 pond 25.50 500 gram 1.30 KIVO Compleet Doos

Nadere informatie

Supplementen. voeding. Steeds vaker zie ik rantsoenen waar een hele serie. supplementen aan is toegevoegd. De reden voor het gebruik

Supplementen. voeding. Steeds vaker zie ik rantsoenen waar een hele serie. supplementen aan is toegevoegd. De reden voor het gebruik Supplementen Steeds vaker zie ik rantsoenen waar een hele serie supplementen aan is toegevoegd. De reden voor het gebruik van supplementen is vaak onvrede over de gezondheid, de conditie of de prestaties

Nadere informatie

X C D X C D. landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB. minitoets bij opdracht 1

X C D X C D. landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB. minitoets bij opdracht 1 landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB minitoets bij opdracht 1 variant c Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord

Nadere informatie

Hoe houd ik mijn hond gezond

Hoe houd ik mijn hond gezond Hoe houd ik mijn hond gezond Versvleesvoeding Tannetje Koning DAP de Oase Dorpsstraat 15b 6731 AS Otterlo 0318-590403 Oase@banditvoeding.nl Bandit Biologische Diepvriesvoeding Zelf samenstellen ( barf

Nadere informatie

Gezond voeren van het (Friese) paard

Gezond voeren van het (Friese) paard Gezond voeren van het (Friese) paard Het Friesch Paard Limburg 17 januari 2011 Machteld Oudshoorn in samenwerking met Programma Introductie Spijsvertering van het paard Gewenste conditie Basistips goed

Nadere informatie

Strakke Buik Geheimen Marijke Helswieg

Strakke Buik Geheimen Marijke Helswieg Download De Nieuwste Versie! Dit is versie 1.1, download nu direct de nieuwste versie op: http://www.afslankenmetmarijke.nl Stop Met Alleen Je Buik Trainen Als Je Van Je Buik Vet Af Wilt!! Tot nu toe zijn

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Trachemys scripta troostii. Geelwangschildpad Cumberlandschuckschidlkröte Cumberland slider / Cumberland turtle

Trachemys scripta troostii. Geelwangschildpad Cumberlandschuckschidlkröte Cumberland slider / Cumberland turtle Latijnse naam: Nederlandse naam: Duitse naam: Engelse naam: Trachemys scripta troostii Geelwangschildpad Cumberlandschuckschidlkröte Cumberland slider / Cumberland turtle Uiterlijk Ze hebben een groene

Nadere informatie

Lijkt het gebruik van de darmreinigingskuur op een vastenkuur? Nee, een vastenkuur en de darmreinigingskuur zijn nauwelijks met elkaar te vergelijken.

Lijkt het gebruik van de darmreinigingskuur op een vastenkuur? Nee, een vastenkuur en de darmreinigingskuur zijn nauwelijks met elkaar te vergelijken. FAQ Lijkt het gebruik van de darmreinigingskuur op een vastenkuur? Nee, een vastenkuur en de darmreinigingskuur zijn nauwelijks met elkaar te vergelijken. Bij een vastenkuur neemt men geen voedingsstoffen

Nadere informatie