Krant van de socialistische organisatie Offensief, Nederlandse afdeling van het Comité voor een ArbeidersInternationale (CAI) Meer loon.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Krant van de socialistische organisatie Offensief, Nederlandse afdeling van het Comité voor een ArbeidersInternationale (CAI) Meer loon."

Transcriptie

1 Nr. 185 Prijs: 1 euro Steunprijs: 2 euro Krant van de socialistische organisatie Offensief, Nederlandse afdeling van het Comité voor een ArbeidersInternationale (CAI) Meer loon Meer koopkr oopkrac acht Nu ongeveer een kwart van de 440 af te sluiten CAO s voor dit jaar zijn beklonken, is dat een mooie gelegenheid de balans op te maken van de afgelopen periode. Door Peter den Haan, kaderlid FNV-Bondgenoten Rotterdam. De politieacties staan nog vers in het geheugen, de zorg en het onderwijs beginnen zich te roeren, maar bij de grote trendsetters - Shell, KPN, Philips - waren er ook acties nodig om de 3,5% en wat eenmalige bonussen binnen te halen. Ook in de kleinmetaal (een sector met in totaal zo n werknemers) is vanaf 22 februari actie gevoerd en met een gelijksoortig resultaat. De tien stakingsdagen, waaraan zo n 300 bedrijven meededen, hebben geleid tot een akkoord over een loonstijging van 6,5% over 22 maanden en drie eenmalige uitkeringen van in totaal 800 euro. Jongeren in de kleinmetaal krijgen in juli 2008 en juli 2009 nog eens 3% extra. Als extra stimulans om nieuwe jongeren in de sector te lokken. (Waar is die goeie ouwe LTS als je hem nodig hebt). De oude lullen -dagen blijven behouden (een van de stokpaardjes van het kabinet is meer en langer doorwerken, bij voorkeur tot je 67-ste). De twee belangrijkste oorzaken waarom er wat te halen valt en ook VERDER IN DEZE KRANT Economische Tsunami blz 2 Grootste bedrijven klaplopers blz 4 De oorsprong van 1 mei blz 5 wordt binnengehaald, zijn de afgelopen periode van economische groei: 3,5% in 2007 gepaard gaand met lage loonstijging én de krapte op de arbeidsmarkt. In 2007 was de werkloosheid 4%; mensen waren werkloos, maar vacatures bleven onvervuld (bron: CPB). Naar verwacht zal als gevolg van de recessie in de VS de economische groei terugvallen tot zo n 2,25%, maar een veel grotere bedreiging van het besteedbaar inkomen ligt in de huidige inflatie in de eurozone, maar met name in Nederland. Bij het huidige inflatieniveau van 2,5% blijft er van al die loonsverhogingen nog maar weinig over. Met de ziekenkosten en pensioenpremie erbij geteld ziet het budget er opeens een stuk minder florissant uit. Toch kraait de gehele burgerlijke pers mee in het concert van werkgevers, kabinet en andere zakkenvullers en laaienlichters over de noodzaak van matiging in het licht van de aanstaande crisis. Uiteraard gaven ze zelf het beste voorbeeld: de topinkomens zijn gemiddeld met 9% gestegen, exclusief de bonussen (de ING uitgezonderd, daar bleef de bestuursvoorzitter Michel Tilmant steken op 4,8 miljoen euro. Het basissalaris bleef 1,29 miljoen, maar hij kreeg een half miljoen minder bonus. Ja, ja, het leven is hard aan de top). Bovendien heeft de regering Balkenende-4, net als z n 3, voorgangers een voorvechter van het vrijemarkt-denken, de vennootschapsbelasting met 5% verlaagd en mogelijkheden geschapen de vennootschapsbelasting helemaal niet meer te betalen. En Donner is zijn speeltuinpolitiek over het ontslagrecht slim aan het spelen. Terwijl de meest bewuste delegaties van de bonden haar besturen proberen duidelijk te maken dat overleg met deze figuren geen zin heeft, is Agnes Jongerius, voorzitster van de FNV, boos dat Minister Donner niet wil onderhandelen. Waarover dan, Agnes? Alsnog het ontslagrecht? Niks daarvan. Het beste wat ons kan overkomen is de val van dit werkgeverskabinet. Dat scheelt een heleboel hoofdpijndossiers. Duitsland - Opmars nieuwe linkse partij blz 6 25 jaar bezuinigingen in het onderwijs blz 7 Wat ons verdeelt, verzwakt ons blz 8 Weg g met Balkenende-4! W W W. O F F E N S I E F. N L W W W. O F F E N S I E F. N L

2 2 - Offensief Nr. 185 Crisis in wereldcapitalisme Economische Tsunami Wer ereldka eldkapitalisme verzuipt In de loop van vorig jaar is er een diep stekende economische crisis in het kapitalisme ontstaan. Het begon, zoals bekend, met de hypotheekcrisis. Met hypotheken die in de VS waren gegeven aan mensen die ze gewoon niet konden betalen. Dat waren er nogal wat. Het waren hypotheken met een hele lage rente in het eerste jaar: daarna werd het de marktrente dat was er vaak niet bij verteld. In de loop van vorig jaar bleek dat sommige mensen het geld gewoon niet hadden. De risico s waren in onduidelijke financiële producten verwerkt (een soort doorgeefspelletje); die waren weer door alle banken over de wereld verhandeld. Zo werd de hypotheekcrisis een financiële crisis. Glanzende namen in de bankwereld zoals Bearn Stearns, Northern Rock, Credit Suisse, UBS en vele anderen sneuvelden of likten hun wonden. Door Pieter Brans, Offensief Amsterdam Eigenlijk zijn er drie crises tegelijk. De eerste is de hypotheekcrisis. Er zijn heel veel hypotheken in de VS die nooit zullen worden afbetaald. Alle financiële producten die daarop gebaseerd zijn, zijn in één klap waardeloos. De huizenprijzen dalen door gedwongen verkopen. De voorraad onverkochte huizen stijgt: kopers krijgen moeilijk een hypotheek en als je langer wacht wordt het misschien nog goedkoper. Bouwondernemers gaan failliet. Bouwvakkers raken werkloos. Dat is één crisis. Dan is er de financiële crisis. Banken zijn het vertrouwen in elkaar kwijt, want niemand weet waar de slechte leningen zitten. De centrale bank leent oeverloos geld aan de banken om het vertrouwen te herstellen en het geld wordt gretig aangepakt, maar banken zijn heel voorzichtig in het lenen aan elkaar en aan hun klanten. De kredietstroom stokt en dus ook de economische groei. De derde crisis is het dalen van de consumptie. De consument gaat het somber inzien: zijn huis en of aandeeltjes worden minder waard, misschien wordt hij uit zijn huis gegooid, misschien raakt hij zijn baan kwijt, zijn creditcard wordt ingetrokken, prijzen stijgen: hij koopt niet meer. Om deze drievoudige crisis op te lossen kunnen de centrale banken zich garant stellen voor de verliezen en de rente verlagen. De centrale banken gaven miljarden dollars en euro s uit om het kredietsysteem, de leningen die banken elkaar onderling verstrekken, aan de praat te houden. Allemaal belastinggeld. De rente in de VS werd keer op keer verlaagd, zonder dat het hielp. Soms hielp het een dag of twee. Het loste de problemen van de arme hypotheekbetalers natuurlijk niet op. De econoom Roubini becijferde dat de huidige crisis, als hij zich voortzet, tot drie triljoen dollar kan gaan kosten. Zelfs al is de narigheid een stuk minder, dan nog heeft het kapitalisme vele maanden en jaren nodig om te herstellen van deze dreun. De eerste fase is dat de zeepbel van de huizenprijzen leegloopt en dat kan nog een tijd duren. Pas als de huizenprijzen weer stabiliseren, komt er wat duidelijkheid. Recessie Er zijn twee mogelijke economische scenario s. Het scenario waar het kapitalisme op hoopt is een korte recessie in de VS (twee kwartalen) met beperkte effecten op Europa en Japan. In dit scenario blijven China en India gewoon doorgroeien en kunnen het gebrek aan groei elders compenseren. Daarna kan de groei van de wereldeconomie gewoon doorgaan. Het andere scenario is dat van een recessie van zeker acht kwartalen met een wereldwijde recessie. De economie in de VS loopt vast. 70% van het nationaal product gaat naar de consumptie en die zakt in door de dalende huizenprijzen en omdat krediet op rantsoen gaat. China en India worden getroffen door de dalende export naar de VS, Europa door de hoge euro. Er gaan meer banken en financieringsinstellingen om. De aandelenbeurzen dalen verder. Grondstoffenprijzen (olie) waar veel speculatief geld in is gaan zitten omdat de beurs het zo slecht doet, gaan naar beneden door de teruglopende productie. Wie weet wat het gaat worden, is niet een lezer van deze krant. Die zit op de Bahama s van zijn geld te genieten. Marxisten hebben geen kristallen bol. Maar het lijkt erop dat de kans op het optimistische scenario redelijk verkeken is. Het hoeft niet zo somber te worden als in het doemscenario, maar een periode van grotere economische problemen voor het kapitalisme lijkt het meest waarschijnlijk. Regeringen en centrale banken blijken weinig invloed te hebben op de problemen. De centrale bank in de VS heeft al verschillende renteverlagingen doorgevoerd, maar ze hebben niets geholpen; je kunt de rente niet blijven verlagen. In Japan is eind 1991 een enorme speculatieve zeepbel in onroerend goed uiteen gespat. Banken zaten met enorme leningen die waren gegeven op onderpand dat bijna niets meer waard was. De Japanse centrale bank bleef de rente verlagen, uiteindelijk tot bijna nul %: geld was bijna gratis. Het hielp niets. Hulp kwam pas na jaren van stagnatie, toen de overheid de banksector hielp met enorme geldinjecties en het aansturen op fusies tussen slechtere en betere banken. De kosten hiervan waren enorm: de schuld van de Japanse overheid is nu 180% van het hele Bruto Nationaal Product, één van de hoogste in de wereld. De Japanse overheid kon dit doen omdat Japanners (vanwege het gebrek aan sociale voorzieningen en pensioenen) enorm veel geld sparen. Geen enkele crisis is een kopie van de vorige, maar het voorbeeld van de Japanse economie laat wel zien wat er kan gebeuren. De overheid in de VS heeft nu al grote schulden. De rente verlagen lost de problemen niet op. Het veroorzaakt prijsstijgingen en leidt tot een lagere koers van de dollar. Het overeind houden van de bankensector in de VS is mogelijk, maar het kost jaren, en de kosten voor de belastingbetaler zouden enorm zijn. Arbeiders in de VS zouden een enorme prijs betalen: in de vorm van een stijging van de kosten van levensonderhoud (stijgende prijzen), werkloosheid en ontslagen (General Motors kondigde al ontslagen aan), gedwongen huizenverkopen (hypotheken niet meer op te brengen) voor lagere waarden en stijgende belastingen (iemand moet de rekening betalen). Natuurlijk geven president Bush en de Republikeinen de gigantische puinhoop die ze van de economie en de oorlog in Irak gemaakt hebben graag door aan een Democratische president. Nederlandse economie Volgens Bos en Balkenende zou Nederland niet door de crisis getroffen worden. Het is inderdaad waar dat Nederlandse banken minder getroffen zijn door de crisis. Maar als door de dalende dollar en de stijgende euro de Duitse export naar de VS stagneert, merkt Nederland dat wel degelijk. In Nederland hebben arbeiders door de enorme winstcijfers van grote bedrijven in 2007 het gevoel dat ze nu loonsverhogingen moeten eisen om een deel van dat geld binnen te halen. Ook in de publieke sector (politie) is de druk voor hogere lonen groot: arbeiders voelen dat de overheid moeite heeft om met de huidige salarissen bij de politie, in de zorg en in het onderwijs mensen binnen te halen. Het gevoel eindelijk broodnodige loonsverhogingen binnen te kunnen halen en de naderende crisis zijn een explosieve combinatie. Net als in Duitsland is de periode van betrekkelijke arbeidsrust voorbij. Wat is het toch met het kapitalisme dat het steeds weer in een crisis terecht komt? Marx en Engels hebben het fundament hiervan al blootgelegd. De arbeiders produceren meer aan waarde dan ze verdienen als loon. Anders zou er geen winst gemaakt worden. De arbeiders kunnen dus nooit alle producten opkopen die ze maken. Daarom ontstaan sinds het begin van het kapitalisme periodiek crises van overproductie. Goederen kunnen niet meer worden verkocht, de prijzen gaan dalen, de productie gaat omlaag, arbeiders worden ontslagen en kunnen nog minder kopen enz. enz. Het moderne kapitalisme is eigenlijk niet anders, al dachten ze er iets op te hebben gevonden: krediet. Lees verder op pagina 3 >>>

3 Offensief Nr Crisis in wereldkapitalisme <<< Vervolg van pagina 2: Economische Tsunami Het geven van leningen, liefst op een onderliggende waarde zoals een huis, is een manier om het inkomen en de bestedingen op te krikken. Probleem is dat het alleen tijdelijk werkt. En een groter probleem is dat het leidt tot een langere periode waarin de schulden toch moeten worden afbetaald. Hogere lonen voor de arbeiders! Zelfs kapitalisten realiseren zich dit probleem. Columnist Frits Conijn van het Financieel Dagblad legde in de kolommen van die krant uit dat ondernemingen hun winsten uitkeren aan de aandeelhouders. Die beleggen dat geld weer en dat drijft de koersen omhoog. Ook bedrijven hebben geld en daarmee gaan ze op overnamepad: opwaartse druk op de koersen. Of ze beleggen dat geld in hedgefondsen. Die gaan ermee speculeren en dat leidt tot: hogere koersen. Alle winst die ondernemingen maken en welke niet wordt geïnvesteerd in productie (en dat is nogal wat) leidt dus tot koersopdrijving op de beurs, bij de prijzen van grondstoffen, onroerende goederen en dergelijke: allemaal financiële zeepbellen. Gaat het geld via hogere lonen naar de arbeiders, dan gaan die ermee consumeren en dat geeft de economie stabiliteit. Conijn vond dat de vakbonden harder moesten strijden voor hogere loonsverhogingen, er stond zelfs arbeiders aller landen, verenigt u!. Politiek zal dit uiteindelijk toch minder aantrekkelijk zijn voor de bourgeoisie, maar economisch heeft hij volkomen gelijk. Hogere lonen, meer consumptie zou de economische crisis kunnen verzachten, maar het is duidelijk dat de kapitalisten dit niet gaan proberen. De crisis heeft in ieder geval tot een flink verlies aan vertrouwen geleid. Vroeger gold al: als een bankier zijn kredietwaardigheid moet bewijzen, is hij hem al kwijt. Dat geldt nu voor veel meer Sluit je aan bij Offensief! Offensief is een radicaalsocialistische organisatie met gelijknamige krant. Wij strijden voor grote en minder grote verbeteringen op scholen en universiteiten, in buurten, en binnen de bonden en in de SP. We verbinden die strijd met de strijd voor een fundamenteel andere maatschappij: het socialisme. Dat socialisme dat wij nastreven heeft niets te maken met de vroegere stalinistische bureaucratieën in Oost- Europa, maar slaat op een democratisch geplande economie, waarin iedereen actief mee kan beslissen over productie voor de behoeften van allen in plaats van de winst van enkelen. Offensief organiseert o.a. vergaderingen voor leden, socialistische scholingen voor dan de financiële sector. Iedereen die geld leent, moet bij voorbaat bewijzen dat hij in staat is om het terug te betalen. Een consequentie van deze crisis is dat niemand meer te vertrouwen valt tot het tegendeel bewezen is. Maar zonder vertrouwen kan ook de kapitalistische economie niet functioneren. En het vertrouwen in het kapitalisme als geheel heeft natuurlijk een flinke knauw gekregen. Zolang het kapitalisme aan grote groepen mensen in de ontwikkelde wereld een redelijke levensstandaard lijkt te bieden, heeft het systeem niet veel te vrezen. Maar nu het om te beginnen het leven van veel gewone Amerikanen aantast die geen zekerheid hebben over waar en of ze wel kunnen wonen, zal verzet tegen de gevolgen van dit systeem en uiteindelijk verzet tegen dit systeem zelf de enige uitweg blijken. Het is een kwestie van tijd voordat de gevolgen in Europa en Azië geinteresseerden & openbare discussiebijeenkomsten, maar belangrijker nog: Offensiefleden zijn vooral op veel plaatsen actief in de strijd, zoals tegen racisme! Offensief is de Nederlandse afdeling van het Comité voor een Arbeidersinternationale. Wij zijn democratisch, strijdbaar en socialistisch, en hebben leden in meer dan 35 landen en op alle continenten! Kijk op voor meer info op: Wil je meedoen met de strijd tegen afbraak, oorlog en ongelijkheid, en voor een strijdbaar en socialistisch alternatief? Wordt dan lid van Offensief! Wij nemen lidmaatschap serieus. Van leden verwachten wij dat zij: 1. het op hoofdlijnen eens zijn met onze ideeën (zie deze krant, of bezoek eerst zichtbaar worden. Onzekere tijden Ook zal het maanden, zo niet jaren duren voordat banken weer vertrouwen in elkaar en hun klanten krijgen. En het zal jaren duren voordat de centrale banken een manier hebben uitgedokterd om het verkeer in nieuwe financiële producten aan zodanige regels te binden dat het niet opnieuw uit de hand loopt. De komende jaren zullen economisch erg onzeker zijn en het zal jaren duren voordat het kapitalisme nieuwe wegen heeft om in te slaan. Het zal zeker een periode van relatieve zwakte van het kapitalisme zijn: wat ons betreft maakt de arbeidersklasse daar een goed gebruik van. Maar dan zal er veel moeten gebeuren. In de afgelopen dertig jaar zijn de vakbonden die in de jaren zeventig in ieder geval voor een belangrijk deel strijdorganisaties waren, organisaties geworden met een grote bureaucratische bovenlaag eens een vergadering of scholingsbijeenkomst van ons), en die ideeën ook uit willen dragen, zoals bijvoorbeeld door de verkoop van onze krant of je inbreng in andere organisaties 2. actief zijn: zowel binnen Offensief (afdelings- en landelijke vergaderingen bezoeken, meedoen met activiteiten van Offensief) als in bredere organisaties zoals vakbond, leerlingenraad, buurtcomité of SP 3. contributie betalen naar vermogen (voor scholieren minimaal 3,50 euro per maand) Als je hieraan kunt en wilt voldoen, en actief wilt worden, of eerst een persoonlijk gesprek wilt, neem dan contact met ons op! Mail: Bel: (voicebox) Surf: aan de top. Gewone werkende mensen zijn binnen vakbonden alleen op afroep van hogerhand beschikbaar voor akties met soep en petjes. Het zal ook jaren van activiteit vergen voordat de vakbonden weer zijn omgevormd tot democratische strijdorganisaties die verslechteringen voor werkende mensen kunnen tegenhouden en verbeteringen kunnen boeken. Ook beschikken arbeiders niet meer over arbeiderspartijen met de nodige massa om hun belangen te behartigen. In de afgelopen dertig jaar is er wat dat betreft veel veranderd. De PvdA is verloren gegaan als politieke belangenbehartiger van de arbeidersklasse: deze partij ging begin jaren negentig over naar het kapitalisme, naar het neoliberalisme. De SP heeft een massabasis en een actietraditie, maar in de komende jaren zal de vraag worden beslist of de SP zich op de bres werpt voor de belangen van de werkende massa, of zich in een coalitie stort met burgerlijke partijen, dezelfde keuze waar de PvdA in de jaren zeventig voor stond. Een periode van instabiel kapitalisme zal grote groepen mensen dwingen om hun belangen te verdedigen en de daarvoor noodzakelijke organisaties in het leven te roepen. In een periode van zwakke economische groei zullen verbeteringen voor de arbeidersklasse zwaar moeten worden bevochten. Deze ervaring van strijd is nodig om de arbeidersbeweging opnieuw op te bouwen. Uiteindelijk zal het bewustzijn groeien dat de positie en de belangen van de arbeiders en jongeren onder het kapitalisme nooit veilig zijn en dat een democratische en socialistische samenleving het zieke kapitalisme moet vervangen. WAT WIL WERK, INKOMEN EN VOORZIENINGEN Verdeling van het werk. Een 32-urige werkweek met behoud van inkomen en volledige herbezetting. Onteigening van alle bedrijven die massa-ontslagen willen doorvoeren. Alle uitkeringen en pensioenen moeten naar 100% van het laatstverdiende salaris, of naar het minimumloon voor mensen die nooit hebben kunnen werken. Terugdraaien van alle bezuinigingen op onderwijs, gezondheidszorg, woningbouw, openbaar vervoer en buurt-voorzieningen. Stop privatiseringen. Een massaal woningbouw-programma, zodat binnen 5 jaar niemand langer dan 6 maanden op een passende en betaalbare woning hoeft te wachten. STOP RACISME EN FASCISME Schaf racistische immigratiewetgeving af. Neem de oorzaken weg die mensen ertoe bewegen hun land te verlaten. Gelijke rechten voor iedereen die hier woont, inclusief actief en passief kiesrecht voor migranten. Geen spreekrecht voor nazi s. Voorkom dat ze zich kunnen manifesteren door middel van massale tegenacties. MILIEU Massale uitbreiding van het openbaar vervoer, dat voor iedereen gratis toegankelijk moet zijn. Stop nutteloze prestigeprojecten, zoals de uitbreiding van Schiphol of de Betuwelijn. Sluiting van alle kerncentrales. Investeer in milieuvriendelijke energie. Voor een campagne vanuit de vakbonden om vervuiling bij het productieproces aan te pakken. Controle vanaf de werkvloer of de bestaande milieuwetgeving en veiligheidsmaatregelen wel wordt nageleefd. ARBEIDERSBEWEGING Voor een strijdbare en democratische vakbeweging. Geen vertegenwoordiger in de vakbeweging mag meer verdienen dan de gemiddelde geschoolde arbeider. Al die vertegenwoordigers moeten door de achterban gekozen worden en op elk moment afgezet kunnen worden. VREDE Geen imperialistische inmenging of oorlogen. In plaats daarvan steun aan de arbeidersbeweging in het buitenland, die als enige in staat zal zijn voor blijvende vrede en democratie te zorgen. Geen deelname aan vredesmissies, die, waar dan ook ter wereld, slechts de belangen van de Westerse multinationals dienen en het terrorisme zullen stimuleren, in plaats van het welzijn van de gewone mensen te verbeteren. EEN SOCIALISTISCH ALTERNATIEF Onteigening van de grote bedrijven, banken en andere financiële instellingen die de economie domineren. De productiemiddelen in handen van de gemeenschap en democratisch gepland voor de voorziening in onze behoeften. Volledige democratie. Alle functionarissen moeten worden gekozen en moeten onder democratische controle staan: niet alleen de regering en de volksvertegenwoording, ook de bestuurders van bedrijven, de rechters en de politiecommissarissen. Voor een socialistische Europese Unie, als eerste stap op weg naar een Wereldfederatie van Socialistische Staten!

4 4 - Offensief Nr. 185 Buitenland Grootste bedrijven en klaploper plopers Arbeider draait voor de kosten op Al jaren is er discussie over het feit dat bedrijven, en dan vooral de multinationals, bijna niets betalen aan belasting. Dat is goed voor het investeringsklimaat is al net zo lang de leuze... Door Emil Jacobs Offensief Limburg Om te begrijpen waar we nu zijn, moeten we kijken waar we vandaan zijn gekomen, en daarvoor gaan we terug naar het kabinet Den Uyl. Dit kwam met de Wet op de Investeringsrekening, die als doel had om Nederland zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor multinationals door middel van premies en belastingverlagingen. Maar in de praktijk ging er zo meer geld naar deze bedrijven dan dat ze betaalden aan belasting! Aangezien dit onhoudbaar was, is de wet later weer afgeschaft. Een nieuwe variant op die wet is echter op 1 januari 2007 in werking getreden: de Wet Werken aan winst. De laatste jaren is de winstbelasting verlaagd van 34,5% naar 25,5% (ter vergelijking: Duitsland zit op 38,6% en België op 34%). Maar er zijn voor de multinationals allerlei manieren om dit te ontduiken. Zo wordt er veel met geldstromen over de wereld gegoocheld om het goedkoopste tarief te betalen en zo mogelijk nog een subsidie op te strijken voor ontwikkeling in arme gebieden ook! Toen aan CDA-staatssecretaris van Financiën De Jager in de Tweede Kamer vragen werd gesteld waarom bedrijven niet betalen, gaf hij hierop geen antwoord. Zo groot is de angst voor de macht van de multinationals blijkbaar, dat het zweet bij hem uitbrak toen men hem erover aansprak... Een kabinet dat al jaren een beleid voert van loonmatiging voor de gewone werkende man/vrouw, maar dus wel cadeautjes weggeeft aan de multinationals, kan met recht een werkgeverskabinet worden genoemd. Het laat zien dat de staat in feite niets meer is dan het uitvoerend comité van de heersende klasse: de kapitalisten. En de honger naar nóg meer winst is nooit gestild: zo schreeuwt de werkgeversorganisatie VNO-NCW bij elke looneis maar steeds weer dat dat de concurrentiepositie van Nederland beschadigd. En dat terwijl de looneisen van de vakbonden vaak niet hoger komen dan een dekking van de inflatie! Wel profiteren van het goede onderwijs en infrastructuur, maar daar niet voor betalen? Dat noem ik klaplopers, stelde columnist Pieter Hilhorst terecht in de Volkskrant. Maar wat is de oplossing? Het probleem is dus niet zozeer dat bedrijven naar mazen in de wet zoeken, maar een overheid die die mazen bewust creëert. De top 1000 van bedrijven in Nederland representeert de overgrote Weg met de cadeautjes aan de kapitaalbonz pitaalbonzen! Weg met dit wer erkg kgever erska skabinet! hoeveelheid van ons Bruto Nationaal Product. De enige oplossing is een nationalisatie van deze top 1000 onder democratisch beheer van de mensen die er werken en de consumenten die gebruik maken van de producten, om zodoende de economie in te richten op basis van de behoeften van iedereen, niet die van de klaplopers aan de top. Het is tijd voor een ander geluid: De winsten behoren en niet aan de kapitalisten, maar aan de arbeiders!

5 Offensief Nr Dag van de Arbeid De oorspr sprong van an 1 mei Een artik tikel el van an Rosa Luxemb embur urg g uit 1894 Het idee om een actiedag voor de hele arbeidersklasse te houden als een middel om de 8-urendag af te dwingen, ontstond in Australië. Daar organiseerden de arbeiders in 1856 een algemene 24-urenstaking met meetings en een betoging voor de 8-urendag. De dag van die acties was 21 april Eerst dachten de Australische arbeiders dit eenmalig te doen. Maar de actiedag had zo n sterk effect dat het leidde tot nieuwe agitatie waardoor beslist werd om de actiedag ieder jaar te herhalen. Wat kon de arbeiders meer moed en zelfvertrouwen geven dan een massale werkonderbreking waartoe ze zelf het initiatief genomen hadden? Wat kon de eeuwige 1 mei-affiche uit 1892 slaven in de fabrieken en werkplaatsen meer moed geven dan het samenbrengen van de eigen troepen? Zo groeide het idee van een actiedag voor de hele arbeidersklasse en begon het ook naar andere landen uit te breiden. De eersten die het voorbeeld van de Australische arbeiders volgden, waren de Amerikanen. Zij besloten een algemene werkonderbreking te organiseren op 1 mei Op die dag gingen arbeiders in staking om de 8-urendag te eisen. Later werd het door politierepressie en juridische problemen moeilijk om een betoging van deze omvang te organiseren. Maar in 1888 werd de oproep bevestigd en werd besloten een grote betoging te organiseren op 1 mei Intussen was de arbeidersbeweging in Europa numeriek enorm versterkt en ook beter georganiseerd. Een krachtige uitdrukking daarvan werd gegeven door het Internationale Arbeiderscongres in Op dit congres waren er 400 afgevaardigden en werd besloten om de eis van een 8-urendag centraal te stellen. Hierop stelde een afgevaardigde van de Franse vakbonden, de arbeider Lavigne uit Bordeaux, voor om deze eis in alle landen naar voren te brengen met algemene werkonderbrekingen. De afgevaardigde van de Amerikaanse arbeiders wees op de beslissing van zijn kameraden om te staken op 1 mei 1890, waarop het congres die datum aannam om overal acties te voeren. Ook nu werd er - zoals 30 jaar eerder in Australië - gedacht aan een eenmalige betoging. Het Congres besliste dat de arbeiders in alle landen samen zouden demonstreren op 1 Mei 1890 voor de eis van een 8-urendag. Niemand sprak van een herhaling van deze actie in de daaropvolgende jaren. Natuurlijk kon niemand de impact van dit idee voorspellen en de snelheid waarmee het werd overgenomen door de arbeidersklasse in verschillende landen. Het volstond echter om 1 Mei één keer te vieren zodat iedereen zou begrijpen en aanvoelen dat het een jaarlijkse traditie moest worden. Sinds 1 mei 1890 werd de invoering van een 8-urendag algemeen geëist. Maar zelfs toen dit doel bereikt werd onder de druk van de Russische revolutie, bleef de internationale actiedag behouden. Zolang de strijd van de arbeiders tegen de burgerij en tegen de heersende klasse blijft duren, zolang niet alle eisen ingewilligd worden, zullen we op 1 mei ieder jaar opnieuw onze eisen naar voren brengen. Ook nu eist de crisis van het kapitalisme een enorme tol van de arbeiders in de wereld. Voor het eerst lijkt het erop alsof de kinderen van de arbeiders in de ontwikkelde landen een slechtere toekomst tegemoet gaan dan hun ouders. Als er zich betere tijden aandienen, als de arbeidersklasse wereldwijd haar bevrijding heeft afgedwongen, zal hij wellicht 1 mei vieren ter herdenking van de bittere strijd en het vele lijden in het verleden. 1 mei-demonstratie Solidariteit in de strijd! Socialisme wereldwijd! Georganiseerd door het Rotterdams 1 mei-comité (www.eenmeicomite.nl) Verzamelen uur voor het stadhuis, Coolsingel 40, Rotterdam Vertrek demonstratie uur Na afloop feest op het Schouwburgplein 1 mei-festi estival Solidariteit terug in de stad! Georganiseerd door SP Rotterdam (www.1meifestival.nl) uur, Heemraadsplein Rotterdam uur: Afterparty in café White Elephant, West-Kruiskade 73 B Openbare e bijeenkomst Datum: 23 mei 2008 (vrijdag) Tijd: 19:30 Plaats: Wenslauerstraat 314, Amsterdam (DIDF) Frankrijk mei 1968 Lessen van een algemene staking In mei 1968, tijdens een periode van bloei van het kapitalisme, kwamen studenten en arbeiders in opstand tegen de erbarmelijke leeromstandigheden op de universiteiten en tegen de uitbuiting in de fabrieken. Omdat het kapitalisme steeds meer geschoolde mensen nodig had, werd de toegang tot de universiteit verruimd, maar zonder de faciliteiten aan te passen. In de fabrieken werd tegen lage lonen in hoog tempo aan de lopende band gewerkt. De protesten van de studenten werden bruut onderdrukt door de rellenpolitie. Frankrijk had in die tijd een parlement, maar Generaal de Gaulle was oppermachtig. Toen de arbeiders in staking kwamen, wat uitgroeide tot een algemene staking, kwam het kapitalisme in Frankrijk in gevaar. Generaal de Gaulle vluchtte naar het buitenland. De arbeiders namen de productie en de distributie van voedsel over. Als de arbeiders hadden doorgezet, was er een einde gekomen aan het kapitalisme. Tragisch genoeg namen de leiders van de stalinistische vakbonden genoegen met loonsverhogingen en vermindering van de werkdruk. Er kwamen ook wat verbeteringen in het onderwijs. Zij riepen de arbeiders daarna op om het werk te hervatten. Door een gebrek aan leiding liep de beweging vast. Generaal de Gaulle kwam terug uit het buitenland en regeerde aangeslagen nog een paar jaar. Maar het kapitalisme was gered. Veertig jaar geleden kwam er bijna een einde aan het kapitalisme in Frankrijk: het is voor de arbeidersbeweging nu de moeite waard om de gebeurtenissen in Parijs van mei 1968 goed te begrijpen en hieruit de lessen te trekken. Op onze openbare bijeenkomst blikken we terug op deze massale uiting van arbeidersverzet en arbeidersmacht. France 1968 Month of Revolution: Lessons of the General Strike door Clare Doyle Verkrijgbaar bij Offensief voor 11 euro (verzendkosten 2,20 euro)

6 6 - Offensief Nr. 185 Buitenland Franse gemeenter emeenteraadsv aadsver erkie kiezing zingen en Een klap voor het beleid van Sarkozy De regionale verkiezingen van maart (voor de gemeenteraden en kantonraden) zorgden voor een versterking van de linkerzijde (Parti Socialiste, Parti Communiste Française, en Groenen) in Frankrijk, ook al kon rechts in een aantal steden standhouden. Tegelijk was de vooruitgang voor radicaallinks, vooral voor de lijsten van de LCR (Liste Communiste Révolutionaire), opvallend. Deze resultaten bevestigen een brede afkeer tegenover het beleid van Sarkozy en zijn regering. Door Leila Messaoudi, Gauche Revolutionair, Franse zusterorganisatie van Offensief In de tien maanden dat Sarkozy intussen aan de macht is, vormde iedere verkiezing een nieuw gevecht om die positie te behouden. Bij de parlementsverkiezingen van juni 2007 was de overwinning van het rechtse UMP van Sarkozy niet zo overtuigend als bij de presidentsverkiezingen een maand eerder. Bij de parlementsverkiezingen was er al vooruitgang voor de PS en zelfs voor de PCF. Deze tendens werd versterkt bij de lokale verkiezingen. De kwestie van de koopkracht was een belangrijke factor. Sarkozy kondigde aan dat deze verkiezingen een nationale test zouden vormen voor rechts. Sinds januari nam het ongenoegen echter toe, waardoor Sarkozy zich weinig profileerde bij deze verkiezingen. De electorale basis van Sarkozy is gekrompen. Officieel links gaat vooruit De officiële linkerzijde ging in heel wat steden vooruit. Bijna 47% van de kiezers stemde in de eerste ronde voor de linkse lijsten. Veel arbeiders zochten bij deze verkiezingen naar een manier om hun protest tegen de regering te tonen. Het werd echter geen eenzijdige PS-golf. Zeker waar de PS wordt gezien als een groep carrièremakers of corrupte politici, slaagde links er niet in om de UMP te stoppen. De PCF slaagde enkel in de volkswijken van arbeiderssteden, waar het de lijsten aanvoerde of waar de partij alleen opkwam om haar kiezers te bereiken. De PS won de verkiezingen, maar heeft onvoldoende samenhang om zich als alternatief op Sarkozy te presenteren. De basis voor haar programma blijft bestaan uit het aanvaarden van het kapitalisme. Vooruitgang voor radicaal links De lijsten die werden voorgedragen of ondersteund door de LCR kregen een goed resultaat. Deze lijsten haalden meer dan 70 gekozenen in heel het land. In sommige steden haalden ze tussen 2% en 15%. Lutte Ouvrière (LO) haalde in de eerste ronde 36 gekozenen. 15 van hen werden verkozen op lijsten van LO, de anderen op eenheidslijsten met de PS, PCF en Groenen. Radicaal-links haalde 5% tot 10%. Door voor deze lijsten te stemmen heeft een groeiend aantal arbeiders en jongeren duidelijk gemaakt dat ze zich uitspreken tegen Sarkozy. Ze maken ook duidelijk dat er daarvoor behoefte is aan een echte oppositiekracht die de arbeidersstrijd ondersteunt. Bij deze verkiezingen werd aangetoond dat er heel wat ruimte is voor een politiek alternatief dat zich strijdbaar en onafhankelijk opstelt voor de arbeiders en jongeren. President Nicolas Sarkozy Duitsland Opmars van nieuwe e linkse partij De media heeft het over een ruk naar links in Duitsland. Indien er nu nationale verkiezingen zouden plaatsvinden, dan zou Die Linke 11 tot 14% van de kiezers voor zich winnen. Die Linke is een nieuwe linkse partij onder leiding van voormalig SPD-voorzitter Oskar Lafontaine en de vroegere PDS (de opvolger van de Oost-Duitse communistische partij). In Hessen, Nedersaksen en Hamburg haalde Die Linke voor het eerst de kiesdrempel van 5% in West- Duitse deelstaten. Door Tanja Niemeier, LSP-MAS, Belgische zusterorganisatie van Offensief Sociaal ongenoegen De basis voor de linkse opmars op electoraal vlak is een groot sociaal ongenoegen bij brede lagen van de bevolking. Slechts 15% meent dat de economische groeicijfers een weerslag vinden in hun portemonnee. De term klassenmaatschappij staat weer op de agenda in Duitsland en kreeg een concrete invulling. Er waren tal van gevallen van corruptieschandalen en belastingfraude door topmanagers en superrijken. Dit is geen uitzondering meer in de zogenaamde sociale markteconomie, waar zo n 700 vermogende burgers en prominenten ervan verdacht worden zo n 3,4 miljard euro op zwarte rekeningen in Liechtenstein te hebben geparkeerd. Werklozen daarentegen werden hard aangepakt en hebben nu een dagelijks voedselbudget van 4,35 euro. De roddelkrant BZ stelde dat je daar prima mee kan overleven, maar met wat BZ de werklozen wil voorschotelen, kom je niet aan calorieën per dag. Strijdbare sfeer De kloof tussen recordwinsten en de afbraak van de koopkracht en sociale verworvenheden, wordt niet zomaar meer aanvaard. De treinbestuurders en hun onafhankelijke vakbond GDL slaagden er recent in om een overwinning te boeken: na stakingsacties kwam er 11% loonsverhoging, een inkorting van de arbeidstijd met 1 uur per week en een eenmalige Staking Openbaar Vervoer in Berlijn, 10 maart 2008 missen. De treinbestuurders hebben daar een einde aan gemaakt. Anderen moeten nu volgen, in de openbare diensten en de metaalsector werd 8% loonsverhoging geëist. In sommige regio s werd de eis premie. De lonen van de Duitse treinbestuurders zijn in Europese termen relatief laag, maar het signaal van deze overwinning heeft een symboolwaarde: als strijd serieus wordt gevoerd, leidt het tot resultaten. De strijd van de afgelopen jaren was vooral defensief en de vakbondsleiding sloot vaak (voor de arbeiders) inhoudsloze comproopgetrokken naar 9,4%, het percentage waarmee de parlementsleden hun eigen lonen hebben verhoogd... In verschillende sectoren wordt actie gevoerd, zo is er al 10 weken lang een staking van verkoopsters van H&M in Stuttgart. Politiek antwoord nodig Er is een groter zelfvertrouwen onder de Duitse arbeiders, maar dat volstaat niet om een einde te maken aan de sociale afbraak. GSM-fabrikant Nokia kondigde aan de productie in Bochum te stoppen om te verhuizen naar Roemenië waar de lonen slechts 300 euro per maand bedragen. De vaste en tijdelijke arbeiders dreigen op straat te worden gezet. Eerder kreeg Nokia 80 miljoen euro overheidssteun. Politici van traditionele partijen roepen op tot een boycot van Nokia. Maar zelfs burgerlijke commentatoren stellen daar vragen bij: wat is er beter aan Motorola of Siemens die recent eveneens tot massa-ontslagen overgingen? Steeds opnieuw moeten de arbeiders de broekriem aanhalen. Tegen de achtergrond van een periode van economische groei en fenomenale winstcijfers eisen ze hun deel van de koek. Dat leidt tot offensieve acties die een brede steun genieten. Er is een ruk naar links in de Duitse samenleving, zowel qua actiebereidheid als qua stemgedrag. Daar moet gebruik van gemaakt worden om overwinningen te boeken. Dat zal niet gebeuren door deel te nemen aan neoliberale coalities, maar door een perspectief van socialistische maatschappijverandering naar voren te schuiven.

7 Offensief Nr Bezuinigingen onderwijs 25 jaar bezuinigingen in het onderwijs De afgelopen maanden heeft het nogal gerommeld in onderwijsland. Om te beginnen waren er de spontane scholierenacties tegen de 1040 urennorm. Begin dit jaar kwam de commissie Dijsselbloem met vernietigende conclusies over het onderwijs. Kennelijk heeft de regering er de afgelopen decennia een zooitje van gemaakt. Dat terwijl de afgelopen 25 jaar in het teken stonden van onderwijsvernieuwingen. Blijkbaar betekenen vernieuwingen niet per definitie verbetering. Door Bobby Siecker, Offensief Amsterdam De vernieuwingen op een rijtje Wat waren deze vernieuwingen en wat waren hun werkelijke doelen? Een klein overzicht van de hervormingen in het onderwijs op een rijtje. De basisvorming De basisvorming was één van de eerste grote projecten. In 1986 werd hij ingevoerd. De basisvorming hield in dat de zogeheten brugklassen van het voortgezet onderwijs een zelfde algemeen onderwijsprogramma voor alle niveaus kregen. De gedachte hierachter was dat kinderen die van de basisschool komen meer tijd zouden hebben om hun richting te kunnen bepalen. De basisvorming had echter ook een economisch motief. Door het eerste paar jaar van het voortgezet onderwijs op alle niveaus hetzelfde lespakket aan te bieden, kon men doen aan schaalvergroting. Dit leidde tot enorme leerfabrieken, grotere klassen en minder individuele aandacht per leerling. Gespecialiseerd lesmateriaal kon vervangen worden door goedkoper algemeen materiaal. De Tweede Fase Met veel trompetgeschal en al minstens zoveel protestgeluid werd de Tweede Fase in 1998 ingevoerd. De Tweede Fase had als doel om leerlingen van HAVO en VWO voor te bereiden op de hogeschool en de universiteit. Door meer de nadruk te leggen op zelfstandig leren zouden leerlingen alvast wennen aan het studieklimaat op de verdere opleidingen. Wederom waren er achterliggende economische redenen voor invoering van de Tweede Fase. Door leerlingen meer zelfstandig te laten leren kon er flink bespaard worden op vakdocenten. Gespecialiseerde docenten konden verdwijnen en de veel goedkopere en algemeen inzetbare studiecoaches deden hun intrede. Al snel werd duidelijk dat leren zonder gespecialiseerde begeleiding erg lastig was voor de leerlingen. VMBO Het Voorbereidend Middelbaar Beroepsonderwijs was in feite het bij elkaar harken van al het lager en middelbaar voortgezet onderwijs. Dit leidde weer tot een enorme schaalvergroting. Zo kon ook hier flink bespaard worden op specialisaties. Relatief duur praktisch onderwijs kon worden vervangen door goedkoop theoretisch onderwijs. Het nieuwe leren De filosofie van het nieuwe leren was de klap op de vuurpijl. Deze filosofie bouwt voort op het zelfstandig leren van de Tweede Fase. Het werd gepresenteerd als een revolutionaire verbetering van het onderwijs. Maar in feite is het een smoes om grootschalig te kunnen bezuinigen op vakdocenten. Van het MBO tot de universiteiten wordt deze filosofie erin gepompt. Het heeft al zijn rotte vruchten afgeworpen: motivatie keldert en studenten met een leerprobleem zijn op zichzelf aangewezen. Kortom, de afgelopen decennia stonden in het teken van bezuinigingen op het onderwijs. Het is geen wonder dat de commissie Dijsselbloem met een negatief rapport op de proppen komt. Wat is het doel van onderwijs? Goed voorbereid zijn voor de arbeidsmarkt. Jezelf als individu met kennis verrijken. Maar als deze principes werkelijk de uitgangspunten zijn, hoe komt het dan dat Scholierenstaking 25 november 2007 de staat zo heeft beknibbeld op het onderwijs? Het doel van onderwijs in het kapitalisme is in de eerste plaats het scholen van arbeiders voor het bedrijfsleven. Wanneer bedrijven goed willen presteren vereist dat in de eerste plaats werknemers die kennis hebben van zaken. Natuurlijk wordt er altijd naar manieren gezocht om zo goedkoop mogelijk het nieuwe leger loonslaven op te leiden. Het draait er dus uiteindelijk om dat er zo goedkoop mogelijk zoveel mogelijk nieuwe loonslaven worden gecreëerd. Het motto van individuele ontwikkeling speelt hier enkel de rol van verkooppraatje en propagandamiddel. De commissie Dijsselbloem De conclusies van de commissie Dijsselbloem liegen er niet om. De overheid en de verschillende onderwijsministers hebben veel te rigoureus hun prestigieuze filosofieën en projecten op het onderwijsapparaat gedrukt. Hierbij is vrijwel geen rekening gehouden met de wensen en overwegingen van de docenten zelf. Tot zover zijn we het eens met de conclusies. Leraren zouden samen met leerlingen een actieve rol moeten spelen in het invullen van het onderwijs. Zij zijn immers degenen die het dagelijkse werk doen. De conclusies namen echter een onrustbarende wending toen politici begonnen te roepen dat de politiek zich te veel heeft bemoeid met het onderwijs. De politiek zou zich vanaf nu meer afzijdig moeten houden inzake onderwijs. Dan moeten de scholen en docenten zelf het onderwijs kunnen inrichten naar hun wensen. Dat klinkt misschien niet slecht als je het voor het eerst hoort, maar wat de hoge heren en dames in Den Haag ons eigenlijk vertellen, is dat ze nu het zinkende schip verlaten, nadat ze de afgelopen 25 jaar het onderwijs de vernieling in hebben geholpen. Dit is eigenlijk de totale doorvoering van de filosofie van het nieuwe leren : de staat laat nu het hele onderwijs op zelfstandige basis verder in de stront zakken. Leerlingen en leraren worden volledig in de steek gelaten. Hoe verder bouwen aan acties? De acties zien er hoopgevend uit. De explosieve manier waarop de middelbare scholieren in beweging kwamen naar aanleiding van de 1040 urennorm geeft aan dat er bereidheid tot actie is. De spontane acties van scholieren leidden tot een grote landelijke manifestatie op het Museumplein, georganiseerd door het LAKS. Het LAKS en andere studentenorganisaties moeten hun krachten bundelen met de lerarenbonden, om een vuist te maken tegen de Haagse bezuinigingspolitiek. De ondersteuning van de recente lerarenacties is hiervoor een goed begin. Het is daarbij noodzakelijk dat ook politieke eisen worden geformuleerd en er gezocht wordt naar banden met de SP voor de gezamenlijke strijd voor gratis en goed onderwijs. Het is van groot belang dat we de regering op twee fronten kunnen uitdagen. Zowel in de Kamer als in de straten. De oplossing voor de problematiek in het onderwijs is simpel. Centen. Geld is nodig voor degelijk onderwijs. Zonder dat hebben alle prachtige onderwijsfilosofietjes geen enkele zin. Verder is het van belang dat docenten en leerlingen een actieve rol hebben in het vormen van het onderwijs. Meer loon voor docenten, en zeker voor beginnende docenten om het lerarentekort terug te dringen. Verkleining van klassen en meer faciliteiten voor leerlingen met een handicap of leerprobleem. Als we voor eens en altijd af willen van het beknibbelen op onderwijs is het een noodzaak het maatschappelijke stelsel dat dit veroorzaakt aan te pakken. Het kapitalisme is immers enkel geïnteresseerd in winstmarges en niet in de intellectuele ontwikkeling van ieder individu. De strijd voor het socialisme biedt de uitweg uit het moeras van winstwoekeraars en bezuinigingen. OFFENSIEF is voor de socialistische transformatie van de maatschappij. Een wereld waarin het individuele en collectieve belang van gewone mensen zoals jij en ik centraal staan, in plaats van de winsthonger van kapitalisten en aandeelhouders. Boeken en & Broc ochur hures Hiernaast enkele voorbeelden van onze boeken en brochures. Wilt u één van deze uitgaven bestellen, of heeft u vragen over deze of onze andere uitgaven, neem dan contact met ons op: tel. :

8 8 - Offensief Nr. 185 Wat t ons ver erdeelt, verzw erzwakt ons Vec echt mee tegen en racisme acisme, kapitalisme en extr xtreemr eemrec echts! De al maanden aangekondigde film Fitna is op 25 maart verschenen op de internetpagina Liveleak en een dag later op YouTube. Internet is de enige plek waar de film te zien is: geen enkele van de grote publieke omroepen ging in op het verzoek van Wilders om zijn film uit te zenden. De geplande vertoning van Fitna (Arabisch voor beproeving ) in het politiek mediacentrum Nieuwspoort in Den Haag ging ook niet door, omdat Wilders de kosten voor de beveiliging niet kon betalen. Door Bas de Ruiter, Offensief Noord-Brabant Het enige aanbod dat Wilders kreeg van een publieke omroep, opmerkelijk genoeg de Nederlandse Moslim Omroep (NMO), om zijn film uit te zenden, werd door hem afgeslagen. Wilders weigerde dit aanbod, enkel omdat deze omroep vooraf wilde kijken of de film geen criminele uitingen, bijvoorbeeld van een racistisch karakter, bevatte. De aandacht die de film voorafgaand aan verschijning kreeg in diverse commerciële kranten en in programma s op commerciële en de publieke zenders overtreffen ruim de effecten die de film uiteindelijk heeft gehad. Voor de waarschuwingen door de regering en het bedrijfsleven voor waarschijnlijke aanslagen op diplomaten, ambassades, Nederlandse militairen en Nederlandse ondernemingen in het buitenland geldt hetzelfde. Het is echter wel tekenend dat deze kritiek van premier Balkenende en de voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCW Wientjes op de uitspraken van Wilders pas komen op het moment dat de belangen van Nederlandse bedrijven in het buitenland gevaar lopen. Wilders en andere radicaal-rechtse politici zoals Verdonk, Ayaan Hirsi Ali en wijlen Pim Fortuyn, hebben in Nederland immers jarenlang vrijuit hun racistische en nationalistische ideeën kunnen verspreiden. Wilders heeft onder andere gezegd dat de islam de meest intolerante religie is en dat de Koran een fascistisch boek is. Ook heeft Wilders opgeroepen tot een verbod op islamitische scholen, terwijl hij joodse en christelijke scholen geen probleem vindt. Bovendien wil hij een immigratiestop van inwoners uit moslimlanden. Deze islamofobie, de angst en afkeer voor alles wat met de Islam te maken heeft, is niets anders dan racisme in een iets ander jasje. Zolang deze uitspraken een bijdrage leveren aan het verdelen van arbeiders op basis van nationaliteit, religie of cultuur hebben burgerlijke politici en werkgevers er geen probleem mee. Een bepaalde minderheid krijgt de schuld van de problemen, maar deze politici en kapitalisten veroorzaken de problemen. Ze kunnen zo hun politiek zonder veel weerstand uitvoeren. Maar als uitspraken van radicaal-rechtse politici de positie van de Nederlandse regering en het Nederlandse bedrijfsleven bedreigen, willen de Geert Wilders werkgevers en de regering liever dat ze zwijgen. Natuurlijk riepen zij niet op tot een verbod op deze film: de regering wil natuurlijk de illusie in stand houden dat we in een democratie leven waarin iedereen mag zeggen wat hij wil. Tegelijkertijd leven we echter in een maatschappij waarin zonder schaamte stakingen en protesten tegen het beleid van deze regering worden verboden. De vrijheid van meningsuiting die de regering naar de regering van andere landen toe heeft verdedigd, was zeker niet de vrijheid van ons, arbeiders/werklozen/jongeren, om onze mening over haar beleid en de racistische verdeel-en-heers politiek van Wilders en anderen te laten horen. OFFENSIEF is er geen voorstander van om Wilders film te laten verbieden door een rechter of om hem enkel via de strafrechter te laten veroordelen voor racistische uitspraken. Deze rechters zijn benoemd door dezelfde regeringen die al tientallen jaren onze levensomstandigheden en arbeidsvoorwaarden verslechteren en de verspreiding van racistische ideeën toelaten. De pogingen van bepaalde progressieve organisaties om enkel via de rechter racistische ideeën te bestrijden zijn wat ons betreft niet effectief. Een krachtig en effectief instrument tegen het racisme van Wilders en andere rechtse politici is het organiseren van collectieve acties tegen racisme en extreem-rechts. Bij deze acties moeten zoveel mogelijk arbeiders, werklozen, gepensioneerden en jongeren worden betrokken, ongeacht hun afkomst, religie of cultuur. De vakbonden en de SP zouden hierin een leidende rol moeten spelen. Onbegrijpelijk is dat de SP en de vakbonden hun achterban niet massaal in beweging heeft gebracht voor deelname aan de anti-racisme manifestatie van 22 maart. Het was voor de SP een uitstekende gelegenheid geweest om het blad de SPANNING, waarin het economische rechtse programma van Wilders duidelijk uit de doeken wordt gedaan, te verspreiden onder niet-leden. Vakbonden en SP maken een denkfout: een vuist maken tegen racisme is niet hetzelfde als het veroordelen van arbeiders die zo nu en dan eens vooroordelen hebben tegen bepaalde bevolkingsgroepen. Het vechten tegen racisme is juist ook het vechten tegen de verdeeldheid die erdoor wordt gecreëerd onder de arbeidersklasse in Nederland. Enkel gezamenlijke strijd van arbeiders van alle nationaliteiten, culturen en religies kan een einde maken aan de economische ongelijkheid veroorzaakt door het kapitalisme en aan racisme en discriminatie. Naam : Adres : Woonplaats: Postcode : Tel./GSM : O Ik word actief lid van Offensief! O Nodig mij uit voor bijeenkomsten of eerst een gesprek O Ik neem een jaarabonnement: Omdat verzend- en drukkosten hoger zijn geworden, zijn wij genoodzaakt de prijzen voor een abonnement aan te passen: Abonnementen kosten 15 euro; steunabonnementen 25 euro Abonneer je door het bedrag over te maken op giro , onder vermelding van: abonnement. Stuur de bon op naar: OFFENSIEF Postbus GN Amsterdam Gironummer: Web: Mail: Telefoon: (voicebox) Eindredactie: Eefje Schrevel Nr. 185, april/mei 2008 ISSN:

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Rollenspel centraal akkoord (2x)

Rollenspel centraal akkoord (2x) Rollenspel centraal akkoord (2x) 1 Algemeen Een zestal leerlingen spelen tijdens dit rollenspel het onderhandelingsproces voor een centraal akkoord na. Zij moeten hierbij rekening houden met een gegeven

Nadere informatie

Speech Ton 1 mei 15.00 uur (gesproken woord geldt)

Speech Ton 1 mei 15.00 uur (gesproken woord geldt) Speech Ton 1 mei 15.00 uur (gesproken woord geldt) Beste mensen, wat geweldig dat we hier vandaag allemaal staan! We begonnen met een fantastische mars en een goede debatten. 1 mei is weer van ons! En

Nadere informatie

4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst

4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst 4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst De arbeidsvoorwaarden van veel werknemers zijn vastgelegd in een collectieve arbeidsovereenkomst. Dit is een overeenkomst die per bedrijf of bedrijfstak wordt afgesloten

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20 Burgers en Stoommachines Tot 1:20 Wat gaan we leren? 1. Welke gevolgen de technische uitvindingen hadden. 2. Wat er in de grondwet van 1848 stond. 3. Welke groepen minder rechten hadden dan andere groepen.

Nadere informatie

Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. In het najaar van 1996 ontdekt de buitenlandse pers het poldermodel. Er verschijnen lovende artikelen

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

PERSONEELSVERGADERING ACOD UNIVERSITEIT GENT

PERSONEELSVERGADERING ACOD UNIVERSITEIT GENT PERSONEELSVERGADERING ACOD UNIVERSITEIT GENT De maatregelen in deze presentatie zijn gebaseerd op de informatie zoals ze beschikbaar was op 25 NOVEMBER 2014 Vooraf: wat is ACOD? ABVV Socialistische vakbond

Nadere informatie

Doorbraak.eu http://www.doorbraak.eu/crisis-en-sociale-afbraak/ 2/4

Doorbraak.eu http://www.doorbraak.eu/crisis-en-sociale-afbraak/ 2/4 We zitten niet allemaal in hetzelfde schuitje. Hier het schuitje van de Russische miljardair Abramovich. Het duurste jacht ter wereld, met onder meer afweerraketten... Begin januari organiseerde Doorbraak

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis De economische wereldcrisis (9.2) Onderzoeksvraag: Wat waren de oorzaken van de economische wereldcrisis van 1929 en waarom duurde die crisis zo lang? Kenmerkend aspect: De crisis van het wereldkapitalisme.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur Verkiezingen Voor vijftigplussers staat er de komende jaren veel op het spel. De betaalbaarheid van de zorg staat ter discussie en het niveau van pensioenen en AOW dreigt te worden aangetast. Daarnaast

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

HUMO enquête naar de koopkracht

HUMO enquête naar de koopkracht HUMO enquête naar de koopkracht Steekproef N= 1000 respondenten representatief voor de Nederlandstalige 20-plussers (geen studenten) Methode Combinatie van telefonisch (23%; bij 65-plussers) en online

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur:

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur: Blood in the Mobile Frank Piasecki Poulsen 2010 52 minuten www.moviesthatmatter.nl Digibordles: www.spons.nl/moviesthatmatter 1 Kijkopdracht Waar gaat de film over? Documentairemaker Frank Poulsen komt

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Vragen en antwoorden pensioenakkoord

Vragen en antwoorden pensioenakkoord Vragen en antwoorden pensioenakkoord 1. Waarover gaat dit pensioenakkoord? Het pensioenakkoord gaat over drie onderwerpen: de AOW, de aanvullende pensioenen, en de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 1830 1870: Javaanse boer werkt voor Nederlandse staat: - cultuurstelsel - Herendiensten van verliespost naar wingewest Vanaf 1870: modern imperialisme particuliere bedrijven

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

De dip duurt niet eeuwig

De dip duurt niet eeuwig De dip duurt niet eeuwig Remko Nods (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl De dip duurt niet eeuwig De Nederlandse bouw is in crisis door bezuinigingen van overheden en de problemen op de woningmarkt.

Nadere informatie

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3)

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Na de dood van Stalin leek de Sovjet greep op het Oost Europa wat losser te worden. Chroesjtsjov maakte Stalins misdaden openbaar (destalinisatie),

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Met hart voor ouderen

Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Beste kiezer, Bij alle onzekerheden in de wereld van vandaag is één ding zeker: Nederland telt steeds meer ouderen. Het is een grote, sociale verworvenheid dat steeds meer mensen

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie

Inbreng CDA debat Sociaal Akkoord

Inbreng CDA debat Sociaal Akkoord Inbreng CDA debat Sociaal Akkoord Het is goed dat werkgevers en werknemers een sociaal akkoord hebben gesloten. In deze tijd van crisis is het belangrijk dat zij elkaar gevonden hebben. Nederland kenmerkt

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Nr. 15 Achtergrond: Economische verschijnselen hangen met elkaar samen. Daarbij zijn meerdere verbanden mogelijk. Bijvoorbeeld: 1. Chronologische volgorde.

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1,2 (nieuwe stijl) en economie (oude stijl)

Examen HAVO. Economie 1,2 (nieuwe stijl) en economie (oude stijl) Economie 1,2 (nieuwe stijl) en economie (oude stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 13.30 16.00 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 58 punten te behalen;

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Dames en heren, [Inleiding] In de zomer van 1946 voer een schip van Thailand naar Nederland. Een kleine Nederlandse

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. economie 1

Examen HAVO - Compex. economie 1 economie 1 Examen HAVO - Compex Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 23 mei totale examentijd 2,5 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 19 In dit deel staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

4h economie module 5 samenwerken en onderhandelen

4h economie module 5 samenwerken en onderhandelen 4h economie module 5 samenwerken en onderhandelen Vb. werknemers en werkgevers CAO-onderhandelingen via vakbonden Stel: vakbond van werknemers eist arbeidstijdverkorting van 4 uur per week; van 40 uur

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1 EXAMEN: 2002-I

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1 EXAMEN: 2002-I TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1 NIVEAU: HAVO EAMEN: 2002-I De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die

Nadere informatie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie 10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie Nederland zit in een grote economische crisis. Het consumentenvertrouwen is dramatisch laag. Nederlanders zijn onzeker over hun baan, hun huis,

Nadere informatie

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden Notitie Datum 11 juni 2010 Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen 1. Waarover gaat dit raadgevend referendum? De FNV heeft samen met de andere vakcentrales afspraken

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

1. Inleiding Waarom verkiezingen organiseren op school?

1. Inleiding Waarom verkiezingen organiseren op school? Verkiezingen bij jou op school: De toekomst is aan ons! 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding Waarom verkiezingen organiseren op school? a. Ook als jij je niet bezighoudt met de politiek, zal de politiek zich met

Nadere informatie

3.1 Omcirkel het juiste antwoord.

3.1 Omcirkel het juiste antwoord. 3.1 Vraag 1 Lees de uitspraken I en II en bedenk welke juist is/zijn. I Economie gaat over behoeften II Economie gaat over middelen A. I en II zijn beiden juist B. I is juist, II is onjuist C. II is juist,

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #10 januari 14 1 Wat komt er op ons af? Dekkingsgraad stabiel Alle pensioenen omhoog 2 Tijdelijke pensioenregeling 1 jaar verlengd 3 Anw-hiaatpensioenregeling

Nadere informatie

4.1 Klaar met de opleiding

4.1 Klaar met de opleiding 4.1 Klaar met de opleiding 1. Werken in loondienst - Bij een bedrijf of bij de overheid (gemeente, provincie, ministerie); - Je krijgt loon/salaris; - Je hebt een bepaalde zekerheid, dat je werk hebt,

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

1 140 miljard euro bij

1 140 miljard euro bij PRIVATE S.A. Page: 1+2 3 Circulation: 330835 92b4f4 1390 De Nieuwe Gazet No. of publications: 2 ECB drukt 1 140 miljard euro bij Met die som in 50 euro biljetten kan je de negen bollen van het Atomium

Nadere informatie

Aan de F 030 66 30 000 Federatie Werkgeversorganisaties Techniek (FWT> Tav. de heer H. van Luunen Postbus 930002 2509 AA Den Haag

Aan de F 030 66 30 000 Federatie Werkgeversorganisaties Techniek (FWT> Tav. de heer H. van Luunen Postbus 930002 2509 AA Den Haag QTEN Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Metaal T 0900 9690 (lokaal tarief) Aan de F 030 66 30 000 Federatie Werkgeversorganisaties Techniek (FWT> Tav. de heer H. van Luunen Postbus 930002 2509 AA

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Motivaties om op de PVV te stemmen

Motivaties om op de PVV te stemmen Motivaties om op de PVV te stemmen Voor: NPS/NOVA Mirjam Bartelsman Door: Kees Sanderse Research Executive Datum: 27 augustus 2009 Project: 90054 Copyright: Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Nadere informatie

Kopspandoek. Eric Krebbers

Kopspandoek. Eric Krebbers Kopspandoek Vandaag hebben iets meer dan 150 mensen in het centrum van Arnhem gedemonstreerd tegen Wilders en zijn kabinet. Tegelijk waren er ook demonstraties in Den Haag en Leeuwarden. De Arnhemse demonstratie

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis Opdrachtenblad Inleiding In 1929 brak een crisis uit die in korte tijd de economie in een groot deel van de wereld aantastte. De economische crisis zou jaren duren, tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Nadere informatie

De uitgebreide resultaten van het onderzoek zijn hieronder beschreven. Resultaten Brabantpanel-onderzoek Economische crisis april 2012

De uitgebreide resultaten van het onderzoek zijn hieronder beschreven. Resultaten Brabantpanel-onderzoek Economische crisis april 2012 Achtergrond onderzoek & respons Van 26 maart tot en met zondag 8 april 2012 is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Vervolgonderzoek financieel-economische crisis

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo 2010 - I

Eindexamen economie vwo 2010 - I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit

Nadere informatie

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Het Landelijk Bestuur vraagt het congres om in te stemmen met de onderstaande programmapunten. Het Landelijk Bestuur legt de volgende ontwerpteksten

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie