Beroeps- competentieprofiel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beroeps- competentieprofiel"

Transcriptie

1 Brussel, juli 2008 Beroeps- competentieprofiel Plaatlasser Sector Metaal- en technologische industrie Cluster Manueel booglassen In samenwerking met INOM

2 De infobank over beroepenstructuren en beroepsprofielen kan worden geraadpleegd op de SERV-website: via de link beroepsprofielen. Het copyright over de SERV-beroepsprofielen hoort toe aan de SERV. Gebruik van gegevens en tekst is toegestaan mits een correcte bronvermelding. WD/2008/4665/22 SERV l Wetstraat l 1040 Brussel l Tel: l Fax: l l 4

3 Inhoud Inhoud... 5 Inleiding... 6 Leeswijzer Afbakening en omschrijving van het beroep Beroepssituering De metaal- en technologische industrie Lastechnieken Beroepenschets Definitie en omschrijving van het beroep Afbakening Vereiste attesten of certificaten Arbeidsomstandigheden Beroepscompetenties Werkstuk monteren Laspost regelen Hoeknaadverbinding lassen Plaatverbinding lassen Las controleren Las afwerken Materieel onderhouden Veilig werken Beginnende beroepsbeoefenaar Bijlage I Gemiddeld takenpakket Bijlage II Welzijn op het werk Bijlage III - Woordenboek Bijlage IV Booglasprocessen Lijst van organisaties en bedrijven die werden uitgenodigd op de conferenties Beroepencluster manueel booglassen Bronnen Literatuurlijst In verband met de leesbaarheid van de tekst is er voor gekozen om de mannelijke vorm te gebruiken. Waar hij of hem staat wordt uiteraard ook zij of haar bedoeld. 5

4 Inleiding In dit document wordt het beroep plaatlasser beschreven. In het eerste deel bakenen we het onderzoeksveld af. We situeren het beroep in de sector en geven aan wat precies het werkdomein is van de beroepsbeoefenaar. De beroepenschets definieert het beroep en bakent het af ten opzichte van andere beroepen. Ook eventuele vereiste attesten of certificaten voor het beroep en bijzondere arbeidsomstandigheden komen hier aan bod. Het tweede deel is de eigenlijke kern van het beroepscompetentieprofiel. We schetsen de expertise die een beroepsbeoefenaar nodig heeft aan de hand van competenties die in de beroepscontext worden toegepast. Deze beroepsspecifieke competenties beschrijven wat iemand nodig heeft om goede resultaten te boeken op het werk. Per competentie worden een omschrijving, indicatoren, onderliggende kennis, onderliggende attitudes en eventuele keuzes en dilemma s weergegeven. In het derde deel wordt een definitie gegeven van de beginnende beroepsbeoefenaar voor dit specifieke beroep. Er wordt omschreven wat er precies van een beginner verwacht wordt en waarin zijn competenties nog verschillen van de ervaren beroepsbeoefenaar. 6

5 Leeswijzer Zowel internationaal als in Vlaanderen wordt steeds meer uitgegaan van competenties bij het beschrijven van beroepen. De SERV heeft daarom een nieuw, competentiegericht format ontwikkeld voor de beroepscompetentieprofielen. Verschillende types gebruikers De beroepscompetentieprofielen zijn geschreven voor een zeer divers publiek en voor verschillende gebruiksdoeleinden (zoals onder meer afstemming onderwijs-arbeidsmarkt, HRMbeleid binnen bedrijven/organisaties en sectoren, loopbaan- en studiekeuzebegeleiding). BCP s trachten bijgevolg een antwoord te geven op verschillende soorten vragen. Daardoor is het BCP een technisch document waarvan niet alle onderdelen voor iedereen even belangrijk en begrijpelijk zijn. Afhankelijk van het type gebruiker dat u bent, kan u het document anders lezen. Wij onderscheiden drie grote types gebruikers: Type 1: gebruik van het BCP voor de oriëntatie van werkzoekenden, voor loopbaanbegeleiding, of door de leek die zich wenst te informeren over een beroep. Type 2: professioneel gebruik in bedrijven/organisaties of sectoren: bijvoorbeeld voor sollicitaties in bedrijven, voor het opmaken van functiebeschrijvingen, voor interne opleidingen en coaching. Type 3: onderwijs- en opleidingsverstrekkers voor het bepalen van eindtermen of voor het opstarten of aanpassen van een opleiding. Indien u gebruiker type 1 bent, zijn de volgende onderdelen voor u het meest interessant: Deel 1 waarin het beroep wordt gedefinieerd en afgebakend. Achteraan in het document: bijlage 1 waarin een gemiddeld takenpakket van deze beroepsbeoefenaar beschreven staat. In deel 2 enkel de eerste rubriek: de titels en de omschrijvingen van de competenties. Voor gebruiker type 2, mensen uit het bedrijfs- of organisatieleven, uit het werkveld zelf dus, kan, bijkomend, volgende informatie bijzonder nuttig zijn: Deel 2 de rubriek indicatoren. De indicatoren beschrijven het gedrag dat iemand moet vertonen op de werkvloer om de beoogde resultaten te kunnen behalen. Dit gedrag toont aan of iemand al dan niet over de competentie beschikt. Deel 2 de rubriek keuzes en dilemma s. Keuzes en dilemma s beschrijven de complexiteit van de competentie. 7

6 Voor gebruiker type 3, onderwijs- of opleidingsverantwoordelijken, is bijkomend ook de volgende informatie relevant : Deel 2 rubriek onderliggende kennis. Deel 2 rubriek onderliggende attitudes. Deel 3 informatie over de beginnende beroepsbeoefenaar. Hoe u de competenties in Deel 2 moet lezen In deel 2 beschrijven we de competenties voor het beroep waarvan sprake is. Deze competenties werden afgeleid aan de hand van de omschrijving van het beroep en de analyse van een gemiddeld takenpakket. (Een overzicht van een gemiddeld takenpakket vindt u in bijlage I). Elke competentie wordt beschreven aan de hand van onderstaande rubrieken. In de omschrijving van de competentie geven we weer wat we precies onder de competentie verstaan en waarom ze van belang is voor het bereiken van de verwachte resultaten op het werk. Aan de hand van indicatoren beschrijven we het gedrag dat een beroepsbeoefenaar moet stellen wanneer hij over de competentie beschikt. Een indicator moet niet in absolute termen gelezen worden; hij is richtinggevend. Dat wil zeggen dat de beroepsbeoefenaar niet aan alle indicatoren in dezelfde mate moet beantwoorden. Daarna beschrijven we de onderliggende kennis Hier wordt de kennis genoemd die onderliggend of ondersteunend is voor de betreffende competentie. Het gaat om kennis zonder dewelke de beroepsbeoefenaar het bovenbeschreven gedrag niet kan stellen. en de onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden. Hier worden de belangrijkste attitudes en/of sleutelvaardigheden weergegeven die onderliggend zijn aan de betreffende competentie. Het gaat om attitudes zonder dewelke de beroepsbeoefenaar het bovenbeschreven gedrag niet kan stellen. We bespreken alleen de attitudes en/of sleutelvaardigheden die een sterke relatie hebben met de betreffende competentie. Keuzes en dilemma s geven aan welke de problemen zijn waar een beroepsbeoefenaar voor kan staan bij het aanwenden van deze competentie. De keuzes en dilemma s waarvoor de beroepsbeoefenaar komt te staan, bepalen mee de complexiteit van het beroep. Complexiteit kan betrekking hebben op standaardroutines, het koppelen van meerdere routines of juist op het zelf ontwikkelen van nieuwe routines en op de rol die de beroepsbeoefenaar daarbij vervult (ondersteunen, uitvoerend, leidinggevend). Maar het kan ook gaan om spanningsvelden, risico s en kansen (COLO, september 2003, p.10-18). 8

7 1. Afbakening en omschrijving van het beroep 1.1. Beroepssituering De metaal- en technologische industrie De metaal- en technologische industrie is ingedeeld in 13 subsectoren, in het bijzonder 1 : Automobiel Bouwproducten Contracting & maintenance Elektrotechniek Industriële automatisering Informatie- en communicatietechnologieën (ICT) Kunststoffen Lucht- & ruimtevaart Mechatronica Metaalbewerking Metalen & materialen Montage & kranen Veiligheid & defensie Het lassen komt voornamelijk voor in twee van deze subsectoren, de metaalbewerking en de automobiel. De subsector metaalproducten produceert zowel lichte als zware metaalproducten. Deze eerste vervaardigen metalen halffabricaten of afgewerkte producten die geen enkele mechanische of elektrische dynamiek vertonen. In de zware metaalbouw worden staalconstructies en stalen geraamtes, ketelbouw en industrieel pijpwerk enz. gemaakt. De automobiel maakt in grote mate gebruik van geautomatiseerde machines, terwijl er in de metaalproductie, zowel van zware als lichte metaalproducten meestal manueel gelast wordt. Het beroep dat in dit document behandeld wordt, de plaatlasser, is vooral terug te vinden in de lichte en zware metaalproductie. 1 Voor een uitgebreid overzicht van de verschillende activiteiten van de verschillende subsectoren, verwijzen wij u naar de website van Agoria. 9

8 De soorten metalen producten die door lassen aan elkaar worden gezet, zijn talrijk: auto s, hogedrukketels, textielmachines, halffabricaten... Daarnaast zijn ook de bedrijfscontexten waarin lassers tewerkgesteld worden erg divers. Het kan gaan om grote constructiebedrijven, waar een groot aantal lassers in dienst zijn. Maar kleinere KMO s kunnen evengoed één of enkele lassers tewerkstellen Lastechnieken In de sector van de metaal- en technologische industrie kan men een onbewerkt materiaal de gewenste vorm geven via verschillende processen van metaalbewerking. De vormgevingstechnieken worden in twee categorieën onderverdeeld: Verspanende bewerkingen 2 : de verspanende bewerkingen geven het materiaal vorm door op een of andere manier materiaal weg te snijden. Technieken zoals zagen, boren/tappen/ruimen, honen, kotteren, draaien, frezen en slijpen behoren tot de verspanende bewerkingen. Niet-verspanende bewerkingen: Bij deze bewerkingen wordt het materiaal vervormd zonder dat de massa ervan verandert. Een metalen plaat of staaf kan plastisch worden vervormd, wat heet plaat- en staafbewerking. Dit betekent dat er krachten op het metaal inwerken die ervoor zorgen dat het stuk metaal een andere vorm krijgt, zonder dat de vastheid van het metaal in gevaar komt. Dit proces kan zowel warm als koud worden uitgevoerd. Draadtrekken, persen, smeden, stuiken, hameren, walsen, forceren, extruderen, diep rekken. Twee metalen delen kunnen ook verbonden worden. Technieken als zacht solderen, hard solderen (braseren), lassen en lijmen behoren tot deze categorie van nietverspanende bewerkingen. Lassen is het onlosmakelijk verbinden van materialen, waarbij het materiaal op de verbindingsplaats in vloeibare toestand of deegachtige toestand wordt gebracht en er al of niet materiaal met ongeveer dezelfde samenstelling wordt toegevoegd, zodat er continuïteit ontstaat tussen de te verbinden delen. Er bestaan verschillende lastechnieken, die worden onderverdeeld in drie algemene categorieën: druklassen, weerstandslassen en smeltlassen. Het smeltlassen verschilt van de andere twee lastechnieken, omdat de gebruikte materialen volledig worden gesmolten en niet alleen in deegachtige toestand worden gebracht. Dit smelten kan op verschillende manieren gebeuren, dmv. elektrische energie (MMA, MIG, MAG, TIG ), dmv. chemische energie (autogeen lassen) of dmv. elektromagnetische energie (laserlassen). De handmatige lasprocessen die een lasser vandaag toepast, vallen in hoofdzaak onder de categorie smeltlassen. 2 Voor een overzicht van de verspanende bewerkingen en meer informatie over dit metaalbewerkingsproces, verwijzen wij u door naar de beroepencluster Verspanende bewerkingen. 10

9 Het manuele smeltlassen valt uiteen in twee subgroepen: autogeenlassen en booglassen. Bij autogeenlassen wordt de noodzakelijke warmte ontwikkeld door een brandbaar gas, acetyleen, met zuurstof te mengen en te verbranden. Booglasprocessen halen de nodige warmte uit het in stand houden van een elektrische boog tussen het werkstuk en een elektrode. De elektrode kan afsmeltend zijn (volle draad, gevulde draad, beklede elektrode) of niet afsmeltend (wolfraamelektrode). Autogeenlassen was vroeger een veel gebruikt proces door de lage kosten van de apparatuur, maar door de lage lassnelheid en de beperkte materiaalkeuze heeft het nog maar een paar specifieke toepassingen. Dit lasproces wordt nog in kleine of mobiele werkplaatsen gebruikt, of voor het lassen van dunne plaatdiktes. Booglasprocessen, vooral booglassen onder slakbescherming en booglassen onder gasbescherming komen veel meer voor. Op het werkveld zijn dit de meest voorkomende manuele booglasprocessen: MMA-lassen (lassen met beklede elektrode), MIG-lassen, MAG-lassen (al dan niet met gevulde draad) en TIG-lassen. Lassen druklassen weerstandslassen smeltlassen Manueel smeltlassen Volautom. smeltlassen booglassen autogeenlassen MMA MIG MAG TIG Gevulde draad Gevulde draad Massieve draad Massieve draad 11

10 1.2. Beroepenschets Definitie en omschrijving van het beroep De plaatlasser last hoeknaadverbindingen en plaatverbindingen in alle lasposities op metalen werkstukken plaat-plaat en plaat-pijp. Hij doet dit zodat het risico op lasfouten tot een minimum beperkt is en de lasverbinding voldoet aan de huidig geldende Europese en internationale normen. Lasfouten kunnen ontstaan in elke fase van het lasproces. De lasser zal er steeds over waken dat dit risico beperkt blijft. De lasmethodebeschrijving (Welding Procedure Specification) is hierbij een belangrijk instrument, dat de plaatlasser richtlijnen geeft. Dit document bevat informatie over de manier waarop het werkstuk wordt voorbereid, over de instellingen van de laspost, over de manier waarop de las wordt uitgevoerd en over de afwerking van de lasverbinding. Het vertaalt de lasnormen naar de uitvoering van een specifieke las op een werkstuk. De plaatlasser zal deze lasmethodebeschrijving nauwkeurig volgen als deze beschikbaar is. De plaatlasser zorgt ervoor dat alle gereedschap en materiaal ordelijk klaarstaat in de werkomgeving en maakt het werkstuk zuiver voor hij aan de las begint. De plaatlasser zal ook steeds zorgen dat het gereedschap waarmee hij aan de slag gaat vrij is van onzuiverheden en klaar is voor gebruik. De lasvoorbereiding behoort in sommige gevallen ook tot de taken van de lasser. Hij bereidt de las vooral bij kleinere werkstukken voor, soms wordt deze taak uitgevoerd in een afzonderlijke montageafdeling. Om lasfouten te vermijden stelt de plaatlasser de laspost in volgens de voorschriften van de lasmethodebeschrijving. Daarna wordt een testlas uitgevoerd om de laspost eventueel nog bij te regelen wanneer zou blijken dat het smeltbad niet optimaal is. De uitvoering van een goede las is afhankelijk van de manier waarop en de standvastigheid waarmee de vlamboog beheerst wordt. Bij het leggen van de lasverbinding, ongeacht of dit met MMA, MIG, MAG of TIG gebeurt, zal de plaatlasser dit steeds in acht nemen en het smeltbad gedurende de hele las onder controle houden. Op die manier zorgt hij voor een regelmatige las en beperkt hij het risico op lasfouten. Daarnaast zal hij de las ook uitvoeren volgens een aantal voorschriften, die in de lasmethodebeschrijving zijn bepaald. Het resultaat is een plaatlas die voldoet aan de internationale-europese normen. Gezien lasfouten in elke fase van het lasproces kunnen ontstaan, voert de plaatlasser op verschillende tijdstippen tijdens het lassen ook een visuele controle van de las uit. Op die manier kunnen lasfouten aan het oppervlak tijdig ontdekt worden en waar mogelijk gecorrigeerd. 12

11 1.2.2 Afbakening Het beroepscompetentieprofiel plaatlasser maakt deel uit van de beroepencluster manueel booglassen. 3 Deze beroepencluster omvat drie beroepen: hoeknaadlasser, plaatlasser en pijplasser. De beroepen in deze cluster zijn op verschillende manieren verwant. De kernactiviteit van elk van deze beroepen is het booglassen met de hand volgens de normen, meerbepaald het lassen met MMA, MIG, MAG of TIG. 4 Deze beroepen komen ook allen voor in dezelfde bedrijfscontexten: grote constructiebedrijven waar een groot aantal lassers in dienst is en kleinere KMO s die een kleiner aantal lasser tewerkstellen. De drie beroepen zijn ook verwant omdat er meestal een doorgroei is van hoeknaadlasser naar plaatlasser en tenslotte naar pijplasser Europese en internationale afbakening Om de kwaliteit van het laswerk te waarborgen over de verschillende landen heen, werden er normen ingevoerd: Europese normen en internationale normen. Bedrijven die werken volgens deze normen garanderen hun klanten een kwaliteitsvol resultaat. Enerzijds worden er normen vastgelegd voor de kwaliteitscontrole op het laswerk. Anderzijds zijn ook de lassers een belangrijke schakel in een kwaliteitsvolle uitvoering. Zij moeten de competenties bezitten om het werk volgens de normen uit te voeren. Op Europees en internationaal niveau bestaat er dan ook een systeem van opleiding en diplomering, om de competenties van lassers te garanderen. Lassers kunnen certificaten en diploma s behalen om te garanderen dat zij de competenties bezitten om volgens geijkte procedures te werken en resultaten af te leveren die voldoen aan de normen. De hoofdindeling van de Europese diplomering is als volgt: hoeknaadlasser, plaatlasser en pijplasser. Een lasser groeit in vaste volgorde door van hoeknaadlasser naar plaatlasser en tenslotte pijplasser. Daar wordt ook telkens bij vermeld om welk lasproces (MMA, MIG/MAG, TIG) en om welke materialen (aluminium, staal, roestvast staal) het gaat. 5 3 Een beroepencluster is een groepering van beroepen die samen onder één noemer thuishoren omdat deze beroepen, ondanks hun specifieke karakter, een aantal gelijkaardige kenmerken delen. 4 In bijlage vindt u een schematische voorstelling van de verschillende booglasprocessen en hun respectievelijke nomenclatuur. 5 cfr. supra 13

12 Manuele booglassers in bedrijven De kwalificering van het lassend personeel volgens de normen EN of ISO is op dit ogenblik niet in elke onderneming van kracht. Vooral die bedrijven die hun producten Europees of internationaal aanbieden, maken gebruik van gekwalificeerde lassers. In andere bedrijven doet men niet altijd aan normlassen, en zijn de tewerkgestelde lassers niet bevoegd om volgens de normen te lassen. Het is ook zo dat bedrijven vaak hun functies niet benoemen volgens de indeling hoeknaadlasser-plaatlasser-pijplasser. Wel gebruikt men een indeling van het lasberoep volgens lasproces. Het bedrijf heeft een MMA-lasser (lasser beklede elektrode), een MIG/MAG-lasser of een TIG-lasser in dienst Indeling van de beroepencluster manueel booglassen Er is een evolutie naar steeds meer lassen volgens de normen en naar een internationale harmonisatie en garantie van kwaliteit in alle bedrijven. Daardoor zal de drieledige indeling naar hoeknaadlasser, plaatlasser en pijplasser steeds meer ingang vinden in het werkveld. Mede hierom volgt de beroepencluster de internationaal aanvaarde indeling hoeknaadlasserplaatlasser-pijplasser. De indeling van de beroepencluster is afgestemd op de Europese en internationale hoofdindeling voor het lassen met de hand volgens de normen: hoeknaadlasser-plaatlasser-pijplasser. Anders dan in de Europese kwalificering, is de beroepencluster niet verder opgesplitst volgens het lasprocédé (MMA, MIG/MAG, TIG) of het soort materiaal waarop gelast wordt. De booglasser die hier beschreven wordt, kan een lasproces ook uitvoeren in alle lasposities. Op de werkvloer beheerst niet elke booglasser echter elk lasproces. Vaak is de arbeidsdeling zo dat een lasser in kleinere bedrijven hoofdzakelijk één of twee soorten lasprocessen uitvoert De verschillen tussen hoeknaadlasser, plaatlasser en pijplasser De drie beroepen hoeknaadlasser, plaatlasser en pijplasser verschillen in hoofdzaak naar de soort las (type lasverbinding) en het soort product (type werkstuk) die gelast worden. De beroepen krijgen andere technische opdrachten toegewezen, met als resultaat een ander soort product. 14

13 De types lasverbindingen worden onderverdeeld in twee soorten las : de hoeknaadlas (nietstompe las) en de stompe las. Bij een stompe las zijn de materialen over het algemeen over de volledige dikte samengesmolten. Een hoeknaadlas behoudt een spleet tussen de op elkaar gelaste delen. Daarom spreekt men bij een hoeknaadlas van lassen met positieve inbranding, terwijl een stompe las kan worden doorgelast. Een hoeknaadlasser voert, zoals de naam doet vermoeden, hoeknaadverbindingen uit. Dit zijn lasverbindingen met een ongeveer driehoekige dwarsdoorsnede, waarbij de twee oppervlakten ongeveer in een rechte hoek aan elkaar gelast worden. In totaliteit wordt het aandeel van dit soort lasverbindingen geschat op ongeveer tachtig procent van alle handgemaakte booglasverbindingen. Deze hoeknaadlassen komen voor in werkstukken waar plaat op plaat gelast wordt, maar eveneens waar pijp op plaat of pijp op pijp gelast wordt. Een plaatlasser is doorgegroeid naar het leggen van stompe lassen op werkstukken die bestaan uit twee platen. Bij stompe lassen is ten minste één van de laskanten voorbewerkt, bijvoorbeeld als V-naad, X-naad, waarbij er een opening wordt gelaten tussen de verschillende lasoppervlakken die gelast moeten worden. Dit zorgt ervoor dat de plaatlasser een doorlas kan uitvoeren, wat een hoeknaadlasser niet kan. Hij bezit hiertoe meer vaardigheid dan de hoeknaadlasser. Een plaatlasser heeft de mogelijkheid om door te groeien naar het beroep pijplasser. Deze laatste kan eveneens stompe lassen uitvoeren, maar is in staat om dit te doen op werkstukken die bestaan uit twee buizen of pijpen. Deze vergen nog meer handvaardigheid dan een plaatverbinding, omdat de hand meer van positie verandert door het rondom lassen van de buis. 15

14 De evolutie van hoeknaadlasser naar plaatlasser naar pijplasser gebeurt in die vaste volgorde. De technische handvaardigheid vergroot naarmate men doorgroeit, ook omdat de gelegde las strenger wordt beoordeeld en de normen die gelden strenger zijn naarmate men opklimt in de lasberoepen. De controles van het laswerk kunnen gebeuren met verschillende methodes. Deze methodes worden steeds diepgravender naarmate men doorgroeit van hoeknaadlasser naar pijplasser. Allereerst gebeurt er steeds een visuele controle van het lasoppervlak, waarbij elke lasser zelf het laswerkstuk en de las controleert op lasfouten. Daarnaast kan het uitgevoerde laswerk ook gecontroleerd worden op inwendige fouten, waarbij de doorlas of inbranding van de las beoordeeld wordt. Hoeknaden kunnen worden gecontroleerd met breekproeven, penetrant onderzoek, magnetisch onderzoek of via een visuele controle. Bij stompe las kan de doorlas ook gecontroleerd worden met radiografisch of ultrasoon onderzoek Verspanende bewerkingen behoren niet tot de beroepencluster De manueel booglasser zorgt voor de verbinding van de metalen onderdelen van een constructie. Voorafgaand in het productieproces ondergaan de te lassen onderdelen eerst twee belangrijke bewerkingen. Ten eerste moeten de laskanten aan de te lassen onderdelen voorbewerkt worden. Dit kan gebeuren met verspanende of niet-verspanende technieken. De mogelijkheden zijn talrijk: zagen, schaven, frezen, machinaal slijpen, draaien, knippen en snijden. Ten tweede moeten de onderdelen die gelast worden ook in de juiste positie gemonteerd worden. Op de werkvloer is het niet altijd mogelijk een strikt onderscheid te maken tussen de metaalverwerkende processen zoals verspanen, monteren en verbinden. Hoewel men per definitie zou verwachten dat het takenpakket van een lasser alleen bestaat uit verbindende activiteiten, is dit niet altijd de realiteit. De bedrijfscontext speelt hierin vaak een rol: kleinere bedrijven zullen van de lassers vaak ook verwachten dat zij de lasnaden voorbereiden en de onderdelen correct monteren vóór het lassen begint. In grote ondernemingen zal er vaak een grote arbeidsdeling zijn, met een aparte montageafdeling, waardoor de lasser zich enkel toelegt op het verbinden van de onderdelen via lassen. In deze beroepencluster wordt er dan ook voor gekozen om de verspanende technieken voor lasnaden niet op te nemen in de takenlijst en de competenties van de beroepsbeoefenaars. De competenties die een beroepsbeoefenaar moet bezitten om verspanende bewerkingen uit te voeren, worden al beschreven in de beroepencluster verspanende bewerkingen. 6 Hieronder zijn twee beroepen uitgewerkt: operator verspanende bewerkingen en productieoperator ver- 6 Deze beroepencluster kan u vinden op de webstek van de SERV: 16

15 spanende bewerkingen. Het monteren van de te lassen onderdelen wordt wel opgenomen in de beroepencluster, gezien kleinere werkstukken vaak wel door lassers gemonteerd worden, of de montage gecontroleerd wordt vooraleer er gelast wordt Vereiste attesten of certificaten B-VCA-attest Sommige bedrijven verwachten dat de werknemers in het bezit zijn van een attest basisveiligheid (in het kader van een VCA- certificaat). Dit is een vereiste om te kunnen werken op locatie. De kwalificatie Basisveiligheid VCA omvat basiskennis van onder meer wet- en regelgeving, gevaarlijke stoffen, branden, besloten ruimtes, gereedschappen en machines, struikelen, uitglijden, vallen, werken op hoogte, lassen, elektriciteit, persoonlijke beschermingsmiddelen... In sommige bedrijven wordt er ook een brevet van hoogtewerken of een duikbrevet gevraagd, waarvoor een afzonderlijke opleiding gevolgd wordt Het Europees/internationaal kwalificatiesysteem voor lassers In toenemende mate eisen opdrachtgevers van bedrijven dat de lassen in metaalconstructies voldoen aan kwaliteitsvoorschriften. Een van de manieren waarop bedrijven de kwaliteit van gelaste producten kunnen waarborgen, is te zorgen voor gekwalificeerde lassers in het bedrijf. Deze lassers zijn opgeleid en gekeurd om te kunnen lassen volgens vooropgestelde methodes, waardoor de kwaliteit van de lassen verzekerd is. Zoals vermeld kunnen hoeknaadlassers, plaatlassers en pijplassers zich laten kwalificeren als bewijs dat ze de vaardigheid bezitten om volgens Europese en internationale lasnormen te lassen. Voor keuring van lassers wordt er in Europa vooral gebruik gemaakt van de EN voor kwalificatie in staal en ISO voor kwalificatie in aluminium. De keuring gebeurt door een onafhankelijke instantie, waarbij het resultaat gecontroleerd wordt op de kwaliteitsnormen. 17

16 Sinds 1997 bestaat er een Europees kwalificatiesysteem, dat sinds kort ook internationaal overgenomen werd in de richtlijn International Welder, opgesteld door het International Institute of Welding (IIW). 7 Deze certificatie is modulair opgevat: voor elk lasproces zijn er 3 modules, nl. hoeknaadlassen, plaatlassen en pijp- of buislassen. Het systeem werkt met een vaste opeenvolgende doorgroei tussen de modules: men bewijst zich eerst als hoeknaadlasser, pas dan kan men zich laten kwalificeren als plaatlasser, en pas als laatste als pijplasser. (De focusgroep meent dat het duidelijk moet zijn dat er van er van een vaste doorstroming sprake is bij de kwalificering.) In deze drie trappen worden 24 diploma s ondergebracht: de diploma s zijn namelijk enkel geldig voor een bepaald lasproces en een bepaald materiaal. Een voorbeeld: hoeknaadlasser halfautomaat lassen op aluminium, plaatlasser elektrodelassen op staal... Om een diploma te verkrijgen legt men een praktische en theoretische proef af. Het resultaat van de praktische proef wordt onderworpen aan een keuring. Lassers die een keuring ondergaan volgens dit systeem, bewijzen hun competenties. De examinering gebeurt steeds door een EWF (IIW) erkende examinator in het bijzijn van een keurder van een erkend keuringsorganisme. 8 De Europese diploma s van handmatige lassers zijn geen vereiste om als lasser aan de slag te gaan. Deze diploma s certificeren wat men normlassen kan noemen. Lassen hoeft echter niet noodzakelijk volgens deze normen te gebeuren. Toch neemt de evolutie naar lassen volgens deze normen toe. 7 De European Federation for Welding, Joining and Cutting werkte dit systeem uit, dat overgenomen werd door het International Institute of Welding. Zie: International education, qualification and certification systems in welding, p. 1 8 International Welder, p. 7 18

17 1.2.4 Arbeidsomstandigheden De volgende arbeidsomstandigheden zijn typisch voor de drie beroepen in de beroepencluster booglasser. werken in ploegensysteem werken in de hoogte blootstelling aan gassen, dampen, lasstraling (intense lichtsterkte) en gensters werken in omstandigheden met verhoogd risico op brand en explosie werken met elektriciteit repetitieve handbewegingen werken op korte oogafstand (sommige bedrijven voeren een oogtest uit) Indien u meer informatie wil over de risico s en preventiemaatregelen die specifieke arbeidsomstandigheden met zich meebrengen, verwijzen wij u naar een nota van de SERV over arbeidsomstandigheden (SERV, 2007) die u op de website kan raadplegen. 19

18 2. Beroepscompetenties 2.1. Werkstuk monteren Omschrijving: De plaatlasser monteert kleine werkstukken zodat de onderdelen vast staan in de positie die het montageplan voorschrijft. Vooraf maakt hij de onderdelen zuiver en klaar voor montage. Indicatoren: De plaatlasser verwijdert de bramen zodat de werkstukken zuiver zijn. maakt de te hechten onderdelen zuiver. controleert of de afmetingen van de onderdelen van het laswerkstuk voldoen aan de voorschriften van het montageplan. tekent de plaats en positie van de te lassen onderdelen af volgens het montageplan. klemt het laswerkstuk vast met snelspanners zodat het niet meer kan bewegen. verwarmt, indien nodig, de onderdelen van het laswerkstuk voor met een gasbrander of in een oven, in overeenstemming met de voorschriften van de lasmethodebeschrijving. monteert het werkstuk volgens de voorgeschreven vooropening en onder de voorgeschreven hoek zoals het montageplan voorschrijft, rekening houdend met de invloed van krimp. lijnt de platen uit volgens de voorschriften in het montageplan. hecht het laswerkstuk met een beperkt aantal hechten en op de voorgeschreven plaats zodat het laswerkstuk voldoet aan het montageplan en de lasmethodebeschrijving. Onderliggende kennis: symbolische weergave van positionering, afmetingen, a-waarde, s-waarde op het montageplan hechtmethodes en hun gevolgen voor de positionering impact van krimp technieken voor het opzuiveren en voorverwarmen van materialen 20

19 Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: nauwkeurigheid ruimtelijk voorstellingsvermogen technisch inzicht Keuzes en dilemma s: De montage van de te lassen onderdelen wordt in bedrijven ook vaak in aparte montageafdelingen ondergebracht. Zeker wat de montage van grote werkstukken betreft, wordt hier het productieproces opgesplitst. De plaatlasser moet zelf kleine werkstukken kunnen monteren, en fouten in de montage van grotere werkstukken kunnen herkennen. 21

20 2.2. Laspost regelen Omschrijving: De plaatlasser regelt de laspost, zodat het werkstukmateriaal en/of het toevoegmateriaal samenvloeien. Hij gebruikt de lasmethodebeschrijving als richtlijn voor een eerste instelling en regelt de laspost bij volgens het te lassen werkstuk totdat een testlas zonder zichtbare lasfouten, met voldoende inbranding of doorlas en in een vloeiende beweging uitgevoerd wordt. Indicatoren: De plaatlasser verzamelt het benodigde toevoegmateriaal en gereedschap op de werkplaats in overeenstemming met de lasmethodebeschrijving. maakt de massakabel vast op of bij het laswerkstuk, zo dicht mogelijk bij de plaats waar gelast wordt zonder dat het uitvoeren van de las gehinderd wordt, zodat de elektrische kring gesloten is. stelt alle parameters op de laspost (stroomsoort, stroomsterkte, spanning, uitsteeklengte, draadsnelheid, gasdebiet, pulsfrequentie ) in op de waarden die de lasmethodebeschrijving vermeldt. bepaalt welke parameters bijgeregeld moeten worden door de inbranding of doorlas en las van een testlas te beoordelen. regelt parameters bij wanneer de inbranding of doorlas en/of de las van de testlas niet voldoen aan de normen van de lasmethodebeschrijving. Onderliggende kennis: soorten lastoestellen: hun karakteristieken en de aanduidingen en symbolen van elektrische parameters symbolische weergave van lasprocessen, materialen en hoofdafmetingen in lasmethodebeschrijvingen (norm EN 22553) soorten elektroden en hun karakteristieken de invloed van de verschillende parameters van de laspost op de karakteristieken van de las en het smeltbad de warmtegeleidbaarheid van verschillende soorten metalen elektrische grootheden en hun onderling verband de voor- en nadelen van het gebruik van de verschillende stroomsoorten Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: technisch inzicht Keuzes en dilemma s: 22

21 2.3. Hoeknaadverbinding lassen Omschrijving: De plaatlasser houdt een elektrische vlamboog stabiel tussen het werkstuk en de afsmeltende elektrode, draad of tungsten om de onderdelen van het werkstuk in een hoeknaadverbinding te lassen. Hij beheerst het smeltbad zodat er een gelijkmatig las met positieve hoekinbranding ontstaat die voldoet aan de normen. Indicatoren: De plaatlasser beheerst de lengte van de vlamboog door deze langer, korter of constant te houden, zodat de warmte correct is. last met een duw- of trekbeweging, aangepast aan het lasproces, de laspositie en het materiaal van het werkstuk. beweegt de elektrode, laspistool of tigtoorts in de lasrichting van de lasverbinding zodat het smeltbad goed zichtbaar blijft. beheerst de voortloopsnelheid door deze constant te houden of aan te passen volgens het soort las zodat de las voldoet aan de normen. houdt de elektrode, het laspistool of de lastoorts onder een constante hoek zowel in lengterichting als in dwarsrichting zodat de hoeknaadverbinding overal volledig en gelijkmatig is ingebrand. volgt de parameters die de lasmethodebeschrijving opgeeft. Onderliggende kennis: ontstaan, gevolgen en methodes om krimp te vermijden en verhelpen voor- en nadelen van de toepassing van trekkend of duwend lassen: afh. van het lasproces, het materiaal waarop gelast wordt (duwende beweging steeds bij aluminium) en de laspositie parameters op de lasmethodebeschrijving Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: handvaardigheid nauwkeurigheid Keuzes en dilemma s: 23

22 2.4. Plaatverbinding lassen Omschrijving: De plaatlasser houdt een elektrische vlamboog stabiel tussen het werkstuk en de afsmeltende elektrode, draad of tungsten om de onderdelen van het werkstuk in een hoeknaadverbinding te lassen. Hij beheerst het smeltbad zodat er een gelijkmatig las met doorlas ontstaat die voldoet aan de normen. Indicatoren: De plaatlasser beheerst de lengte van de vlamboog door deze langer, korter of constant te houden, om de warmte op het laswerkstuk te regelen. last met een duw- of trekbeweging, aangepast aan het lasproces, de laspositie en het materiaal van het werkstuk. beweegt de elektrode, laspistool of tigtoorts in de lasrichting van de lasverbinding zodat het smeltbad goed zichtbaar blijft. beheerst de voortloopsnelheid door deze constant te houden of aan te passen volgens het soort las zodat de las voldoet aan de normen. houdt de elektrode, het laspistool of de lastoorts onder een constante hoek zowel in lengterichting als in dwarsrichting zodat de plaatverbinding overal volledig en gelijkmatig is doorgelast. volgt de parameters die de lasmethodebeschrijving opgeeft. Onderliggende kennis: ontstaan, gevolgen en methodes om krimp te vermijden en verhelpen voor- en nadelen van de toepassing van trekkend of duwend lassen: afh. van het lasproces, het materiaal waarop gelast wordt (duwende beweging steeds bij aluminium) en de laspositie parameters op de lasmethodebeschrijving Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: handvaardigheid nauwkeurigheid Keuzes en dilemma s: De handelingen die een plaatlasser stelt om het smeltbad te beheersen bij een plaatverbinding, zijn gelijk aan die bij het lassen van een hoeknaadverbinding. Het beheersen van het smeltbad bij een plaatverbinding vergt een grotere precisie van deze handelingen om een goede doorlas te verkrijgen. 24

23 2.5. Las controleren Omschrijving: De plaatlasser controleert de las, hernemingen, kopafwerking en kraterafwerking van de hoeknaadlas en plaatlas visueel op lasfouten aan het oppervlak. Hij doet dit regelmatig zowel tijdens als na het lassen. Indicatoren: De plaatlasser meet de keelhoogte en beenlengte om lasdikte en lasbreedte te vergelijken met de voorschriften van de lasmethodebeschrijving. meet de overdikte en lasbreedte bij plaatverbindingen om lasdikte en lasbreedte te vergelijken met de voorschriften van de lasmethodebeschrijving. bekijkt de rechtlijnigheid van de las op de as van de naad. kijkt de vorm van de las na zodat deze voldoet aan de lasmethodebeschrijving. kijkt de opbouw van de las (lagen en snoeren) na zodat deze voldoet aan de lasmethodebeschrijving. kijkt de lastekening van de las na zodat deze voldoet aan de lasmethodebeschrijving. kijkt de las na op inkarteling, insluiting en scheuren zodat deze voldoet aan de lasmethodebeschrijving. kijkt na of de las geen vervorming vertoont. kijkt de aanvloeiing in de las na zodat deze voldoet aan de lasmethodebeschrijving. maakt bindingsfouten en haarscheurtjes aan het lasoppervlak zichtbaar door middel van penetrant onderzoek. Onderliggende kennis: soorten lasafmetingen: keelhoogte, beenlengte en hun voorstelling op de lasmethodebeschrijving soorten lasfouten en hun gradaties technieken om de las op fouten te controleren Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: nauwkeurigheid Keuzes en dilemma s: De doorlas van de plaatverbinding wordt gecontroleerd met speciale technieken zoals radiografisch of ultrasoon onderzoek. De lasser voert deze controle niet zelf uit, maar is zich ervan bewust dat deze controles worden uitgevoerd. 25

24 2.6. Las afwerken Omschrijving: De plaatlasser werkt de las af zodat er geen lasfouten en onreinheden meer aanwezig zijn. Hij doet dit door overtollig materiaal weg te halen of door kleine correcties aan te brengen op de las. Indicatoren: De plaatlasser bikt achtergebleven slak weg met de bikhamer zonder de las en het metaaloppervlak te beschadigen. verwijdert lasspatten en/of slak met hamer en beitel of slijpmachine, behalve op de laatste laslaag. borstelt de las met een staalborstel aangepast aan het materiaal van het werkstuk. herstelt lasfouten met slijpen of gutsen volgens de voorschriften van de lasmethodebeschrijving. brengt isolatiemateriaal aan of plaatst het werkstuk in de oven in functie van een vertraagde afkoeling volgens de lasmethodebeschrijving. Onderliggende kennis: gebruik en toepassing van verschillende soorten bikhamers en staalborstels gebruik en toepassing van de slijpmachine: korreldikte, rotatiesnelheid techniek van gutsen en gebruik en toepassing van de gutselektrode Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: nauwkeurigheid Keuzes en dilemma s: 26

25 2.7. Materieel onderhouden Omschrijving: De plaatlasser controleert de laspost, het gereedschap en het toevoegmateriaal voor hij begint te lassen. Hij onderhoudt het gereedschap ook op regelmatige tijdstippen. Indicatoren: De plaatlasser bekijkt het toevoegmateriaal op beschadiging en vochtigheid. kijkt de lastang/laspistool/tigtoorts en massakabel na op zichtbare gebreken en degelijkheid. houdt de lastang/laspistool/tigtoorts, massakabel en lastoestel schoon zodat het klaar staat voor gebruik. Onderliggende kennis: grote onderdelen van de laspost: lastang, massakabel, Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: ordelijkheid Keuzes en dilemma s: 27

26 2.8. Veilig werken Omschrijving: De plaatlasser beperkt de risico s voor zijn gezondheid en die van de mensen in de onmiddellijke nabijheid bij de uitvoering van zijn beroep. Hij werkt veiligheidsbewust wanneer een veilige manier van werken een evident onderdeel van zijn handelen wordt. Het betekent ook dat de plaatlasser in staat is kritisch naar het eigen handelen te kijken om het, indien nodig, bij te sturen. Indicatoren: De plaatlasser draagt steeds een laskap of handlasscherm tijdens het lassen en een vollegelaatsscherm tijdens het slijpen. draagt aangepaste werkkledij, gehoorsbescherming, veiligheidsschoenen, lashandschoenen en haarbescherming in overeenstemming met de geldende afspraken. schermt de werkomgeving af voor stralingslicht van de lasinstallatie. schermt de werkomgeving af voor lasspatten aan de achterkant van de plaat. bergt de laskabels van de laspost op zodat deze geen struikelgevaar veroorzaken. bergt vodden, papier, gasflessen en gevaarlijke stoffen zoals ontvetter, ontwikkelaar en penetrant weg op de voorziene plaats en manier om brand- en ontploffingsgevaar te beperken. gebruikt valbescherming bij het lassen op een stelling en controleert de keuring van een stelling. gebruikt de machines volgens de veiligheidsinstructies. neemt voorzorgen om gegarandeerd spanningsloos te werken, door rekening te houden met de elektrische kring en stroomdoorgang. Onderliggende kennis: individuele beschermingsmiddelen veiligheidsrichtlijnen- en signalisatie op de werkplek symbolische weergave en kleurencodes op gasflessen en op gevaarlijke stoffen zoals ontvetter, ontwikkelaar en penetrant elektrische kring en stroomdoorgang 28

27 Onderliggende attitudes en sleutelvaardigheden: veiligheidsbewustzijn Keuzes en dilemma s: Opmerkingen: Referentiedocument: SERV (2004) Welzijn op het werk. Een beschrijving van de taken en competenties van elke beroepsbeoefenaar ongeacht beroep of sector. Zie ook bijlage II in dit document. 29

28 3. Beginnende beroepsbeoefenaar Het omschrijven van de beginnende beroepsbeoefenaar levert vaak belangrijke informatie op voor onderwijs- en opleidingsverstrekkers en andere gebruikersgroepen. Aan de beginnende beroepsbeoefenaar wordt daarom een apart hoofdstuk gewijd. Het profiel van een beginnend beroepsbeoefenaar geeft aan wat iemand moet kennen en kunnen na een initiële basisopleiding en zonder ervaring in dat beroep. Een plaatlasser groeit vaak door vanuit de functie van hoeknaadlasser. De plaatlasser bouwt hierbij voornamelijk verder aan zijn competenties in het lassen zelf. Een plaatlasser kan bovenop hoeknaadverbindingen ook plaatverbindingen lassen. Een hoeknaadlasser heeft een beperktere competentie voor het uitvoeren van een las en last enkel hoeknaadverbindingen. Na een korte opleiding op de werkvloer kan een beginnende plaatlasser het volledige opdrachtenpakket uitvoeren en beschikt hij bijgevolg reeds over alle competenties van een ervaren beroepsbeoefenaar. Het verschil tussen een beginnende en een ervaren plaatlasser is te vinden in het lager beheersingsniveau van de competenties bij een beginner. Wat zijn competenties bij het uitvoeren van de las betreft, heeft een ervaren beroepsbeoefenaar een hoger beheersingsniveau met het lassen van plaatlassen, omdat hij vertrouwd is met moeilijker werkomstandigheden. Dit houdt bijvoorbeeld in dat hij plaatverbindingen kan lassen op moeilijk bereikbare plaatsen en in moeilijke posities, waar zijn bewegingsvrijheid wordt afgenomen. Een beginnende beroepsbeoefenaar is nog niet vertrouwd met de werkvloeromstandigheden, maar is gewoon te werken in labomstandigheden tijdens zijn opleiding of keuring. Van een beginnende hoeknaadlasser wordt wel dezelfde kwaliteit verwacht als van een ervaren beroepsbeoefenaar maar de snelheid waarmee hij opdrachten uitvoert ligt bij de beginner lager. De periode die een beginnende beroepsbeoefenaar nodig heeft om als volwaardige plaatlasser te kunnen functioneren is afhankelijk van het bedrijf waarvoor hij werkt. In bedrijven waar wordt verwacht dat de plaatlasser meerdere lasprocessen gebruikt of verschillende soorten metalen last, zal de beginnende beroepsbeoefenaar er langer over doen om het niveau van een ervaren plaatlasser te behalen. 30

29 Bijlage I Gemiddeld takenpakket De beroepscompetenties die beschreven staan in hoofdstuk 2 werden afgeleid uit de definitie van het beroep en uit het gemiddeld takenpakket. Hieronder wordt een gemiddeld takenpakket van een plaatlasser weergegeven. Kleine werkstukken voorbereiden De afgeschuinde kanten van het laswerkstuk ontbramen Het werkstuk opzuiveren Het werkstuk monteren De onderdelen voorlopig hechten met hechtlassen Het werkstuk vastzetten in de laspositie volgens de lasmethodebeschrijving Werkstuk voorverwarmen Laspost instellen volgens de lasmethodebeschrijving Hoeknaad en plaatverbinding lassen Een testlas uitvoeren Lassen met positieve inbranding van een werkstuk plaat- plaat (T-verbindingen, binnenhoek, buitenhoek) in alle posities en op werkstukken van staal, roestvast staal of aluminium met beklede elektrode, halfautomaat of TIG Lassen met positieve inbranding van een werkstuk plaat-pijp in alle posities en op werkstukken van staal, roestvast staal of aluminium met beklede elektrode, halfautomaat of TIG Lassen met doorlas van een werkstuk plaat-plaat in alle posities en op werkstukken van staal, roestvast staal of aluminium met beklede elektrode, halfautomaat of TIG Lassen met doorlas van een werkstuk plaat-pijp in alle posities en op werkstukken van staal, roestvast staal of aluminium met beklede elektrode, halfautomaat of TIG Kwaliteitscontrole uitvoeren Het oppervlak van de las visueel controleren op lasfouten De karakteristieken van de lasverbinding controleren (de parameters op de lasmethodebeschrijving) Een penetrant-test en magnetisch onderzoek uitvoeren Een foute las (scheuren, barsten, holten, stopplaatsen) herstellen door uit te gutsen of te slijpen en opnieuw te lassen Las opzuiveren Eigen werk plannen en organiseren De lasmethodebeschrijving doornemen De werkplaats schoonmaken Het nodige materieel verzamelen 31

30 Instaan voor de orde en netheid op de werkplek Een algemene zin voor orde en netheid aan de dag leggen om gevaarlijke situaties (vallen, struikelen en uitglijden) te vermijden Alle materieel op de daartoe bestemde plaats opbergen Gereedschap en laspost onderhouden en schoonmaken Veilig werken De veiligheidssignalisatie en de veiligheidsprocedures in acht nemen Aangepaste werkkledij, oogbescherming, gehoorbescherming en veiligheidsschoenen dragen in overeenstemming met de geldende afspraken Aangepast gereedschap gebruiken Dit takenpakket moet op maximum twee pagina s weergegeven worden. 32

31 Bijlage II Welzijn op het werk Een beroepscompetentieprofiel beschrijft de competenties van een beroepsbeoefenaar. Ook competenties met betrekking tot welzijn op het werk kunnen erin aan bod komen. Wat is de rol van een beroepsbeoefenaar in het realiseren van Welzijn op het werk, meer bepaald, over welke competenties dient hij te beschikken met het oog op het bekomen van een veilige en gezonde werkplek? Tot 2004 baseerden de onderzoekers van de SERV zich bij het beschrijven competenties omtrent welzijn op het werk hoofdzakelijk op informatie van de sector en op informatie uit de interviews met beroepsbeoefenaars. De competenties met betrekking tot veiligheid en gezondheid zijn echter vaak beroeps- en sectoroverschrijdend. Bovendien bestaat er op Europees niveau reeds een lange traditie van wetgevend en normatief werk met betrekking tot welzijn op het werk. Ook is door de sectoren zelf reeds heel wat werk verricht met betrekking tot het vergroten van de veiligheid en gezondheid van de arbeidsomgeving en meer in het bijzonder met betrekking tot het vergroten van het veiligheidsbewustzijn van werknemers. De informatie uit deze verschillende bronnen hebben we, samen met de beroepsgerelateerde informatie over veiligheid en gezondheid op het werk waarover we uit eigen onderzoek reeds beschikken, verwerkt om de algemene competenties met betrekking tot welzijn op het werk, waarover elke beroepsbeoefenaar zou moeten beschikken ongeacht beroep of sector, te beschrijven. Het streven naar meer systematiek en uniformiteit in de beroepscompetentieprofielen op het terrein van welzijn op het werk, heeft tot doel een betrouwbaar instrument aan te reiken waarop opleidingsverstrekkers zich kunnen baseren bij het ontwikkelen van programma s met betrekking tot veiligheid en gezondheid. Voor de algemene taken en competenties inzake welzijn op het werk waarover elke beroepsbeoefenaar - ongeacht het uitgeoefende beroep en ongeacht de sector - moet beschikken, verwijzen wij u naar de nota Welzijn op het werk (SERV, 2004) die intersectoraal werd besproken en goedgekeurd. U vindt deze nota op de website van de SERV. [Online] Indien bepaalde veiligheidscompetenties beroeps- of sectorspecifiek zijn en behoren tot de kerncompetenties van het beroep, zullen wij deze nog steeds opnemen in het beroepscompetentieprofiel zelf. 33

32 Bijlage III - Woordenboek Positieve inbranding: waar je de las legt, brandt het toevoegmateriaal in het metaal van het werkstuk, zodat de wortel van de hoeklas van de twee platen of pijpen mee is omgesmolten. Positieve inbranding Doorlas/doorlassen: bij het doorlassen wordt niet alleen de wortel van het werkstuk versmolten met het toevoegmateriaal. De vooropening van het werkstuk wordt als het ware opgevuld met het toevoegmateriaal dat versmelt met het werkstuk. doorlassing vooropening Lasmethodebeschrijving (WPS): document dat de vereiste variabelen van de lasmethode bevat om volgens de normen te lassen eom herhaalbaarheid in de lasproductie te waarborgen. Werkinstructie: vereenvoudigde beschrijving van de lasmethode, geschikt voor directe toepassing op de werkplaats. De las: de laag die door middel van het lasproces gelegd wordt en die de onderdelen van het werkstuk verbinden. De vooropening: de kortste afstand die gelaten worden tussen de twee kanten van het werkstuk die gelast worden. De lasvoeg: de ruimte die gelaten wordt tussen de twee kanten van het werkstuk, en die opgevuld wordt met de las. 34

33 Bijlage IV Booglasprocessen De booglasprocessen die tot elk beroep (hetzij hoeknaadlasser, plaatlasser of pijplasser) in de beroepencluster handmatig booglassen behoren, staan in het vet aangeduid. SM ELTLASSEN auto gee nl asse n bo ogl ass en 3 1 bo ogl as sen zo nde r gasb esch erming (sla kbeschermin g) 11 po ede rla ssen (p oe derb esch erm i ng) 12 gas boo gl asse n (ga sbes cher ming ) met afsmel tend e el ektrod e 13 gasb oo gla ssen (gas besc hermi ng ) met nieta fsmel te nd e elektrode pla smal asse n 15 bekl ed e ele ktrod e = MMA-lassen 1 11 p oed erg evul de draa d 114 mas sie ve dra ad -MIG-la ssen MAG-la ssen 135 g evu ld e dra ad -MAG-la ssen MIG-la ssen 1 36 TIG-lasse n

OPLEIDINGENSTRUCTUUR LASSER BEKLEDE ELEKTRODE

OPLEIDINGENSTRUCTUUR LASSER BEKLEDE ELEKTRODE OPLEIDINGENSTRUCTUUR LASSER BEKLEDE ELEKTRODE 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) PIJPLASSER Beroepscompetentieprofiel (SERV/INOM, juli 2008) De

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR CONTAINERHERSTELLER

OPLEIDINGENSTRUCTUUR CONTAINERHERSTELLER OPLEIDINGENSTRUCTUUR CONTAINERHERSTELLER 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) HOEKNAADLASSER Beroepscompetentieprofiel (SERV/INOM, juli 2008) PLAATLASSER

Nadere informatie

Een las wordt ook wel lassnoer of lasrups genoemd, omdat de las de vorm van een snoer of rups kan hebben.

Een las wordt ook wel lassnoer of lasrups genoemd, omdat de las de vorm van een snoer of rups kan hebben. Lassen Een las is een verbinding. Lassen betekent dan ook niets anders dan verbinden of samenvoegen. Maar in de techniek wordt er een heel specifieke manier van samenvoegen mee bedoeld, namelijk het laten

Nadere informatie

Inhoud modules Lasser. BMBE-lasser

Inhoud modules Lasser. BMBE-lasser Inhoud modules Lasser BMBE-lasser Basis elektriciteit doelstelling primeert. Deze module brengt vaardigheden aan welke noodzakelijk zijn in meerdere opleidingen. De inhoud van de module beoogt het realiseren

Nadere informatie

Opleidingscatalogus: Lassen

Opleidingscatalogus: Lassen Opleidingscatalogus: Lassen t WEB Opleidingen, Adviezen & Subsidies Hoofdvestiging: Zeppelinstraat 7 7903 BR Hoogeveen Tel: 0528 280 888 Fax: 0528 280 889 foto's Harm Noor Presentaties Website: www.tweb.nl

Nadere informatie

Hoeklassen. overzicht en praktische tips

Hoeklassen. overzicht en praktische tips Laskennis opgefrist (nr. 58) Hoeklassen overzicht en praktische tips Hoeklassen vormen het merendeel van alle lasverbindingen.vaak worden de problemen die kunnen voorkomen bij het vervaardigen ervan onderschat.

Nadere informatie

De vroegere norm NBN F01-001 is tegenwoordig vervangen door de euronorm EN 22553 dewelke gebaseerd is op de ISO-norm ISO 2553.

De vroegere norm NBN F01-001 is tegenwoordig vervangen door de euronorm EN 22553 dewelke gebaseerd is op de ISO-norm ISO 2553. 1. Normering. De vroegere norm NBN F01-001 is tegenwoordig vervangen door de euronorm EN 22553 dewelke gebaseerd is op de ISO-norm ISO 2553. 2. Basisvorm van de aanduiding. Bestaande uit 2 delen: Pijl

Nadere informatie

kwalificatie van lasprocedures, lassers en lasoperateurs

kwalificatie van lasprocedures, lassers en lasoperateurs Laskennis opgefrist (nr. 23). Laskennis opgefrist: Normen kwalificatie van lasprocedures, lassers en Voor een gegeven toepassing is de meest voor de hand liggende route om de laskwaliteit zeker te stellen,

Nadere informatie

Geometrische afwijkingen - deel 2

Geometrische afwijkingen - deel 2 Laskennis opgefrist (nr. 57) ] Geometrische afwijkingen - deel 2 In het eerste deel worden geometrische vormafwijkingen - typen en oorzaken van lasonvolkomenheden besproken. In het tweede deel beschouwen

Nadere informatie

Theorie internationaal lasser

Theorie internationaal lasser Theorie internationaal lasser In het kader van de diploma s internationaal lasser, wordt de systematisch opgebouwd van hoeknaad naar pijplasser. Tegelijkertijd zijn er specifieke, procesgebonden en materiaalgebonden

Nadere informatie

Toepassingsnormen, praktijkrichtlijnen en kwaliteitsniveaus

Toepassingsnormen, praktijkrichtlijnen en kwaliteitsniveaus Laskennis opgefrist (nr. 22) Toepassingsnormen, praktijkrichtlijnen en kwaliteitsniveaus Toepassingsnormen en praktijkrichtlijnen moeten verzekeren dat een constructie of een component een acceptabel kwaliteitsniveau

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ASSISTENT PRODUCTIEOPERATOR METAAL

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ASSISTENT PRODUCTIEOPERATOR METAAL OPLEIDINGENSTRUCTUUR ASSISTENT 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) VERSPANENDE BEWERKINGEN Beroepencluster (SERV/Sectoriële Commissie Metaal- en

Nadere informatie

Techniek. Avondopleidingen Techniek cursussen. www.rocrivor.nl

Techniek. Avondopleidingen Techniek cursussen. www.rocrivor.nl Avondopleidingen Techniek cursussen Lassen ROC Rivor biedt meer dan 20 lascursussen op verschillende niveaus aan. Alle lascursussen voldoen aan de voorwaarden die het Nederlands Instituut Lastechniek hieraan

Nadere informatie

Gutsen met beklede elektroden

Gutsen met beklede elektroden Laskennis opgefrist (nr. 18) Gutsen met beklede elektroden Het grote voordeel van het gutsen met beklede elektroden is dat het de lasser mogelijk maakt heel eenvoudig van het lassen over te stappen op

Nadere informatie

Lasopleidingen. Winterdijk 4a - Gouda - Postbus 2011-2800 BD Gouda - tel. (0182) 51 52 74 e-mail info@sbbgouda.nl - www.sbbgouda.

Lasopleidingen. Winterdijk 4a - Gouda - Postbus 2011-2800 BD Gouda - tel. (0182) 51 52 74 e-mail info@sbbgouda.nl - www.sbbgouda. Lasopleidingen Winterdijk 4a - Gouda - Postbus 2011-2800 BD Gouda - tel. (0182) 51 52 74 e-mail info@sbbgouda.nl - www.sbbgouda.nl Algemene informatie: SBB Gouda De las opleidingen van de SBB zijn al meer

Nadere informatie

REGLEMENT ALGEMENE REGELS VOOR HET VERVAARDIGEN VAN EXAMENWERKSTUKKEN NIVEAUS 1 TOT EN MET 4.

REGLEMENT ALGEMENE REGELS VOOR HET VERVAARDIGEN VAN EXAMENWERKSTUKKEN NIVEAUS 1 TOT EN MET 4. Pagina 1 van 6 REGLEMENT ALGEMENE REGELS VOOR HET VERVAARDIGEN VAN EXAMENWERKSTUKKEN NIVEAUS 1 TOT EN MET 4. Artikel 1: Algemeen Te raadplegen overige reglementen: - Algemeen Reglement van toezicht en

Nadere informatie

Waarmee kun je tijdens het lassen je ogen beschermen tegen infrarood en ultraviolet licht?

Waarmee kun je tijdens het lassen je ogen beschermen tegen infrarood en ultraviolet licht? Veiligheid bij het lassen Lassen is niet ongevaarlijk. Je werkt immers met elektrische stroom en gloeiend heet, vloeibaar metaal. Bovendien komen er vaak allerlei gassen vrij tijdens het lassen. Bij het

Nadere informatie

1. Beroepsprofiel Constructiebankwerker/lasser

1. Beroepsprofiel Constructiebankwerker/lasser Beroepstypering Constructiebankwerker / lasser Algemene informatie datum: 16 januari 2003 versie: 1 Onder regie van kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven Ontwikkeld door: Kenteq, kenniscentrum voor

Nadere informatie

Laskwaliteit in de koudetechniek

Laskwaliteit in de koudetechniek E - LASKWALITEIT IN DE KOUDETECHNIEK Laskwaliteit in de koudetechniek Laskwaliteit Algemeen In de koudetechniek wordt naast het solderen de lastechniek toegepast voor het vervaardigen van leidingen in

Nadere informatie

Symbolen weergave op tekeningen Las- en soldeerverbindingen

Symbolen weergave op tekeningen Las- en soldeerverbindingen Symbolen weergave op tekeningen Las- en soldeerverbindingen NEN-EN-ISO 2553:2014 Leo Vermeulen (IWE) 17 maart 2015 1 Onafhankelijke stichting Opgericht in 1934 (81 jaar!) Behartiging van collectieve belangen

Nadere informatie

MIG lassen van Aluminium en Aluminiumlegeringen. Ir. Roger Creten, EWE Gastdocent KUL Campus Denayer en Thomas More Lastek Belgium Herentals

MIG lassen van Aluminium en Aluminiumlegeringen. Ir. Roger Creten, EWE Gastdocent KUL Campus Denayer en Thomas More Lastek Belgium Herentals MIG lassen van Aluminium en Aluminiumlegeringen Ir. Roger Creten, EWE Gastdocent KUL Campus Denayer en Thomas More Lastek Belgium Herentals Lassen van Al en Al-legeringen Lassen van Aluminium lassen van

Nadere informatie

REGLEMENT ALGEMENE REGELS VOOR HET BEOORDELEN VAN EXAMENWERKSTUKKEN NIVEAUS 1 TOT EN MET 4.

REGLEMENT ALGEMENE REGELS VOOR HET BEOORDELEN VAN EXAMENWERKSTUKKEN NIVEAUS 1 TOT EN MET 4. Pagina 1 van 12 REGLEMENT ALGEMENE REGELS VOOR HET BEOORDELEN VAN EXAMENWERKSTUKKEN NIVEAUS 1 TOT EN MET 4. Artikel 1: Algemeen Te raadplegen overige reglementen: - Algemeen Reglement van toezicht en examens

Nadere informatie

Krimpvervorming - Verschijningsvormen en oorzaken

Krimpvervorming - Verschijningsvormen en oorzaken Laskennis opgefrist (nr. 4) Krimpvervorming - Verschijningsvormen en oorzaken Figuur 1: Doordieping (bukkeling) van de staalplaat tussen de verticale en horizontale verstijvingsprofielen ten gevolge van

Nadere informatie

Onder poeder lassen. Laskennis opgefrist (nr. 15) Proces beschrijving. Lasparameters

Onder poeder lassen. Laskennis opgefrist (nr. 15) Proces beschrijving. Lasparameters Laskennis opgefrist (nr. 15) Onder poeder lassen Het eerste patent op het onder poeder lasproces werd verleend in 1935 en omvatte het lassen met een elektrische vlamboog onder een deken van korrelige flux.

Nadere informatie

VRAGENLIJST DCMR Metaalbewerkingsbedrijven 2014

VRAGENLIJST DCMR Metaalbewerkingsbedrijven 2014 VRAGENLIJST DCMR Metaalbewerkingsbedrijven 2014 De ingevulde lijst hoeft niet verzonden te worden naar de DCMR, maar wordt besproken tijdens de controle. Invullen is niet verplicht, maar als alle gegevens

Nadere informatie

MIG/MAG-lassen met massieve draad

MIG/MAG-lassen met massieve draad Laskennis opgefrist (nr. 24) MIG/MAG-lassen met massieve draad Het eerste patent voor het gasbooglassen met een afsmeltende elektrode, die gemechaniseerd werd aangevoerd, stamt uit de Verenigde Staten

Nadere informatie

Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Kenteq. Uit handboek beroepsprofielen metaal Dijk12-Juni 2001

Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Kenteq. Uit handboek beroepsprofielen metaal Dijk12-Juni 2001 Beroepstypering Plaatconstructiewerker Algemene informatie datum: 31 januari 2003 versie: 2 Onder regie van kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven Ontwikkeld door: Kenniscentrum Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Solderen en lassen. Nummer 31

Solderen en lassen. Nummer 31 Nummer 31 Art.nr. 691488 In deze KlusZo beschrijven we stapsgewijs waar u allemaal rekening mee moet houden als gaat solderen of lassen. We leggen u eerst het verschil uit tussen solderen en lassen. Vervolgens

Nadere informatie

Het CMT-proces (Cold Metal Transfer)

Het CMT-proces (Cold Metal Transfer) Het CMT-proces (Cold Metal Transfer) Principe Het Cold Metal Transfer-proces (CMT) van Fronius kan gezien worden als een verdere ontwikkeling van het MAG-kortsluitbooglassen. [1], [2], [3], [4], [5], [6]

Nadere informatie

OEFENVRAGEN MIG/MAG STAAL niv. 1

OEFENVRAGEN MIG/MAG STAAL niv. 1 OEFENVRAGEN MIG/MAG STAAL niv. 1 Vraag 1. Helium en argon zijn. 1. In zuivere toestand geschikte beschermgassen voor het 2. MIG-lassen van staal. 3. Actieve gassen; ze vormen de voornaamste bestanddelen

Nadere informatie

Maximale productiviteit

Maximale productiviteit Wat u ook last, dankzij Air Products nieuwe reeks las- en snijgassen bent u zeker van het allerbeste resultaat. De speciale samenstelling van elk gas zorgt voor een hogere productiviteit. Gemakkelijk in

Nadere informatie

StudieGids 2015/2016

StudieGids 2015/2016 Omdat verbinden kennis vereist StudieGids 2015/2016 Lastechnische opleidingen Booglassen met NIL-einddiploma Certificeren van lassers Lastechnische trainingen op maat Opleiding lascoördinator S2C is onderdeel

Nadere informatie

BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 BEDRIJFSNAAM DATUM

BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 BEDRIJFSNAAM DATUM BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 DATUM BEDRIJFSNAAM RAPPORT OPGESTELD DOOR: ELEKTROLAS LASTECHNIEK B.V. GOMPENSTRAAT 9 5145 RM WAALWIJK +31 (0)416336777 CONTACTPERSOON: JOOST VAN DEN HOOVEN RUUD SCHIPPER

Nadere informatie

Apparatuur voor het MIG/MAG lassen

Apparatuur voor het MIG/MAG lassen Laskennis opgefrist (nr. 43) Apparatuur voor het MIG/MAG lassen Het MIG/MAG proces is een veelzijdig proces dat toepasbaar is voor het lassen van zowel dunne plaat als dikwandige werkstukken. Er zijn diverse

Nadere informatie

Brabant last iedereen wint praktijk Pagina 1

Brabant last iedereen wint praktijk Pagina 1 1.0 Laspraktijk Zonder dat het expliciet vermeld wordt, wordt in elke module van de lasser verwacht dat hij/zij zelfstandig: De las kan monteren en hechten De nodige voorzorgsmaatregelen zal nemen om vervormingen

Nadere informatie

BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834

BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 Logo bedrijf DATUM BEDRIJFSNAAM RAPPORT OPGESTELD DOOR: ELEKTROLAS LASTECHNIEK B.V. GOMPENSTRAAT 9 5145 RM WAALWIJK +31 (0)416336777 CONTACTPERSOON: BEDRIJFSGEGEVENS

Nadere informatie

Cursus & Trainingsprogramma 2015

Cursus & Trainingsprogramma 2015 Cursus & Trainingsprogramma 2015 Geachte relatie, Een gedegen productkennis is 80% van het verkopen. Daarom bieden wij u het nieuwe Cursus & Trainingsprogramma 2015 van Lincoln Smitweld B.V. met betrekking

Nadere informatie

SpeedRoot: Meer productiviteit bij het lassen van grondlagen

SpeedRoot: Meer productiviteit bij het lassen van grondlagen SpeedRoot: Meer productiviteit bij het lassen van grondlagen Optimale spleetoverbrugging en smeltbadcontrole met MIG-MAG Lorch laat op de WeldingWeek via de SpeedRoot zijn nieuwe lasproces voor het MIG-MAG-grondnaadlassen

Nadere informatie

Lasmechanisatie. complex of toch nog eenvoudig

Lasmechanisatie. complex of toch nog eenvoudig Lasmechanisatie complex of toch nog eenvoudig BIL / NIL Lassymposium, 24 en 25 november 2009, Gent, België Product Informatie Bulletin Ongeacht het lasproces dat men kiest, is de hoogste productiviteit

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Koeling en warmte

STUDIEGEBIED Koeling en warmte STUDIEGEBIED Koeling en warmte Modulaire opleiding Installateur individuele gasverwarming BO KW 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving... 3 1.1.1 Relatie

Nadere informatie

SOLDEREN & LASSEN KLUSWIJZER

SOLDEREN & LASSEN KLUSWIJZER SOLDEREN & LASSEN Deze Kluswijzer geeft een overzicht van de verschillende technieken en toepassingen van solderen en lassen. Ook wordt een stap-voor-stap beschrijving van solderen en elektrisch lassen

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Elektrisch wikkelen. behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo

Keuzedeel mbo. Elektrisch wikkelen. behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Keuzedeel mbo Elektrisch wikkelen behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Penvoerder: kenteq Ontwikkeld door: Kenteq, afdeling Kwalificatiestructuur Gelegitimeerd door: Paritaire commissie Kenteq

Nadere informatie

Apparatuur voor het TIG lassen

Apparatuur voor het TIG lassen Laskennis opgefrist (nr. 44) Apparatuur voor het TIG lassen In aflevering 14 (december 1999) van Laskennis opgefrist is het TIG lasproces al beschreven. Bij dit proces wordt in plaats van een beschermende

Nadere informatie

Allround service voor afmetingen buiten de normale standaard

Allround service voor afmetingen buiten de normale standaard Plaatbewerking Profiel Toen Wilhelm Göcke in 1988 zijn onderneming oprichtte, wist hij dat de verwerking van stalen platen meestal in massaproductie wordt uitgevoerd zodat er geen ruimte is voor individuele

Nadere informatie

Defecten en onvolkomenheden in lasverbindingen: stolscheuren

Defecten en onvolkomenheden in lasverbindingen: stolscheuren Laskennis opgefrist (nr. 30) Defecten en onvolkomenheden in lasverbindingen: In deze aflevering van 'Laskennis Opgefrist', een bewerking van 'Job knowledge for welders' van TWI, gaan we in op de. Omdat

Nadere informatie

INFOFICHES RVS [DEEL 4-2]

INFOFICHES RVS [DEEL 4-2] ALGEMEEN Bij dit algemeen verspreid en zeer flexibel lasproces worden beklede elektroden gebruikt. Dit proces kan worden toegepast voor alle lasbare roestvaste staalsoorten en dit in een breed toepassingsgebied.

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT Opleiding Monteur Fotovoltaïsche Systemen BO ME 401 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

Volwassenenonderwijs MECHANICA-ELEKTRICITEIT

Volwassenenonderwijs MECHANICA-ELEKTRICITEIT RLLL-RLLL-ADV-002bijl19 Volwassenenonderwijs MECHANICA-ELEKTRICITEIT Modulaire opleiding BO ME 402 (Ontwerp) Versie {1.0} Ontwerp Pagina 1 van 10 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 BEDRIJFSNAAM DATUM

BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 BEDRIJFSNAAM DATUM BEDRIJFSSCAN EN 1090 & EN-ISO 3834 DATUM BEDRIJFSNAAM DOCUMENT OPGESTELD DOOR: ELEKTROLAS LASTECHNIEK B.V. GOMPENSTRAAT 9 5145 RM WAALWIJK +31 (0)416336777 CONTACTPERSONEN: JOOST VAN DEN HOOVEN RUUD SCHIPPER

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL VERWERKER AEEA (AFGEDANKTE ELEKTRISCHE EN ELEKTRONISCHE APPARATEN Datum uitgave: 2015 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR KOELMONTEUR. KOELMONTEUR Beroepscompetentieprofiel (SERV/De bouw-, elektrotechnische en metaalsector, maart 2009)

OPLEIDINGENSTRUCTUUR KOELMONTEUR. KOELMONTEUR Beroepscompetentieprofiel (SERV/De bouw-, elektrotechnische en metaalsector, maart 2009) OPLEIDINGENSTRUCTUUR KOELMONTEUR 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) KOELMONTEUR Beroepscompetentieprofiel (SERV/De bouw-, elektrotechnische en metaalsector,

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL POLYVALENT CARROSSERIEBOUWER Datum uitgave: december 2012 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11 32 Polyvalent carrosseriebouwer

Nadere informatie

Solderen & lassen. Kluswijzer

Solderen & lassen. Kluswijzer Kluswijzer Solderen & lassen Deze Kluswijzer geeft een overzicht van de verschillende technieken en toepassingen van solderen en lassen. Ook wordt een stap-voor-stap beschrijving van solderen en elektrisch

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED AUTO. Modulaire opleiding Fietsenmaker BO AU 201

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED AUTO. Modulaire opleiding Fietsenmaker BO AU 201 STUDIEGEBIED AUTO Modulaire opleiding Fietsenmaker BO AU 201 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 12 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving...

Nadere informatie

Up-to-date kennis van beschermgassen voor al uw las- en snijprocessen met RVS

Up-to-date kennis van beschermgassen voor al uw las- en snijprocessen met RVS Up-to-date kennis van beschermgassen voor al uw las- en snijprocessen met RVS Een prima eindresultaat in beider belang. De technologische vorderingen op het gebied van RVS-processen nemen alsmaar toe.

Nadere informatie

Gezondheid, veiligheid en voorkomen van ongelukken

Gezondheid, veiligheid en voorkomen van ongelukken Laskennis opgefrist (nr. 49) Gezondheid, veiligheid en voorkomen van ongelukken Dit artikel geeft aanwijzingen ter overweging voor de gezondheid en de veiligheid bij het lassen teneinde veilig te werken

Nadere informatie

LIJ08: overzichtlijst EN1090 documenten

LIJ08: overzichtlijst EN1090 documenten FPC 1 B Kwaliteitshandboek & documenten: Conform EN100-2 (EXC2) en EN ISO 3834-3" Fabriekbeheersingsysteem (FPC) - KwaliteitsHandBoek (KHB) 1 PRO 1 B Taken en verantwoordelijkheden lascoördinator Procedures

Nadere informatie

BEROEPSKWALIFICATIE (BK 0153)

BEROEPSKWALIFICATIE (BK 0153) BEROEPSKWALIFICATIE (BK 0153) Plaatser boven- en ondergrondse leidingen (m/v) 1. GLOBAAL 1.1 Titel Plaatser boven- en ondergrondse leidingen (m/v) 1.2 Definitie Het plaatsen van leidingen en buizen in

Nadere informatie

Fred Neessen. Het lassen van ongelijksoortige verbindingen Kan dat allemaal wel?

Fred Neessen. Het lassen van ongelijksoortige verbindingen Kan dat allemaal wel? 2 Het lassen van ongelijksoortige verbindingen Kan dat allemaal wel? 3 Het lassen van ongelijksoortige verbindingen. Kan dat allemaal wel? en Harm Meelker, Lincoln Smitweld B.V., Nijmegen Inleiding Het

Nadere informatie

7 Gebruiken van snijbranders en plasmasnijders Inhoud

7 Gebruiken van snijbranders en plasmasnijders Inhoud 7 Gebruiken van snijbranders en plasmasnijders Inhoud Wat is het?... 1 Waarmee doe je het?... 1 Hoe werk je met een autogeenlasinstallatie?... 4 Hoe onderhoud je een autogeen lasinstallatie en een snijbrander?...

Nadere informatie

Zicht op lasboogsystemen dankzij lichtboogprojector.

Zicht op lasboogsystemen dankzij lichtboogprojector. Zicht op lasboogsystemen dankzij lichtboogprojector. 2 Inzet lichtboogprojector verheldert het inzicht in uw lasboogsystemen. De lichtboogprojector maakt de gevolgen van diverse invloedsfactoren op het

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Juwelen

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Juwelen Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Juwelen Opleiding Zilversmid BO JU 03 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 12 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3

Nadere informatie

TOPTIG. Principe. elektrode. Figuur 1 : Schematische voorstelling TOPTIG. p. 1/5 [1], [2]

TOPTIG. Principe. elektrode. Figuur 1 : Schematische voorstelling TOPTIG. p. 1/5 [1], [2] TOPTIG Principe Vandaag worden de meeste gerobotiseerde lastoepassingen gerealiseerd met het MIG/MAGprocedé. Dit lasproces is hiervoor uitstekend geschikt, maar heeft wel één groot nadeel, namelijk de

Nadere informatie

DE NIEUWE ISO 15614-1 DE TUSSEN STAND OP 5 NOVEMBER 2014.

DE NIEUWE ISO 15614-1 DE TUSSEN STAND OP 5 NOVEMBER 2014. DE TUSSEN STAND OP 5 NOVEMBER 2014. Chronologische volgorde vanaf 1992 procedure kwalificaties. - EN 288-3 : 1992. - ISO 15614-1 : 2004 - ISO 15614-1 : waarschijnlijk medio 2015. - Dan al te gebruiken

Nadere informatie

Materialen. Introductie over Metaal:

Materialen. Introductie over Metaal: Introductie over Metaal: Wat is metaal Winning Structuur Eigenschappen Soorten metaal Methoden van bewerken Methoden van behandelen Metaalproducten Voordelen/nadelen Zuivere metalen IJzer Aluminium Koper

Nadere informatie

BIL-KATERN LASPROCESSEN VOORLICHTINGSFICHE ALUMINIUM DEEL IV

BIL-KATERN LASPROCESSEN VOORLICHTINGSFICHE ALUMINIUM DEEL IV LASPROCESSEN VOORLICHTINGSFICHE ALUMINIUM DEEL IV In deze vierde voorlichtingsfiche rond aluminium vindt u het vervolg op TIG-lassen (lasuitvoering, lasfouten, insluitsels en andere lasfouten) en het eerste

Nadere informatie

Volwassenenonderwijs MECHANICA-ELEKTRICITEIT

Volwassenenonderwijs MECHANICA-ELEKTRICITEIT RLLL-RLLL-ADV-002bijl18 Volwassenenonderwijs MECHANICA-ELEKTRICITEIT Plaatser Modulaire opleiding BO ME 401 (Ontwerp) Versie {1.0} Ontwerp Pagina 1 van 12 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding

Nadere informatie

Product/Gasvoerend lassen.

Product/Gasvoerend lassen. Product/Gasvoerend lassen. Inleiding De wereld is een continu bedrijf, werken en leven gaat dag en nacht door, dus ook de levering van water, elektriciteit en gas. Om te zeker te stellen dat de levering

Nadere informatie

Door slecht onderhoud en verkeerd gebruik van handgereedschap gebeuren er nog vaak ongelukken op de werkplek.

Door slecht onderhoud en verkeerd gebruik van handgereedschap gebeuren er nog vaak ongelukken op de werkplek. Gereedschappen Tijdens je werk zul je vaak gebruik maken van gereedschappen. In de Arbowet wordt onderscheidt gemaakt in vier soorten gereedschap; - eenvoudig handgereedschap - aangedreven handgereedschap

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING RLLL-RLLL-EXT-ADV-002bijl19 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Opleiding BO LB 01 (Ontwerp) Versie {1.0} Ontwerp Pagina 1 van 11 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR INDUSTRIEEL ISOLATIEWERKER

OPLEIDINGENSTRUCTUUR INDUSTRIEEL ISOLATIEWERKER OPLEIDINGENSTRUCTUUR INDUSTRIEEL ISOLATIEWERKER 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) INDUSTRIEEL ISOLATIEWERKER Beroepsprofielen in de bouwnijverheid

Nadere informatie

Gereedschap voor autogeen lassen en Branden

Gereedschap voor autogeen lassen en Branden Gereedschap voor autogeen lassen en Branden Bij autogene processen worden branders gebruikt voor lassen en onder meer ook voor snijden, solderen, richten, strekken, gutsen, vlamstralen en heetstoken. Deze

Nadere informatie

7.2. MODEL FUNCTIONERINGSFORMULIER

7.2. MODEL FUNCTIONERINGSFORMULIER 7.2. MODEL FUNCTIONERINGSFORMULIER Het functioneringsgesprek is bedoeld om voor beide partijen duidelijk te maken hoe de samenwerking loopt, of beide partijen (nog) tevreden zijn en welke punten verbeterd

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Opleiding Schoenmaker-ontwerper BO LB 03 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 12 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2011 1

Nadere informatie

1. Identificatiegegevens: 2. Doel van de functie: competentiegerichte functiebeschrijving mecanicien. Niveau/weddeschaal: Categorie (duid aan)

1. Identificatiegegevens: 2. Doel van de functie: competentiegerichte functiebeschrijving mecanicien. Niveau/weddeschaal: Categorie (duid aan) competentiegerichte functiebeschrijving mecanicien 1. Identificatiegegevens: Functiebenaming: Sector/Dienst: Niveau/weddeschaal: Categorie (duid aan) Mecanicien Patrimonium en logistiek D1-D3 Administratief

Nadere informatie

FPC01 Overzichtsplan kwaliteitshandboek & documenten Conform EN1090-2 en EN ISO 3834-2

FPC01 Overzichtsplan kwaliteitshandboek & documenten Conform EN1090-2 en EN ISO 3834-2 FPC01 Overzichtsplan kwaliteitshandboek & documenten Conform EN1090-2 en EN ISO 3834-2 Alle documenten die hieronder vermeld staan vormen samen het kwaliteitshandboek. Dit document toont beknopt hoe, waar

Nadere informatie

Brussel, 16 november 2005. Standaard. Ervaringsbewijs industriële schilder (m/v)

Brussel, 16 november 2005. Standaard. Ervaringsbewijs industriële schilder (m/v) Brussel, 16 november 2005 Standaard Ervaringsbewijs Standaard voor de titel van beroepsbekwaamheid Omschrijving van het beroep: De industriële schilder behandelt handmatig of met kleine machines metalen

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR PIJPFITTER

OPLEIDINGENSTRUCTUUR PIJPFITTER OPLEIDINGENSTRUCTUUR PIJPFITTER 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) PIJPFITTER Beroepsprofiel (SERV/vzw Montage, juli 2006) De pijpfitter vervaardigt

Nadere informatie

Lasbaarheid van materialen - gietijzer

Lasbaarheid van materialen - gietijzer Laskennis opgefrist (nr. 3) Lasbaarheid van materialen - gietijzer In deze aflevering van de rubriek Laskennis Opgefrist aandacht voor gietijzer. Gietijzer is een ijzerlegering met meer dan 2 % koolstof,

Nadere informatie

BEROEPSKWALIFICATIE (BK0123)

BEROEPSKWALIFICATIE (BK0123) BEROEPSKWALIFICATIE (BK0123) Demonteur/monteur carrosserie (m/v) 1. GLOBAAL 1.1 Titel Demonteur/monteur carrosserie (m/v) 1.2 Definitie De demonteur/monteur carrosserie werkt op de demontage- en montageafdeling

Nadere informatie

Toolbox-meeting Lassen

Toolbox-meeting Lassen Toolbox-meeting Lassen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Lassen Lassen is een manier om twee metalen aan elkaar te verbinden. Dat gebeurt door

Nadere informatie

Workshop MIG/MAG-gevorderden RVS en Aluminium

Workshop MIG/MAG-gevorderden RVS en Aluminium Workshop MIG/MAG-gevorderden RVS en Aluminium Leo Vermeulen (IWE) 1 Workshop MIG/MAG-lassen Procesprincipe MIG/MAG lassen, procesaanduidingen Stroombronnen en boogtypen Beschermgassoorten Toevoegmaterialen

Nadere informatie

Lasprocessen voor metalen

Lasprocessen voor metalen Laskennis opgefrist (nr. 7) Lasprocessen voor metalen Proces terminologie De geldende norm NEN-EN-ISO 4063:2000, getiteld 'Lassen en verwante processen Termen voor processen en referentienummers, kent

Nadere informatie

Fortstraat 47 9700 Oudenaarde 055 30 94 49 www.hetcvo.be

Fortstraat 47 9700 Oudenaarde 055 30 94 49 www.hetcvo.be KOETSWERKHERSTELLER Brochure: modulefiches Fortstraat 47 9700 Oudenaarde 055 30 94 49 www.hetcvo.be Module: Basis Elektriciteit (M ME C 100) Lestijden: 40 (10 TV + 30 PV) De inhoud van de module beoogt

Nadere informatie

Oktober. Werkvoorbereider in de metaalbewerking 1/10 Eindhoven Inl.: Mikrocentrum, tel.: 040-296.99.33. www.mikrocentrum.nl

Oktober. Werkvoorbereider in de metaalbewerking 1/10 Eindhoven Inl.: Mikrocentrum, tel.: 040-296.99.33. www.mikrocentrum.nl Oktober Werkvoorbereider in de metaalbewerking 1/10 Eindhoven AWS D1.1 en D1.6 1/10 t Harde Inl.: Nederlands Instituut voor Lastechniek, tel.: 088-017.60.00, www.nil.nl Kalibreren van geometrische meetmiddelen

Nadere informatie

Plaatbewerking. Constructiewerk.

Plaatbewerking. Constructiewerk. Plaatbewerking. Constructiewerk. www.tosec.nl/flyer SNIJWERK Laser-, plasma-, autogeensnijden Voor alle plaatafmetingen en plaatdiktes hebben wij de juiste snijmachines. Bovendien zijn onze machines voorzien

Nadere informatie

Mechatronici in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid

Mechatronici in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Mechatronici in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Overeenkomsten en verschillen tussen de kwalificaties Monteur mechatronica / Monteur tester mechatronica / Mechatronicus in Nederland

Nadere informatie

Leuvenseplein 4 19 december 2006 1000 Brussel RLLL/EXT/ADV/007bijl7. STUDIEGEBIED Hout. Modulaire opleidingen

Leuvenseplein 4 19 december 2006 1000 Brussel RLLL/EXT/ADV/007bijl7. STUDIEGEBIED Hout. Modulaire opleidingen Vlaamse Onderwijsraad Raad Levenslang en Levensbreed Leren Leuvenseplein 4 19 december 2006 1000 Brussel RLLL/EXT/ADV/007bijl7 STUDIEGEBIED Hout Modulaire opleidingen Inhoud 1 Binnenschrijnwerker (BO HO

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR BANDENMONTEUR

OPLEIDINGENSTRUCTUUR BANDENMONTEUR OPLEIDINGENSTRUCTUUR BANDENMONTEUR 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) BANDENMONTEUR Standaard/Ervaringsbewijs (SERV, maart 2009) De bandenmonteur

Nadere informatie

De residentieel elektrotechnisch installateur

De residentieel elektrotechnisch installateur Profiel van De residentieel elektrotechnisch installateur Kernactiviteiten en taken Beroepsprofiel sector van de elektriciens PSC 149.01 residentieel elektrotechnisch installateur versie 2012 Pagina 1

Nadere informatie

dit boekje? Waarom dit boekje? 3 Wat is lasrook? 4 Wat zijn de risico s? 5 Wat kan ik doen? 6

dit boekje? Waarom dit boekje? 3 Wat is lasrook? 4 Wat zijn de risico s? 5 Wat kan ik doen? 6 lasrook te lijf! 2 lasrook te lijf! inhoud waarom dit boekje? 5xbeter 3 Waarom dit boekje? 3 Wat is lasrook? 4 Wat zijn de risico s? 5 Wat kan ik doen? 6 Voordat je gaat lassen 7 Lasrookpluim 8 Bronafzuiging

Nadere informatie

Kwaliteits- en productiviteitsverhoging door aanwending van innovatieve booglasvarianten. Lasproeven op dunne plaat

Kwaliteits- en productiviteitsverhoging door aanwending van innovatieve booglasvarianten. Lasproeven op dunne plaat Voortgangsverslag Collectief Onderzoeksproject Innolas (IWT 060859) Kwaliteits- en productiviteitsverhoging door aanwending van innovatieve booglasvarianten Lasproeven op dunne plaat Belgisch Instituut

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Lasrook

Basisinspectiemodule Lasrook Basisinspectiemodule Lasrook Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik bij de Inspectie SZW. Verder is de in deze BIM

Nadere informatie

1. Probleemstelling. 1. Staan jou boeken op je kamer ook zo slordig? Hoe lossen we dat op?

1. Probleemstelling. 1. Staan jou boeken op je kamer ook zo slordig? Hoe lossen we dat op? 1. Probleemstelling 1. Staan jou boeken op je kamer ook zo slordig? Hoe lossen we dat op? 2. We gaan tijdens de lessen TO een boekensteun maken, probeer aan de hand van het model in de klas de verschillende

Nadere informatie

Certificatie: wat en waarom. Soorten certificaten

Certificatie: wat en waarom. Soorten certificaten Certificatie: wat en waarom Weten dat u kwaliteit levert is één ding, maar hoe toont u dit aan? In de lastechniek geldt dat u pas zeker weet dat een las goed is, als deze destructief is onderzocht. Om

Nadere informatie

Risico s bij laswerkzaamheden

Risico s bij laswerkzaamheden Risico s & Preventie Risico s bij laswerkzaamheden Bij het lassen verbindt men materialen met elkaar door ze in een vloeibare of deegachtige toestand te brengen met behulp van warmte en/of druk. Daarbij

Nadere informatie

De (her)waardering van het diploma lassen.

De (her)waardering van het diploma lassen. De (her)waardering van het diploma lassen. 1 Het beroep van lasser is nog steeds een kwalitatief knelpuntberoep in Limburg. 1.1 Toekomstige onderwijskwalificaties Het voldoen aan de (toekomstige) onderwijskwalificaties

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL DEPOLLUEERDER PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN Datum uitgave: 2015 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11 32 info@educam.be

Nadere informatie

Beroeps- competentieprofiel

Beroeps- competentieprofiel Brussel, 1 oktober 2009 Beroeps- competentieprofiel Bibliothecaris/informatiemanager In samenwerking met de sociale partners die de sector vertegenwoordigen Brussel, 1 oktober 2009 In samenwerking met

Nadere informatie

Preventiefiche. Bescherming van de ogen en het gezicht. 1 Beschrijving. 2 Risico s

Preventiefiche. Bescherming van de ogen en het gezicht. 1 Beschrijving. 2 Risico s 1 Beschrijving In deze fiche komt de bescherming van de ogen en het gezicht op bouwwerven aan bod. De fiche geeft een overzicht van de risico s, de regelgeving die van kracht is in België en de preventiemaatregelen.

Nadere informatie