PAMFLET VOOR DE LANDBOUW VAN LATER

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PAMFLET VOOR DE LANDBOUW VAN LATER"

Transcriptie

1 PAMFLET VOOR DE LANDBOUW VAN LATER MAART 2015 NAMENS CDJA, PINK!, JONGE DEMOCRATEN, DWARS, YFM BRABANT EN BAJK

2 2

3 VOOR DE LANDBOUW VAN LATER Als je praat, herhaal je alleen wat je al weet. Maar als je luistert, leer je wellicht iets nieuws. Dalai Lama De afgelopen maanden hebben wij, van CDJA, PINK!, Jonge Democraten, DWARS, YFM Brabant en BAJK het gesprek met elkaar en met experts gevoerd over de Landbouw van Later. Onze conclusie: wees open en luister oprecht naar elkaar. September 2013 ontmoetten we elkaar op een Tour de Boer door Oss. We bezochten drie vormen van landbouw, deelden een maaltijd en spraken over onze verschillende rollen in de toekomst. Hierbij kwamen we tot de conclusie: deze dag is veel te kort om al onze visies te delen en om meer diepgang te bereiken. Maar bij iedereen kriebelde het om een vervolg neer te zetten. En dat hebben we gedaan! We hebben verschillende themabijeenkomsten en werkbezoeken gehad, met ondersteuning van Netwerk de Peelhorst. Het eerste thema: verbinding. Verbinding tussen boer, burger, beleidsmaker. Tussen mensen eigenlijk. En dit bleek een rode draad te zijn door alle bijeenkomsten. We hadden verhitte discussies verwacht, maar die kwamen niet. We verschilden en verschillen wel van mening, maar door naar elkaar te luisteren, kregen we begrip voor elkaar. We zijn steeds meer de verbanden tussen onderwerpen gaan zien. De uitdaging was groot. We weten allemaal dat het anders moet, maar hoe? En wat zijn onze gedeelde waarden? Ons doel was ambitieus. Wat de volwassen partijen nog niet gelukt is was ons gezamenlijk streven: een gemeenschappelijke visie opstellen. We werden het meer en vaker eens dan we verwacht hadden, maar voor sommige onderwerpen (zoals de gewenste schaal van de landbouw) lukte dit niet. We stelden vast dat electoraal gewin het onderspit moet delven voor het grotere belang om duidelijkheid te scheppen voor de agrarische sector. We hebben ons doel bereikt: een jongerenvisie op de Landbouw van Later. We hebben niet bedacht hoe de landbouw er in de toekomst precies uitziet, maar wel aan welke randvoorwaarden deze landbouw moet voldoen. In de Landbouw van Nu zijn wij allemaal jonge mensen die vanuit politiek, beleid, praktijk en als consument een rol spelen in de transitie naar de Landbouw van Later. En wij denken dat we het afgelopen half jaar samen een belangrijke stap hebben gezet om bij Later te komen. 3

4 INHOUD VERBINDING... 5 VERNIEUWING... 6 VOEDSELZEKERHEID... 8 VERJONGING... 9 VERGROENEN WELZIJN VERDIENEN VEILIGHEID

5 VERBINDING Wij hebben bij dit pamflet Brabant als voorbeeld genomen. Een van de grootste thema s die daar op dit moment spelen is het feit dat veel mensen gewoon niet meer stallen in hun omgeving willen zien. Daarnaast ontstaat vaak de situatie dat boeren in de knel zitten met hun bedrijf, maar door de weerstand geen nieuwe vergunning of uitbreiding van hun vergunning kunnen krijgen. Wij geloven sterk dat verbinding hier het antwoord is. Wij vinden dat de agrarische ondernemingen actief onderdeel van de omgeving zijn. Het is belangrijk dat de mensen die dagelijks met de bedrijven geconfronteerd worden weten wie de ondernemer is en wat zijn bedoelingen zijn. Ook hier ligt een wederzijdse verantwoordelijkheid: zet de staldeur open, maar loop er dan ook eens binnen zouden wij beide partijen willen adviseren. Wij volgen met veel interesse de alternatieve productiewijzen die de afgelopen jaren zijn ontstaan. Deze productiewijzen die vaak meer tijd en energie kosten zullen niet snel in staat zijn om alle monden van de wereld te voeden, tenzij het consumptiepatroon van het Westen drastisch aangepast wordt op korte termijn. Het verdient aandacht om deze productiemethoden verder te laten ontwikkelen. Echter zien wij voor nu deze alternatieve productiemethoden als een goed instrument om consumenten te betrekken bij hun voeding. Ook supermarkten hebben hier een belangrijke verantwoordelijkheid. Wij vinden het erg belangrijk dat voedselproductie geen afgesloten circuit is. Verbinding tussen de sector en de afnemers van de producten uit de sector is een belangrijke pijler van onze toekomstvisie. Consumenten zijn voor ons actief onderdeel van de keten, en geen los aanhangsel aan het einde. Dit vraagt inspanning van verschillende kanten. De landbouwsector heeft een verantwoordelijkheid om transparant te zijn en de consument te tonen waar ze mee bezig is. De consument heeft een verantwoordelijkheid om actief op zoek te gaan naar de herkomst van voedsel en om bewust te zijn van zijn of haar consumptiegedrag. Het leren over de verantwoordelijkheid van de consument begint op de basisschool. Wij willen kinderen actief betrekken bij ons voedsel. Daardoor kunnen zij in hun consumerende leven bewuste keuzes maken rondom voedsel en de herkomst ervan. Naast het contact met de consument vinden wij het belangrijk dat de agrarische ondernemingen actief onderdeel van de omgeving zijn. Het is belangrijk dat de mensen die dagelijks met de bedrijven geconfronteerd worden weten wie de ondernemer is en wat zijn bedoelingen zijn. Ook hier ligt een wederzijdse verantwoordelijkheid: zet de staldeur open, maar loop er dan ook eens binnen is ons advies aan beide partijen. Vanuit dat advies bepleiten wij meer experimenten met gemeenschapslandbouw. Dit zijn systemen waarbij de consument, producent en toeleveranciers in één onderneming deelnemen en zijn voor ons een goed voorbeeld hoe de verbinding tussen de belanghebbenden vorm kan krijgen. Wij staan achter deze ondernemingsvorm, omdat alle partijen invloed hebben op de bedrijfsvoering en er rekening gehouden kan worden met de waarden van alle spelers. Een andere vorm om dit te bereiken en consumenten te leren hoe hun voedsel tot stand komt is balkon- en stadstuinen. Gemeenten moeten een positieve, open houding hebben over balkon- en stadstuinen. 5

6 VERNIEUWING Op het gebied van agrarische innovatie heeft Nederland een voorsprong die ons een sterke positie geeft op het internationale veld. Deze kennispositie willen we graag in stand houden. Een veelgehoorde klacht van innovators is dat wetgeving achterloopt op de werkelijke situatie en dat dit beklemmend werkt op de innovatie. Het is belangrijk dat ondernemers de ruimte krijgen om te experimenteren. Om deze ruimte te bieden moeten nieuwe innovaties en initiatieven worden gestimuleerd en ondersteund. Dit kan door ruimte te bieden voor zogenaamde proeftuinen. Deze krijgen bewust meer speelruimte om te experimenteren om zo de sector van binnenuit te ontwikkelen. De proeftuinen zijn noodzakelijk, omdat de totale verandering van de sector moeizaam verloopt. Er zitten namelijk veel stappen tussen de grondstoffen van ons voedsel en het gerecht op ons bord. Deze keten is bovendien verspreid geraakt over de wereld. Invloed op de vele, verspreide schakels is de laatste jaren moeilijk gebleken. In de afgelopen jaren zijn er in de individuele schakels stappen gezet om te verduurzamen. Wij denken echter dat er nog grote winst op het gebied van duurzaamheid behaald kan worden door beter te kijken naar het gehele systeem. Verandering van de productieketen is moeizaam, maar noodzakelijk. Het belang van innovatie is evident, want juist zo komen efficiëntie en duurzaamheid in beeld. Vanuit de drang om méér te gaan produceren constateren wij dat er diverse elementen in de sector onwenselijk zijn. Kwantiteit lijkt in sommige bedrijven boven kwaliteit te gaan. Liever zien wij dat er nieuwe technologieën worden ontwikkeld, waardoor efficiënter en minder vervuilend gewerkt kan worden. Het afvangen van fosfaat en het opwekken van duurzame energie door agrarische ondernemers zijn uitstekende voorbeelden hiervan. Wij benadrukken dit belang, zodat er duidelijkheid gegeven wordt over de koers van de sector. Ondernemers die stappen maken in deze richting verdienen wat ons betreft steun in de rug. Zo worden grondstoffen weer dichter bij de uiteindelijke afnemer gewonnen en wordt de keten verkort. Door de voedselsector zo in te richten dat de afstanden kleiner worden, wordt de uitstoot van de sector sterk teruggebracht. Vooruitgang van de sector zou het makkelijker moeten maken om nog betere leefomstandigheden voor de dieren te garanderen. Deze trend is al zichtbaar en verdient het om te worden doorgezet. Wij streven naar een internationaal vooruitstrevende landbouw met een lokaal karakter, met een waardig leven voor alle dieren in de landbouw bestaat. Dit leidt ook tot arbeidsverlichting voor de agrariërs. Het realiseren van deze waarden is ons einddoel. Wanneer ondernemers met hun bedrijfsvoering achterlopen op gestelde eisen dienen deze eisen op een correcte en eerlijke wijze gehandhaafd te worden. Willekeur met boetes is zeer onwenselijk. Koplopers moeten worden beloond. De landbouwsector zal altijd verschillende productiewijzen moeten houden. Door niet te kiezen voor een enkele route maar meerdere opties open te houden, ontstaat er meer ruimte voor keuzes door consumenten en innovaties in de sector. Welke productiewijze er ook wordt gekozen, erg belangrijk achten wij het sluiten van de kringlopen in de landbouw. Dit hangt samen met verbeteringen in de verwerking van afvalstromen, het verminderen van verliezen in de keten, maar ook met plantenveredeling en veranderende consumptiepatronen. De verschillende productiewijzen moeten van elkaar leren en profiteren. Dit alles onder de randvoorwaarde dat het milieu, waar mogelijk, wordt ontzien. Een andere voorwaarde is dat de productie op een ecologisch verantwoorde wijze plaatsvindt, waarbij optimaal en slim gebruik wordt 6

7 gemaakt van de natuurlijke functies van het ecosysteem. Als er ruimte is voor innovaties, ontstaat er ook veel ruimte voor nieuwe en creatieve ideeën. Het is dan aan de ondernemers om deze ruimte te benutten. Wij vinden het van belang om de ondernemers van de toekomst hierop voor te bereiden. Opleidingen moeten meer ruimte bieden voor andere aspecten dan enkel de productie. Hierdoor ontstaat een nieuwe generatie die een eigen plek kan vinden in deze bewegende sector. Maar innovatie komt niet enkel uit de sector zelf. Steeds vaker komen innovaties in de landbouw uit andere sectoren overwaaien. Deze vaak creatieve oplossingen voor problemen vinden wij erg welkom. Daarom roepen wij graag op tot meer verbinding met andere sectoren om zo tot nieuwe en creatieve oplossingen te komen voor de problemen en uitdagingen van dit moment. Dit begint al in de opleiding zelf. 7

8 VOEDSELZEKERHEID De wereldbevolking zal volgens de verwachtingen van de FAO de komende jaren stijgen tot 9 miljard in De groei van de wereldbevolking en de toenemende welvaart in dichtbevolkte delen van de wereld zal leiden tot een grotere vraag naar voedsel en tot een verschuiving in het eetpatroon. Nederland heeft volgens ons een grote verantwoordelijkheid in de toekomstige voedselvoorziening, voornamelijk door het innovatieve karakter van de Nederlandse landbouw. De landbouw in Nederland wordt wereldwijd gezien als zeer hoog productief, terwijl er ook hier nog steeds ruimte is voor verbetering. De Nederlandse landbouwsystemen zijn gebaseerd op moderne technologie en wetenschappelijke inzichten die een richtlijn moeten worden voor mogelijkheden en verbeteringen overal ter wereld. De kennis van moderne landbouw in Nederland dient geëxporteerd te worden. Zo wordt er ook bijgedragen aan voedselzekerheid buiten Nederland. Wat ons betreft gaat de problematiek niet alleen om de kwantiteit van de producten, maar is er ook een andere samenstelling van producten nodig. Voornamelijk de dichtst bevolkte gebieden in de wereld zullen de meeste aandacht moeten besteden aan efficiëntere voedingspatronen. Als het mondiale eetpatroon niet drastisch veranderd, zou om aan de toenemende vraag naar voedsel te kunnen voldoen de voedselproductie voor mens en dier per hectare namelijk verdubbelen. Wanneer gekozen wordt om deze trend te accepteren, is het voor ons van belang dat we de kwaliteit van het eindproduct, maar ook de kwaliteit in het proces van de totstandkoming van het eindproduct, waarborgen. De randvoorwaarden moeten in elke stap van de keten een zekerheid zijn. Wij zien veel waarde in het debat over het mondiale consumptiepatroon, maar dit debat is een debat dat op de eerste plaats tussen consumenten gevoerd moet worden. Om dat debat goed te voeren, moeten deze op de hoogte zijn van de feiten. Zo gebruikt de Landbouw van Nu 70% van alle landbouwgrond en 30% van al het land op aarde om veevoer te verbouwen voor de mondiale veestapel die 65 miljard landbouwdieren telt - exclusief vis kweek. De vraag ontstaat hoe wenselijk deze situatie is. Hier hebben wij als groep geen complete visie op. Het is wel aan ieder individu om de implicaties van zijn of haar voedselkeuze te verantwoorden. De overheid heeft hierbij in ieder geval een informerende rol, zodat consumenten deze keuze bewust kunnen maken. Wel constateren we dat het voorkomt dat kostbare, vruchtbare grond gebruikt wordt voor het telen van gewassen voor biobrandstoffen. Wij zien dat dit ten koste gaat van het telen van voedselgewassen. Om dit terug te dringen, moet de ontwikkeling van nieuwe soorten biobrandstof gestimuleerd worden. Deze biobrandstof kan bijvoorbeeld worden gemaakt van gebruikte vetten, landbouwafval, planten en algen. 8

9 VERJONGING De gemiddelde leeftijd van de agrarische ondernemers stijgt. Bovendien worden de ondernemers gedwongen om langer door te werken. Hierover maken wij ons zorgen. Het is van groot belang dat de sector niet verder vergrijst. Jonge ondernemers spelen voor ons een belangrijke rol in het leggen van verbindingen. Nieuwe toetreders, veelal jongeren die zijn opgegroeid in de netwerksamenleving vol met sociale media, hebben een natuurlijke houding die verbindend is. Wij zien hen als belangrijke ambassadeurs voor onze wens om een meer verbonden landbouwsector te ontwikkelen. Wij vinden het van belang dat Nederland een eigen voedselproductiesector heeft. Dit draagt bij aan de voedselzekerheid van de Nederlanders en versterkt de positie van Nederland op de wereldmarkt. Nederland is een exportland en dit is een belangrijke inkomstenbron die wij graag willen behouden, mits de sector zich toekomstbestendig blijft ontwikkelen. Dit kan zowel om kwantiteit als om kwaliteit gaan. Om de vergrijzing tegen te gaan willen wij de sector meer open stellen voor nieuwe toetreders. Door dit toe te voegen naast de gebruikelijke bedrijfsopvolging ontstaan kansen op innovaties. Soms zullen deze creatiever zijn dan de vernieuwingen die de sector zelf al ontwikkelt. Wij willen nieuwe ogen introduceren in de sector. Verder willen wij diverse ketenpartners tijdig met elkaar verbinden zodat er nieuwe mogelijkheden ontstaan. Stimuleren is daarbij het sleutelwoord. Het gebeurt nog vaak dat verschillende schakels in dezelfde keten niet of nauwelijks samenwerken, terwijl ze goed van elkaar kunnen leren. Enthousiastelingen ontdekken hoe het mogelijk is om de sector te betreden en ervaren dat vooraf bedachte drempels minder groot zijn dan in de werkelijkheid. Uiteraard moeten jonge ondernemers leren van de lessen die de sector in het verleden heeft geleerd. De gebruikelijke scholing bij de instellingen (beroepsonderwijs en hoger onderwijs) vormt daarbij een belangrijke basis, maar ook niet traditionele kennisoverdracht tussen bestaande en nieuwe ondernemers is van groot belang. 9

10 VERGROENEN In de `Landbouw van Nu` is het ondoorzichtig waar mineralen en grondstoffen vandaan komen en hoe ze zijn gewonnen. Bovendien is er verspilling die in de toekomst tot steeds meer problemen zal leiden. Daarom moeten we streven naar een landbouw met een gesloten mineralenkringloop. Door zo veel mogelijk mineralen op te vangen en hier efficiënter mee om te gaan, kan de verspilling worden teruggebracht. Een belangrijk element is het gebruik van kunstmest, dat grote milieueffecten heeft. Het verschijnsel dat wij kennen als eutrofiëring maakt dat wij het goed vinden als de sector minder kunstmest zou gebruiken. Bovendien raakt fosfaat - een belangrijk element in de productie van kunstmest - op. Zonder deze grondstof is landbouwproductie met de huidige plantensoorten en op het huidige benodigde niveau niet mogelijk. Daarom moet de sector de komende jaren ernaar streven om efficiënter met fosfor om te gaan, en moeten technologieën ontwikkeld worden om fosfaat terug te winnen uit groenafval, mest en afvalwater. Initiatieven tot het verwerken van reststromen tot nuttige producten, sluiten en verkleinen van kringlopen, het betrekken van de consument daarbij en een duurzamere productie mogen daarom niet worden gedwarsboomd worden door regelgeving. Daar staat tegenover dat er ook goede controle plaats moet vinden op de wijze waarop mest gebruikt en afgevoerd wordt. Illegale dumping en verhandeling moeten volgens ons bestraft worden. Op het gebied van duurzaamheid en gesloten mineralenkringloop is goede wet- en regelgeving nodig. De impact van een niet duurzaam systeem, waarbij mineralen verbruikt worden en het milieu onnodig wordt belast, heeft gevolgen die verder gaan dan de sector zelf. Iedereen, in het bijzonder volgende generaties, heeft last van onverantwoord gedrag. De sector zal daarom moeten verduurzamen. Vooral op het gebied van uitstootnormen moet daarom een goed en effectief beleid worden opgesteld, zo mogelijk, in samenwerking met de sector. Dit moet ervoor zorgen dat alle agrarische ondernemers stappen zetten om hun uitstoot te verminderen. Als dit gepaard kan gaan met vermindering van geurhinder heeft dit dubbel effect, aangezien het draagvlak voor de sector erdoor zal vergroten. Juist omdat goede wet- en regelgeving nodig is ten bate van de sector zelf, moet er streng worden opgetreden wanneer individuele ondernemers regelgeving ontlopen. Door de bedrijfsvoering en het grote oppervlak dat gepaard gaat met landbouw zien wij veel kansen op het gebied van duurzame energie. Door ondernemers en innovaties op dit gebied te stimuleren en aan te moedigen kan de agrarische sector van energiegebruiker naar energieproducent gaan. Daarnaast kan de sector zich ontwikkelen tot natuurbeheerder. Ondernemers zijn trots op hun land en voelen zich ook verantwoordelijk. Door boeren als landbeheerder te vragen kunnen zij, wanneer zij de ruimte en verantwoordelijkheid krijgen, meewerken aan een landschap wat niet alleen zorgt voor voedselproductie maar ook goed is voor de biodiversiteit. Nederland ontwikkelt zich daardoor tot een lappendeken van steden, gebieden met kwalitatieve landbouwgronden waar sterke en diverse natuur tussendoor loopt. Daarbij is het van groot belang dat wij ondernemers niet verplichten om te vergroenen terwijl ze daar geen geld voor hebben. Wij willen naar een sector waarin ondernemers ook mogen verdienen aan het groen dat zij onderhouden. In dit systeem krijgen ondernemers een vergoeding voor de ecologische meerwaarde die zij toevoegen. 10

11 WELZIJN De maatschappelijke interesse voor het welzijn van dieren groeit. Toch blijken veel consumenten nauwelijks bereid om ook financieel bij te dragen aan het verbeteren van dierenwelzijn. Daarom moet er ingezet worden op een betere voorlichting over de herkomst van dierlijke producten en het houden van dieren. Daardoor wordt de consument bewust van de consequenties van zijn consumptiekeuzes en kunnen de menselijke waarden (milieuvriendelijk, diervriendelijk) ook in het koopgedrag worden herkend. Dierenwelzijn is voor ons een combinatie van toegang tot voedsel en water, een comfortabel onderdak en rust, het vermijden van pijn, verwonding, ziekten, angst en chronische stress en de mogelijkheid tot het vertonen van soorteigen gedrag. In onze landbouw van later gaat het niet alleen om de productie, maar ook om de kwaliteit van leven krijgt een plek. In onze verkenning van de sector viel het ons op en wij willen hierbij de eventuele misvatting graag wegnemen: veel agrariërs geven diergezondheid al hoge prioriteit. Echter valt hier ook nog veel te winnen. Om dit te verbeteren willen wij innovatieve, nieuwe stalconcepten in de veehouderij stimuleren. Wanneer ondernemers vernieuwende ideeën hebben moet dit worden omarmd. Deze ondernemers hebben kennis van zaken en geven de sector nieuw elan. In Nederland gelden strenge regels omtrent dierenwelzijn. Wij willen dat deze dierenwelzijnsregels onderwerp van discussie blijven, omdat het een belangrijk thema is dat op de agenda moet blijven staan. De wetenschap ontdekt nog altijd nieuwe inzichten en de koploperspositie in de wereld blijft niet vanzelf behouden. Verder zouden deze regels op Europees niveau moeten worden toegepast. Wanneer deze elders in de EU niet gehandhaafd worden, betekent dit namelijk dat de concurrentiepositie van de Nederlandse boeren verslechtert. We hebben zorgen over het gebruik van antibiotica in de sector. Onder andere frequent gebruik ervan heeft geleid tot ontwikkeling van resistentie bij bacteriën. Om dit in de toekomst te voorkomen moet er scherpe wet- en regelgeving met betrekking tot antibioticagebruik blijven bestaan. Hiermee wordt zorgvuldig gebruik van antibiotica gewaarborgd. Wij vinden dat het mogelijk moet blijven om zieke dieren te behandelen met antibiotica in het belang van dierenwelzijn, zolang dit in samenspraak met de volksgezondheid gebeurd. 11

12 VERDIENEN Wij vinden het verstandig om subsidies af te bouwen. Ondernemers moeten hun eigen geld verdienen en dat kan ook als zij zich richten op kwalitatief hoogwaardige producten. Randvoorwaarde om tot deze situatie te komen is dat er een eerlijke prijs ontstaat. De vrijgekomen geldstromen uit de Europese subsidies moeten gebruikt worden om de sector groener en duurzamer te maken. Door geleidelijk randvoorwaarden te stellen aan de subsidies worden vervuilende producten langzaam duurder terwijl het aantrekkelijker wordt om duurzaam te produceren. De totale hoeveelheid subsidie wordt dan ook geleidelijk minder. In de `Landbouw van Nu` betalen we te weinig voor ons voedsel. We streven naar een eerlijke prijs voor de producten uit de landbouwsector. Ook hier is het van groot belang te denken aan de gehele keten. Alle spelers dienen beloond te worden, de prijs voor het product mag van ons omhoog. Om de stijging in toom te houden bepleiten wij mensen vooral lokaal te voorzien van hun voedsel. Daardoor wordt de weg van boer naar bord korter. Om tot een dergelijke situatie te komen willen wij een ander verdienmodel verkennen. In dat model moeten de volgende elementen naar voren komen: - Minder speculatie; meer stabiliteit Om te innoveren hebben ondernemers zekerheden nodig. Het speculeren met de voedselprijs is daarbij een doorn in het oog. Het nieuwe verdienmodel zou meer stabiliteit moeten bieden, waardoor lange termijn investeringen mogelijk worden en vernieuwingen op een veiligere grond plaatsvinden. - Eerlijk inkomen; een gewaardeerd product Het nieuwe verdienmodel moet tegemoet komen aan onze eerste constatering dat de producten op een eerlijk niveau gewaardeerd moeten worden. Hierdoor ontvangen alle ketenpartners een eerlijk inkomen. Dit nieuwe verdienmodel en een eerlijkere prijs zijn noodzakelijk zijn om een toekomstbestendige landbouwsector te krijgen. Het is van groot belang dat in de ontwikkeling naar een ander verdienmodel en een (hogere) eerlijke prijs voor voedsel de internationale concurrentiepositie van Nederland niet in gevaar komt. Daarom moet het internationaal perspectief mee worden genomen in beleid en regelgeving. 12

13 VEILIGHEID Veel van de discussies die de afgelopen jaren rondom voedsel speelden kwamen door een gebrek aan transparantie. Een goed voorbeeld hiervan was de paardenvleesdiscussie waarbij bleek dat er paardenvlees in veel van ons voedsel bleek te zitten. Een ondoorzichtige keten is onwenselijk tegenover de consument en is daarnaast ook erg moeilijk te controleren. Om voedselveiligheid te garanderen vinden wij het daarom belangrijk om een transparante sector te hebben. Hiermee ligt er niet alleen een taak bij de agrariërs, maar bij de gehele voedselproductieketen. In elke stap moet duidelijk zijn wat er gebeurt. Europa stelt, terecht, hoge eisen aan voedselkwaliteit en de voedselveiligheid. Echter is dit in het buitenland niet altijd het geval. Omdat deze eisen ook kosten met zich meebrengen hebben buitenlandse voedselproducenten een oneerlijk voordeel op de kostprijs. Daarnaast doet het ook flink af aan de geloofwaardigheid wanneer deze eisen niet aan geïmporteerd voedsel worden gesteld. Daarom pleiten wij ervoor dat de hoge eisen aan voedselkwaliteit en voedselveiligheid ook aan geïmporteerd voedsel worden gesteld. Dit beschermt niet alleen de eigen burgers, maar het is ook erg belangrijk voor een eerlijke concurrentie binnen Europa. In delen van Nederland zijn de agrarische bedrijven dichtbij elkaar gevestigd. Zoals we hebben gezien met bijvoorbeeld de Q-koorts kan dit leiden tot grote problemen voor de volksgezondheid. Wij vinden dat de bedrijfsvoering in de landbouw nooit ten koste mag gaan van de mens. De omwonenden moeten zich geen zorgen hoeven maken over hun gezondheid door de bedrijven in de buurt. Dit probleem gaat vaak ook gepaard met de grootte van het bedrijf. Daarom vragen wij om een visie op de ruimtelijke ordening waarbij grootschalige bedrijven niet in de buurt van woningen staan. Hierdoor komt de veiligheid van mensen niet in het gedrang. Onder het mom nooit meer honger is de landbouw enorm gestimuleerd. Echter zien wij nu steeds meer de wens dat naast kwantiteit er ook naar kwaliteit gekeken wordt. Daarom willen wij graag meer aandacht voor voedselveiligheid naast de aandacht voor de productie. De eisen die worden gesteld aan de voedselveiligheid moeten ook streng gehandhaafd worden. Wij beschouwen het niet als een pre, maar een harde eis dat voedsel veilig is om te eten. Daarom is hier ook strenge wet en regelgeving nodig. Om een gezonde landbouw te krijgen moet er ook rekening worden gehouden met de gezondheid van de planten en dieren, zowel in als rondom de bedrijven. Ondernemers moeten daarom in hun bedrijfsvoering ook rekening houden met de impact die zij hebben op de flora en fauna in de omgeving. 13

14 WIJ HOPEN DAT DIT PAMFLET INSPIRATIE BIEDT VOOR DE NIEUWE PROVINCIALE REGEERTERMIJN. WEES OPEN EN LUISTER OPRECHT NAAR ELKAAR. 14

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen!

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! De samenleving stelt steeds hogere eisen aan de productie van vlees. Smaak en prijs zijn niet meer maatgevend.

Nadere informatie

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020

Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Meerwaarde(n) Voorwaarde(n) De visie van ZLTO op de ontwikkeling van de groene sector tot 2020 Onze ambitie ZLTO wil toonaangevend zijn in het creëren én realiseren van het perspectief van ondernemers

Nadere informatie

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities Bionext Meerjarenambities Biologische landbouw en voeding 2012-2017 Biologische landbouw en voeding barst van de ambities De biologische landbouw- en voedingsketen heeft iets te bieden. Iets wat aansluit

Nadere informatie

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw een visie over de hervormingen in de landbouw Oktober 2013 nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Inleiding Landbouwbeleid heeft grote invloed op

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU De Europese Unie mikt hoog Europese Commissie Landbouw en plattelandsontwikkeling Bijdrage van het landbouwbeleid Het GLB biedt landbouwers een aantal stimuli

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Het verbinden van boer en burger leidt tot bewustere keuzes van consumenten José Aalders 101857

Het verbinden van boer en burger leidt tot bewustere keuzes van consumenten José Aalders 101857 Verbinden van boer en burger als strategie voor een duurzaam voedselsysteem Het verbinden van boer en burger leidt tot bewustere keuzes van consumenten Ve José Aalders 101857 Verbinden van boer en burger

Nadere informatie

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel

Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Twee jaar na de nota Duurzaam Voedsel Waar staan we nu? Joost Reus, Directie Voedsel, Dier en Consument Waar staan we nu? Nota Duurzaam Voedsel en Beleidsagenda Duurzame Voedselsystemen Waar deden wij

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Samen Ondernemen met de Natuur

Samen Ondernemen met de Natuur Samen Ondernemen met de Natuur Henk Gerbers Kleinschalig maakt gelukzalig, of is bulk beter? Naar een Voedselbeleid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Verhaal over Ondernemen

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Alfons Oldeloohuis, Huisarts. Betrekken jongeren. Verbinden stad & land en consument & producent. Stimuleren innovatie. Procesbegeleiding partijen.

Alfons Oldeloohuis, Huisarts. Betrekken jongeren. Verbinden stad & land en consument & producent. Stimuleren innovatie. Procesbegeleiding partijen. Netwerk de Peelhorst Alfons Oldeloohuis, Huisarts Geïnteresseerd in het animatiefilmpje over het Netwerk de Peelhorst of direct naar de website? Scan het plaatje hierboven via de (gratis) layar-app "De

Nadere informatie

2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel

2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel FoodLabPeel Programma Stad op het land, land in de stad 2014-2015 diverse locaties in het ommeland van de Peel en stedelijk gebied waaronder Helmond, Eindhoven en Veghel FoodLabPeel is een meer jaren durend

Nadere informatie

*PDOC01/277025* PDOC01/277025. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/277025* PDOC01/277025. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni T 070 378 6868

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Achtergronden bij WE FEED THE WORLD Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Meer weten over We feed the world? Zelf bijdragen aan een mens-, dier- en milieuvriendelijke landbouw?

Nadere informatie

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Maatschappelijke issues in de veehouderij 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Inhoudsopgave Jumbo Maatschappelijke thema s veehouderij Jumbo en duurzaamheid Waarom GlobalGAP? 2 30 november 2013

Nadere informatie

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL SAMEN WERKEN AAN EEN DUURZAME VOEDSELKETEN IN 2020 AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL Voorop lopen met duurzaam voedsel Nederland is wereldspeler op het gebied van voedselproductie, innovatie en agrifood-export.

Nadere informatie

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013

Een duurzame boodschap. Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame boodschap Duurzaamheidsbeleid en resultaten over 2013 Een duurzame koers als familiebedrijf Jumbo is een echt familiebedrijf, dat middenin de samenleving staat. Daar zijn we trots op. Een

Nadere informatie

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Wageningen, 7 februari 2013 Wouter van der Weijden Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu www.clm.nl Dijkhuizen-these 1. Hoge productie per ha

Nadere informatie

De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp

De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp 10 maart 2015, NVTL-studiedag Inhoud Nederlandse Zuivelindustrie Duurzame zuivelketen Uitgangspunten

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Wegwijzer naar een groene toekomst

Wegwijzer naar een groene toekomst Wegwijzer naar een groene toekomst Investeren in biodiversiteit Investeren in behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen loont. Het zorgt ervoor dat ecosystemen ook in de

Nadere informatie

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER SAMENVATTING Weet je dat de meeste van onze dagelijkse activiteiten, inclusief voedsel, kleding en reizen, een hoog waterverbruik betekenen en daarmee

Nadere informatie

LES 3: Wereldvoedselvraagstuk

LES 3: Wereldvoedselvraagstuk LES 3: Wereldvoedselvraagstuk 1 Les 3: Wereldvoedselvraagstuk Vakken Zedenleer/godsdienst, economie, aardrijkskunde, PAV Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken,

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Professionals in veelogistiek, belangrijke schakel in een duurzame voedselketen

Professionals in veelogistiek, belangrijke schakel in een duurzame voedselketen Professionals in veelogistiek, belangrijke schakel in een duurzame voedselketen Vee&Logistiek Nederland is de brancheorganisatie voor ondernemers in de veehandel en het veetransport, ondernemers met veeverzamelcentra

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

VERNIEUWING EN BESTUURLIJKE TRANSPARANTIE!

VERNIEUWING EN BESTUURLIJKE TRANSPARANTIE! Provinciale Staten verkiezingen Noord-Holland TIJD VOOR VERNIEUWING EN BESTUURLIJKE TRANSPARANTIE! PARTIJOVERSCHRIJDEND SAMENWERKEN Vanuit de Vrouwen Partij kiezen wij ervoor om met de thema s gelijke,

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Duurzame landbouw en voedselproductie

Duurzame landbouw en voedselproductie bri efa Duurzame landbouw en voedselproductie juli 2015 dvi es Provincie Noord-Brabant College van Gedeputeerde Staten Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch Datum: juli 2015 Kenmerk: 14128 Onderwerp:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 286 Dierenwelzijn Nr. 3 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, NATUUR- BEHEER EN VISSERIJ Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011 Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs December 2011 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-,

Nadere informatie

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures;

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures; 1. Inleiding 1.1 Dierlijke voedselproducten en milieu Dierlijke voedselproducten zoals, vlees, melk en eieren, zijn voor de meeste mensen een vast onderdeel van het menu. Deze producten leveren belangrijke

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Economisch optimisme

Economisch optimisme Mindmap scenario A Economische groei belangrijker dan belangen van toekomstige generaties Weinig overheidsregulering, kans op monopolies Bedrijven aan de macht m.n. multinationals Weersbeïnvloeding in

Nadere informatie

Voedsel en Landbouw: tijd om te kiezen!

Voedsel en Landbouw: tijd om te kiezen! Voedsel en Landbouw: tijd om te kiezen! Friends of the Earth Europe Europese campagne voor duurzame landbouw en voedsel Milieudefensie, Friends of the Earth Netherlands Internationale campagne voor duurzame

Nadere informatie

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext BioDuurzaam - EKO Bavo van den Idsert - Bionext Inhoud - Introductie Bionext - BioDuurzaam en EKO 2012-2020 Bionext De hele keten van boer tot consument: 1.000 bio-boeren & telers (Biohuis) 100 bio-handel

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid 20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid Marijke de Graaf, werkzaam bij ICCO houdt een lezing over Voedsel en Voedsel zekerheid OPrganisatie ZWO-groep wijkgemeente Eindhoven-Zuid. We beginnen

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID

HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID 29-9-2015 BRAINBOX SOCRATES HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID VAN 2021 Stijn van den Boom, Niall Buissing, Anouk Eijkelboom,Elise Jelsma, Brenda Poot, Chantal Roozeboom Inhoudsopgave Inleiding... 2

Nadere informatie

Workshops consultatiebijeenkomst BZV 16 december 2013. Korte weergave discussies

Workshops consultatiebijeenkomst BZV 16 december 2013. Korte weergave discussies Workshops Consultatiebijeenkomst BZV 16 december 2013 Workshops consultatiebijeenkomst BZV 16 december 2013 Korte weergave discussies 1. Humane gezondheid: De gezondheid van mensen rond een veehouderij

Nadere informatie

Duurzame en innovatieve landbouw voor de toekomst

Duurzame en innovatieve landbouw voor de toekomst Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid vanaf 2013 Duurzame en innovatieve landbouw voor de toekomst Vewin en de Unie van Waterschappen pleiten voor de ontwikkeling van een Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Nadere informatie

STICHTING VELDLEEUWERIK

STICHTING VELDLEEUWERIK TEGEARRE DJOERSAAM STICHTING VELDLEEUWERIK Stichting Veldleeuwerik is een uniek samenwerkingsverband tussen telers en verwerkende bedrijven om actief duurzame akkerbouw en -productie te stimuleren. Niet

Nadere informatie

E85 rijdende flexifuel auto uitstoot ten gevolge van de aanwezigheid van benzine in de brandstof.

E85 rijdende flexifuel auto uitstoot ten gevolge van de aanwezigheid van benzine in de brandstof. Energielabel auto Personenwagens moeten voorzien zijn van een zogenaamd energielabel. Deze maatregel is ingesteld om de consument de mogelijkheid te geven om op eenvoudige wijze het energieverbruik van

Nadere informatie

Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail

Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail 21 november 2013 Marc Jansen Centraal Bureau Levensmiddelenhandel CBL Het CBL is de belangenbehar7ger en spreekbuis van de 4300

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Hoorzitting Nederlands voedselbeleid n.a.v. het regeringsstandpunt op het WRR-rapport Naar een voedselbeleid

Hoorzitting Nederlands voedselbeleid n.a.v. het regeringsstandpunt op het WRR-rapport Naar een voedselbeleid Schriftelijke inbreng Hoorzitting Nederlands voedselbeleid n.a.v. het regeringsstandpunt op het WRR-rapport Naar een voedselbeleid Met instemming hebben wij kennis genomen van zowel het WRR rapport Naar

Nadere informatie

ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving

ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving Voorzichtig herstel bedreigde soorten Verdere achteruitgang functioneren van ecosystemen en biodiversiteit Meer aandacht voor natuur als basisvoorwaarde

Nadere informatie

Voedselteams en voedselstrategie

Voedselteams en voedselstrategie Voedselteams en voedselstrategie Voedselteams in cijfers Voedselteams is een vzw 3 VTE tewerkstelling 200.000 jaarbudget 120 lokale groepen 85 producenten doel Kleinschalige duurzame landbouw Lokale economie

Nadere informatie

Het kleine boerenspel

Het kleine boerenspel Het kleine boerenspel Inclusief nabespreking Eventueel kan het ook in een grote zaal of open terrein. Zorg dan wel voor hindernissenparcours. Leerdoelen: - de leerlingen kunnen in een niet conflict geladen

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Gebiedscoöperatie Oregional. Gerard Titulaer Stichting Streekgala

Gebiedscoöperatie Oregional. Gerard Titulaer Stichting Streekgala Gerard Titulaer Stichting Streekgala Achtergrond/aanleiding: - Ontwikkelingen in de landbouw, maatschappij, vraag vanuit de markt, ontwikkelingen in de keten - Project Grenzeloos Vermarkten - Gangbare

Nadere informatie

Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland?

Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland? Vereniging voor Weide en Voederbouw Verdwijnt de grond gebonden landbouw uit Nederland? Herman Versteijlen, Directeur DG AGRI Lelystad, 21 september 2006 Verleiding van beweiding Vele ontwikkelingen die

Nadere informatie

Sluit je aan bij GROW, genoeg te eten heeft..

Sluit je aan bij GROW, genoeg te eten heeft.. Sluit je aan bij GROW, de campagne voor een wereld waarin iedereen genoeg te eten heeft.. In 2050 zijn we met 9 miljard mensen op deze planeet. Om straks al die monden te kunnen voeden, moeten we samen

Nadere informatie

Hoe groen zijn uw evenementen?

Hoe groen zijn uw evenementen? Even voorstellen... GMB introduceert SaNiPhos : Europa s eerste urineverwerkingsfabriek voor het verwerken en winnen van nuttige meststoffen uit urine. Terugwinning van fosfaat en stikstof uit urine levert

Nadere informatie

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Rabo posities agrarische sector per sector stabiel tot licht dalend (* EUR mln) 2 Kredietverlening 2013 Verstrekkingen

Nadere informatie

De toekomst zal het leren Visie Dierenbescherming op de toekomst van de pluimveehouderij

De toekomst zal het leren Visie Dierenbescherming op de toekomst van de pluimveehouderij De toekomst zal het leren Visie Dierenbescherming op de toekomst van de pluimveehouderij 27 mei 2015 Frank Dales Algemeen directeur / bestuurder Dierenbescherming Opgericht in 1864 160.000 leden en donateurs

Nadere informatie

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Markt trends Vraag naar veilig en duurzaam geteeld voedsel Sterkere focus op voedselkwaliteit en gezonde

Nadere informatie

vis en duurzaamheid verantwoord vis eten = een beter geweten

vis en duurzaamheid verantwoord vis eten = een beter geweten vis en duurzaamheid verantwoord vis eten = een beter geweten is er nog wel voldoende vis in onze zeeën? waaraan kan ik zien dat vis verantwoord gevangen is? duurzame vis? wat betekent dit? hoe zit het

Nadere informatie

Wat is vandaag de dag nog duurzaam?

Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Wat is vandaag de dag nog duurzaam? Duurzame voeding Schaal als spanningsveld VU Amsterdam 3 oktober 04 Inderdaad... Bron: NRC 7/0/04 Harry Aiking Overzicht Duurzaamheid is dynamisch Duurzaamheid en voedselzekerheid

Nadere informatie

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar.

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. Naar Groningen 2.0 Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. In het laatste jaar van deze statenperiode

Nadere informatie

Globalisering: Uitdagingen voor Food en Agri-business Nijenrode, 24 november 2014

Globalisering: Uitdagingen voor Food en Agri-business Nijenrode, 24 november 2014 Globalisering: Uitdagingen voor Food en Agri-business Nijenrode, 24 november 2014 Inhoud 1 2 3 Bedrijfsprofiel Agrifirm Globalisering Risico s en kansen voor de Food en Agri-business Vragen Bedrijfsprofiel

Nadere informatie

Frans Verhees 1 en Stef Beerens 2

Frans Verhees 1 en Stef Beerens 2 Frans Verhees 1 en Stef Beerens 2 1 Universitair docent, Marktkunde en Consumentengedrag Wageningen University 2 Green Communicatie Met dank aan: Market Probe, het marktonderzoekbureau met strategische

Nadere informatie

provincie linnburg Statenvoorstel - 1 minuut versie No: G- Provincie Liniburg DOCnr. Incek. 2 3MAARI 2012 2012/14154 GRIF CASnr. ID.

provincie linnburg Statenvoorstel - 1 minuut versie No: G- Provincie Liniburg DOCnr. Incek. 2 3MAARI 2012 2012/14154 GRIF CASnr. ID. 2012/14154 GRIF 26-3-2012 provincie linnburg 18-5-2012 Statenvoorstel - 1 minuut versie No: G- Onderwerp Initiatiefvoorstel maximale stalgrootte en fonds bcerenlandbouw.. Aanleiding (aankruisen) O Uitvoering

Nadere informatie

Ronde Tafel Kringlooplandbouw Noord Nederland Kansen in GLB 2014-2020. 17 okt 2013 De Tike Henk Kieft, ETC

Ronde Tafel Kringlooplandbouw Noord Nederland Kansen in GLB 2014-2020. 17 okt 2013 De Tike Henk Kieft, ETC Ronde Tafel Kringlooplandbouw Noord Nederland Kansen in GLB 2014-2020 17 okt 2013 De Tike Henk Kieft, ETC Gemeenschappelijk landbouwbeleid 2014-2020 Kansen voor Kringloop aanpak Prioriteiten 2 e pijler

Nadere informatie

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens Klik Studiebijeenkomst de stijl te bewerken Ontwikkelingen op de voermarkt Klik om de ondertitelstijl van het model 27 mei 2014 te bewerken R. Tijssens Klik om de stijl te bewerken Klik om de ondertitelstijl

Nadere informatie

Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013

Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013 Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013 Korte profielschets Familiebedrijf sinds 1846, 180 aandeelhouders Verkoop van merkenpositie aan Dr Oekter in 2000 Actief in vermarkting van flour based technology

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

Stadsboeren in Nederland

Stadsboeren in Nederland Stadsboeren in Nederland Door: ir. Rosanne Metaal Directie Europees Landbouwbeleid &Voedselzekerheid DG AGRO, Ministerie Economische Zaken Presentatie Alumni-netwerk, 12 november 2013, Uit Je Eigen Stad

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Impact van de economische crisis Duurzaamheidkompas #1 2009. maart 2009

Impact van de economische crisis Duurzaamheidkompas #1 2009. maart 2009 Impact van de economische crisis Duurzaamheidkompas #1 2009 Inleiding Duurzaamheidkompas Duurzaamheid dilemma s - In deze tijd van financiële-, klimaat-, voedsel- en systeemcrises is het bepalen van richting

Nadere informatie

De dierenarts, toen, nu en straks

De dierenarts, toen, nu en straks De dierenarts, toen, nu en straks Gezond groeien, 9 februari 2012, Veghel Prof.dr. Frans van Knapen, Institute for Risk Assessment Sciences, Divisie Veterinaire Volksgezondheid, Universiteit Utrecht Veterinaire

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

vruchtbare bodem the soil initiative

vruchtbare bodem the soil initiative vruchtbare bodem the soil initiative Frank Brinkman - Bakker Barendrecht Werken aan bodemkwaliteit is essentieel voor de smaak en vooral de houdbaarheid van onze mango s uit Mali Maria Oliveira - Van Oers

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

Wat doen we met het eten?

Wat doen we met het eten? Wat doen we met het eten? Hoe bewust gaan stadjers om met voedsel en voedselproductie in 2011 Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015

Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015 Workshop 2 Duurzame landbouw en infrastructuur 5 juni 2015 Organisatie : Stichting Duurzame Ontwikkeling Nederland Suriname Inleider : Trusty Green, Loes Trustfull, directeur Trusty Green Begeleider :

Nadere informatie

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln.

Hoe we samen met klanten duurzaam bankieren in Walcheren/Noord-Beveland. Financieringen met positieve maatschappelijke impact. 112 mln. Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 2015 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland 2 Banking for Food stimuleren duurzame voedselvoorziening wereldwijd

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Datum 25 november 2011 Betreft Reactie op nota SP "Maatregelen tegen hoge voedselprijzen, honger en speculatie"

Datum 25 november 2011 Betreft Reactie op nota SP Maatregelen tegen hoge voedselprijzen, honger en speculatie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni T 070-3786868

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

BIOLOGISCHE PRODUCTEN: VAN ONBEKEND NAAR ZEER BEMIND

BIOLOGISCHE PRODUCTEN: VAN ONBEKEND NAAR ZEER BEMIND Bijlage 3 Voorbeeldbeleidsadvies 1 M. Francken BIOLOGISCHE PRODUCTEN: VAN ONBEKEND NAAR ZEER BEMIND Advies om het aantal biologische boeren te vergroten Dienst Biologisch Boeren Nederland Scharrelbrugge,

Nadere informatie

Het ontwapenen van kippen

Het ontwapenen van kippen Het ontwapenen van kippen Voorzorgsprincipe dierenwelzijn Wouter Wytynck Boerenbond Dierenwelzijn Dierenwelzijn wordt getoetst aan vijf vrijheden: - Vrij van honger en dorst - Vrij van ongemak - Vrij van

Nadere informatie

Producenten Organisatie Varkenshouderij

Producenten Organisatie Varkenshouderij Producenten Organisatie Varkenshouderij Producenten organisaties onder de loep 31 Mei 2016 Beleidsplan Recept voor Duurzaam Varkensvlees Wij bepalen zelf onze toekomst! Van reactief naar proactief (Business

Nadere informatie

Op weg naar een kringloopcertificaat

Op weg naar een kringloopcertificaat Op weg naar een kringloopcertificaat Extra impuls voor duurzame melkveehouderij in Midden-Delfland Er is een kringloopcertificaat in de maak voor duurzame melkveehouderij. Deze proeve van duurzaamheid

Nadere informatie

Biologisch i in 2030

Biologisch i in 2030 i Paulien Veerman Secretaris VBP/ Projectleider Biokap Even voorstellen: Bionext organisatie 1 Bionext = ketenorganisatie voor de biologische landbouw en voeding 3 De peilers onder Bionext Even voor rstellen

Nadere informatie

Verminderen van voedselverspilling

Verminderen van voedselverspilling Verminderen van voedselverspilling Hilke Bos-Brouwers Velt studiedag (Brussel,B) 23 November 2013 Onze missie: Wetenschap met impact Verkennen van de mogelijkheden van de natuur,... Het verbeteren van

Nadere informatie

Rabobank Nederland, Sectormanagement Automotive

Rabobank Nederland, Sectormanagement Automotive Rabobank Nederland, Sectormanagement Automotive Alexander Heijkamp, Sectormanager Automotive Inleiding Schadeherstel Financiert de bank nog wel? Waar kijkt een bank naar bij een financieringsverzoek? Slotakkoord

Nadere informatie

Essent en duurzame energieproductie in Nederland

Essent en duurzame energieproductie in Nederland Essent en duurzame energieproductie in Nederland Een manifest Essents inspanningen voor duurzame energie Essent is een leidend bedrijf bij de inspanningen voor duurzame energie, vooral op het gebied van

Nadere informatie