KNAG-excursie Aardkundige monumenten in Noord-Holland

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KNAG-excursie Aardkundige monumenten in Noord-Holland"

Transcriptie

1 KNAG-excursie Aardkundige monumenten in Noord-Holland 15 september 2012 i.s.m. Provincie Noord-Holland o.l.v. Pim Beukenkamp (KNAG) Rob Adriaens (KNAG) Eric Khodabux (Provincie Noord-Holland) Deon Slagter (Rijkswaterstaat)

2 Aardkundige waarden zijn bijzondere verschijnselen aan het aardoppervlak die gevormd zijn door natuurkrachten als landijs, de zee, rivieren of de wind. Aardkundige waarden vertellen ons iets over het ontstaan van het landschap. Omdat aardkundige waarden soms bedreigd worden, door bijvoorbeeld bouwplannen of afgraafwerkzaamheden, worden een aantal unieke waarden aangewezen als aardkundige monumenten. Aardkundige monumenten worden beschermd. Hierdoor kan ook in de toekomst nog gezien worden hoe natuurkrachten Nederland hebben gevormd. De Provincie Noord-Holland heeft verspreid over de provincie zeventien aardkundige monumenten aangewezen. Het zijn zeer diverse aardkundige monumenten die samen een verhaal vertellen over hoe Nederland, en Noord-Holland in het bijzonder, zijn ontstaan. Tijdens deze excursie maakt u kennis met een aantal van deze aardkundige monumenten. De afbeeldingen in deze excursiegids dienen als ondersteuning van hetgeen tijdens de excursie verteld wordt. Globale route: - Alkmaar - Schermerhorn Westerland (Wieringen) Balgzand bij Van Ewijcksluis Oude Veer Callantsoog Sint-Maartenszee Hondsbossche en Pettemer Zeewering Alkmaar 3

3 1. Ontstaansgeschiedenis van het landschap in de Kop van Noord-Holland De twee belangrijkste vormende krachten van het landschap van de Kop van Noord-Holland zijn de ijstijden en in een later stadium de Noordzee. De eerste vormende processen vonden plaats tijdens de voorlaatste ijstijd (Saaliën), toen keileembulten op Texel en Wieringen werden gevormd door gletsjers afkomstig uit Scandinavië. Na de laatste ijstijd, ongeveer jaar geleden, diende zich een warmere periode aan. Het afsmelten van de gletsjers zorgde ervoor dat de zeespiegel sterk begon te stijgen en de Noordzee ontstond. Behoudens de stuwwallen op Texel en Wieringen bestond de Kop van Noord-Holland uit een waddenachtig gebied van geulen, kreken en kwelders. Halverwege het Holoceen nam de zeespiegelstijging af en werden er langs de kust langwerpige zandruggen afgezet, de zogenaamde strandwallen. Deze voorlopers van de duinen zorgden ervoor dat de invloed van de zee op het achterland afnam zodat er achter deze kleinschalige duinenrij, in een zoet milieu, veenvorming plaats kon vinden. Mede door ontginning en ontwatering van het veen daalde het maaiveld waardoor duizend jaar geleden de invloed van de zee weer toenam. Aan de andere kant ontstonden in die periode de eerste jonge duinen. Deze duinen zijn veel hoger dan de strandwallen. Toch konden zij niet voorkomen dat de zee op verschillende plaatsen door de smalle duinenrij tussen Schoorl en Texel heen brak en er een getijdengebied ontstond. Tijdens deze periode is het veenpakket in de Kop van Noord-Holland grotendeels weggeslagen door de invloed van getijdengeulen waarvan de Zijpe, ter hoogte van de Hondsbossche zeewering, het Heersdiep, ten noorden van Callantsoog en het Marsdiep tussen Den Helder en Texel, voorbeelden zijn. Ook is de kustlijn in de loop van de tijd steeds verder oostwaarts gedrongen. De hoger gelegen gronden van Wieringen en de strandwallen en de oevers van getijdengeulen zijn de eerste gebieden van Noord-Holland die bewoond werden. De eerste permanente nederzettingen dateren ongeveer van het jaar Dorpen zoals Callantsoog, Huisduinen en de kernen op Wieringen stammen uit deze tijd. Aanvankelijk konden veel van deze dorpen alleen over water worden bereikt. Pas later, rond 1600, werden deze eilanden met elkaar verbonden door de aanleg van zanddijken. De bevolking leefde van land- en tuinbouw, van jacht en visserij. Vooral de strijd van de mens tegen het water heeft sporen in het landschap achtergelaten. Men bouwde terpen en dijken om zich tegen stormvloeden te beschermen. Desondanks ging er veel land verloren. Veenwinning en ontwatering (maaivelddaling) waren hiervan de voornaamste oorzaak. De kleine zeegaten van de Zijpe, het Heersdiep en het Marsdiep werden breder zodat er een kleine binnenzee, de Zijpe, ontstond. Pas in de zestiende eeuw was men in staat om de grotere waterplassen door bemaling droog te leggen. In 1597 werd de Zijpe drooggelegd, waarmee de eerste aandijkingspolder van Noord-Holland werd gerealiseerd. Direct na de Zijpe werden de naastliggende polders van Callantsoog en Wieringerwaard ingepolderd. Na een relatief rustige periode in de achttiende eeuw, zonder grootschalige waterhuishoudkundige werken, kwam in het begin van de negentiende eeuw het Noordhollandsch Kanaal tot stand. Gelijktijdig met de aanleg van dit kanaal werd ook begonnen met de inpoldering van Polder Het Koegras ten zuiden van Den Helder (1818). Rondom de oudere Wieringerwaard werden de Waardpolder (1844) en de Anna Paulownapolder drooggelegd (1847). Beide gebieden vormen daarmee de jongste polders van het plangebied. Door bovengenoemd proces werd de mens minder afhankelijk van het natuurlijk gevormde landschap en kon men bij de situering van dorpen en wegen meer planmatig te werk gaan wat tot uitdrukking kwam in een rechtlijnig kavelpatroon. Door deze ontwikkeling en de economische groei steeg het bevolkingsaantal. Langs de kust nam de exploitatie van duinzand (het afgraven van de strandwallen) voor wegverharding, glasfabricage en de aanleg van dijken toe. Trekvaarten en later tram- en spoorlijnen werden aangelegd om zand naar de grotere steden te vervoeren. Op de afgegraven duingrond kwamen tuinbouw en later de bloembollenteelt tot ontwikkeling. 4

4 Fig. 2. Geschematiseerde doorsnede Bergen aan Zee-Heiloo-Jisp Fig. 3. De geleidelijke inpoldering van de Kop van Noord-Holland 6

5 Fig. 7. Doorsnede Polder Mijzen 9

6 3. Westerland Aardkundig Monument: Wieringen Fig. 8. Geologische doorsnede Wieringen 4. Anna Paulowna Aardkundig Monument: Oude Veer en Anna Paulownapolder 10 Fig. 9. Oude Veer

7 5. Van Ewijcksluis Aardkundig Monument: Buitendijkse zandplaten Fig. 10. Getijdegrafiek van Den Oever voor 15 september Bij laagwater is de drooggevallen zandplaat bij Van Ewijcksluis te zien. 6. Callantsoog Sint-Maartenszee Aardkundig Monument: Duinen tussen Den Helder en Petten en Zwanenwater Fig. 11. De kustlijn tussen Den Helder en Petten is in de loop der eeuwen steeds verder oostwaarts gedrongen. Bron: H. van zijl 11

8 7. Hondsbossche en Pettemer Zeewering Zwakke Schakel In Nederland moeten de zeekeringen voldoen aan de zogenoemde deltanorm, zoals vastgelegd in de Wet op de waterkering. Voor verschillende dijkringgebieden zijn normen vastgesteld. Daarbij is gekeken naar de waarde van wat er verdedigd wordt aan mensenlevens en goederen. Voor Noord-Holland geldt de veiligheidsnorm 1: Dat wil zeggen dat een dijk - of duin - hoogwaterstanden moet kunnen weerstaan die behoren bij stormen die de kans hebben om minimaal eens in de jaar op te treden. Voor Zeeland en Friesland, bijvoorbeeld, geldt een norm van 1:4000. De verwachting is dat door klimaatveranderingen de zeespiegel zal stijgen (de schattingen van het KNMI voor de 21ste eeuw lopen uiteen van 35 tot 85 cm) en dat de Nederlandse kust te maken krijgt met krachtigere stormdepressies. Tegelijkertijd daalt de bodem in de kustzone. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat er een grote inspanning gevraagd wordt om aan de normen uit de Wet op de waterkering te blijven voldoen. Bovendien heeft nieuw onderzoek aangetoond dat golven met meer kracht op de zeedijken slaan dan werd verondersteld bij het opstellen van de Wet op de waterkering. Als gevolg van deze grotere golfbelasting voldoet de zeewering op enkele plaatsen nu al niet meer aan de normen. De overheid heeft hierop een aantal zogenoemde zwakke schakels in de kust aangewezen (zie figuur 2.2). Voor acht van deze zwakke schakels dienen met voorrang maatregelen te worden getroffen. Twee van deze prioritaire zwakke schakels liggen in Noord-Holland: de smalle duinenrij tussen Petten en Den Helder en de Hondsbossche en Pettemer zeewering tussen Camperduin en Petten. Fig. 13. Zwakke Schakels 13

Kustlijn van de Noordzee

Kustlijn van de Noordzee International Wadden Sea School www.iwss.org 150.000 jaar geleden - 150.000 jaar geleden was het hele Noordzeebekken bedekt met een dikke ijslaag: dit was de Saale ijstijd. - Alle zeewater was in gletsjers

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

Geschiedenis van de duinen

Geschiedenis van de duinen Geschiedenis van de duinen Bijna de hele Nederlandse kust bestaat uit duinen. We weten hier niet beter, dan dat dat heel normaal is. Toch is dat niet zo. De kust van Frankrijk, Spanje en Portugal bijvoorbeeld

Nadere informatie

Het gebied Begrenzing

Het gebied Begrenzing Cursus Reitdiep Het gebied Begrenzing -In het Oosten: de lijn Westerdijkshorn Wolddijk - Noorderhogebrug -In het Westen: de lijn Zuurdijk Lammerburen - Balmahuizen -In het Noorden: de lijn Onderwierum

Nadere informatie

Lesbrief Aardkundige Monumenten

Lesbrief Aardkundige Monumenten milieu Lesbrief Aardkundige Monumenten aardkun milieu Lesbrief Aardkundige Monumenten Colofon Uitgave Provincie Noord-Holland Postbus 123 2000 MD Haarlem Tel.: 023 514 31 43 Fax: 023 514 40 40 www.noord-holland.nl

Nadere informatie

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. Gebruik bron 1. In deze bron worden de nieuwe stedelingen genoemd.

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. Gebruik bron 1. In deze bron worden de nieuwe stedelingen genoemd. Leefomgeving Opgave 7 Tweedeling in Amsterdam Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. Gebruik bron 1. In deze bron worden de nieuwe stedelingen genoemd. 2p 26 Geef een demografisch

Nadere informatie

2014 WATERMANAGEMENT IN NEDERLAND

2014 WATERMANAGEMENT IN NEDERLAND 2014 WATERMANAGEMENT IN NEDERLAND Ondersteuning profielwerkstuk 1 Onderwerp: Hoe bescherm je Nederland tegen het water? Trefwoorden: watermanagement, waterbeheer, overstromingen, waterveiligheid, waterkeringen

Nadere informatie

Van Zwakke Schakels naar sterke kust

Van Zwakke Schakels naar sterke kust Van Zwakke Schakels naar sterke kust Informatiebijeenkomst 24 april 2013 Programma De opgave (Bert Kappe) Wat gaan we doen (Anita Willig-Kos) Aanbesteding en aanleg (Menno Steenman) Inspraak en Ruimtelijke

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen, zoals China.

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

2.2.1 Noordelijke kust

2.2.1 Noordelijke kust In opdracht van Rijkswaterstaat RIZA is onderzoek gedaan naar de ergst denkbare overstroming voor verschillende regio s. Dit onderzoek is uitgevoerd door adviesbureau HKV in juli en augustus 2007. Hierbij

Nadere informatie

ONTSTAAN VAN HET LANDSCHAP

ONTSTAAN VAN HET LANDSCHAP ONTSTAAN VAN HET LANDSCHAP ONTSTAAN VAN NEDERLAND, NOORD-HOLLAND EN KOEDIJK IN HET BIJZONDER De ouderdom van de aarde bedraagt zo n 4,6 miljard jaar en de ontwikkeling van de Aarde tot de huidige toestand

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen,

Nadere informatie

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Bodem en grond 9 1.1 Grond, bodem en grondsoorten 9 1.2 Eigenschappen van grond 20 1.3 Problemen met de grond 23 1.4 Verbeteren van landbouwgronden 30 1.5 Transport van

Nadere informatie

Grenzeloze Schelde 25 november 2013. MDK-Afdeling Kust Kustbescherming- Masterplan Kustveiligheid. ir. Peter DeWolf

Grenzeloze Schelde 25 november 2013. MDK-Afdeling Kust Kustbescherming- Masterplan Kustveiligheid. ir. Peter DeWolf Grenzeloze Schelde 25 november 2013 MDK-Afdeling Kust Kustbescherming- Masterplan Kustveiligheid ir. Peter DeWolf Een kunstmatig versterkte kustlijn 38 km zeedijken (meer dan de helft van de kustlijn)

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo 2015-I

aardrijkskunde vwo 2015-I Leefomgeving Opgave 7 De kust van Noord-Holland Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. Gebruik de atlaskaart Nederland Geologie. De Noordzeekust in de Kop van Noord-Holland was in het verleden een

Nadere informatie

Lesbrief BIJZONDERE SCHATTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE

Lesbrief BIJZONDERE SCHATTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO BIJZONDERE SCHATTEN De haven van Rotterdam wordt te klein. Voor de in- en uitvoer van goederen is meer ruimte nodig in de haven. Daarom komt er een uitbreiding

Nadere informatie

LEZEN. Terpentijd - 1500

LEZEN. Terpentijd - 1500 1 LEZEN Terpentijd - 1500 Friesland bestaat eigenlijk uit drie delen: de klei, het veen en het zand. De eerste boeren woonden op het zand (De Wouden en Gaasterland). Hun aardewerk in de vorm van trechters

Nadere informatie

Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015

Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015 Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015 Datum laag water Lauwersoog Naam Locatie/hulpmiddel Locatie(detail) Begeleiders 19-4-2015 18:06 Heffezand Wad/Schip Op het wad tussen Simonszand en de kust 2-5-2015

Nadere informatie

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water

Lesbrief DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS. Van ijs tot water Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO DIJKEN BOUWEN OPDRACHT 1 - EEN DIJK VAN EEN GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen, zoals

Nadere informatie

De geologie van Texel:

De geologie van Texel: Geologie De geologie van Texel: OP EXCURSIE Texel is honderdduizenden jaren ouder dan de andere waddeneilanden. In geologisch opzicht lijkt het Nederland in het klein. Er liggen zelfs stuwwallen. Maak

Nadere informatie

De geologische en bodemkundige ontwikkeling van het kustgebied Bol en Duin

De geologische en bodemkundige ontwikkeling van het kustgebied Bol en Duin De geologische en bodemkundige ontwikkeling van het kustgebied Bol en Duin In het deltagebied van Rijn en Maas, langs de Noordzee, heeft het mondingsgebied van de (Oude) Rijn bij Katwijk het Rijnestuarium

Nadere informatie

4. Voordracht 25.2012 bijlage 1

4. Voordracht 25.2012 bijlage 1 4. Voordracht 25.2012 bijlage 1 1 2 3 4 De dekking is al volgt: de provincie 7.610123 en de andere partijen 2.726.384. 5 6 Projecten Petten P1. Aansluiting duin-dijk P2. Uitzichtpunt P3. Parkeervoorziening

Nadere informatie

2. ONTSTAANSGESCHIEDENIS

2. ONTSTAANSGESCHIEDENIS Beleidsnota Cultuurhistorie Gemeente Schagen 2. ONTSTAANSGESCHIEDENIS 2.1 Inleiding In onderstaande tekst wordt in hoofdlijnen de bewoningsgeschiedenis van Schagen uiteengezet. Het verhaal kan de suggestie

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie Les met werkblad - topografie Doel: De leerlingen kennen na afloop de namen van de waddeneilanden en de volgorde waarin ze liggen. Ze kunnen enkele belangrijke plaatsen rond het waddengebied aanwijzen

Nadere informatie

HET ONTSTAAN VAN NEDERLAND

HET ONTSTAAN VAN NEDERLAND HET ONTSTAAN VAN NEDERLAND Land tussen rivieren en zee Daar waar een rivier in zee stroomt, bruist het vaak van het leven. De rivier splitst zich op in kleinere stromen die vol vis zitten. Vogels en andere

Nadere informatie

ZWAKKE SCHAKELS NOORD-HOLLAND PROJECTPLAN

ZWAKKE SCHAKELS NOORD-HOLLAND PROJECTPLAN ZWAKKE SCHAKELS NOORD-HOLLAND PROJECTPLAN HOOGHEEMRAADSCHAP HOLLANDS NOORDERKWARTIER VASTGESTELD DOOR HET COLLEGE VAN HOOFDINGELANDEN OP 18 SEPTEMBER 2013 30 augustus 2013 076650982:H - Definitief C03011.000176.4301

Nadere informatie

LANDAANWINNING EN BEDIJKING

LANDAANWINNING EN BEDIJKING LANDAANWINNING EN BEDIJKING Noord-Hollandse kust Versie 27-6-2011 Onderstaand overzicht behoort tot het project Waddenarchieven, dat wordt gefaciliteerd door de Waddenacademie (www.waddenacademie.knaw.nl).

Nadere informatie

Lesbrief: Landschap. De IJstijd. Oude duinen. Jonge duinen

Lesbrief: Landschap. De IJstijd. Oude duinen. Jonge duinen De IJstijd Tijdens de laatste ijstijd, zo n 75.000 tot 10.000 jaar geleden lag heel Noord-Europa onder een dikke ijslaag. Tot in Denemarken en Noord-Duitsland lag deze ijslaag. Het niveau van de Bollenstreek

Nadere informatie

Titel van de presentatie 11-07-2012 16:24

Titel van de presentatie 11-07-2012 16:24 2 in relatie tot het grondwater Inhoud van de presentatie Geologische opbouw ondergrond Zeeland Opeenvolging van verschillende lagen Ontstaanswijze Sedimenteigenschappen Indeling ondergrond in watervoerende

Nadere informatie

ACHTERGROND DOCUMENT. Bewoningsgeschiedenis. noordelijk kustgebied

ACHTERGROND DOCUMENT. Bewoningsgeschiedenis. noordelijk kustgebied ACHTERGROND DOCUMENT Bewoningsgeschiedenis noordelijk kustgebied Inhoud 1. Ontstaansgeschiedenis Noord-Nederlandse kustgebied en kustwateren... 3 1.1 De ontwikkeling van Noord-Nederland (inclusief de wadden)

Nadere informatie

Historisch geografische typering van het landschap op Texel

Historisch geografische typering van het landschap op Texel Historisch geografische typering van het landschap op Texel Orienterend onderzoek in het kader van het masterplan Texel. Uitgevoerd door mw. Drs. M.A.C. Zwetsloot, MIMA milieu advies bureau, Dirkshorn.

Nadere informatie

Quickscan Archeologie Bedrijventerrein Zwanegat te Zevenbergen

Quickscan Archeologie Bedrijventerrein Zwanegat te Zevenbergen Archeologie Quickscan Archeologie Bedrijventerrein Zwanegat te Zevenbergen Gemeente Moerdijk Het plangebied op een kaart uit 1870 (bron: www.watwaswaar.nl) In opdracht van : AGEL adviseurs Auteur : drs.

Nadere informatie

Lesbrief. watersnoodramp. 1 februari 1953. www.wshd.nl/1953. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. watersnoodramp. 1 februari 1953. www.wshd.nl/1953. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief watersnoodramp 1 februari 1953 www.wshd.nl/1953 Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta 1 februari 1953 Op zaterdagmiddag 31 januari 1953 stak een hevige wind op. Die wind groeide s nachts

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 48. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 48. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 48 186 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte Kerndoel 48 Kinderen leren over de maatregelen die in Nederland genomen

Nadere informatie

Bijlage 4. Kaarten ruimtebeslag alternatieven

Bijlage 4. Kaarten ruimtebeslag alternatieven Bijlage 4 Kaarten ruimtebeslag alternatieven KAARTEN RUIMTEBESLAG ALTERNATIEVEN Wantijdijk/Zeedijk, Alternatief 1: vierkante versterking 075691973:B ARCADIS 1 075691973:B ARCADIS 2 Wantijdijk/Zeedijk,

Nadere informatie

Eiland voor een seizoen

Eiland voor een seizoen Eiland voor een seizoen Symbool voor een nieuwe kust Claire van Oeveren Kustbescherming weer aan de orde van de dag Naar een nieuw perspectief voor de Nederlandse kust De Kust heeft primair de functie

Nadere informatie

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland SCHOUWEN-DUIVELAND KLIMAATBESTENDIG Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en de neerslag neemt toe. Studies brachten de huidige en toekomstige uitdagingen in kaart,

Nadere informatie

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug

Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Quick scan ecologie Grote Sloot 310 te Schagerbrug Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus 12.011 maart 2012 Gedeelte van het

Nadere informatie

Het Zijper Landschap. Wat wil HZL?

Het Zijper Landschap. Wat wil HZL? Het Zijper Landschap Wat wil HZL? 1 Het Zijper Landschap Beschermen van de menselijke belevingswaarde van onze leefomgeving Postbus 8 Tel. 0226 381287 1755 ZG Petten www.hzl.nl Bankno. 7723817 Inleiding

Nadere informatie

Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn

Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn Watertoets Definitief Provincie Noord Holland Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 11 december 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 2 Inrichting watersysteem...

Nadere informatie

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging?

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Op de Aarde wonen er ongeveer 6 446 131 400 mensen. In België wonen er 10 584 534. De meeste mensen wonen in de bergen / in de woestijn / in de nabijheid van water/

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Het probleem is: 160 miljard. September2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September2009

Het probleem is: 160 miljard. September2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September2009 Het probleem is: De zeespiegel stijgt! De rivieren stijgen mee! De bodem daalt! Grondwaterdruk stijgt! Nederland verzilt! Door Deltacommissie geschatte kosten, deze eeuw 120-160 160 miljard 1 September2009

Nadere informatie

Archeologisch onderzoek 't Zand Willem 't Hartplein, gemeente Zijpe

Archeologisch onderzoek 't Zand Willem 't Hartplein, gemeente Zijpe Archeologisch onderzoek 't Zand Willem 't Hartplein, gemeente Zijpe Bureauonderzoek GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 617 Definitief ISSN 1573-751 Bouwfonds MAB Grontmij Nederland B.V. Assen, 31 maart

Nadere informatie

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor : 2,5 jaar Carola van Gelder-Maas Projectmanager WVL Rijkswaterstaat 31 maart 2014 Hoe zat het ook alweer? Eroderende kustlijn NL kust 12 Mm³ zandsuppleties per jaar Zeespiegelstijging Zwakke schakels

Nadere informatie

Drie aardkundige monumenten

Drie aardkundige monumenten 10 Drie aardkundige monumenten Aardkundige monumenten geven iets weer van de ontstaansgeschiedenis van ons landschap. Een geschiedenis die ons honderden, duizenden of zelfs miljoenen jaren terugvoert in

Nadere informatie

Naam : Kirsten Huurman, Boyd van Kommer, Annebel Smit Vak : Aardrijkskunde Onderwerp : Hoe houden we Nederland veilig? Doel : Profielwerkstuk

Naam : Kirsten Huurman, Boyd van Kommer, Annebel Smit Vak : Aardrijkskunde Onderwerp : Hoe houden we Nederland veilig? Doel : Profielwerkstuk Naam : Kirsten Huurman, Boyd van Kommer, Annebel Smit Vak : Aardrijkskunde Onderwerp : Hoe houden we Nederland veilig? Doel : Profielwerkstuk Inhoudsopgave Inleiding blz. 3 Hoofdstuk 1 blz. 4 - inleiding

Nadere informatie

Geologische geschiedenis van de Heerhugowaard en haar omgeving

Geologische geschiedenis van de Heerhugowaard en haar omgeving Grondboor a en Hamer 0 1982 pag. 165-172 5 afb. Oldenzaal, december 1982 Geologische geschiedenis van de Heerhugowaard en haar omgeving door dr. E.F.J. de Mulder In dit artikel zal in het kort de geschiedenis

Nadere informatie

Tussen Clijf en Oude Hoorn

Tussen Clijf en Oude Hoorn Tussen Clijf en Oude Hoorn Herstel van een historisch landschap op Zuid Texel Tussen Clijf en Oude Hoorn Herstel van een historisch landschap op Zuid Texel Drs. J.A.M. van den Ancker Prof.dr. P.D. Jungerius

Nadere informatie

Vroeger, toen hier ijs lag...

Vroeger, toen hier ijs lag... Vroeger, toen hier ijs lag... Opdrachtenboekje bij het geologisch leerpad Datum Naam Boekje Geo-pad 1 Inleiding Vroeger, toen hier ijs lag De titel van dit opdrachtenboekje is niet voor niets gekozen.

Nadere informatie

2.1.1 Ontstaan van het Vechtlandschap 1

2.1.1 Ontstaan van het Vechtlandschap 1 2.1.1 Ontstaan van het Vechtlandschap 1 2.1.1 Ontstaan van het Vechtlandschap 1 Het landschap van de Vechtstreek is jong, zeer jong voor geologische begrippen, amper 10.000 jaar oud. Na de laatste ijstijd

Nadere informatie

Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden

Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden Lesbrief Geogids september 2012 vmbo onderbouw Bewegende Wadden Wegwijs [Bron foto: JH Bulthuis, copyright] Deze lesbrief gaat over de Wadden. Het waddengebied ligt tussen de Noordzee en het vasteland.

Nadere informatie

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen Juist Klimaatverandering en kustlandschappen ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 klimaatverandering en kustlandschappen De aardkundige geschiedenis leert dat klimaat verandering altijd gepaard gaat

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Een beknopte geschiedenis van de terp Binia, Bynia of Birdinga bij Harlingen.

Een beknopte geschiedenis van de terp Binia, Bynia of Birdinga bij Harlingen. Een beknopte geschiedenis van de terp Binia, Bynia of Birdinga bij Harlingen. Inleiding De terp Binia is in de ijzertijd aangelegd op een kweldervlakte langs de toenmalige kust van Westergo. In de tweede

Nadere informatie

Onderdeel 1, basale vragen

Onderdeel 1, basale vragen Introductietekst De risicokaart is een kaart op internet (www.risicokaart.nl) met informatie over risico s in uw omgeving. Denk bijvoorbeeld aan transporten met gevaarlijke stoffen, bedrijven die met gevaarlijke

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Model 1, Kust. 1 Intro

Model 1, Kust. 1 Intro Model 1, Kust 1 Intro Het gidsmodel Kust beschrijft de Nederlandse duinenkust, het overgangsgebied tussen land en zee. Duinenkusten komen voor langs de hele Noordzeekust, van de Waddeneilanden tot de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Competentie: Leergebied: Zuid Nederland. Reflectie

Competentie: Leergebied: Zuid Nederland. Reflectie Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Zuid Nederland Constructies Reflectie Aardrijkskunde Een groot deel van Nederland ligt lager dan de zee. Daarom zijn er dijken. De dijken houden het water

Nadere informatie

Wieringen, Waddeneiland

Wieringen, Waddeneiland B i j l a g e 2 : Wieringen, Waddeneiland B e l e i d s n o t a C u l t u u r h i s t o r i e G e m e e n t e W i e r i n g e n, 2 0 0 8 WIERINGEN, WADDENEILAND BELEIDSNOTA CULTUURHISTORIE GEMEENTE WIERINGEN,

Nadere informatie

VENSTER OP HET LANDSCHAP (3) De Zwingeul tussen Sint-Anna ter Muiden en Sluis

VENSTER OP HET LANDSCHAP (3) De Zwingeul tussen Sint-Anna ter Muiden en Sluis Tenslotte moest de aannemer aan beide zijden van het dak een goot van dobbel tijckloot en een af. oerpijp hangen die het hemelwater naar de regenbak leidde. Volgens het bestek kwam het vervoer van de bouwmaterialen

Nadere informatie

Luchtfoto van de gemeente Drechterland (bron: Google Earth)

Luchtfoto van de gemeente Drechterland (bron: Google Earth) 2 Landschapsanalyse 18 Luchtfoto van de gemeente Drechterland (bron: Google Earth) 2.1 Ontstaansgeschiedenis De ontstaansgeschiedenis van de gemeente Drechterland is verbonden aan de geschiedenis van de

Nadere informatie

OCV trucks. Voor vandaag is een rondrit uitgezet, waarbij we graag de volgende punten onder uw aandacht willen brengen:

OCV trucks. Voor vandaag is een rondrit uitgezet, waarbij we graag de volgende punten onder uw aandacht willen brengen: OCV trucks Oldtimer Contactgroep Veluwe Toertocht OCV Noord-Holland, 20 oktober 2012. Welkom op ons bedrijf aan de Flemingstraat te Heerhugowaard. Wij vinden het leuk om u te mogen ontvangen en het één

Nadere informatie

Bijlage 2: Onderbouwing concept suppletieprogramma 2016-2019

Bijlage 2: Onderbouwing concept suppletieprogramma 2016-2019 Bijlage 2: Onderbouwing concept suppletieprogramma 2016-2019 1 Concept suppletieprogramma 2016-2019 n.a.v. toetsing basiskustlijn Uit de toetsing van de kustlijn blijkt dat de basiskustlijn (BKL) tussen

Nadere informatie

Limmerschouw 30 Winkel

Limmerschouw 30 Winkel Limmerschouw 30 Winkel Voor meer informatie neem rechtstreeks contact op met RE/MAX makelaar: ARNOLD GOEDEGEBURE 06-51.34.51.08 Arnold@goedegebure.nl Inhoud van deze brochure 1. Omschrijving 2. Diverse

Nadere informatie

Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015

Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015 Wad een Workshop Onderzoekstochten 2015 Datum Naam Locatie/hulpmiddel Locatie(detail) Begeleiders 19-4-2015 Heffezand Wad/Schip Op het wad tussen Simonszand en de kust 2-5-2015 Eiland Emo en Menko Kwelder

Nadere informatie

KLIMAATVERANDERING. 20e eeuw

KLIMAATVERANDERING. 20e eeuw KLIMAATVERANDERING 20e eeuw Vraag De temperatuur op aarde is in de afgelopen honderd jaar gestegen met 0.2-0.5 C 0.6-0.9 C Antwoord De temperatuur op aarde is in de afgelopen honderd jaar gestegen met

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 53e druk.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 53e druk. Examen VWO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 53e druk. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Beleidsnota Cultuurhistorie

Beleidsnota Cultuurhistorie Beleidsnota Cultuurhistorie Gemeente Schagen 2009 Beleidsnota Cultuurhistorie Schagen 2009 Colofon SCENH-rapport cultuurhistorie: 104 Opdrachtgever: Gemeente Schagen Titel: Beleidsnota Cultuurhistorie

Nadere informatie

Leven met de natuur van de Westerschelde, een ander natuur beleid

Leven met de natuur van de Westerschelde, een ander natuur beleid Leven met de natuur van de Westerschelde, een ander natuur beleid O P W E G N A A R E E N N A T U U R L I J K E S T A A T V A N O N T W I K K E L I N G V A N D E W E S T E R S C H E L D E N O O D Z A K

Nadere informatie

Bijlage 1: Ambitie en kader

Bijlage 1: Ambitie en kader BIJLAGEN Bijlage 1: Ambitie en kader Provincie Fryslân In de provinciale Verordening Romte is aangegeven dat bij een ruimtelijk plan voor het landelijk gebied rekening moet worden gehouden met de herkenbaarheid

Nadere informatie

Quick scan ecologie AIC te Castricum

Quick scan ecologie AIC te Castricum Quick scan ecologie AIC te Castricum Quick scan ecologie AIC te Castricum Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. ursinus Gemeente Castricum 12.021 april 2012 Het plangebied ligt momenteel

Nadere informatie

Naar minder harde grenzen. Luc Kohsiek Dijkgraaf

Naar minder harde grenzen. Luc Kohsiek Dijkgraaf Naar minder harde grenzen Luc Kohsiek Dijkgraaf Inhoud Het klimaat verandert De samenleving verandert Van scherpe scheiding tussen overheid en burgers naar participerende samenwerking Van scherpe scheiding

Nadere informatie

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden,

Voorwoord. aanvulling voor de natuur- en recreatiemogelijkheden, DE ZANDMOTOR van zand naar land De provincie Zuid-Holland is één van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Het ligt grotendeels onder zeeniveau. Met het veranderende klimaat komt van verschillende kanten

Nadere informatie

Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd

Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd Dynamisch duin Landschap van de eeuwige jeugd Dynamisch duin landschap van de eeuwige jeugd Wie gericht gebruik maakt van de dynamische krachten van zee, wind en zand in de kuststrook, bevordert een veilige

Nadere informatie

Archeologie en cultuurhistorie Strijpsche Kampen

Archeologie en cultuurhistorie Strijpsche Kampen Archeologie en cultuurhistorie Strijpsche Kampen Bijlage 3 bij Nota van Uitgangspunten Strijpsche Kampen Definitief Gemeente Oirschot Grontmij Nederland bv Eindhoven, 11 mei 2007 Verantwoording Titel :

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor de Nederlandse overheidsfinanciën

Gevolgen van klimaatverandering voor de Nederlandse overheidsfinanciën Gevolgen van klimaatverandering voor de Nederlandse overheidsfinanciën Het klimaat op aarde verandert. De kosten van deze klimaatverandering liggen voor Nederland vooral op het gebied van de waterkeringen.

Nadere informatie

Beleidsnota Cultuurhistorie Gemeente Harenkarspel

Beleidsnota Cultuurhistorie Gemeente Harenkarspel Beleidsnota Cultuurhistorie Gemeente Harenkarspel Nota Cul tuu rhis torie Ge meen te Ha ren ka rs pel Pagina 2 Nota Cul tuu rhis torie Ge meen te Ha ren ka rs pel Colofon Deze Beleidsnota Cultuurhistorie

Nadere informatie

Startnotitie dijkversterking Zwakke schakel Hondsbossche en Pettemer Zeewering

Startnotitie dijkversterking Zwakke schakel Hondsbossche en Pettemer Zeewering Startnotitie dijkversterking Zwakke schakel Hondsbossche en Pettemer Zeewering Definitief Deze startnotitie is tot stand gekomen in samenwerking tussen de provincie Noord-Holland en Hoogheemraadschap Hollands

Nadere informatie

KUSTVEILIGHEID DE HAAN-WENDUINE

KUSTVEILIGHEID DE HAAN-WENDUINE KUSTVEILIGHEID DE HAAN-WENDUINE Infoavond 28 september 2011 Agenda inleiding door burgemeester Beirens film kustveiligheid Masterplan Kustveiligheid door Nathalie Balcaen werken in De Haan-Wenduine door

Nadere informatie

Het Nederlandse landschap. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/72126

Het Nederlandse landschap. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/72126 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 01 March 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/72126 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

gebiedsontwikkeling perkpolder hulst

gebiedsontwikkeling perkpolder hulst gebiedsontwikkeling perkpolder hulst De ontwikkeling van een aantrekkelijk woon-, werk- en recreatielandschap Gebiedsontwikkeling Perkpolder De ontwikkeling van een aantrekkelijk woon-, werk- en recreatielandschap

Nadere informatie

Beschrijving van het stroomgebied Schelde

Beschrijving van het stroomgebied Schelde HOOFDSTUK 2 Beschrijving van het stroomgebied Schelde Het Nederlandse deel van het Schelde-stroomgebied komt globaal overeen met het deltagebied in Zuidwest-Nederland. Hier mondt de Schelde uit in de Noordzee.

Nadere informatie

Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen

Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen Ontwikkeling van het dynamische kustlandschap van West Zeeuwsch-Vlaanderen Integraal Kustzonebeheer West Zeeuwsch-Vlaanderen '::>::>::''::::

Nadere informatie

Naam regio: Kop van Noord-Holland en Texel

Naam regio: Kop van Noord-Holland en Texel Naam regio: Kop van Noord-Holland en Texel Stolpboerderij in de Wieringerwaard 1. Ligging De westgrens wordt bepaald door de kustlijn van de Noordzee, ten noorden van Texel loopt de noordgrens. In het

Nadere informatie

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal, maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Dus het gevaar

Nadere informatie

Uitsterven of wegwezen

Uitsterven of wegwezen Klimaatverandering 7 en 8 5 Uitsterven of wegwezen Voedselwebspel Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: kennen een aantal oorzaken waardoor dieren uitsterven of verdwijnen, waaronder de klimaatverandering.

Nadere informatie

AK HF SE 2 'Wonen in NL' hoofdstuk 1

AK HF SE 2 'Wonen in NL' hoofdstuk 1 Balgstuw Opblaasbare dam in de rivier. Bij Kampen bedoeld om te voorkomen dat water van het IJsselmeer de IJssel in wordt gestuwd door de wind. Als dit wel gebeurd kan dat leiden tot hoge waterstanden

Nadere informatie

B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x

B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x Toelichting bij nut en noodzaak van het realiseren van een kleinschalig

Nadere informatie

Dienstregeling 2016. Noord-Holland Noord Regio Den Helder en Texel. Geldig vanaf 13 december 2015. 32 Den Helder Station - Station Zuid - Julianadorp

Dienstregeling 2016. Noord-Holland Noord Regio Den Helder en Texel. Geldig vanaf 13 december 2015. 32 Den Helder Station - Station Zuid - Julianadorp Noord-Holland Noord Regio Den Helder en Texel Dienstregeling 206 Geldig vanaf 3 december 205 28 Den Helder Station - Den Burg - De Koog 30 Den Helder Station - Station Zuid - Julianadorp 3 Den Helder Station

Nadere informatie

HET ONTSTAAN VAN KATWIJK _

HET ONTSTAAN VAN KATWIJK _ 18 HET ONTSTAAN VAN KATWIJK _ De Nederlandse kust De Nederlandse kust is dynamisch. De vorming van het huidige Nederlandse kustlandschap is sterk bepaald door de periode na de laatste ijstijd, die circa

Nadere informatie

Buro de Brug Rapporten Quickscan Archeologie Kabeltracé Waarderpolder - Vijfhuizen B09-38

Buro de Brug Rapporten Quickscan Archeologie Kabeltracé Waarderpolder - Vijfhuizen B09-38 Buro de Brug Rapporten Quickscan Archeologie Kabeltracé Waarderpolder - Vijfhuizen B09-38 Administratieve gegevens 3 1. Inleiding 4 2. De uitgangspunten 4 3. Beschrijving van de historische situatie 4

Nadere informatie

Morfologie kwelders en. platen Balgzand

Morfologie kwelders en. platen Balgzand Morfologie kwelders en platen Balgzand Autonome ontwikkeling Hoogwatervluchtplaatsen Werkdocument RIKZ/AB - 99.607x ir. B.B. van Marion December 1999 Samenvatting In het kader van het project GRADIËNTEN

Nadere informatie

12. Verkaveling haaks op hoofdstructuur

12. Verkaveling haaks op hoofdstructuur Bijlagen Landschapstypen I Het bekengebied / de Zuidwesthoek II Gaasterland III Kleigebied / voormalige Middelzee IV Laagveen V Merengebied VI Noordelijke wouden 113 12. Verkaveling haaks op hoofdstructuur

Nadere informatie

VAN BRON TOT DELTA. Paul de Kort. een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent. Eemmeer. Eem. Amersfoort.

VAN BRON TOT DELTA. Paul de Kort. een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent. Eemmeer. Eem. Amersfoort. Eemmeer een studie naar landschapskunst in de Blaricummermeent Eem VAN BRON TOT DELTA Amersfoort Gelderse vallei Paul de Kort Utrechtse heuvelrug stuw gemaal Een Deltarivier in De Blaricummermeent De rivier

Nadere informatie