Projectplan «Arbokennis ontsloten»: voor de opbouw van een arbokennisnet en het opstellen van arbodossiers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectplan «Arbokennis ontsloten»: voor de opbouw van een arbokennisnet en het opstellen van arbodossiers"

Transcriptie

1 P P M Preventie Project Management Projectplan «Arbokennis ontsloten»: voor de opbouw van een arbokennisnet en het opstellen van arbodossiers Datum: 27 maart 2007 Opsteller: Stichting PPM Luytelaer BG Eindhoven Stichting Preventie Project Management secretariaat: Luytelaer BG Eindhoven Tel: KvK Eindhoven nr ABNAMRO:

2 Inhoudsopgave 1 Doel van dit document 3 2 Achtergrond van het project 4 3 Projectdefinitie Beoogde effecten van het project Doelgroepen Door het project te bereiken resultaten Afbakening en beperkingen van het project 9 4 Projectorganisatie Subsidieaanvrager Organisatiestructuur Overleg en voortgangsrapportages 12 5 Aanpak project en projectfasering Activiteiten Globale fasering van het totale project 15 Bijlage 1: Literatuur 17 Bijlage 2 A Uitwerking Arbodossier Schadelijk geluid 18 Bijlage 2B Referentieniveau kennis en taalgebruik arbodossier 20 Bijlage 3: Overzicht thema s, themateams, dossiers 22 Pagina 2 van 23

3 1 Doel van dit document Het doel van dit document is een beschrijving van het projectplan Arbokennis ontsloten. Deze versie geeft de reikwijdte van het gehele project aan en is primair bedoeld ter informatie van leden van de participerende beroepsgroepen en potentiële teamleden. Het projectplan is voorbereid in nauwe samenwerking met de Stichting NVAB. Voor de uitvoering zal Stichting PPM samenwerken met de Stichting NVAB, het Coronel Instituut van de Universiteit van Amsterdam en het Centrum voor Beroepsziekten bedoeld (zie ook paragraaf 6.1.). Pagina 3 van 23

4 2 Achtergrond van het project De subsidieaanvraag komt voort uit drie overwegingen. Ten eerste blijkt uit verschillende recente onderzoeken naar de kennis- en onderzoeksinfrastructuur voor actuele zorg en dienstverlening door arboprofessionals dat de bestaande kennisinfrastructuur wat betreft het onderdeel kennisverspreiding en de toegang tot hoogwaardige kennis erg versnipperd is (zie bijlage 1 Literatuur). Gevolg daarvan is dat kwalitatief goede informatie, die per definitie een breed gebied van onderwerpen en disciplines bestrijkt, moeilijk te vinden is. Bij de subsidieaanvragers is er daarom behoefte aan een centrale arbowebsite die de deur opent naar kwalitatief goede en betrouwbare informatie: Arbokennisnet. Ten tweede zijn de Stichting PPM en Stichting NVAB van mening dat zij de aangewezen partijen zijn in Nederland om arbokennis en -informatie te leveren. Dit omdat zij min of meer alle arboprofessionals, circa 4000 mensen, vertegenwoordigen. Hierdoor zijn zij in staat om enerzijds kwaliteit te leveren en anderzijds om, gelet op gewenste snelheid van opleveren, in korte tijd de benodigde hoeveelheid menskracht aan te spreken. Ten derde sluiten bovenstaande overwegingen aan bij het initiatief van het Ministerie van SZW voor het oprichten en onderhouden van een arbokennisportaal voor werknemers, werkgevers en bedrijfsinterne deskundige zoals preventiemedewerkers, OR-leden en staffunctionarissen. Deze portaal is niet gericht op de arbo-professional. Arbodossiers zijn belangrijke informatiedragers in dit arbokennisportaal. De subsidieaanvrager is een partij die inhoudelijke kennis en informatie kan en wil leveren. Arboportaal Aanleiding voor SZW om dit arbokennis-portaal op te starten is de nieuwe Arbowet. Vanuit SZW is een campagne gestart om de nieuwe Arbo-wet te positioneren en promoten. In de tweede helft van 2007 wil men daarom naar buiten treden met het arbokennisportaal. Wat daarbij meespeelt, is de beëindiging per van het ArboPlatform, waarmee de website een product van het platform aan een herpositionering en een kwaliteitsimpuls toe was. Zoeken staat voorop in het nieuwe arbokennisportaal van het Ministerie van SZW. De gebruiker kan er terecht voor instrumenten, branche-informatie, arbobibliotheek, clip-o-theek en, niet op de laatste plaats, informatie. De architectuur van de website ligt inmiddels vast. De primaire informatiedrager van het arbokennisportaal worden de arbodossiers. Het arbodossier moet worden opgebouwd volgens een vast format. Het format moet rekening houden met de verschillende doelgroepen. SZW heeft 67 thema s cq dossiers geïdentificeerd. Pagina 4 van 23

5 Aan een eerste vulling wordt reeds gewerkt. De informatie van het VASt- (stoffen) maar ook het VAV-programma (veiligheid) worden omgezet naar het nieuwe portaal. Tot slot wil SZW dat de informatie in het arbokennisportaal vraaggestuurd te benaderen is. De operationalisering daarvan moet nog worden ontwikkeld. Branches en arbocatalogi SZW is zich er van bewust dat vanuit de branches nu ook initiatieven ontwikkeld zullen gaan worden voor digitale instrumenten, met name de zogenaamde branchecatalogi, waarin specifieke branchegerichte praktische oplossingen voor arboproblemen zullen worden gepresenteerd. Dit ziet SZW, in het licht van de nieuwe Arbo-wet, als een private taak, en derhalve als een rol van sociale partners. SZW geeft expliciet aan dat de aard van de door of namens SZW op het portaal te plaatsen arbokennis deze private taken niet voor de voeten zal mogen lopen. De rol en betrokkenheid van sociale partners bij de ontwikkeling van het ArboKennisPortaal wordt vormgegeven middels het "Overlegorgaan ArboKennisPortaal" dat SZW adviseert over het beleid, de ontwikkelingen en evaluatie van de resultaten van het portaal. Het is zaak dat in de arbokennisdossiers (zie volgende hoofdstuk) op geen enkele wijze branchenormering (anders dan vastgelegd in wet-en regelgeving) voorkomt. Daarom zal branchespecifieke informatie en (quasi)normering worden vermeden. Er zal vermeden worden dat de goede-praktijkvoorbeelden als (door de overheid) voorgeschreven norm voor een specifieke branche kunnen worden opgevat. Pagina 5 van 23

6 3 Projectdefinitie 3.1 Beoogde effecten van het project De algemene doelstelling van de subsidieaanvraag is het ontsluiten van kwalitatief goede en actuele arboinformatie. De ontsluiting is stapsgewijs opgezet. Het niveau waarop de gebruiker de informatie zal afnemen is afhankelijk van het kennisniveau van de eindgebruiker van de informatie. Het kennisniveau varieert van het niveau van het bedrijven en organisaties die zich willen informeren over arbo-onderwerpen tot het niveau van hoog gekwalificeerde arboprofessionals. In figuur 1 is dit schematisch uitgewerkt. Arboportaal Arbokennisnet Kennis Werkgever Werknemer Arboprofessional Wetenschapper Preventiemedewerker = Deel toegankelijk na betaling Figuur 1: Kennis stapsgewijs ontsluiten Meer in concrete zin worden de volgende doelen beoogd: - De uitvoering van dit project moet goed toegankelijke actuele, kwalitatief goede en betrouwbare kennis en informatie leveren op het terrein van arbeidsomstandigheden en ziekteverzuim- en reïntegratiebeleid. - De informatie moet begrijpelijk zijn elk te onderscheiden kennisniveau en ondersteunend in de dagelijkse praktijk van de eindgebruikers. - De voorbereiding van de toegang tot een virtuele bibliotheek; Pagina 6 van 23

7 - Continuering van het Arbokennisnet voor een periode van meerdere jaren. - Naamsbekendheid van de Arboportaal als spin-off van de keuze voor Stichting PPM en Stichting NVAB voor de uitvoering van dit project. Deze twee partijen vertegenwoordigen circa 4000 arboprofessionals, die op hun beurt hun klanten kunnen wijzen op het bestaan van het Arboportaal. - Een structuur en cultuur binnen de vier beroepsverenigingen op het interdisciplinair verzamelen en delen van informatie en kennis. De partners die in dit project samenwerken, hebben hoge ambities: Arbokennisnet moet zich ontwikkelen tot de belangrijkste toegangsportal voor arboprofessionals. De ontwikkeling zal gaan volgens een groeimodel. In dit project wordt de hoofdstructuur opgezet. Komende jaren zal echter door de partners blijvend moeten worden geïnvesteerd: niet alleen voor de actualisering maar ook in uitbreiding met voor de doelgroep interessante content. 3.2 Doelgroepen - Werkgevers - Werknemers - Bedrijfsdeskundigen (preventiemedewerker, OR-leden, staffunctionarissen). - Arboprofessionals (bedrijfsartsen, veiligheidskundigen, arbeids- en organisatiedeskundigen en arbeidshygiënisten) 3.3 Door het project te bereiken resultaten Dit deelproject levert de volgende resultaten op: 1. Arbodossiers De op te leveren Arbodossiers vervullen binnen de Arboportaal van SZW de rol van verdiepingsdossiers: deze informatie zal met name van belang kunnen zijn voor de geïnteresseerde preventiemedewerker of actief betrokken werknemers en werkgevers. Als nevenfunctie kunnen (de samenvattingen van) deze dossiers ook gebruikt worden door de redactie van het Arboportaal om ten aanzien van diezelfde Arbo-onderwerpen de doelgroepgerichte informatie aan te vullen op plaatsen waar momenteel lacunes bestaan. De positie van de Arbodossiers van kan als volgt worden voorgesteld: Primaire doelgroep arboportaal Thema Primaire doelgroepen Arboportaal SZW Input van Werknemers Werkgever Preventiemedewerker Deskundige Uitwerking van dossiers naar doelgroep Figuur 2: Arboportaal en arbodossier Arbodossiers Pagina 7 van 23

8 Het volgende wordt opgeleverd: - Arbodossiers welke 65 thema s die door SZW zijn geïdentificeerd (zie bijlage 3) afdekken. De arbodossiers zijn actueel en goed leesbaar op het niveau van deskundigen zoals aangegeven in figuur 2. Ze bevatten ook praktijkervaringen met verbetermaatregelen en interventies en verwijzingen naar branche-informatie (er wordt in deze fase geen contact gezocht of onderhouden met branche organisaties voor aanvullende informatie). De dossiers worden opgeleverd conform de uitwerking voor schadelijk geluid (zie bijlage 2A). Het beoogde taalgebruik en kennisniveau in de arbodossiers is uitgewerkt voor een onderdeel van een geluidsdossier en opgenomen in bijlage 2B. - Deze dossiers worden aan SZW aangeleverd met de mogelijkheid voor een marginale beoordeling. De dossiers zijn integraal en exclusief als set terug te vinden op Arbokennisnet van de professionals en blijven integraal en herkenbaar als eigendom van het samenwerkingsverband van de arboprofessionals, als daarnaar (al dan niet rechtstreeks) wordt doorgelinkt vanuit het Arboportaal. - Per thema, zoals door SZW geïdentificeerd, zal een samenvattende tekst gemaakt worden van 2 tot 3 pagina s (A4), die door TNO gebruikt kan worden als basis voor specifieke vertalingen (samenvattingen) voor werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers / bedrijfsdeskundigen. - De eindredactie van de pagina s voor werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers / bedrijfsdeskundigen is de verantwoordelijkheid van TNO. Zij passen de inhoud van de informatie alleen aan na overleg met stichting PPM / NVAB. 2. Arbokennisnet. Dit is een website met per thema dan wel per doelgroep specifieke kennis en verwijzingen naar bestaande informatie op internet en verschillende bestaande websites. Daarbij zal enerzijds de thema-indeling van SZW gebruikt worden (zie bijlage 3), aanvullend zullen andere indelingen ontwikkeld worden. Het gaat om een indexinformatiesysteem. Een dergelijk systeem bevat een gelimiteerd hoeveelheid kennis, maar geeft vooral aan wie op welk moment over welke kennis beschikt en waar die persoon/instantie te vinden is. Hierbij kunnen ook webadressen van literatuurdatabases worden opgenomen. Algemene literatuurdatabases zoals Medline (gratis), Sumsearch (gratis), de Cochrane Library (lage kosten), OSH-rom (te betalen voorziening) en Psycinfo (te betalen voorziening) worden waar mogelijk in de beginfase reeds opgenomen in Arbokennisnet, omdat deze thuis horen in het onderdeel digitale bibliotheek. De website wordt zodanig voorbereid dat de aansluiting in de toekomst kan worden uitgebreid met onder andere toegang tot volledige teksten van tijdschriftartikelen waar nu al grote behoefte aan is. Het actueel houden van een indexsysteem is gemakkelijker en minder tijdrovend dan een contentsysteem (hierin moet voortdurend de voortschrijdende impliciete kennis van mensen geëxpliciteerd en in databases vastgelegd worden). Ook zijn de kosten van indexsystemen lager dan van contentsystemen. Pagina 8 van 23

9 Via een dergelijk indexsysteem wordt verwezen naar de websites van andere organisaties zoals brancheverenigingen en kenniscentra en naar bijvoorbeeld literatuurdatabases. De opgenomen websites en de geboden informatie dienen daarbij aan bepaalde, vooraf afgesproken, kwaliteitseisen te voldoen. Het projectteam Arbokennisnet, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de diverse beroepsgroepen, stelt deze kwaliteitscriteria op, beoordeelt de informatie/verwijzingen of laat deze beoordelen en bepaalt welke informatie/verwijzingen op Arbokennisnet worden opgenomen. 3.4 Afbakening en beperkingen van het project De subsidieaanvrager heeft overleg en legt verantwoording af aan de beleidsdirectie van SZW. De arbodossiers en het arbokennisportaal richten zich primair op de Arbowet en de onderwerpen die daarin worden geadresseerd. Het terrein van sociale zekerheid wordt hooguit zijdelings meegenomen. Verder wordt zoveel als mogelijk vermeden dat de goede-praktijkvoorbeelden als (door de overheid) voorgeschreven norm voor een specifieke branche kunnen worden opgevat (zie ook opmerkingen over arbocatalogi in hoofdstuk 2). De arbodossiers worden gemaakt binnen de kaders welke door SZW bij de start van het project zijn aangereikt, te weten: - Document met identificatie van 67 thema s (zie bijlage 3) - Startinformatie vanuit SZW voor (een deel van) de thema s cq arbodossiers. - Prioriteitstelling in volgorde van oplevering. - Vaststelling van het informatieformat. - Stijldocument met redactionele aanwijzingen. Deze dossiers worden aan SZW aangeleverd met de mogelijkheid voor een marginale beoordeling. De dossiers zijn integraal terug te vinden op Arbokennisnet van de professionals, en blijven bij doorlinking vanuit het SZW-Arboportaal integraal en herkenbaar in tact als zijnde eigendom van het samenwerkingsverband van de arboprofessionals De subsidieaanvrager zorgt voor goed leesbare teksten en eenheid in taalgebruik over de verschillende dossiers. Het Ministerie van SZW draagt zorg voor de vertaling van de informatie uit de arbodossiers naar de teksten voor werknemers, werkgevers en bedrijfsdeskundigen. De ingangen van arbodossiers en Arbokennisnet zijn divers. Er wordt gewerkt aan wederzijdse aansluiting maar de ingangen en indelingen zijn niet per definitie hetzelfde. De ingangen en zoekstructuur voor arbodossiers is vastgelegd in het informatieformat en de ICT-architectuur van het Arboportaal. Bij de ingangen bij het Arbokennisnet kan ook gedacht worden aan verschillende professies (o.a. veiligheidskundigen, bedrijfsartsen, arbeids- en organisatiekundigen, arbeidshygiënisten, verzekeringsartsen, arbeidskundigen), aan diverse branches, aan een multidisciplinaire themagewijze benadering bijvoorbeeld gebaseerd op verschillende risico s en aan mengvormen daarvan. Ook is een Pagina 9 van 23

10 benadering per risicogroep (ouderen, zwangeren, chronisch zieken etc.) en behandeling en begeleiding denkbaar. Daarnaast zal in het buitenland beschikbare informatie nadrukkelijk opgenomen worden. Daarbij worden binnen Arbokennisnet zodanige dwarsverbanden gecreëerd, dat een belangrijk deel van de informatie voor elke bezoeker beschikbaar is, ook voor de geïnteresseerde werkgever, werknemer of preventiemedewerker die niet tot de primaire doelgroep van deze website behoren. Arbokennisnet moet ook een functie hebben als toegang tot een goede digitale bibliotheek voor arbeid, gezondheid, veiligheid en welzijn, eventueel in de toekomst uit te breiden met aanpalende onderwerpen uit de sociale zekerheid. Arbokennisnet kan ook toegang bieden tot kwalitatief goede experts of expertgroepen op diverse terreinen. Het inrichten van een dergelijke website vraagt een goede organisatie en inzet van diverse partijen. Arbokennisnet is vanuit de aard van de doorverwijzingen kosteloos toegankelijk voor alle bezoekers. De verwijzingen kunnen sites zijn die slechts na betaling toegankelijk zijn, zoals enkele literatuurdatabases en met name abonnementen op een groot aantal tijdschriften in verband met de noodzakelijke toegang tot de volledige tekst van artikelen. Het Arbokennisnet zal aansluiten bij het CMS van het Arboportaal zoals dat op dit moment functioneert. De verwachting is in de toekomst het Arboportaal naar een ander technisch platform zal omschakelen. Daarvan zijn de technische specificaties en functionele eisen niet bekend. Pagina 10 van 23

11 4 Projectorganisatie 4.1 Subsidieaanvrager Als subsidieaanvrager treedt op een consortium van vier beroepsverenigingen en twee kennisinstituten, te weten: 1. Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde(NVVK) 2. Bond van Arbeids- en Organisatiesdeskundigen (BA&O) 3. Nederlandse Vereniging voor Arbeidshygiëne (NVvA) 4. Nederlandse Vereniging van Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) 5. Coronel Instituut Universiteit van Amsterdam 6. Nederlands Centrum voor Beroepsziekten De eerste drie verenigingen zijn gezamenlijk georganiseerd in de Stichting PPM. De Stichting PPM zal optreden als penvoerder naar het Ministerie van SZW. 4.2 Organisatiestructuur De projectorganisatie van de subsidievrager ziet er als volgt uit (zie figuur 3). Figuur 3: Projectorganisatie De taken binnen de projectorganisatie zijn als volgt verdeeld. Pagina 11 van 23

12 Wat Wie Omschrijving Thema Team 1 Bedrijfsarts 1 Arbeidshygienist 1 Veiligheidskundige 1 Arbeids- en organisatiedeskundige Team is georganiseerd rond beperkt aantal thema s en verantwoordelijk voor de productie van relevante arbodossiers en voor het aanleveren van relevante websites over het thema. Eerste auteur Één lid van het Thema Team Één van de leden van het Thema Team die verantwoordelijk is voor de basistekst en het aanreiken van informatie over websites. Per dossier kan de rol van eerste auteur binnen een team wisselen. Mede auteur Overige drie leden van het Thema Team Overige leden van het Thema Team die verantwoordelijk zijn voor bewaking van disciplinaire inbreng in het dossier en algemene kwaliteit en leveren webinfo aan. (Web)redacteur Auditteam Projectleiding Projectassistentie Redactie Webmaster 1 Bedrijfsarts 1 Arbeidshygienist 1 Veiligheidskundige 1 Arbeids- en organisatiedeskundige Op ad hoc basis aangevuld met: Vertegenwoordiger Universiteit Vertegenwoordiger NCvB St.PPM (penvoerder) Directeur kwaliteitsbureau NVAB Administratieve ondersteuning ICT-helpdesk Ten behoeve van eenheid in stijl en tekstkwaliteit van de arrbodossiers zal een web- cq tekstredacteur een introductie aan auteurs verzorgen en eenmalig persoonlijk advies. De webmaster verantwoordelijk voor het beheren van de content op het Arbokennisnet. Het auditteam is vanuit de projectdirectie, en daarmee vanuit de vier beroepsverenigingen, gemandateerd om de kwaliteit van het eindproduct te beoordelen. Dat wil zeggen zowel de aangereikte websites als de arbodossiers. Er is één auditteam. Op ad hoc basis kan het auditteam uitgebreid worden voor met name het opstellen van kwaliteitscriteria en het beoordelen van websites. Stichting PPM is bestuurlijk verantwoordelijk en voert het project in nauwe samenwerking met NVAB uit. De projectleiding is door de stichting PPM gecontracteerd en is verantwoordelijk voor de operationele gang van zaken. De thema teams worden goed ondersteund. De workflow zal goed gemonitord worden. Ten behoeve van het project zal een webbased projectarchief geopend worden. De projectleiding zal optreden als eerst verantwoordelijke in de projectuitvoering en als contactpersoon voor het Ministerie van SZW. 4.3 Overleg en voortgangsrapportages In de voorbereidingsfase zal intensief contact zijn met de opdrachtgever om de definitieve eisen aan het eindproduct vast te stellen. De projectleiding zal vervolgens per kwartaal een bondige voortgangsrapportage opstellen en ter beschikking stellen aan het Ministerie van SZW. Pagina 12 van 23

13 De producten zullen batchgewijs opgeleverd worden. Afhankelijk van de wensen en noodzaak zullen ook voor de acceptatie door SZW overlegmomenten worden ingepland. Na afronding zal een eindbespreking worden gehouden. Pagina 13 van 23

14 5 Aanpak project en projectfasering 5.1 Activiteiten Samenstellen themateams en auditteam Dit project gaat werken met themateams die op basis van de gestelde kwaliteitscriteria de gevraagde producten zullen opleveren. Ook wordt een auditteam ingesteld. De werving en selectie zullen gebeuren vanuit verenigingsverband van de vier aangesloten beroepsverenigingen. Vooraf zal een competentieprofiel van de teamleden worden opgesteld en een selectieprocedure. Ontwerpen van de structuur van de site Arbokennisnet Omdat gekozen is voor het opzetten van een indexsite, waarop links naar andere websites worden aangeboden na beoordeling op kwaliteit, is het belangrijk om na te denken over een indeling van die links. De website kent verschillende doelgroepen: bedrijfsartsen, arbeidshygiënisten, veiligheidskundigen, A&O-deskundigen, ergonomen, arboverpleegkundigen en andere arboprofessionals. Arbokennisnet kan een aantal doelgroepen apart bedienen, bijvoorbeeld door afzonderlijke ingangen te kiezen voor verschillende doelgroepen. Voordeel daarvan is dat mensen de informatie passend bij hun vak snel kunnen vinden, het nadeel is dat ze niet bij anderen in de keuken gaan kijken. Een andere optie is het structureren van de informatie per thema. Het ontwerp houdt rekening met aansluiting bij het arboportaal voor werkgevers en werknemers. In een later stadium kunnen ook andere beroepsgroepen zich aansluiten bij dit initiatief. Vormgeving en bouw site Het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid heeft onderzoek laten verrichten naar het meest geschikte systeem voor onderhoud van de inhoud van Arbokennisnet (content management systeem; CMS). Zij adviseren het gebruik van Drupal. Tegelijkertijd is er de wens van het ministerie van SZW dat Arbokennisnet aansluit bij het SZW-portaal voor werkgevers en werknemers. Bezien zal moeten worden of deze twee wensen te combineren zijn, of dat er voor een andere oplossing gekozen moet worden. Meest wenselijke scenario is dat Arbokennisnet aansluit bij vormgeving en CMS van het arboportaal van werkgevers en werknemers. Vaststellen kwaliteitscriteria Door het auditteam criteria worden opgesteld voor het vaststellen van de kwaliteit van het product. Dit betreft zowel criteria voor informatie over websites als voor de arbodossiers. De criteria zullen in de vorm van een leidraad en een format voor het aanleveren van de informatie worden uitgewerkt. Daarnaast moet er een webmaster worden aangesteld die de aangeleverde informatie indeelt in de juiste rubrieken en in het CMS invoert. Deze webmaster heeft in de realisatiefase veel werk, maar ook bij het beheer is er iemand of zijn meer mensen nodig om de website te onderhouden en de informanten te begeleiden. Pagina 14 van 23

15 De webmaster denkt ook na over het toevoegen van nieuwe rubrieken of nieuwe functionaliteiten aan de site. Uitvoerende werkzaamheden Het primaire proces van dit project als volgt (zie figuur 4). Tijdpad Resultaat Resultaat (weken) Dossier Arbokennisnet Start 0 Voorstel startdocumenten + webinfo Nodig Startdocumenten SZW Wie SZW/PL Eerste auteur 1 Aanvulling Leden TT 3 1 e Concept dossier + webinfo Eerste auteur 4 Reactie TT Leden TT 5 2 e Concept dossiers + webinfo Eerste auteur 6 Kwalitering webinfo Auditteam Definitief Thema Eerste auteur Beschikbaar Thema Verwerken webinfo Webmaster Kwalitering dossier Auditteam 7 Definitief Concept Eerste auteur Marginale toets SZW SZW Definitief Dossier Figuur 4: Primaire proces arboinformatie ontsluiten Opstellen van een implementatie en communicatieplan Wanneer de site gelanceerd wordt zal er bekendheid aan gegeven moeten worden. Een direct mailcampagne hoort in ieder geval tot de ingezette communicatiemethoden. 5.2 Globale fasering van het totale project Het project valt uiteen in de volgende delen: Voorbereidingsfase. Hierin wordt de projectinfrastructuur opgezet (werving, selectie en briefing van professionals, aanmaken projectarchief en administratie). De website voor het arbokennisnet wordt ontworpen. Ook zal een testfase worden uitgevoerd met het opstellen van vier arbodossiers. Dit moet leiden tot definitieve vaststelling van de ontwerpeisen door de opdrachtgever. Uitvoeringsfase. Het arbokennisnet zal worden opgebouwd en de arbodossiers worden opgeleverd. De arbodossiers zullen batchgewijs opgeleverd worden. SZW geeft aan dat de volgende dossiers geen hoge prioriteit hebben en daarom in de planning achteraan opgenomen kunnen worden: "werken op hoogte", agressie Pagina 15 van 23

16 en geweld; werkdruk; seksuele intimidatie; pesten; arbodienstverlening; daglicht en kunstverlichting; intern noodplan; noodvoorzieningen Implementatiefase (Arbokennisnet) Er wordt gerichte publiciteit aan het Arbokennisnet gegeven via een direct mailcampagne en via vakbladen en andere media. Projectbeheer Projectbeheer is een continue activiteit en gericht op beheersing van de uitvoering. Er zal periodiek overleg gevoerd worden met het Ministerie van SZW. Het project wordt afgesloten met een verantwoording van de subsidiegelden conform het geldende subsidiereglement. Pagina 16 van 23

17 Bijlage 1: Literatuur Dijk F van, Hugenholtz N, Programma ter versterking van de kennis- en infrastructuur voor onderzoek, ontwikkeling, informatievoorziening en kennisoverdracht op het terrein van de arbeidsbedrijfsgeneeskunde in Arbodiensten. Amsterdam, Coronel Instituut AMC, Rapport Dijk FJH van, Hugenholtz N, Eindrapport vervolgprogramma ter versterking van de kennis- en onderzoeksinfrastructuur van de arbeids- en bedrijfsgeneeskunde in arbodiensten (december maart 2006). Amsterdam, Coronel Instituut AMC, Rapport 12 april Dijk FJH van, Reinders G, Schaafsma F, Hulshof C, Spreeuwers D, Verbeek J. Een virtuele bibliotheek voor arbo en sociale zekerheid. Tijdschrift voor bedrijfsen verzekeringsgeneeskunde 2003;11(12): Hugenholtz N, A-Tjak M, Schreinemakers J, Dijk FJH van. Hoogwaardige actuele informatie voor arbo- en sociale zekerheidsprofessionals. Pleidooi voor een centrale arboportal en voor een virtuele bibliotheek. Amsterdam, Coronel Instituut AMC, Rapport 29 september Iske PL, Boersma WH, Zwart BCH de. Voorstel voor de inrichting en operationalisering van een kennisinfrastructuur voor nieuwe arbeidsrisico s (KINA). Discussiestuk voor 2 e invitational conference Kwantes JH, Reinders G, Weyers M, Borgh H van der. Op weg: een onderzoek naar kenniscentra in de arbo-kennisinfrastructuur. Hoofddorp, TNO Kwaliteit van Leven, 2003 Lenderink AF. Arbokennisnet. Amsterdam, Coronel Instituut AMC, in samenwerking met Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, NVAB en de Beroepsverenigingen Preventisten, Rapport 15 maart Maasen JHW, Noort A. Een Startpunt voor vakinhoudelijke informatie, TBV 12, nr.5 (mei 2005) Zwart BCH de, Duvekot JA, Prins R, Iske PL. Van signalering tot aanpak, Inventarisatie van het kennisproces rond nieuwe arborisico s. Leiden, Astri, Rapport 2004 Pagina 17 van 23

18 Bijlage 2 A Uitwerking Arbodossier Schadelijk geluid Uitwerking Arbodossier Schadelijk geluid door St.PPM/Stichting NVAB. Format Arbodossier : Schadelijk geluid Algemeen Onderwerp Paragraafindeling Webpagina 1. Titel 2. Samenvatting Samenvatting 3. Effect van risicofactor 3.1 Beschrijving effecten Gehoorschade Geluidhinder 3.2 Omvang effecten Prevalentie Algemeen Beroepsziekten 4. Relevante werksituaties 4. 1Relevante branches Overzicht branches met schadelijk geluid (1p/br?) Overzicht branches met hinderlijk geluid (1 p/br?) 4.2 Relevante beroepen Overzicht beroepen met schadelijk geluid (1p/br?) Overzicht beroepen met hinderlijk geluid (1 p/br?) 5. Inventarisatie- en evaluatie 5.1Risico-invenatarisatie Relevante aspecten in RIE 5.2 Geluidmeting Hoe bepaal ik of geluid schadelijk is (schatten meten) 5.3 Dosimetrie Hoe bepaal ik de gemiddelde dagdosis 5.4 Audiometrie Hoe bepaal ik de gehoorschade 6. Normen Arbo-wet 14.1 Arbo-wet Wetgeving schadelijk geluid 14.2 Arbobesluit Arbobesluit 14.3 Arboregelingen Arboregelingen 7. Overige normen Arboconvenanten Arboconvenanten CAO afspraken CAO afspraken Branchecatalogus (Branche) richtlijnen en leidraden 8. Beheersmaatregelen 8.1 Arbeidshygienische strategie Arbeidshygienische strategie 8.2 Bronmaatregelen Bronmaatregelen algemeen 8.3 Overdrachtsweg Overdrachtsweg algemeen 8.4 Technische maatregelen Technische maatregelen algemeen 8.5 Organisatorische maatregelen Organisatorische maatregelen algemeen 8.6 Persoonlijke beschermingsmiddelen Persoonlijke beschermingsmiddelen algemeen 9 Periodiek Medisch Onderzoek 9.1 Audiometrie Frequentie audiometrie 9.2 Richtlijnen/protocollen Groepsaudiogram 10. Werkgeversverplichtingen Werkgeversverplichtingen Pagina 18 van 23

19 Format Arbodossier : Schadelijk geluid Algemeen Onderwerp Paragraafindeling Webpagina 11. Werknemersverplichtingen Werknemersverplichtingen 12 Werknemersrechten 12.1 Rechten individuele werknemer Rechten individuele werknemer 12.2 Rechten medezeggenschapsorgaan Rechten medezeggenschapsorgaan 13. Praktijkverhalen Enkele aansprekende voorbeelden van verbetermaatregelen uit de praktijk. Pagina 19 van 23

20 Bijlage 2B Referentieniveau kennis en taalgebruik arbodossier Hieronder is een uitwerking welke als referentie dient van het beoogde niveau waarop de teksten voor de arbodossiers beschreven dienen te worden. Gehoortest Gehoor en gehoorschade Bij iedereen die ouder wordt neemt het gehoor af. Dit wordt ouderdomslechthorendheid genoemd. Langdurige blootstelling aan hoge geluidniveaus kan leiden tot lawaaidoofheid of ook wel lawaaislechthorendheid genoemd (zie ook gehoorschade). Dit wordt veroorzaakt doordat gehoorcellen afsterven door blootstelling aan te hard geluid. Als deze cellen afgestorven zijn, dan is de gehoorschade blijvend. Deze lawaaidoofheid begint bij de hoge tonen. We weten niet waarom het juist in dit frequentiegebied begint. Wel weten we dat al een beperkte schade aan die gehoorcellen er toe kan leiden dat je een gesprek al slechter kunt volgen. Dat valt het eerste op in een rumoerige omgeving, zoals op een verjaardag. Mensen merken dat ze gesprekken niet meer kunnen volgen en voelen zich daardoor buitengesloten. Ernstige lawaaidoofheid is wordt door mensen daarom ook als een heel grote sociale handicap ervaren. Wat is een gehoortest? Door een gehoortest kan worden vastgesteld hoe goed het gehoor van iemand is. Bij een gehoortest krijg je geluiden te horen met verschillende toonhoogtes. Die geluiden krijg je in verschillende sterktes te horen. De sterkte waarbij je een bepaalde toon nog net wel kunt horen wordt de gehoordrempel genoemd. Het gehoorverlies geeft aan hoeveel minder je bij een bepaalde toonhoogte kunt horen dan iemand die geen enkel gehoorverlies heeft. Door het gehoorverlies bij verschillende toonhoogtes te bepalen kun je een audiogram maken. Dit is een lijn op een grafiek die het gehoorverlies bij verschillende toonhoogtes met elkaar verbindt. Hoe kun je vaststellen of er bij iemand sprake is van lawaaidoofheid? Uit de vorm van een audiogram kan een bedrijfsarts of doktersassistente vaststellen of er sprake is van lawaaidoofheid. Als er sprake is van ernstige gehoorschade dan is het meestal zo dat er een bepaalde toonhoogte (4000 Hz) is die je bijna niet meer kunt horen. Bovendien zijn de tonen die iets hoger en lager zijn ook slecht hoorbaar. Het audiogram laat dan een gehoordip zien. Er is dan sprake van lawaaidoofheid. Wat kun je met het afnemen van een gehoortest te weten komen? In een bedrijf waar werknemers blootstaan aan schadelijk geluid wordt er vaak voor gekozen om bij alle werknemers die aan schadelijk geluid bloot staan een keer per bijvoorbeeld vier jaar een gehoortest af te nemen (zie ook Periodiek Medisch Onderzoek). Zo kan voor iedere werknemer nagegaan worden of zijn gehoor sneller slechter wordt dan je op basis van zijn ouder worden zou mogen Pagina 20 van 23

Helger Siegert. Agenda

Helger Siegert. Agenda Stand van Zaken Arbeidsomstandigheden www.molens.nl en www.molen.pagina.nl Helger Siegert 1 Agenda Introductie Uitgangspunten Veranderingen in de wet Discussie 2 1 Arbeidsomstandigheden Wat is aandacht

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek Lijst van auteurs Inleiding xi xiii 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek 1 Gezondheidsrisico s in het werk 1 2 Gezondheidsrisico s en belastende factoren 3 3 Beroepsziekte 4 4 Gevolgen

Nadere informatie

Arbocatalogus Tuincentra

Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Voorwoord Voor u ligt de Arbocatalogus Tuincentra, het oplossingenboek voor arborisico s in tuincentra. In de tuincentra denken we bij veiligheid automatisch

Nadere informatie

Arbokennis ontsloten

Arbokennis ontsloten Arbokennis ontsloten Kennis voor en door(?) arboprofessionals NVvA symposium maart 2012 Door: Huib Arts Kennisbronnen (1) Tekst communicatie: De wetenschappelijke wereld / Kennisinstituten Handboeken en

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Artikel 3 van Beleidsregel arbocatalogi 2010 wordt als volgt gewijzigd:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Artikel 3 van Beleidsregel arbocatalogi 2010 wordt als volgt gewijzigd: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 3103 20 februari Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 13 februari, nr. G&VW/AA/2011/2023,

Nadere informatie

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Maart 2015 Drs.ing. Jolanda Willems MBA, drs. Toin van Haeren, bedrijfsarts, drs. Rik Menting, bedrijfsarts, drs. Edo Houwing, arbeids-

Nadere informatie

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Frank Rijshouwer Hogere Veiligheidskundige 20 juni 2006 1 Arbowetgeving Arbeidsomstandighedenwet Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenregeling Arbo-

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Persoonlijke Risico Inventarisatie & Maatwerk Aanpak (PRIMA basislijst)

Persoonlijke Risico Inventarisatie & Maatwerk Aanpak (PRIMA basislijst) Persoonlijke Inventarisatie & Maatwerk Aanpak (PRIMA basislijst) Waar komt 1 Psychosociale arbeidsbelasting 1.1 Discriminatie 1.2 Agressie en geweld; 1.3 Seksuele intimidatie; 1.4 Pesten; 1.5 Werkdruk;

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid pagina van 5 Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid Versie 4. VERVALLEN - Vervangen door RI&E en Preventiemedewerker (alle branche) Deelbranche(s) Camper en Caravan Algemene beschrijving & doelstelling

Nadere informatie

Bureau KAM/Arbo Waternet Deel RI&E Bodem- en Milieu Technologie

Bureau KAM/Arbo Waternet Deel RI&E Bodem- en Milieu Technologie Bureau KAM/Arbo Waternet Deel RI&E Bodem- en Milieu Technologie Datum inspectie mei 2010 Datum rapport 25 mei 2010 Sector Sector O&P/ sector Drinkwater Auditeur Henk Blaauw / Martin Hammer Opsteller Martin

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederland sinds 1814. Nr. 5329 29 maart 2011 Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zak Werkgelegheid van 21 maart 2011, nr. G&VW/AA/2011/3996,

Nadere informatie

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 7. Arbodeskundige(n) en arbodienst... 1 7.1 Wat is een arbodeskundige?... 3 7.2 Wie toetst en geeft advies over de RI&E?... 3 7.3

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenbeleid

Arbeidsomstandighedenbeleid Arbeidsomstandighedenbeleid informatie voor werkgevers en werknemers 170.indd 1 30-12-2008 10:38:37 170.indd 2 30-12-2008 10:38:38 Veilig en gezond werken is belangrijk. De overheid stelt doelen vast voor

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 226 775 20 20november 2008 Besluit van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 7 november 2008, nr. ARBO/A&V/2008/14423,

Nadere informatie

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0 Voorwoord 1 0 1 Inleiding 1 2 1.1 Aanleiding en doelstelling 1 5 1.2 Doelstelling 2 4 1.3 Leeswijzer 2 6 deel i het domein arbeid en gezondheid 31 2 Wat is arbeid, wat is gezondheid? 3 3 2.1 Wat is arbeid?

Nadere informatie

Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden

Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden Syllabus Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden Verzuimpreventie, veilig werken en een integrale aanpak U lapt de regels van de Arbowet natuurlijk niet aan uw laars. Maar kent u al uw arboverantwoordelijkheden?

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederland sinds 1814. Nr. 32710 25 november 2013 Beleidsregel van de Minister van Sociale Zak Werkgelegheid van 31 oktober 2013, 2013-0000152033,

Nadere informatie

Psycho Sociale Arbeidsbelasting

Psycho Sociale Arbeidsbelasting Psycho Sociale Arbeidsbelasting Webinar SCCM 17 juni 2014 Tamara Onos Auxilium HSE Onderwerpen webinar - Relevantie PSA - Onderwerpen PSA - Arbowet- en regelgeving - PSA in praktijk - Inventarisatie van

Nadere informatie

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk?

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? December 2010 Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet, of maatwerk? Tot voor kort was elke werkgever verplicht aangesloten

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden

Arbeidsomstandigheden t b r o n s e k Arbeidsomstandigheden T Inleiding Wettelijke regels Veiligheid, gezondheid en welzijn Rechten en plichten Uitvoering arbobeleid Inleiding Johan ter Veer, administratief medewerker bij blikfabriek

Nadere informatie

Toetsing RI&E 2010/2011

Toetsing RI&E 2010/2011 Arbo Unie B.V. Harderwijkweg 7a Postbus 206 2800 AE Gouda T (0182) 59 60 34 F (0182) 59 60 80 www.arbounie.nl Basisschool Essesteijn Toetsing RI&E 2010/2011 Datum: 5 april 2011 Onderwerp: Essesteijn Toetsing

Nadere informatie

arboregelgeving Informatiebron Arbo-aspecten bij het gebruiken van biomassa voor energie-opwekking arbowet

arboregelgeving Informatiebron Arbo-aspecten bij het gebruiken van biomassa voor energie-opwekking arbowet Informatiebron Arbo-aspecten bij het gebruiken van biomassa voor energie-opwekking arbo-regelgeving Arbowet De regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet,

Nadere informatie

Arbo en de rechten van de OR

Arbo en de rechten van de OR Arbo en de rechten van de OR In de Arbowet zijn verplichtingen voor de werkgever en plichten en rechten voor de werknemer vastgelegd. De achtergrondfilosofie van de Arbowet is eenvoudig: de werkgever moet

Nadere informatie

ACHTERGROND ARBOCATALOGUS KINDEROPVANG

ACHTERGROND ARBOCATALOGUS KINDEROPVANG ACHTERGROND ARBOCATALOGUS KINDEROPVANG FCB, april 2009 Inhoud 1. Wat is een Arbocatalogus? 2. De Arbocatalogus en de Arbowet 3. De Arbocatalogus en de RI&E 4. Verantwoordelijkheden van de werkgever, de

Nadere informatie

RI&E. Chr. montessorischool De Abeel Den Haag 4 mei 2015 RISICO-INVENTARISATIE EN -EVALUATIE

RI&E. Chr. montessorischool De Abeel Den Haag 4 mei 2015 RISICO-INVENTARISATIE EN -EVALUATIE RI&E Chr. montessorischool De Abeel Den Haag 4 mei 2015 RISICO-INVENTARISATIE EN -EVALUATIE RI&E 2015 Den Haag, 30 september 2015 2/14 I NHOUDSOPGAVE Risico-inventarisatie & -evaluatie... 4 Samenvatting...

Nadere informatie

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit BI&E ipv RI&E Van risico s naar beheersmaatregelen Door: Huib Arts, ArboProfit Waarom een RI&E? OMDAT HET MOET? +??? Wetgeving gri&e Waar moet een RI&E aan voldoen? 3 Hij moet volledig zijn? Frequentie:

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Taak 1.1.8 Arbo >> Discussietaak Burcu Arslan 3T1A. Ergonomie. Arbozorg in de grafimedia

Taak 1.1.8 Arbo >> Discussietaak Burcu Arslan 3T1A. Ergonomie. Arbozorg in de grafimedia Taak 1.1.8 Arbo >> Discussietaak Burcu Arslan 3T1A Ergonomie Arbozorg in de grafimedia In de grafische sector zijn de laatste jaren behoorlijke inspanningen gedaan om een gezondere bedrijfstak te worden

Nadere informatie

Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk

Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk Jan Michiel Meeuwsen, TNO Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk De risico-inventarisatie en evaluatie in Nederland; van papier naar digitaal De Nederlandse Arbeidsomstandighedenwet vereist van alle

Nadere informatie

Arbodienstverlening ARBODIENSTVERLENING

Arbodienstverlening ARBODIENSTVERLENING Arbodienstverlening Sinds 1 juli 2005 hebben branches en bedrijven meer keuze hoe zij zich laten ondersteunen bij ziekteverzuim en het voorkomen van arbeidsongevallen. Er zijn alternatieven voor het vaste

Nadere informatie

groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ)

groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ) Zorg voor arbeidsomstandigheden van groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ) Datum: 1 juli 2015 Auteur: Drs. Roelof Heidema, bedrijfsarts en directeur kwaliteit 1 juli 2015 Nieuw ontslagrecht per

Nadere informatie

Werkstress en de rol van de preventiemedewerker. Jan Harmen Kwantes inpreventie.nl

Werkstress en de rol van de preventiemedewerker. Jan Harmen Kwantes inpreventie.nl Werkstress en de rol van de preventiemedewerker Jan Harmen Kwantes inpreventie.nl 2 Risico s in het VO Voor wie? 1. Psycho-sociale arbeidsbelasting 2. Fysische arbeidsbelasting 3. Chemische belasting 4.

Nadere informatie

Arbobeleidskader Lucas

Arbobeleidskader Lucas Arbobeleidskader Lucas t.b.v de scholen voor VO van de Lucas 1. Uitgangspunten Het bestuur van Lucas en de directie(s) van de aangesloten scholen zijn verantwoordelijk voor het schoolbeleid. Het arbobeleid

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederland sinds 1814. Nr. 22112 8 december 2011 Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zak Werkgelegheid van 1 december 2011, nr. G&VW/AA/2011/20111,

Nadere informatie

Voorbeeld-RI&E, met Plan van Aanpak (met dank aan ArboUnie Noordwest Nederland)

Voorbeeld-RI&E, met Plan van Aanpak (met dank aan ArboUnie Noordwest Nederland) Voorbeeld-RI&E, met (met dank aan ArboUnie Noordwest Nederland) De rapportage van een RI&E vindt meestal plaats in tabelvorm. Hierin komen de volgende onderdelen voor: Het onderwerp waar het risico betrekking

Nadere informatie

Risico-inventarisatie & evaluatie en Preventiemedewerker

Risico-inventarisatie & evaluatie en Preventiemedewerker Interne Instructie Risico-inventarisatie & evaluatie en Preventiemedewerker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Wettelijke grondslag 3. Aanpak 3.1. Toezicht en handhaving 3.2. Werkwijze 3.3. Basis toetskader

Nadere informatie

Voorwoord: status model RI&E SW

Voorwoord: status model RI&E SW Voorwoord: status model RI&E SW De Model RI&E voor de SW-branche kan gebruikt worden als basis voor een RI&E in uw SW-organisatie. De model RI&E is nadrukkelijk geen goedgekeurde branche RI&E en de inhoud

Nadere informatie

Toelichting Arbochecklist Algemeen

Toelichting Arbochecklist Algemeen 1 2 Gegevens in te vullen door inlenende partij Let hierbij op, dat voor iedere functie en aparte checklist wordt ingevuld! Als het vak je Ja is aangekruist Voeg de kopie toe aan het dossier en zorg voor

Nadere informatie

Antares Veiligheid Advies

Antares Veiligheid Advies Toetsingsrapportage van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) van CBS De Ark te Vlaardingen (Stichting Meervoud) Datum: 30 augustus 2010 Toetsing uitgevoerd door : ing. R.J. van Dijk RVK Functie

Nadere informatie

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 16 / Juli en augustus 2013 INHOUD:

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 16 / Juli en augustus 2013 INHOUD: Jaargang 2013 / nieuwsbrief 16 / Juli en augustus 2013 INHOUD: Zwangere vrouwen ervaren weinig tolerantie op het werk Werkgevers zouden een gezonde levensstijl moeten kunnen eisen Legionellose Werkgevers

Nadere informatie

Arbo. Diensten informatieblad: Opstellen en toetsen RI&E. Coöperatie Baronije UA

Arbo. Diensten informatieblad: Opstellen en toetsen RI&E. Coöperatie Baronije UA Diensten informatieblad: Opstellen en toetsen RI&E Coöperatie Baronije UA Arbo Coöperatie Baronije UA Edisonbaan 16a - 3439 MN NIEUWEGEIN Postbus 1383-3430 BJ NIEUWEGEIN T: 030-214 80 34 (algemeen) F:

Nadere informatie

Nadere input voor de SER - toekomst arbeidsgerelateerde zorg

Nadere input voor de SER - toekomst arbeidsgerelateerde zorg Nadere input voor de SER - toekomst arbeidsgerelateerde zorg In de hoorzitting op 28 oktober jl. heeft OVAL toegezegd op een aantal punten nadere informatie te leveren. Het gaat om: 1. voor- en nadelen

Nadere informatie

Kansen pakken met RI&E; hoe veilig is uw bedrijf? www.safetyanalyse.nl

Kansen pakken met RI&E; hoe veilig is uw bedrijf? www.safetyanalyse.nl Kansen pakken met RI&E; hoe veilig is uw bedrijf? Mijn naam is Ron Haandrikman Veiligheidskundige en mede eigenaar van Safety Analyse Ik richt mij met name op: Risico Inventarisatie & Evaluatie Machineveiligheid

Nadere informatie

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Het aanschaffen van systemen en producten die een bepaalde veiligheid moeten waarborgen kan niet vergeleken

Nadere informatie

Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing van de Arbeidsomstandighedenwet

Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing van de Arbeidsomstandighedenwet Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer Mr.dr. L.F. Asscher Postbus 90801 2509 LV Den Haag Ons kenmerk: JP/iw 2015-11 Utrecht, 21 mei 2015 Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing

Nadere informatie

Checklist arbodienstverlening op maat Voor ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging

Checklist arbodienstverlening op maat Voor ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging Checklist arbodienstverlening op maat Voor ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging Uitleg over wijzigingen in de Arbowet Checklist maatwerkregeling Colofon Uitgave: Stichting FNV Pers Eindredactie

Nadere informatie

Voorkomen is nog altijd beter dan. Risico- inventarisatie en -evaluatie

Voorkomen is nog altijd beter dan. Risico- inventarisatie en -evaluatie Voorkomen is nog altijd beter dan. Risico- inventarisatie en -evaluatie Colofon Auteur Erwin Napjus Human-Invest B.V. Loosdrecht/ juni 2010 Inleiding Een gezonde en veilige werkomgeving is belangrijk.

Nadere informatie

Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus. FNV Woordenlijst

Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus. FNV Woordenlijst Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus FNV Woordenlijst Woordenboekje: jargon rond Arbowet en arbocatalogus arbeidshygiënische strategie arbeidsinspectie arbeidsrisico arbo arbobeleid arbobeleidsregels

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Zonder afscherming is machine moordwapen. Nog geen rookverbod op horecaterras. 5 tips voor top veiligheidsschoenen. Risicogestuurd risico s te lijf

Zonder afscherming is machine moordwapen. Nog geen rookverbod op horecaterras. 5 tips voor top veiligheidsschoenen. Risicogestuurd risico s te lijf Jaargang 2015 / nieuwsbrief 29 / september en oktober 2015 Zonder afscherming is machine moordwapen Ongevallen met machines komen veel voor. Jaarlijks gebeuren er ongeveer 425 ernstige ongevallen in Nederland.

Nadere informatie

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Risico-inventarisatie en -evaluatie

Risico-inventarisatie en -evaluatie b Bedrijfshulpverlening Risico-inventarisatie en -evaluatie MKB-inforeeks Reeks Arbo Arbo in in het de MKB praktijk De arbochecklist voor veiligheid en gezondheid op de werkplek Risico s terugdringen in

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Arbo en kwaliteit

Branchetoetsdocument: Arbo en kwaliteit pagina van 5 Branchetoetsdocument: Arbo en kwaliteit Versie 4.0 VERVALLEN - Vervangen door RI&E en Preventiemedewerker (alle branche ) Deelbranche(s) Tweewieler - motorfiets Algemene beschrijving & doelstelling

Nadere informatie

Denk na over risico s op uw werk! versie 2011

Denk na over risico s op uw werk! versie 2011 Kinderen krijgen? Denk na over risico s op uw werk! versie 2011 Denkt u erover om kinderen te krijgen? Denk dan ook na over de risico s op uw werk. Dat geldt voor mannen en vrouwen. Soms kunt u door uw

Nadere informatie

De RI&E en de Arbowet(geving) Jan Harmen Kwantes

De RI&E en de Arbowet(geving) Jan Harmen Kwantes De RI&E en de Arbowet(geving) Jan Harmen Kwantes Oorsprong RI&E Kaderrichtlijn voor veiligheid en gezondheid op het werk (89/391/EEG) Plus aantal dochter -richtlijnen, zoals: Tijdelijke en mobiele bouwplaatsen

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes Arbeidsomstandigheden Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes De afvalbranche Wijzigingen per 1 juli 2015 > 60 miljoen ton afval per jaar +/- 15.000 werknemers Relatief hoog aantal

Nadere informatie

Arbowetgeving 1998 (deel l): Wijzigingswet Arbeidsomstandigheden- en de preventiemedewerker

Arbowetgeving 1998 (deel l): Wijzigingswet Arbeidsomstandigheden- en de preventiemedewerker Arbowetgeving 1998 (deel l): Wijzigingswet Arbeidsomstandigheden- en de preventiemedewerker Per 1 juli a.s. wordt de nieuwe wijzigingswet Arbowet van kracht. De implementatie hiervan moet vóór 1 januari

Nadere informatie

Het organiseren van werk zonder gevaren kan het volgende inhouden: -- aanpassingen in werkzaamheden/werkmethoden

Het organiseren van werk zonder gevaren kan het volgende inhouden: -- aanpassingen in werkzaamheden/werkmethoden Bijlage 4 - Zwangerschapsprotocol Zwangerschapsprotocol voor de openbare apotheek In elke organisatie werken vrouwen in de vruchtbare leeftijd die op enig moment een kinderwens krijgen. In de apotheekbranche

Nadere informatie

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015?

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Door Carolina Verspuij, trainer/adviseur Arbeid en Gezondheid SBI Formaat, 10/06/2015. Dit artikel is gepubliceerd door Werk en Veiligheid, Kerckebosch. Minister

Nadere informatie

Een veilige en gezonde werkplek begint met de RI&E WAT IEDEREEN OVER DE MOET WETEN

Een veilige en gezonde werkplek begint met de RI&E WAT IEDEREEN OVER DE MOET WETEN Een veilige en gezonde werkplek begint met de RI&E WAT IEDEREEN OVER DE RI&E MOET WETEN De RI&E hoe zit het ook alweer? Een ondernemer loopt risico s, dat weet u als geen ander. Een Risico-Inventarisatie

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Gezond werk, goed geregeld Nieuwe arbowet: overzicht "oud" en "nieuw"

Gezond werk, goed geregeld Nieuwe arbowet: overzicht oud en nieuw Gezond werk, goed geregeld Nieuwe arbowet: overzicht "oud" en "nieuw" Laatste update 13 mei 2007 Het arbo-wetgevingsgebouw in zijn totaliteit Bevat vooral spelregels en systeembepalingen : Situatie 2006

Nadere informatie

Preventief Medisch Onderzoek. vragenlijstonderzoek

Preventief Medisch Onderzoek. vragenlijstonderzoek Preventief Medisch Onderzoek vragenlijstonderzoek 1. Inleiding De vragenlijst Preventief Medisch Onderzoek (PMO) is ontwikkeld voor een snelle en betrouwbare analyse naar gezondheidsaspecten in relatie

Nadere informatie

Voorlichting, onderricht & Toezicht

Voorlichting, onderricht & Toezicht Interne instructie Arbeidsinspectie Voorlichting, onderricht & Toezicht INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Inspectie 2.3 Handhaving 3. SCHEMA STAPPEN BIJ HANDHAVING Vastgesteld

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen Aan de slag met de RI&E Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen EEN RI&E Een RI&E? Als ondernemer wil ik graag geld verdienen, maar ik wil later geen werknemers tegen

Nadere informatie

BASISCONTRACTEN Professionele uitgangspunten voor inzet van de bedrijfsarts bij arbo- en verzuimbeleid bij contractvorming

BASISCONTRACTEN Professionele uitgangspunten voor inzet van de bedrijfsarts bij arbo- en verzuimbeleid bij contractvorming BASISCONTRACTEN Professionele uitgangspunten voor inzet van de bedrijfsarts bij arbo- en verzuimbeleid bij contractvorming Inleiding Arbodiensten contracteren bedrijven op verschillende wijze, waardoor

Nadere informatie

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen Aan de slag met de RI&E Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen EEN RI&E Een RI&E? ALS ONDERNEMER WIL IK GRAAG GELD VERDIENEN, MAAR IK WIL LATER GEEN WERKNEMERS TEGEN

Nadere informatie

Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE. Geachte mevrouw Mooren,

Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE. Geachte mevrouw Mooren, Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE 2509 LK90405 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33 www.szw.nl Uw brief d.d. 5-7-2006

Nadere informatie

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter.

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter. Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA Hollen Stilstaan bij Werkdruk dát maakt zorg beter Anita Hertogh Waarom is Zorg en Welzijn een van de prioritaire sectoren voor

Nadere informatie

1. Arbowet: plichten van de werkgever

1. Arbowet: plichten van de werkgever Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 1. Arbowet: plichten van de werkgever... 1 1.1 Pak risico s aan bij de bron... 2 1.2 Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?...

Nadere informatie

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied.

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied. April 2010 Nieuwsbrief Arbo Inhoudsopgave Website gezondverbond.nl Nieuwe rubriek op de website: In de praktijk Workshop OR-leden aan de slag met de Arbocatalogus, 11 mei 2010 Verbond attendeert arbodiensten

Nadere informatie

Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen

Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen Gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen In Nederland werkt één op de drie bedrijven met gevaarlijke stoffen. Daarbij worden werknemers voor

Nadere informatie

Veilig werken op hoogte : een richtlijn voor de leden van de Algemene Schoorsteenvegers Patroon Bond

Veilig werken op hoogte : een richtlijn voor de leden van de Algemene Schoorsteenvegers Patroon Bond Veilig werken op hoogte : een richtlijn voor de leden van de Algemene Schoorsteenvegers Patroon Bond Voor wie is de richtlijn bedoeld? De richtlijn veilig werken op hoogte geldt voor alle leden binnen

Nadere informatie

Aan de leden van de Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de leden van de Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Aan de leden van de Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Tweede kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Email: cie.szw@tweedekamer.nl Eindhoven, 22 maart 2016 Betreft:

Nadere informatie

ARBO anders bezien. Wetgeving in uitvoering. R. Berends, Kapitein AH Stoff PRM Staf CLAS

ARBO anders bezien. Wetgeving in uitvoering. R. Berends, Kapitein AH Stoff PRM Staf CLAS ARBO anders bezien Wetgeving in uitvoering. R. Berends, Kapitein AH Stoff PRM Staf CLAS Wie ben ik? Richard Berends (1962) Werkzaam bij de Koninklijke landmacht (1981) Hygiëne en preventieve gezondheidszorg

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 25 883 Arbeidsomstandigheden Nr. 236 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

NVAB Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk. Advisering en begeleiding door de bedrijfsarts. datum plaats. naam persoon.

NVAB Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk. Advisering en begeleiding door de bedrijfsarts. datum plaats. naam persoon. NVAB Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk datum plaats Advisering en begeleiding door de bedrijfsarts persoon 1 datum Programma 1. Waarom een richtlijn? 2. Inhoud van de richtlijn: Arbobeleid

Nadere informatie

Voorkomen is beter dan genezen

Voorkomen is beter dan genezen 25 VRAGEN OVER PREVENTIEF MEDISCH ONDERZOEK 1. Wat betekent de afkorting PMO? PMO staat voor Preventief Medisch Onderzoek. 2. Wat is PMO? PMO is een verzameling van methoden om de gezondheid van werkende

Nadere informatie

Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie

Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie Werk in de diervoedersector is niet altijd vrij van gevaren en risico s. Voor de veiligheid en gezondheid

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Nieuwegein, 11 maart 2015

Hartelijk welkom. Nieuwegein, 11 maart 2015 Hartelijk welkom Nieuwegein, 11 maart 2015 Menukaart 1. Toekomst arbeidsgerelateerde zorg 2. Actieprogramma arbodienstverlening 3. Urennorm kerndeskundigen 4. Duurzame inzetbaarheid 5. Vragen en discussie

Nadere informatie

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige De arbeidsdeskundige en PSA Patrick Ox - arbeidsdeskundige Expereans: even voorstellen Expertisecentrum voor verzuim-, re-integratievraagstukken en Arboconcepten Nieuwe Stijl. Onafhankelijk, landelijk,

Nadere informatie

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011 Projectplan Informatie arrangementen als app s-hertogenbosch, 6 december 2011 i Versiebeheer Algemene gegevens Projectnaam Informatie arrangementen als app Uitgave Final Datum 6 december 2011 Auteurs Projectleider

Nadere informatie

kort, Jacqueline Wit, e-mail: jacqueline@jwit.nl 1 INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo

kort, Jacqueline Wit, e-mail: jacqueline@jwit.nl 1 INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo Aan de slag met ARBO OR ondersteuning klantendag 11 maart 2016. kort, Jacqueline Wit, jacqueline@jwit.nl INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid BESLUIT:

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid BESLUIT: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van 6 maart 2006, Directie Arbeidsomstandigheden, nr. ARBO/A&V/2006/14012 houdende/tot

Nadere informatie

Met Arbo Rendement bereikt u meer dan 12.000* arboprofessionals, preventiemedewerkers & arbodeskundigen

Met Arbo Rendement bereikt u meer dan 12.000* arboprofessionals, preventiemedewerkers & arbodeskundigen Met Arbo Rendement bereikt u meer dan 12.000* arboprofessionals, preventiemedewerkers & arbodeskundigen *Verspreide oplage 3.700, een meeleesfactor van 3,3, de website en de digitale nieuwsbrief Arbo Rendement

Nadere informatie

Ongeval en Beroepsziekte

Ongeval en Beroepsziekte Ongeval en Beroepsziekte Rechte rug recht en slappe knieën Erik Stigter, bedrijfsarts, forensisch arts Peter Wulp, bedrijfsarts Medisch adviseurs Inspectie SZW Preventie van gezondheidsschade door arbeid

Nadere informatie

Leidraad RIE-Toets. inclusief. Leidraad valideren RIE-instrument

Leidraad RIE-Toets. inclusief. Leidraad valideren RIE-instrument inclusief Leidraad valideren RIE-instrument Opgesteld door Projectgroep bestaande uit: HJJM (Huib) Arts, projectleider TAM (Guus) Hoorenman, P (Peter) Scheers, BA&O LAM (Leo) Elders, AAML (André) de Vries,

Nadere informatie

COACHTECHNIEKEN IN DE SPREEKKAMER

COACHTECHNIEKEN IN DE SPREEKKAMER BIJSCHOLINGSPROGRAMMA COACHTECHNIEKEN IN DE SPREEKKAMER VOOR ARBEIDS- EN BEDRIJFSGENEESKUNDIGE PROFESSIONALS Coaching Plaza Rotterdam Redactie: Caroline Koolhaas 4 september 2009 cp/ba-9001 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Risico beheersing. Joeke Nijboer. Exotische diervoeding Plaagdierbestrijding Veiligheid www.nijboerconsultancy.nl

Risico beheersing. Joeke Nijboer. Exotische diervoeding Plaagdierbestrijding Veiligheid www.nijboerconsultancy.nl Risico beheersing Joeke Nijboer Exotische diervoeding Plaagdierbestrijding Veiligheid www.nijboerconsultancy.nl Wat is risico beheersing? Wikipedia: Risico beheersing is een continu proces dat ten aanzien

Nadere informatie

Aan de slag met de RI&E

Aan de slag met de RI&E Aan de slag met de RI&E Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen EEN RI&E ALS ONDERNEMER WIL IK GRAAG GELD VERDIENEN, MAAR IK WIL LATER GEEN WERKNEMERS TEGEN KOMEN DIE

Nadere informatie

Je bedrijf, je lijf en RI&E. RecreatIE werkt er veilig mee!

Je bedrijf, je lijf en RI&E. RecreatIE werkt er veilig mee! Je bedrijf, je lijf en RI&E. RecreatIE werkt er veilig mee! Een RI&E Een RI&E? Ondernemen is risico s lopen Een ondernemer loopt risico s; dat weet u als geen ander. Een innovatie waarin u investeert moet

Nadere informatie