berichten over leerstoelen P. 21 Prof. Em. Chris Lefebvre Rudi Jennes, de garage als hightech bedrijf p. 16 is meer dan voetbal en carnaval p. 18 p.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "berichten over leerstoelen P. 21 Prof. Em. Chris Lefebvre Rudi Jennes, de garage als hightech bedrijf p. 16 is meer dan voetbal en carnaval p. 18 p."

Transcriptie

1 EKONOMIKA Magazine van de Ekonomika Alumni Driemaandelijks 67 ste jaargang januari - februari - maart 2011 Afgiftekantoor 3000 Leuven 1 berichten Rector Mark Waer over leerstoelen P. 21 Prof. Em. Chris Lefebvre over leven en werk p. 4 Rudi Jennes, de garage als hightech bedrijf p. 16 Pierre-Alain De Smedt, Brazilië is meer dan voetbal en carnaval p. 18

2 EDitoriaal Bijdragen tot welvaartscreatie [ Fa Quix ] Elk land dat vooruit wil, mikt op economische groei teneinde de welvaart te verhogen. In een land met een vrijemarkteconomie, zelfs wanneer deze sociaal en ecologisch gecorrigeerd wordt, zijn het miljoenen actoren die dagdagelijks met miljarden handelingen dit proces van welvaartscreatie tot stand brengen. De economie lijkt aldus op één groot zoemend mierennest. En toch is het geen chaos, niet in de economie noch in de mierennest. Ieder op zich in de economie neemt immers rationele beslissingen, of veronderstelt toch dat zijn/haar beslissingen rationeel zijn. Steeds met de bedoeling er het beste van te maken. En dat beste is voor iedereen anders: de ondernemers willen groeien en winst maken, de leraars en professoren willen hun leerlingen en studenten wijsheid en kennis bijbrengen, dienstenverstrekkers willen hun diensten zo optimaal mogelijk aan de man/vrouw brengen, en de ambtenaren zoeken naar vormen van goed overheidsbestuur. Dat zou het althans moeten zijn, voor ieder van ons, indien we naar het beste streven. En dan komen we onvermijdelijk uit bij de cruciale rol van de economisten in dit proces van vooruitgang en van welvaartscreatie: zij kunnen het verschil helpen maken. In de bedrijven zorgen de economisten voor de groeistimulans, in het onderwijs leiden zij de toekomstige managers, ondernemers, lesgevers en bestuurders op, in de sociaal-economische organisaties nemen zij een leidende maatschappelijke rol op zich, en bij de overheid zoeken zij naar de efficiëntste vorm van bestuursorganisatie. De bijdrage van de economist tot de welvaartscreatie is dus essentieel. En zeker in deze nog steeds volatiele economische tijden. In deze Ekonomika Berichten komen enkelen van die essentiële economisten aan het woord: mensen die het positieve verschil inzake welvaart en vooruitgang helpen maken. Bijvb. Professor Chris Lefebvre die zopas met emeritaat is gegaan en die zovelen van onze financiële economisten heeft opgeleid, of ondernemers zoals Bob Elsen en André Vanhaelewijck die steeds nieuwe opportuniteiten zien. Geen welvaartscreatie zonder economisten! Fa Quix Hoofdredacteur EKONOMIKA berichten januari - februari - maart EKONOMIKA berichten Driemaandelijks magazine van de Ekonomika Alumni Vereniging van Alumni van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen van de K.U.Leuven p.a. Regina Wolfs Naamsestraat Leuven Tel.: 016/ Fax. 016/ Hoofdredacteur: Fa Quix of Kernredactie: Egwin Avau, Peter Cuypers, Ludovic Deprez, Ruben Hamilius, Nancy Huyghebaert, Jürgen Vanhaverbeke en Edouard Verbeke. Fotografen: Jan Maryssael en Fa Quix Verantwoordelijke Uitgever: Freddy Nurski Pastoor Tillemansstraat Oud-Heverlee Productie: Decom NV t Hofveld 6C4, 1702 Groot-Bijgaarden Tel. 02/ Fax. 02/

3 Nieuw actieplan: om nog beter aan uw wensen tegemoet te komen [ Voorzitter Freddy Nurski ] Ekonomika Alumni is de vereniging van de Alumni van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen van de K.U.Leuven. Zij wenst de belangen van haar leden te behartigen, de contacten te bevorderen en aldus een informeel netwerk op te bouwen. De vereniging streeft deze doelstellingen na door geregeld kwalitatief hoogstaande opleidings- en sociale activiteiten te organiseren. Zij speelt daarbij in op nieuwe concepten en trends, maar met respect voor bestaande waarden en tradities. Door haar werking wil zij de ontplooiing van haar leden bevorderen en bijdragen tot de uitstraling van Ekonomika Alumni en van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen in het bijzonder. Dit is de officiële missie van uw alumnivereniging, en sinds vele jaren werken we gestadig verder aan de concretisering ervan. U ziet daar regelmatig de resultaten van, die gerealiseerd worden door tientallen bestuursleden steeds onder het motto Utile Dulci. Ten eerste is er de organisatie van bijscholingsactiviteiten door onze actieve vakgroepen, dit in nauwe samenwerking met de Faculteit. In het Woord van de voorzitter rubriek nieuwe academiejaar zal u ook hier nieuwe initiatieven zien die we samen gaan nemen. Ten tweede is er de netwerking: grotere nationale evenementen en vele regionale activiteiten brengen leden samen in dikwijls unieke en exclusieve bijeenkomsten waar jongeren rechtstreeks toegang hebben tot een groep met een rijke ervaring. Ten slotte zijn er een aantal ledenvoordelen die uw lidmaatschap concreet maken: kortingen in restaurants, op sportkaart en op activiteiten. Daar werken we aan. Wij doen verder inspanningen om als alumnivereniging beter tegemoet te komen aan uw wensen. Het ruime bestuur vertaalt een strategische oefening in een concreet actieplan waarover u in de volgende Berichten meer zal vernemen. In dit nummer van de Berichten maakt u alvast weer kennis met heel wat activiteiten van Ekonomika Alumni, en ook met de Faculteit. Wij hopen dat u dat zal enthousiast maken om naar een van onze volgende activiteiten te komen. Freddy Nurski Voorzitter inhoud Wie niet kan stilzitten kan nooit met pensioen gaan. Dat is het lot van prof. em Chris Lefebvre, die naast financieel-boekhoudige tips, ook vijf tips in L-en (lees: ellen) in petto heeft, voor de nieuwe generatie. Je bent jong en je wil wat. Een wereldreis bijvb. Of, waarom niet: een doctoraat. Maar dan, what s next? Die wereldreis dan maar, of is er nog een carrière na een academische aanloop? PhD Academy zoekt het antwoord bij zichzelf. Econoom, wereldreiziger, bandenspecialist, ondernemer, ja vooral ondernemer Bob Elsen heeft een boek geschreven, over JOKER, de reisonderneming die hij 30 jaar geleden heeft opgericht. Een andere economist, André Van Halewijck, geeft dit boek uit. De industrie als bron van welvaart. Daar moet je professor Robert Boute, van de KU Leuven en de Vlerick School niet meer van overtuigen. Meer zelfs, hij geeft aan hoe onze productiebedrijven nóg beter kunnen worden in productie en logistiek. Zeg niet meer gewoon garage wanneer u uw wagen voor onderhoud binnen doet. Vandaag zijn het high tech en merkbedrijven die topservice afleveren. Rudi Jennes legt het haarfijn uit. U hoeft niet te wachten tot het WK voetbal in 2014 of de Olympische Spelen in 2016 om eens een kijkje te gaan nemen in Brazilië. Pierre-Alain De Smedt vertelde op Ekonomika Brussel dat het daar nú gebeurt. januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 3

4 faculteit Stilzitten doe ik niet, dat is tegen mijn beginselen! - een interview met kersverse professor emeritus Chris Lefebvre Vanaf 1 oktober 2010 werd prof. dr. Chris Lefebvre toegelaten tot het emeritaat, na een succesvolle academische carrière aan de Katholieke Universiteit Leuven. Vele Ekonomika Alumni werden door hem gevormd. Een terugblik op leven en werk. EKONOMIKA berichten januari - februari - maart Om te beginnen bij het begin: prof. Lefebvre, waarom heeft u er destijds voor gekozen om economie te gaan studeren? Chris Lefebvre: Allereerst moet u weten dat het in mijn tijd niet evident was om als jongeman uit een klein West-Vlaams dorp van 700 inwoners, een echt boerengat zoals ze zeggen, na de humaniora verder te gaan studeren. Afgezien van de seminaristen was ik de eerste universitair in ons dorp. Daarmee zorgde ik ineens voor een nieuw gesprek- en roddelonderwerp voor menig dorpsgenoot (lacht). Als enige universitaire student had ik eigenlijk niemand om op terug te vallen, niemand die me kon sturen in mijn studiekeuze. Ook van uitgebreide infodagen was er in die tijd nog geen sprake. Zo startte ik oorspronkelijk in de studie Romaanse filologie, geïnspireerd door mijn liefde voor literatuur. In faculteit dat eerste jaar bleek echter dat ik die opleiding [ Prof. Dr. Chris Lefebvre ] met het verkeerde idee had aangevat. Teveel taalkundige vakken en een gebrek aan de literatuur waarnaar ik zo had uitgekeken. Dat bracht me tot de beslissing om mijn ouders te vragen voor een tweede start, in een andere opleiding. Ik herinner me de woorden van mijn vader nog levendig: Je kan toch niet elke week van richting veranderen zoals van ondergoed! Uiteindelijk hebben ze toch toegestemd en koos ik voor mijn andere grote interesse: economie. Ik opteerde hierbij voor een specialisatie in het bank- en financiewezen. Hoe bent u dan vanuit West- Vlaanderen in Leuven terecht gekomen? Leuven is een kleine stad, hetgeen in mijn ogen altijd een troef is geweest voor een studentenstad. Ook herinner ik mij dat onze leerkrachten van de humaniora destijds een bezoek aan de Gentse en Leuvense universiteit voor ons hadden geregeld. Het onthaal in Leuven was toen betrekkelijk warmer dan in Gent. Daarbij kan ik ook niet ontkennen dat mijn moeder een rol kan hebben gespeeld in mijn keuze voor Leuven. Zij is namelijk naar school geweest in het Heilig Hart Instituut in Heverlee. Komen studeren in Leuven was misschien ook een beetje teruggrijpen naar haar roots. Was het altijd al uw ambitie om professor te worden? Neen, ik ben daar eerder ingerold. Na mijn tweede licentie wou ik graag nog verder studeren. Ik heb mijn ouders toen gevraagd om mijn bijkomende studies te prefinancieren, om mij als het ware een studielening te geven. Toen ik startte aan de opleiding tot licentiaat-doctorandus, had ik eigenlijk alle vakken waarnaar mijn voorkeur uitging reeds gevolgd. Vandaar dat ik het vak waar ik de minste affiniteit mee had toch heb genomen. Zo kreeg ik plots twaalf uren per week boekhouden. In het begin konden mijn medestudenten en ik, vooral door onze theoretische achtergrond in het boekhouden, amper mee met de les. Maar eens je je in een vak verdiept, meer inzichten verwerft en het echt onder de knie krijgt, wordt het pas leuk. Ik ben dus eerder per toeval tot mijn huidig vakgebied gekomen. En dan eindelijk aan het werk? Tijdens dat vijfde jaar ben ik halftijds beginnen werken in het toenmalige Vervolmakingcentrum voor Bedrijfsleiding en Administratie van de KULeuven, waar ik ook na mijn studies aan de slag bleef. Daar leerde ik wat er leefde in de bedrijfswereld. Zo hadden wij bijvoorbeeld een belangrijke bijdrage aan het Koninklijk Besluit op de financieel-economische informatie aan de ondernemingsraad van november Het vervolmakingcentrum was een succesformule. Tot de financiering op de helling kwam te staan en er uiteindelijk minder en minder geld over de

5 faculteit brug kwam. Heel wat mensen beslisten om het centrum te verlaten en werden door de universiteit overgenomen, binnen diverse faculteiten. Zo kwam ik als assistent terecht op de faculteit economie van de KULeuven (toen nog FETEW, nu FEB). Daar hielp ik bij de oprichting en de uitbouw van het postgraduaat in de bedrijfskunde. Na een zestal jaar werd ik, als professor, directeur van deze opleiding. U staat bekend als iemand die zeer veel heeft gedaan voor de internationalisering van de faculteit en de universiteit. Kunt u dat wat verder toelichten? prof. dr. Lefebvre is doctor in de toegepaste economische wetenschappen (KUL). Als gewoon hoogleraar doceerde hij aan de Leuvense universiteit het vak algemeen boekhouden, vennootschapsboekhouden en de capita selecta vennootschapsboekhouden, advanced accounting and consolidation, European accounting systems en het seminarie financieel boekhouden. Aan de Universiteit Antwerpen doceerde hij als deeltijds hoogleraar vennootschapsboekhouden en Managerial Accounting (MBA). Hij was tevens gastprofessor aan de universiteiten van Glasgow, Poitiers, Warschau, Coïmbra, Sint-Petersburg en Lille. Na opnieuw een zestal jaren werd ik verantwoordelijk voor het Erasmusprogramma. Internationalisering heeft me altijd nauw aan het hart gelegen. Internationalisering was belangrijk voor de universiteit, al zag toen niet iedereen dat in. Nu is er niemand die nog een vraag stelt naar de mogelijkheid voor studenten om, academisch erkend, in het buitenland te gaan studeren. Dat is ooit helemaal anders geweest. Zelf heb ik als student een vak van Jan Tinbergen in Rotterdam gevolgd, waarna ik toch tevens het Leuvense corresponderende vak moest afleggen. Wat ik buiten mijn Leuvense opleiding deed, kon niet academisch erkend worden. Jan Tinbergen was Nobelprijswinnaar Economie notabene! We hebben echt zwaar moeten debatteren en lobbyen om duidelijk te maken dat internationalisering voor studenten moet kunnen. Ik heb echt veel dynamiek en creativiteit aan de dag gelegd om dat erdoor te krijgen. Medio jaren tachtig kon een kwaliteitscreening van universiteiten beginnen. Dit leidde in tot de eerste echte uitwisselingen. Mijn rol toen was vooral het evalueren van programma s, erop toezien dat volwaardige programma s konden worden gevolgd en netwerken coördineren. Het heeft enorm motiverend gewerkt om, de eerste keer dat je studenten naar het buitenland stuurt en ze na zes maanden terugkeren, te zien hoe ze zijn gegroeid tot jonge mensen met heel veel mogelijkheden en capaciteiten. Dat was voor mij een beloning. Daarvoor deed ik het. Hoelang heeft u het Erasmusprogramma getrokken? Negen jaar was ik Erasmuscoördinator, tot ik in 1995 directeur internationale relaties voor de hele Leuvense universiteit werd. Met de moeilijkheden ten gevolge van de nieuwe organisatie van de studie en de veranderingen in de diplomaruimte op komst, heb ik Erasmus een drietal jaren geleden opnieuw opgepakt, om mee te helpen deze veranderingen binnen onze faculteit door te voeren. Het was erg leuk om bij Prof. Lefebvre is examinator voor het ingangsexamen boekhouden en financiële analyse van het I.B.R. en was gedurende verschillende jaren jurylid van de eindestage examens van het IDAC (nu IAB). Hij is eveneens lid van het programmacomité van het postacademisch vormingsprogramma over Multidisciplinair Forensic Onderzoek van de KUL, waarin hij de module Forensic Accounting doceert. Samen met collega Vertonghen schreef prof. Lefebvre een standaardboek over Vennootschapsboekhouden. Zijn wetenschappelijke interesse gaat uit naar internationale accounting aspecten (consolidatie, vreemde munt), Belgisch boekhoudrecht, accounting regulation, enforcement mechanismen, true and fair view, segmental reporting and cash flow reporting, creative accounting and forensic auditing. deze terugkeer te merken dat de laatste schalen, die ik maakte voor het converteren van punten tussen onderwijsinstellingen van verschillende landen, na tien jaar nog steeds werden gebruikt door de faculteit. Zo slecht zullen die dan toch niet geweest zijn! (lacht) Zijn er bepaalde dingen erg veranderd tussen nu en het begin van uw carrière in bijvoorbeeld het onderwijs, de studenten, de faculteit? Dat denk ik wel. Ik denk dat de leerstof technischer, complexer en uitgebreider is geworden. Wij hadden wel veel vakken en veel examens op korte periode, maar ik heb de indruk dat de complexiteit en de techniciteit van de vakken is toegenomen. Ook heb ik een positieve ervaring, dat is denk ik vooral vanuit mijn internationale groep, met het werk dat studenten doen en de ernst die ze hierbij aan de dag leggen. Sommigen beweren dat je aan studenten niets mag vragen. Dat is misschien de ervaring van collega s, maar niet de mijne. Ik vind dat de studenten van vandaag zich enorm inzetten om de doelstellingen die ze voor zichzelf zetten te bereiken en dat deze doelstellingen bovendien niet minimalistisch zijn. januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 5

6 faculteit EKONOMIKA berichten januari - februari - maart Een verandering is ook de enorme administratieve rompslomp die steeds lijkt toe te nemen. De manier waarop papier gecreëerd wordt, is enorm. Het houdt niet op met evaluaties, het aanvragen van cursuswijzigingen, et cetera et cetera. Ik krijg de indruk dat de overheid vaak procedures omwille van procedures instelt en niet zozeer voor een betere werking of versoepeling. We worden overstelpt met papier, papier en nog eens papier en dat in een periode waarvan onze proffen informatica destijds zeiden: Jongens, informatica, dat is het van het. We gaan naar een faculteit paperless society. Zien jullie die paperless society? (Wij zien enkel stapels en stapels te verbeteren examens en te verwerken programmawijzigingen.) Het is er dus echt niet minder op geworden, integendeel. En leeft het universitas idee vandaag nog? Ja, ik heb gemerkt dat het universitas idee echt leeft. Ik ondervond zeer positieve contacten binnen de universitaire gemeenschap. Niet alleen met collega s binnen de faculteit, maar ook daarbuiten. Ik ga graag eens kijken in andere faculteiten, om te zien wat daar leeft. Dit leidt tot interessante contacten en leerrijke samenwerkingen. Zo zal ik aan de faculteit van letteren en wijsbegeerte een lezing geven over Simon Stevin en de boekhoudtheorie van 1607, die werd geschreven in het Middelnederlands. Ik heb dergelijke contacten altijd als een verrijking ervaren. Ook als student al: ik zat bewust elk jaar op een ander kot, om ook met studenten van andere faculteiten contacten te kunnen leggen. Een houding van openstaan voor andere invloeden brengt naar mijn mening toch een zekere verrijking met zich mee. Heeft u nog tips voor de nieuwe generatie? Bij het ouder worden heb ik de beginselen van Lefebvre, de 5 L en, geformuleerd (lacht). De eerste L staat voor lezen en leren : blijf intellectueel actief, breid je kennis uit. De tweede L is die van lopen, in beweging blijven, dingen doen. Dan, ten derde, hoort men emotioneel betrokken te blijven op de kleine en de grote wereld ik noem dat liefhebben. Hiermee doel ik op aandacht voor wat er omgaat in je gezin, bij je kinderen, bij je kleinkinderen. Maar ook voor wat er omgaat in de ruimere wereld. Denk aan fraude, ethische aspecten en zo meer. De vierde L staat voor loslaten. Men moet kunnen zeggen: ik houd niets. Wanneer er cursussen aan mij werden of worden gevraagd, maak ik daar nooit een probleem van. Als het kan helpen bij de ontwikkeling van de carrière van een jonger persoon, doe maar. En ten slotte, om de zaak te relativeren, de laatste L, voor voldoende lachen. Dit is de boodschap die ik vooral wil overbrengen aan de generatie die komt: je moet voldoende relativeren. Onderzoek is belangrijk, maar verlies ook emotionele behoeften van jezelf en je omgeving niet uit het oog. Wat zijn, nu u met emeritaat bent, uw belangrijkste plannen voor de nabije toekomst? In het kader van mijn beginselen leren en in beweging blijven zijn er heel wat projecten. Ten eerste heeft de faculteit gevraagd om nog de cursus forensic accounting te geven en om de inloopperiode rond de nieuwe voorstellen voor Erasmus te doen. Ook mijn vak aan de universiteit van Antwerpen blijf ik voorlopig doceren. Gezien het ministerie van onderwijs, nu ik mijn pensioen krijg, niet meer kan betalen, gebeurt dat pro deo. Daar heb ik echter geen probleem mee, per slot van rekening zijn dit eveneens mijn hobby s. Verder ben ik actief lid van een microkredietorganisatie, waardoor ik mij blijf inzetten voor ontwikkelingslanden. Ook ben ik, op vraag van de overheid, actief in twee kerkbesturen. Ik blijf in het administratief en financieel comité van de Coimbra Group in Brussel. Wat ik heb opgegeven is de financiële supervisie van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten, hetgeen ik ondertussen toch een tiental jaren deed. Op vlak van onderzoek ga ik zeker werk maken van mijn onderzoek dat nooit gefinancierd is geraakt omdat het tussen twee stoelen viel, maar dat mij dicht aan het hart is blijven liggen: de geschiedenis van het boekhouden, meer bepaald voor de periode Echt op rust gaat u dus niet, zo blijkt. Neen, dat is tegen mijn beginselen hé! Weet je, wat ouder worden heeft een mooie kant, zeker als je het geluk wordt gegund om in goede gezondheid te blijven en te kunnen werken. Je kunt zaken vanuit een ander perspectief bekijken, als je jong bent zit je er middenin. Ik ga niet actief betogen, wat niet wilt zeggen dat ik mij niet ga inzetten voor een aantal zaken. Ik ga niet pintelieren in de Dulci, maar als studenten dingen organiseren en ik kan erbij zijn, wil ik er wel bij zijn. Lui lekker voor de televisie liggen is niets voor mij. Ik probeer het wel eens, maar dan val ik in slaap omdat ik het niets doen niet gewend ben. Er zijn uitdagingen genoeg, ik wil met een toekomstperspectief blijven leven. Joost KOENTGES Heidi GABEL

7 Life after the PhD Is er nog leven na het doctoraat? PhD ACADEMY Wat beduusd en een half uur te vroeg, komt de eerste doctoraatsstudent de aula binnen waar die avond de PhD Academy (zie kader) een infosessie organiseert over Life after the PhD. Hijzelf is nog maar een goed anderhalf jaar bezig aan zijn doctoraat, maar is nu al benieuwd naar de mogelijkheden erna. Geen twijfel bij hem dat er een leven is na het behalen van een doctoraat, maar hoe mag dat er dan wel uit zien? Omdat elk jaar enkele tientallen doctoraatsstudenten afstuderen aan de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen (FEB) en het merendeel van hen zich deze vraag wel eens zou kunnen stellen, nodigde de PhD Academy zes sprekers uit die net of enkele jaren geleden hun doctoraat aan deze faculteit behaalden: twee ervan kozen voor een academische carrière, de vier anderen kozen voor een carrière in de private sector. Eerste aan het woord was Stijn Kelchtermans. Hij behaalde zijn doctoraat in 2007 bij het departement Managerial Economics, Strategy and Innovation (MSI). Vandaag werkt hij als associate professor aan de HUB. Tweede was Kristof Stouthuysen. Hij studeerde af in 2010 bij het departement Accountancy, Finance and PhD ACADEMY Insurance. Momenteel is hij assistant professor bij de Vlerick Leuven Gent Management School. Nadien kwam de Griekse Elissavet Lykogianni aan het woord. Zij behaalde haar doctoraat in 2007, ook bij het departement MSI. Nadien ging ze als consultant aan de slag bij IDEA Consult. Olivier Lambrechts studeerde af in 2007 bij het departement Kwantitatieve Beleidsmethoden en Beleidsinformatica (KBI). Na enkele jaren bij McKinsey and Company stapte hij in het familiebedrijf. Gerd Küpper promoveerde in 2010 bij het Centrum voor Economische Studiën (CES) en werkt sinds kort als marktanalist bij GDF Suez. Jan Adem tenslotte beëindigde zijn doctoraatsstudies in 2004, ook bij het departement KBI, en werkt momenteel als modeller bij ING. Laura Nurski [ Kristof Stouthuysen (Vlerick), Olivier Lambrechts (Lambrechts), Jan Adem (ING), Elissavet Lykogianni (IDEA Consult) en Gerd Küpper (GDF Suez) ] januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 7

8 PhD ACADEMY De PhD Academy FEB is een organisatie van en door PhD studenten aan de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen KULeuven. De PhD Academy wil een sociaal en professioneel netwerk voor PhD studenten opzetten en de contacten tussen huidige, toekomstige en gewezen PhD studenten verbeteren. De activiteiten van de PhD Academy staan open voor al het assisterend en bijzonder academisch personeel van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen en ook voor PhD alumni. Unif of privé? Alle sprekers beklemtoonden dat men met een doctoraat van de faculteit FEB nog alle richtingen uit kan. Voor de zoektocht naar een baan na het doctoraat, gaven ze de toekomstige doctores alvast twee tips: begin op het juiste moment te zoeken naar een baan - i.c. wanneer het doctoraat er zo goed als helemaal ligt, maar neem voldoende tijd om de verschillende opties tegen elkaar af te wegen. Een evidente vraag na het behalen van een doctoraat is dan ook of men voor een academische carrière PhD ACADEMY opteert, dan wel voor een baan in de private sector of elders. Een van de sprekers wees hierbij op het niet onaanzienlijke verschil tussen het academische werk tijdens en na het behalen van het doctoraat. Zo blijkt dat het maken van een doctoraat geen goede voorspeller is van wat een academische baan inhoudt. Terwijl veel doctoraat-studenten het gevoel hebben steeds met hetzelfde bezig te zijn, is men als postdoctoraal academicus vaak niet alleen bezig met onderzoek, maar ook met les- geven, onderzoekslijnen uitzetten, in adviesraden zetelen etc. Dit brengt heel wat tijdsmanagement met zich mee, maar ook een grote persoonlijke vrijheid en verscheidenheid in het werk. Kiest men niet voor een academische carrière, dan beschikt men als doctor toch over een aantal specifieke kwaliteiten, waar men zich tijdens het maken van een doctoraat misschien niet altijd even bewust van is. Een doctoraat maken getuigt in de eerste plaats van doorzettingsvermogen. Doctoraatstudenten worden immers pas finaal beloond na een inspanning van (ongeveer) vier jaar. Een doctoraatstitel verraadt ook een sterk probleemoplossend vermogen. Bovendien beschikt een doctoraatsstudent aan het einde van de rit over een aantal specifieke sociale vaardigheden dankzij het geven van lessen, het begeleiden van thesissen, internationale ervaringen via conferenties, enz. Andere vaardigheden De vier sprekers die na hun doctoraat de stap naar de private sector zetten, merkten echter ook dat het doctores aan bepaalde vaardigheden die nodig zijn in de private sector ontbreekt. Ten eerste, een doctoraat maken blijft in vele gevallen een individuele verwezenlijking, terwijl het in de private sector onontbeerlijk is om in team te kunnen werken. Ten tweede, als doctor heeft men dan wel een grondige theoretische kennis opgebouwd, in de private sector dient men ook over voldoende praktische kennis te beschikken. Ten derde, doctores zijn het gewend om een probleem grondig uit te diepen, terwijl men in de private sector hier niet steeds de tijd voor heeft. EKONOMIKA berichten januari - februari - maart Laura Nurski [ Jan Adem behaalde zijn doctoraat in 2004 en werkte sindsdien in verschillende functies bij ING ] Alles op een rijtje gezet, zijn alle sprekers het erover eens dat de toekomstige doctores de sleutel in eigen handen hebben. En hoe meer men de sterktes en zwaktes van een doctoraat kent, hoe steviger men deze sleutel in handen heeft. De verscheidenheid van sectoren waarin de zes sprekers vandaag werken, illustreert alvast dat de mogelijkheden na een doctoraat bijzonder uitgebreid zijn. De PhD Academy draagt met avonden als deze haar steentje bij aan een weldoordachte beslissing voor de nieuwe lichting doctores. De doctoraatsstudent die die avond als eerste in de aula zat, overweegt tijdens het glaasje naderhand alvast zijn opties. Een ding is hem wel duidelijk: er is een leven na het doctoraat en het ziet er lang niet slecht uit. Linda VAN BOUWEL Kobe Van Itterbeeck

9 Bob Elsen - Touroperator Joker is grensverleggend ondernemen BOEKONOMIKA Bob Elsen, Ekonomikalid (TEW, promotie 1969) heeft een boek geschreven. Over de vele passies in zijn leven. Reizen is er één van. En de reisonderneming Joker die hij in 1981 heeft opgericht staat hierin centraal. Wij hadden daarover een gesprek met hem. En u zal merken: Leuven, de faculteit economie (FEB) en Ekonomika Alumni zijn nooit ver weg. Uw eerste reis als reisbegeleider was in de zomer van 1968, in opdracht van het bestuur van Ekonomika-studenten. Hoe ging dat toen in zijn werk? Bob Elsen: Toen vond er nog elke zomer een studentenreis plaats. De bestemming voor zomer 68 was Moskou en Leningrad (nu Sint- Petersburg), die toen nog achter het IJzeren Gordijn lagen in communistisch Europa. Ik was op de vakantiebeurs in Brussel op een zekere Claude gevallen die mij toen een originele formule, met name met bus en tenten, naar Moskou voorstelde voor de ongelooflijke prijs van nu omgerekend 200 euro p.p. voor drie volle weken via Praag, Warschau, Minsk, Smolensk, en terug naar huis via Leningrad, Helsinki, Stockholm, Kopenhagen en Hamburg, meer dan km. We vertrokken in Leuven op 19 juli 1968 met 26 enthousiaste economiestudenten, en kwamen op 12 augustus met evenveel terug (lacht). Het was een memorabele reis. Daar heb ik de reismicrobe te pakken gekregen. moette ik Jos Clijsters, oud-preses, die voor de toenmalige Paribas Bank werkte waar professorbankier wijlen Bob Vanes de scepter zwaaide. Jos bracht mij in contact met de bekende touroperator Airtour 2000, mee in handen van Paribas via haar T-Holding. Ik mocht er mijn ideeën van een jongerentouroperator voorstellen: Jong (vlot, dynamische aanpak, kameraadschappelijke sfeer), Open (tolerant in groepsreizen, respect voor andere culturen en volkeren), Kreatief (nieuwe reisformules gericht op ontdekking, verrijking en contact, interactief, zin voor initiatief). Jong, Open en Kreatief werd dan JOKER en de basiswaarden van toen gelden nog steeds. Daarna heeft u als reisbegeleider uw schouders gezet onder de organisatie Vlaamse Jeugd en Studenten Toerisme Jest. Bob Elsen: Dat was eind 1971, op vraag van Gonzales d Alcantara die samen met mij zijn alternatieve legerdienst vervulde op Wetenschapsbeleid. Ik heb dat tot 2005 gedaan, toen Jest over Jest-Animatie, Pik-Nik Reisbegeleiding overging in Karavaan. Bij Jest heb ik de kracht van de informele organisatie geleend: het is immers een vrijwilligersorganisatie en die functioneert helemaal anders dan een formele lijnstructuur. Je werkt op vertrouwen en motivatie, met informeel leiderschap, met mensen die betrokken zijn bij de organisatie. Expliciete job descriptions, regels en procedures werken er niet. Maar geef hen zinvolle opdrachten, geef verantwoordelijkheid en vertrouwen, en deze mensen overstijgen zichzelf. Joker komt pas in 1981 om de hoek kijken. Bob Elsen: In de slipstream van het 15 e Vlaams Wetenschappelijk Economisch Congres dat Ekonomika in opdracht van de faculteit en de Vereniging voor Economie organiseerde ont- [ Bob Elsen ] januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 9

10 BOEKONOMIKA concurrentie in de reissector hard maar wij zijn altijd trouw gebleven aan onze basisprincipes en dat heeft ons succes verzekerd. Voor de ondernemers onder ons: in het boek kan u de woelige opstart van de NV Joker in 1981 uitgebreid lezen: een verhaal van tegenslag, doorzetting en uiteindelijk creatieve oplossingen. Wat zijn nu enkele kerncijfers van Joker NV vandaag? Bob Elsen: Onze verkoopcijfers bedragen zo n 43 miljoen euro per jaar en komen zowel uit onze reisproducten als uit de verkoop van (verre) vliegtuigtickets waarin wij ook gespecialiseerd zijn. En al zijn de marges klein, wij blijven een rendabele reisonderneming. [ Bob Elsen met voorzitter Freddy Nurski ] JOKER is een nichespeler in de reismarkt die zeer concurrentieel is. Kan u zich daar goed in handhaven? Bob Elsen: Wij mikken op een welbepaalde doelgroep, die eigenlijk zichzelf vindt. Het grootste deel van onze klanten hebben hogere studies gedaan, zijn meestal single, houden van avontuurlijk reizen en ontmoeting, en hebben een open geest. Onze doelgroep situeert zich hoofdzakelijk tussen 25 en 40 jaar. Er vallen dus regelmatig klanten weg, maar we vinden er steeds nieuwe. Zowat 50% van onze klanten op jaarbasis zijn nieuwe klanten. Natuurlijk is de Hoe ziet u de toekomst voor Joker? Bob Elsen: Wij zoeken een rustige, gecontroleerde groei die zeker rendabel moet blijven. De liquiditeitspositie, zéér belangrijk voor een reisonderneming, wordt strikt bewaakt, en wij proberen onze beperkte maar stabiele klantengroep (zo n 20% van de potentiële vakantiegangers) met innovatieve reisconcepten te verrassen. In 2000 hebben wij ook Anders Reizen overgenomen, complementair met ons en gespecialiseerd in wandelvakanties. U heeft de activiteiten verder gediversifieerd met bv. de ViaVia-reiscafés, en de Living-Stone Dialoog. Kan u daar wat meer over vertellen? EKONOMIKA berichten januari - februari - maart Het boek Joker Grensverleggend Ondernemen. De wereld als speelveld. is het verhaal van Bob Elsen, stichter van reisonderneming Joker. Uitgeverij Van Halewyck brengt op een bijzonder fraai geïllustreerde wijze het meeslepende verhaal van Bob Elsen van zijn periode van reisbegeleider over Joker tot zijn recentste initiatief van het Living Stone Centrum voor intercultureel ondernemen dat hij samen met de K.U.Leuven opstartte. Het is ook het verhaal van een echte ondernemer: met visie en passie, maar ook een verhaal van tegenslagen en toch opnieuw doorzetten. En zoals het een ondernemer betaamd: zoeken naar creatieve oplossingen. Met succes. Bob Elsen is ook een ondernemer met een menselijk gelaat: mensen gaan vóór cijfers. Joker, grensverleggend ondernemen. De wereld als speelveld Bob Elsen uitgeverij Van Halewyck, 2011, 192 blz. ISBN

11 BOEKONOMIKA Bob Elsen: U vindt er alles over plus pittige anekdotes in mijn boek (knipoog). Eigenlijk zijn deze initiatieven ontstaan vanuit mijn overtuiging dat wij een soepele, veranderingsgezinde organisatie moeten zijn en blijven. De eerste wat onorthodoxe stap was de uitbouw vanaf 1995 van het ViaVia-reizigerscafénetwerk. Na 2005 volgt het Living Stone Centrum voor Intercultureel Ondernemen. En in het kielzog van beide ontwikkelingen aan de rand van Joker krijgt de vzw Living Stone Dialoog nieuwe veerkracht, waarover zo meteen meer. De ViaVia reiscafés zijn eigenlijk een ontmoetingsplaats voor reizigers en de lokale bevolking. Het moeten sfeervolle, plezierige, lekkere en hygiënisch goed gerunde eetcafés zijn. Met een goede toog, en reisinformatie, uitstappen, tentoonstellingen, taal-, kook-, muziek- en danscursussen. In de meeste ViaVia s kan men overnachten. Tussen midrange en low budget van Lonely Planet. Vermits wij bij voorkeur de cafés kopen moet dit alles natuurlijk geschraagd worden door een vennootschap, de cvba The Living Stone. Er zijn nu 15 ViaVia cafés, wereldwijd. De uitbating van de cafés gebeurt door zelfstandige uitbaters die voor het exploitatieresultaat verantwoordelijk zijn. Het eerste ViaVia Reiscafé werd in 1995 in Heverlee geopend aan de Naamsesteenweg, waar economiste Arlette Wils nog steeds één van de drie enthousiaste mede-uitbaters is. Het stimuleren van het Duurzaam Toerisme, hier en in het Zuiden, met goed opgeleide reisbegeleiders, vinden we terug in uw Living Stone concept? centrum is er een academische component en een operationele component. Voor de academische programmatie staat het HIVA in, wij voor de operationele. De westerse wereld ziet haar voorrangspositie afbrokkelen en niet-westerse cultuurzones stellen zich steeds zelfbewuster op. Succesvol internationaal ondernemen of samenwerken, vraagt dat men zich vertrouwd maakt met de stijl en de organisatiestructuur van niet-westerse groeilanden. Op 9 december 2005 werd in de Universiteitshallen het Living Stone Centrum voor Intercultureel Ondernemen plechtig opgericht. We zetten een nieuw reisconcept in de markt. Living Stone Gateways zijn ontdekkingsreizen naar de geglobaliseerde wereld, om onbevangen andere culturen te leren kennen. Het is een ervaringsgericht leertraject. Ik ben nu weer met plezier reisbegeleider. U bent nu 63. Hoe lang wilt u nog verder doen met dit zeer drukke leven? Bob Elsen: bij de verkoop van onze bandencentrale Dupont in 2005 steeds mijn hoofdactiviteit geweest nam ik mij voor om rustiger te gaan werken. Dat is niet uitgekomen, vooral door dat Living Stone Centrum. Ik reis drie maanden per jaar. Vanuit Joker is er de vraag of ik in 2012 nog een laatste keer voor zes jaar als afgevaardigd bestuurder meega. Dat wordt dan mijn laatste mandaat. Ervoor zorgen dat men erna op eigen kracht verder kan. Fa QUIX Bob Elsen: Inderdaad, om toerisme in te zetten als hefboom voor duurzame ontwikkeling en strijd tegen armoede neem ik in januari 2001 het initiatief voor de oprichting van de vzw Living Stone Dialoog. Dat moet de projecten structuur en continuïteit geven. Deze projecten omvatten train the trainers-opleidingen, steun aan lokaal ondernemerschap, Noord- Zuiduitwisselingen, wisselwerking rond duurzaam toerisme, Uiteindelijk is deze bekommernis uitgemond in het Living Stone Centrum samen met de K.U.Leuven. Hoe is dit tot stand gekomen en wat is de doelstelling van dit centrum? Bob Elsen: Eenvoudig, ik heb professor Koenraad Debackere, algemeen beheerder van de K.U.Leuven ervan kunnen overtuigen mee te stappen in een centrum waar duurzaam ondernemen in een interculturele wereld, een problematiek die in de toekomst enkel belangrijker zal worden, in de schijnwerpers wordt gezet. In het André Van Halewyck André Van Halewyck is ook een Ekonomika-lid en een in Vlaanderen beroemde uitgever. Zo heeft hij ook dit nieuwe boek van Bob Elsen over Joker uitgegeven. Over de uitgever-ondernemer André Van Halewyck brengen wij in de volgende Ekonomika-Berichten van juni 2011 een uitgebreid portret. januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 11

12 PRODUCTIE & LOGISTIEK Management van supply chain risico s kan miljoenen besparen Supply chain managers weten doorgaans goed hoe ze moeten omgaan met onzekerheid in de logistieke keten. Een groot deel van hun taak bestaat er immers in om zich op een kostenefficiënte manier in te dekken tegen onzekerheid door het inzetten van veiligheidsbuffers in voorraad en capaciteit. Maar wat gebeurt er als de fabriek van je voornaamste leverancier getroffen wordt door een aardbeving, of wat als je grootste klant plots het faillissement aanvraagt en geen bestellingen meer plaatst? De kans dat het zich voordoet, is misschien niet erg groot, maar de potentiële impact op de logistieke keten is enorm. Op 2 maart 2011 verzamelden meer dan 60 alumni voor een avondseminarie over dit thema van de vakgroep Productie & Logistiek (P&L). Drie sprekers, Prof. Behzad Samii (Vlerick Management School), Franky Veryser (Solutia) en Willy Vyncke (Vereniging voor Inkoop en Bedrijfslogistiek), bogen zich over de vraag hoe we de potentiële risico s kunnen identificeren, en hoe we een plan kunnen opzetten om ons in te dekken tegen deze risico s. EKONOMIKA berichten januari - februari - maart PRODUCTIE & Waar het beheersen van financiële risico s in de meeste bedrijven alom tegenwoordig is, blijkt dat het managen van supply chain risico s jammer genoeg nog altijd stiefmoederlijk behandeld wordt. Nog te weinig bedrijven zijn zich bewust van de mogelijke impact die risico s hebben op de werking van hun supply chain. Toch kan anticiperen op mogelijke supply chain risico s heel wat kosten besparen. Getuige hiervan het (intussen alom geciteerde) voorbeeld van de verschillende aanpak van Ericsson vs. Nokia. In maart 2000 trof de bliksem een energievoorziening in New Mexico, waardoor er brand uitbrak in de halfgeleiderfabriek van Philips. Ericsson, een belangrijke klant van de fabriek, nam een afwachtende houding aan, het ging immers slechts over een klein brandje. Nokia, een andere klant van de fabriek, startte een intensief monitoringprogramma, waarbij de status elk uur werd geëvalueerd en het begon uit te kijken om bestellingen te switchen naar andere Philipsfabrieken en naar andere leveranciers. Door rook en stof bleek uiteindelijk een groot gedeelte van de clean-rooms van de fabriek vervuild, waardoor het opruimen weken zou duren. Het resultaat van de brand was dat Ericsson geen andere bron voor chips had, waardoor het 400 miljoen dollar aan sales verloor (aan Nokia). You are only as resilient as the weakest link in your supply chain Bij het definiëren van een risicostrategie is het belangrijk om eerst de verschillende risico s en kwetsbaarheden in kaart te brengen. De recente trend naar een lean supply chain zorgt er voor dat we minder buffers aanhouden en dus zijn we meer kwetsbaar voor mogelijke risico s. Supply chain risico s kunnen zich voordoen bij toeleveringen, bij interne operaties, maar ook aan de vraagzijde (denk maar aan producten die sterk subsidiegebonden zijn, zoals zonnepanelen). Het identificeren van deze risico s is geen eenvoudige taak. Het chemiebedrijf Solutia heeft samengewerkt met partners uit de academische en consulting hoek om een simulatietool op te stellen die hen toelaat om de supply chain risico s beter te begrijpen en de financiële impact op de EBITDA ervan in te schatten ( What if scenario s). De eerste stap is om de belangrijkste leveranciers, klanten, capaciteitsbronnen, distributiecentra en distributiestromen te onderkennen, alsook de locaties en voorraden van componenten en eindproducten. Op basis van deze analyse kunnen de potentiële oorzaken van risico s benoemd worden en kan de mogelijke impact ervan ingeschat worden. Vragen zoals wat zou er gebeuren als een specifieke leverancier wegvalt of een maand niet levert?, wat zou er gebeuren als de vraag met 20% naar beneden of naar boven zou gaan? of wat als deze klant ongeveer een maand niet betaalt? helpen bij het onderkennen van de effecten van risico s. Deze maand en 20% zijn fictief, maar geven een indicatie van een knelpunt dat realistisch genoeg is. Ieder risico vereist een eigen wijze van aanpak. Prof. Yossi Sheffi van MIT, de goeroe als het over supply chain risk management gaat, classificeert risico s op basis van de waarschijnlijk-

13 heid dat deze risico s zich voordoen, en de potentiële gevolgen ervan. Supply chain managers houden zich dagelijks bezig met het managen van risico s zoals de sluiting van een haven en transportonderbrekingen, terwijl andere risico s zoals o.a. het falen van een IT-systeem, boekhoudkundige problemen en technologische veranderingen e.a., te vaak verwaarloosd worden. Deze kunnen echter desastreuze gevolgen hebben op de winstgevendheid en het voortbestaan van uw onderneming. Flexibel supply chain Gebaseerd op deze analyse kan nagedacht worden over korte en lange termijn maatregelen om de risico s te beheersen. Daarbij bestaat een duidelijk beeld van de invloed van risico s op sales, inkoopkosten, winst en reputatie. Risico s kunnen soms verminderd worden door je daarop voor te bereiden. Maar de beste stap die ondernemingen kunnen zetten, is het vergroten van de flexibiliteit van de supply chain. Dit zorgt ervoor dat de supply chain weerbaarder wordt tegen mogelijke risico s. Bovendien stelt een flexibele supply chain een bedrijf in staat om sneller op vraagen aanbodschommelingen te reageren. Flexibiliteit kan ingebouwd worden door het zoeken naar back-up alternatieven, door het vergroten van de capaciteit en voorraad buffers, maar ook door het vergroten van de uitwisselbaarheid van producten door standaardisatie of het invoeren van postponement (uitgestelde productdifferentiatie). Het aanhouden van buffers is tegenwoordig not done vanuit een lean gedachtegoed, maar voorzichtigheid is geboden gezien we ons hierdoor kwetsbaar opstellen tegen risico s ( don t lean too far ). We mogen er van uitgaan dat supply chain risk management aan belang zal winnen door de toenemende complexiteit en globalisering van de logistieke ketens. Supply chains worden kwetsbaarder doordat ze alsmaar langer en slanker worden. Daarenboven lijkt de kans op allerlei onheil van buitenaf toe te nemen: terrorisme, orkanen, epidemieën, vloedgolven, financiële schandalen Risico management is eigenlijk al zo oud als de weg naar Rome, maar tegenwoordig ontzettend populair gegeven de vele verstoringen in supply chains. PRODUCTIE & LOGISTIEK LOGISTIEK Robert BOUTE het nieuwe getrouwheidsprogramma van NMBS Europe Meer info op Wat is Greenpoints? Greenpoints is het nieuwe getrouwheidsprogramma van NMBS Europe voor ondernemingen die voorrang geven aan groen vervoer, namelijk aan treinreizen. Met dit programma kunnen punten worden gespaard bij de aankoop* van een internationaal treinbiljet (via NMBS Europe of een door de NMBS erkend reisagentschap). Elke euro is goed voor een punt dat twee jaar geldig is vanaf de reisdatum. Hoe verkrijgt u de punten? Het volstaat om bij elke treinreservering het aan het bedrijf toegekende uniek nummer van het Greenpoints programma te vermelden. Hoe verkrijgt u dit unieke nummer? De verantwoordelijke voor de reizen van uw bedrijf kan aansluiten op het Greenpoints programma op Er is slechts 1 persoon per bedrijf die zich kan inschrijven voor dit programma. *uitgezonderd aankopen aan de tarieven TCP/B2B/ECP/iCP Wij zorgen NU voor zijn toekomst... met de trein vermindert u de CO 2 -uitstoot Pub Greenpoints Ekonomica NL.indd :09:39 januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 13

14 PRODUCTIE & LOGISTIEK Voorraad, liever arm dan rijk? De boemerang van de lagere voorraden Voorraadbeheer is actueler dan ooit. Menig alumnus heeft tijdens zijn studententijd op de cursus van Prof. Van der Eecken en Prof. Lambrecht zitten zweten, maar toch weerhield het een 60-tal onder hen er niet van om vorig jaar een avondseminarie van de vakgroep Productie & Logistiek (P&L) rond dit thema bij te wonen. Voorraad, is het een cashvreter of veeleer een bron van rendement? Prof. Inneke Van Nieuwenhuyse organiseerde i.s.m. Harry Pepels (Supply Chain Manager bij Bosal) een brainstormsessie met een aantal bedrijven rond het (al dan niet) reduceren van voorraad. Prof. Inneke Van Nieuwenhuyse, docent aan de onderzoeksgroep Operations Management PRODUCTIE van onze faculteit, en bestuurslid van de vakgroep P&L, illustreerde tijdens de inleiding & hoe de kredietcrisis in de nasleep van het faillissement van Lehman Brothers een nooit geziene tendens op gang heeft gebracht om massaal voorraden te reduceren. Cash is King, en minder voorraad resulteert in meer cash. Het jaar 2009 en de eerste kwartalen van 2010 waren voor de industrie ronduit catastrofaal. Dat de industriële productie een veel sterkere teruggang gekend heeft dan de retail omzet, komt door dit fenomeen van de-stocking. In de US werd tijdens de financiële crisis voor 207 miljard dollar aan voorraad uit de economie gehaald, waardoor heel wat geldmiddelen werden vrijgemaakt. Deze voorraadafbouw heeft tijdens de crisis een versterkend effect gehad op de crisis zelf. Toch moeten we voorraden en voorraadafbouw vanuit een ruimer kader bekijken. Prof. Nico Vandaele, hoogleraar Operations Management aan onze faculteit, verduidelijkt dat er een tweeslachtig gevoel bestaat tegenover voorraad. Het is allesbehalve sexy en we willen het reduceren, maar toch kan het ook nuttig zijn en een doel dienen. Minder veiligheidsvoorraad betekent immers dat klanten ofwel langer moeten wachten op hun product, ofwel er moet geïnvesteerd worden in extra capaciteit om een onvoorziene vraag snel (quasi instant) te kunnen voldoen. Met andere woorden, minder buffer in voorraad betekent meer buffer in tijd of capaciteit. En elke buffer heeft zijn kost. Voorraad weegt zwaar op de nood aan werkkapitaal (current assets), maar meer capaciteit betekent investeringen in fixed assets. En een scherpe voorraaddaling kan aanleiding geven tot tekorten en dus gemiste verkopen. Er zijn met andere woorden heel wat conflicterende zaken als het over voorraad gaat. Er is nood aan een overkoepelende maatstaf die dit alles in rekening neemt, zoals Return on capital employed (ROCE) of Economic value added (EVA). De vertaalslag van Operations naar Finance (en vice versa) is vandaag dé uitdaging voor vele bedrijven. Linking the backroom with the boardroom EKONOMIKA berichten januari - februari - maart [ Prof. Regine Slagmulder legt uit hoe Operations en Finance de dialoog met elkaar kunnen aangaan ] Operations wordt nog te vaak bekeken vanuit de focus op kostenreductie. En eigenlijk zou het over waardecreatie moeten gaan, aldus Prof. Regine Slagmulder, voorzitter van het competentiecentrum Accounting & Finance aan de Vlerick Management School. Maar de twee werelden van Operations en Finance vinden elkaar niet altijd. Om deze dialoog aan te gaan, moet de vertaalslag van operationele factoren naar de financiële impact steevast gemaakt worden. Maar ook omgekeerd moet de strategie vertaald worden naar operationele beslissingen. Op die manier is het voor Operations duidelijk hoe zij een rol speelt in het implementeren van de strategie en in de waardecreatie. Dat Operations een grote impact kan hebben op de waardecreatie (of economische winst,

15 PRODUCTIE & LOGISTIEK niet te verwarren met boekhoudkundige winst), hoeft geen betoog. Op de drie grote hefbomen voor waardecreatie speelt Operations een belangrijke rol: winstgevende omzetgroei (cost-to-serve, klantenservice, verloren verkopen), kostefficiëntie (operationele efficiëntie), en benutting van uw kapitaal (asset utilization). Inventory Driven Costs De werkelijke kost van voorraad is niet altijd eenvoudig te kwantificeren. Vaak wordt voor de traditionele kosten van voorraad (opslag, handling en de kapitaalkost) met richtgetallen gewerkt (bijv. 25 % van de productkost). Maar daarnaast bestaat er ook een risico dat overtollige (en verouderde) voorraad niet meer verkocht kan worden ofwel kan het enkel met sterke korting de deur uit of soms wordt ze zelfs volledig afgeschreven (wat regelrecht ten koste gaat van het winstcijfer). LOGISTIEK Om weloverwogen beslissingen te nemen m.b.t. voorraad en voorraadreductieprojecten, zou rekening moeten gehouden worden met de zogenaamde Inventory Driven Costs, die een veel bredere focus hebben dan de traditionele voorraadkosten. Deze benadering werd o.a. succesvol toegepast bij Hewlett Packard. Het inkorten van de supply chain blijkt een belangrijke sleutel om de overkoepelende kost van voorraad te reduceren. In een omgeving van snelle prijsdevaluaties (zoals bv. PC s, Consumer Electronics of modeartikelen) ben je in een lange supply chain daarenboven onderhevig aan een mogelijk dure aankoop van grondstoffen, maar een goedkopere verkoop van het eindproduct. DAF Trucks De vakgroep P&L (Productie en Logistiek) brengt nieuwe trends in het domein van Operations en Supply Chain Management, door een combinatie van avondseminaries en bedrijfsbezoeken. Wij zijn op zoek naar nieuw talent met goede ideeën. Geïnteresseerden mogen met veel plezier contact met ons opnemen via het Ekonomika secretariaat. Tijdens de crisis heeft DAF Trucks zich echter niet laten verleiden tot een massale de-stocking. Er zijn immers een reeks negatieve aspecten verbonden aan de daaropvolgende restocking. Het zorgt al heel snel voor knelpunten in de industriële productie, de wachttijden kunnen zeer snel oplopen en wat men een paar kwartalen geleden nog heeft afgebouwd moeten we nu in razend tempo opnieuw opbouwen. Want de klant haat het om te wachten. Het laatste woord over (massaal) voorraad afbouwen is daarmee dus nog niet gezegd. Robert BOUTE vakantiereizen zakenreizen Het bedrijf DAF Trucks is er in het afgelopen decennium met succes in geslaagd om de voorraden te reduceren. Harry Wolters, plant manager van de DAF fabriek in Oevel (Westerlo), legt uit hoe zij overgestapt zijn naar een build to order model, waarbij elke truck pas geassembleerd wordt zodra de klant zijn bestelling geplaatst heeft. En dit op slechts vijf weken tijd, wat een enorm competitief voordeel leverde, zeker ten tijde van crisis. Dit was mogelijk door een doorgedreven lean transformatie, waarbij alle onnodige verspilling werd weggewerkt, en waarbij de arbeiders zélf voorstellen deden om enkel nuttig werk te verrichten. De voorraden konden hierdoor met 50 % gereduceerd worden. making your life easier groepsreizen contact Erwin Willems Diestsevest 2 I 3000 Leuven januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 15

16 VLAAMS-BRABANT Rudi Jennes: Overstap van ambachtelijke garage naar modern bedrijf in hogere versnelling De markt van de autodistributie is in volle ontwikkeling. De druk vanuit de constructeurs op de merkengarages is enorm. Dat stelt ons voor grote uitdagingen, niet alleen financieel maar ook qua personeel. Maar wij hebben geen keuze. Ik denk dat Garage Jennes er klaar voor is, maar ik denk dat sommige concurrenten dat niet zijn. Er zal nog veel gebeuren op korte en middellange termijn, aldus Rudi Jennes, zaakvoerder van de garagegroup Jennes (HIR, promotie 1982) tijdens de nieuwjaarsactiviteit van Ekonomika Vlaams-Brabant op 26 januari Wij hadden een gesprek met Rudi Jennes. [ Rudi Jennes ] VLAAMS-BRABANT werken en mijn broer Jan enkele jaren later. EKONOMIKA berichten januari - februari - maart Wanneer is het bedrijf Garage Jennes gestart en hoe bent u er zelf in betrokken geraakt? Rudi Jennes: In 1957 zijn mijn ouders, toen amper 23 jaar oud, met de zaak gestart. Bij aanvang was dat met een minimum uitrusting, een werkplaats met een put, en was er zeker geen sprake van een showroom. Door zeven dagen per week te werken met vier opgroeiende kinderen in huis hadden ze de handen meer dan vol. Toch zijn ze er in geslaagd ons vieren met succes te laten studeren. Drie van de kinderen hebben economie gestudeerd en mijn oudste broer is burgerlijk ingenieur. In 1984 ben ook ik voor het bedrijf beginnen Ook vandaag zijn we nog steeds met twee in dit familiaal bedrijf. Hoewel de samenwerking met mijn ouders meer dan optimaal was voelde ik een zeer sterke drang om meer zelfstandigheid te verwerven. Mijn ouders hebben toen in 1990 de zaak overgedragen. Hoe heeft u het ambachtelijk bedrijf van toen zien uitgroeien tot het kwalitatief hoogstaand bedrijf van vandaag? Toen ik in de garage ben begonnen deed ik nog alles. Van verkoop naar naverkoop tot carrosserie, noem maar op. Bij de overname in 1990 heb ik mijn eerste verkoper aangeworven. De man werkt hier nog steeds. Wij werkten toen met 25 personen in het bedrijf. Vandaag hebben wij 16 verkopers in dienst en tellen we in totaal 135 personeelsleden. In 1990 verkochten we 300 wagens, vorig jaar telde onze verkoop in de 2 concessies meer dan wagens en nog eens 500 tweedehands wagens. De geconsolideerde omzet bedraagt reeds meer dan 70 miljoen euro. Sinds 2002 selecteert het economisch weekblad Trends de 200 snelst groeiende ondernemingen in elke provincie, de Trends Gazellen. In 2003 behoorde uw bedrijf tot de lijst van de genomineerden. Dat klopt. De criteria zijn omzet, personeel en cash flow. De zelfstandige ondernemingen die minstens vijf jaar oud zijn en sinds hun oprichting minstens 20 arbeidsplaatsen hebben gecreëerd, komen in aanmerking. Al die jaren hebben wij steeds een gestage groei kunnen optekenen. In 2003 hadden wij de laatste vijf jaren ervoor steeds een groei van 20 % gekend. Omdat wij de winsten van het bedrijf praktisch volledig herinvesteerden hebben wij deze forse groei financieel kunnen opvangen. Hoe ziet de structuur van jullie bedrijf er uit? In Boortmeerbeek verkopen we Audi en Volkswagen en in Machelen Skoda en Volkswagen. De gehele organisatie is gespreid over vijf vennootschappen waaronder twee garages, twee carrosseriebedrijven en één administratieve vennootschap onder vorm van een holdingstructuur. Ziet u het bedrijf in de toekomst nog verder evolueren en hoe? Ons bedrijf, en in het algemeen geldt dit voor ieder garagebedrijf, is in volle ontwikkeling. Er

17 is geen weg terug. Stilstaan is achteruitgaan is me sinds mijn jeugd altijd voorgehouden. Vooral in de grote merkengarages is een enorme evolutie waar te nemen. De eisen van de constructeurs zijn enorm. Ze eisen een grote showroom, het personeel moet hoog kwalitatief opgeleid zijn. Dit geldt zowel voor de verkoop, de naverkoop als voor VLAAMS-BRABANT VLAAMS-BRABANT de monteurs. Het ras van de monteurs sterft stilaan uit en wordt vervangen door een jongere generatie werktuigkundige techneuten die zeer goed met computers kunnen omspringen. De receptionisten zijn dan weer geëvolueerd naar klantenraadgevers die per jaar ongeveer 10 dagen opleiding volgen over de producten en over hoe ze met het cliënteel en klachten moeten omgaan. Informatisering en technisch onderlegde en commercieel hoogstaande dienstverlening zijn ook hier de motoren van een bedrijf geworden. Hoe gaat het in zijn werk om de kwaliteit van deze dienstverlening nauwgezet op te volgen en verder te blijven verzekeren? Iedere werkpost van de werktuigkundige beschikt vandaag over een internettoegang. Iedere klachtafhandeling wordt via een direct informaticasysteem behandeld met de bedoeling de hersteltijd zo veel mogelijk in te korten. Dit informaticasysteem is internationaal. Het laat ons toe gelijkaardige problemen en oplossingen te raadplegen nog voor de klant aangekomen is. Bij de verkoop van een wagen wordt het hele commerciële proces op de voet gevolgd. De wijze waarop met de klanten wordt omgegaan en de reden waarom een deal bijvoorbeeld niet doorgaat. Uiteraard, de eisen van de constructeurs zijn streng. Vorig jaar kregen wij een auditcontrole van Audi met betrekking tot de naverkoop. Enkel een 70-tal garages zijn uiteindelijk door de test geraakt omdat de eisen zo hoog lagen inzake opleiding, ruimte en netheid van de bedrijfsruimten. De overstap van een ambachtelijke garage naar een modern bedrijf met hoogstaande kwalitatieve dienstverlening is in Europa nog niet zo lang geleden gemaakt. Hoe verklaart u het succes van een garagebedrijf vandaag en hoe verhoudt zich dat ten overstaan van de eisen van de autoproducenten? Autoproducenten zijn vandaag in staat om wereldwijd auto s van een vergelijkbare hoge kwaliteit af te leveren. Hun succes in de concurrentiestrijd heeft dus steeds minder te maken met de eigenschappen van de wagens maar veeleer met de kwaliteit van de aangeboden service van garages en dealers. De tevredenheid van de klant is niet langer alleen een graadmeter voor het succes van een modern garagebedrijf dat service van hoge kwaliteit levert, maar ook voor het internationale concurrentievermogen van de autoproducenten. De producenten en dealers moeten inspelen op een groot aantal uiteenlopende eisen. Meer dan ooit worden de garagebedrijven service centers. Het is de kwaliteit van deze service die in sterke mate zal bepalen wie het meest succes zal boeken. Gisèle VANDERVELDE Op het gebied van kwaliteitscontrole werken we o.a. met mystery-callers, zowel in verkoop als naverkoop. Ook worden regelmatig telefonische enquêtes uitgevoerd om de tevredenheid van de klanten te peilen. Aan de hand van deze resultaten zal dan bepaald worden of de verkoper zijn normale commissie trekt of er een afhouding gebeurt. Dan ontvangt hij geen bonus. Op basis van deze enquêteresultaten wordt ook aan carrièreplanning gedaan, wordt er bepaald of de verkoper kan blijven en of hij promotie verdient. Wordt u zelf van nabij door de constructeur opgevolgd? [ Patrick Mertens en Rudi Jennes wisselen naamkaartjes uit in het Automuseum bij Group D Ieteren in Brussel ] januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 17

18 BRUSSEL Pierre-Alain De Smedt : Brazilië is meer dan voetbal en carnaval Persoonlijk ben ik van mening dat het huidige Braziliaanse economische mirakel niet van voorbijgaande aard is, maar een duurzaam proces. Wij hebben er dan ook alle belang bij om in Brazilië te geloven en er meer te investeren dan vandaag het geval is. Ik ben ook van mening dat Brazilië beleggers goede rendementen kan bieden. Brazilië is immers meer dan voetbal en carnaval, aldus Pierre-Alain De Smedt op een causerie van Ekonomika Brussel op 28 februari jl.; lunchcauserie in het kader van het thema: De BRIC-landen. EKONOMIKA berichten januari - februari - maart De belangrijkste barometer voor het groeisucces van Brazilië meet ik aan de binnenlandse vluchten: die zitten steeds eivol en het is bijna niet te doen om er een zitje op te bemachtigen. Nochtans wordt er constant in nieuwe vliegtuigen geïnvesteerd. Het aantal nieuwe toestellen van vliegtuigbouwer Embraer, de derde grootste fabrikant na Airbus en Boeing, kan de groei van de vraag niet volgen, aldus Pierre-Alain De Smedt om de geweldige economische expansie aan te duiden. Dit blijkt ook uit macro-economische cijfers zoals de groei van het BNP die in 2010 liefst 7,5 % bedroeg en voor dit jaar op 4,5 % wordt ver- BRUSSEL wacht. De economische crisis heeft nauwelijks impact gehad op de Braziliaanse economie vermits deze in het crisisjaar 2009 met amper 0,2 % zakte. Een andere sterke cijfer is het permanente handelssurplus van ongeveer +20 miljard US dollar, gecumuleerd 300 miljard US dollar, met een groeiende handel met Azië. Dat Brazilië weinig te lijden heeft gehad van de bankencrisis komt omdat men in Brazilië sterke banken heeft die een orthodox financieel beleid hebben gevoerd. Pierre-Alain De Smedt wees ook op de competente financiële managers, waarvan Carlos Brito, topman van AB InBev, misschien wel de meest bekende is. Ook de overheid heeft zijn zaken op orde, met een overheidstekort van amper 2,7 % en een totale staatsschuld van nauwelijks 40 % van het BBP (België: 4,5 % tekort en een staatsschuld van 100 %). Brazilië is ook heel sterk dankzij de aanwezigheid van grondstoffen waarbij het voor een aantal in de top drie in de wereld staat, zoals koffie, suiker, soja, beef, varken, kip, maïs, fruitsappen, peper, noten, Brazilië is ook wereldleider op het vlak van biobrandstoffen vermits 60 % van alle voertuigen in Brazilië op ethanol rijden. De Braziliaanse [ Pierre-Alain De Smedt ] oliemaatschappij Petrobras is trouwens één van s werelds grootste bedrijven. Al deze elementen doen mij er van overtuigen dat het potentieel van Brazilië zeer groot is en nog lang niet is uitgeput, zegt De Smedt met overtuiging. Maar toch ook veel kwetsbare punten Is dan alles oké in Brazilië? Zeer zeker niet. Pierre-Alain De Smedt is niet blind voor de tekortkomingen en de kwetsbaarheden die de Braziliaanse economie en samenleving vertonen. De meest opvallende tekortkoming is de infrastructuur. Alhoewel heel veel wordt geïnvesteerd in wegen, spoorwegen, havens en luchthavens, volgen deze de economische expansie onvoldoende. Er komt nu wel een groei-acceleratieprogramma met privatepublieke samenwerking en deze inhaalbeweging is absoluut noodzakelijk wil Brazilië zijn economische groei verder kunnen blijven ondersteunen. Een ander zwakpunt is zonder twijfel de lage spaarquote waardoor de investeringen moeten worden gefinancierd met buitenlands kapitaal. En ook op het vlak van onderwijs en gezondheidszorg is er nog veel werk aan de winkel en

19 BRUSSEL is Brazilië nog lang niet op het niveau van de ontwikkelde landen. Onderwijs is zeker een achillespees omdat de economische groei nood heeft aan steeds meer hoger opgeleiden en die zijn er vandaag onvoldoende. Het wordt ook een uitdaging om de inflatie blijvend onder controle te houden. Pierre-Alain De Smedt : Toen ik in 1990 in Brazilië toekwam was er een inflatie van %. Dat vraagt natuurlijk andere financiële technieken dan wanneer de inflatie 2 à 3 % bedraagt, knipoogt hij. Vandaag is de inflatie 6 %, alhoewel de target op 4,5 % ligt. Vertrouwen in het beleid Begin dit jaar heeft revolutionair Lula da Silva de presidentsfakkel doorgegeven aan Dilma Rousseff. Vraag is of het beleid zal veranderen dan wel zal worden voortgezet? De Smedt is van mening dat in grote lijnen Dilma Rousseff het beleid van haar voorganger zal voortzetten, maar wel met een meer zakelijke en centralistische aanpak. Lula besliste meer op intuïtie, Rousseff meer op basis van cijfers en feiten. Ook zal zij er op toezien dat de overheidsfinanciën niet ontsporen en heeft zij een plan van uitgavenbeperkingen ten bedrage van 20 miljard euro in voorbereiding. Bio Pierre-Alain De Smedt Pierre-Alain De Smedt ( 1944) is handelsingenieur en licentiaat in de commerciële en financiële wetenschappen. Beide diploma s behaalde hij aan de ULB. Hij is voorzitter van de raad van bestuur van Deceuninck en bestuurder van Belgacom, Avis Europe en Alcopa (beter bekend als de groep Moorkens). Hij is tevens voorzitter van automobielfederatie Febiac. Voordien oefende hij diverse directiefuncties uit, hoofdzakelijk in de autonijverheid, een sector waar hij in 1973 aan de slag ging en die hij sindsdien niet meer verliet, op een tussenstap van twee jaar ( 88-89) bij Tractebel na. Zo was hij van 1990 tot 1999, binnen de Volkswagengroep, voorzitter van Seat, van Volkswagen Zuid-Amerika en van Autolatina wat een Zuid-Amerikaanse joint venture was van Volkswagen en Ford en van Volkswagen Brussel. In 1999 stapte hij over naar Renault, waar hij tot 2004 adjunct-directeur-generaal was voor de hele groep. De Raad van Bestuur van het VBO heeft Pierre-Alain De Smedt verkozen als nieuwe voorzitter. De Smedt nam, voor een mandaat van drie jaar, op 24 maart 2011 de fakkel over van Thomas Leysen. Pierre-Alain De Smedt is gehuwd en vader van twee kinderen. De belangrijkste verwezenlijking van Lula s achtjarige presidentschap is ongetwijfeld het tillen van grote delen van de bevolking uit de armoede. Op 5 jaar tijd is de middle class in Brazilië gestegen van 40 naar 50 % van de bevolking, dit betekent dat ongeveer 20 miljoen Brazilianen uit de armoede werden getild naar een beter leven. De vooruitzichten zijn dat tijdens de nieuwe ambstermijn er opnieuw zo n 5 % uit de armoede zal worden opgetild en dat is opnieuw zo n 10 miljoen burgers (op een bevolking van 200 miljoen). De Smedt is ervan overtuigd dat deze groeiende middenklasse, die veel consumeert, één van de belangrijkste motoren van het Braziliaanse groeisucces zal zijn. Het zelfvertrouwen van de Brazilianen zal verder alleen maar worden versterkt door het internationaal prestige dat voortvloeit uit het binnenhalen van het Wereldkampioenschap Voetbal in 2014 en de Olympische Spelen in Rio de Janeiro in Het einde van het Braziliaanse Wirtschaftswunder is dus nog lang niet in zicht, zo besloot een optimistische Pierre-Alain De Smedt. Fa QUIX BRUSSEL [ Pierre-Alain De Smedt, Baudouin Velge en Jules Ackermans ] januari - februari - maart 2011 EKONOMIKA berichten 19

20 Antwerpen Op 27 januari 2011 vierde Ekonomika Antwerpen haar nieuwjaarsreceptie bij Frisomat in Wijnegem. Guy Somers, bedrijfsleider, legde uit dat Frisomat al zo n stalen bedrijfsconstructies op haar actief heeft wereldwijd. Antwerps schepen van Cultuur en Toerisme Philip Heylen legde daarna met verve de link tussen cultuur en economie (toerisme, innovatie). Ekonomika ANTWERPEN Antwerpen dankt Frisomat voor de zeer gastvrije ontvangst. Eric Dorpmans [ Jos Meesters, en Hans D Olieslager, co-voorzitter Antwerpen ] [ Philip Verlinden, co-voorzitter Antwerpen en Paul De Herdt, oud-voorzitter ] OOST-VLAANDEREN Het nieuwe jaar goed gestart OOST-VLAANDEREN De kern Oost-Vlaanderen van Ekonomika is het nieuwe jaar goed gestart met een nieuwjaarsactiviteit in De Vooruit op de Vrijdagmarkt in Gent. Volgende activiteit van Ekonomika Oost-Vlaanderen is op 7 april 2011 in de kantoren van AIM te Aalter, een avondsessie over internet marketing, met aansluitend netwerkreceptie. EKONOMIKA berichten januari - februari - maart [ Didier Devooght, Ludo Vandenabeele, Daniël Termont (burgemeester van Gent), Jo Van der Linden, Patricia De Waele, Bert Van Holder, Peter Willaert ]

Joker/Living Stone Netwerk

Joker/Living Stone Netwerk Joker/Living Stone Netwerk Dertig jaar Joker In het boek Joker Grensverleggend Ondernemen vertelt aanstichter en medeoprichter Bob Elsen het Joker verhaal en doorspekt het met feiten en beelden, reisverhalen

Nadere informatie

Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Economie en Bedrijfswetenschappen

Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Economie en Bedrijfswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Economie en Bedrijfswetenschappen Vier opleidingen Economische wetenschappen (EW) Toegepaste economische wetenschappen (TEW) Toegepaste economische wetenschappen:

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

STUDIEGIDS (v. 3.0) INLEIDING

STUDIEGIDS (v. 3.0) INLEIDING STUDIEGIDS (v. 3.0) DEZE STUDIEGIDS GEEFT EEN OVERZICHT VAN DE OPLEIDINGEN EN DE VOORWAARDEN. VANAF 2014 KUNNEN SOMMIGE COLLEGES VIA INTERNET GEVOLGD WORDEN. ANDERE COLLEGES VEREISEN DAT DE STUDENT DE

Nadere informatie

FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN

FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN ANTWERP MANAGEMENT SCHOOL HEEFT EEN FAMILY WEALTH INSTITUTE FAMILIEVERMOGEN MOET EEN ZEGEN ZIJN Veel ondernemende families willen zich professioneel laten begeleiden om hun patrimonium samen te houden,

Nadere informatie

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008 Jongeren ten opzichte van hun eerste job Samenvatting 15-09-2008 van de resultaten a Market Probe division Doelstelling van het onderzoek 2 3 Kennis over de jongeren ten aanzien van het einde van hun studies

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE

FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE CURRICULUM CREDITS HRM: introductie 3 E-Uitdagingen voor HRM 3

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Realiseer uw inkoopambities met behulp van Data Workshop Dun & Bradstreet

Realiseer uw inkoopambities met behulp van Data Workshop Dun & Bradstreet Workshop Dun & Bradstreet NEVI INKOOPDAG 2015 BJÖRN VAN RAAK MIKE VAN KESSEL ROSANNA VAN DER WOUDE Agenda Introductie Dun & Bradstreet Welke trends & uitdagingen zien wij in de markt? Interactieve break-out

Nadere informatie

Zeker van je Zaak op het mbo. 5 stappen. Stappenplan

Zeker van je Zaak op het mbo. 5 stappen. Stappenplan Zeker van je Zaak op het mbo Tijdens Zeker van je Zaak onderzoekt de student in vijf stappen waar zijn passie ligt en hoe hij vanuit die passie een eigen zaak start. Aan het einde van het programma weet

Nadere informatie

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen financieren = werkgelegenheid en inkomen creëren In ontwikkelingslanden

Nadere informatie

Alumnitijden. 5 Juni 2013. Tijd voor een nieuwe koers PARSTEMPUS.NL. Bezoek voor actuele informatie onze website www. parstempus.nl.

Alumnitijden. 5 Juni 2013. Tijd voor een nieuwe koers PARSTEMPUS.NL. Bezoek voor actuele informatie onze website www. parstempus.nl. Nummer 5 Juni 2013 Alumnitijden Tijd voor een nieuwe koers Na een vliegende start van de vereniging met al snel veel leden, website, nieuwsbrief, goed bezochte alumnidag en workshops, zijn de activiteiten

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Wat was de prijs/maand om deze accommodatie te huren? 326 Hoe was de prijs/kwaliteit verhouding voor deze accommodatie?

Wat was de prijs/maand om deze accommodatie te huren? 326 Hoe was de prijs/kwaliteit verhouding voor deze accommodatie? VRAAG ANTWOORD Gewoon een nummer voor de administratie van de bevraging 55 Heb je een taaltest moeten afleggen voor je mocht starten met studeren aan de universiteit die je gekozen hebt? Nee Hoe zag de

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Checklist: Diagnose van de onderneming

Checklist: Diagnose van de onderneming 1 Checklist: Diagnose van de onderneming Naast de balans en de resultatenrekening geeft de diagnose een dynamisch beeld van de onderneming aan de hand van een reeks oprechte antwoorden op relevante vragen.

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Rookstopconsulent Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Elfjulistraat 39a, 9000 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30

Nadere informatie

In samenwerking met de Federatie oudleerlingenbonden Vlaamse jezuïetencolleges & de Vlaamse koepel van jezuïetencolleges

In samenwerking met de Federatie oudleerlingenbonden Vlaamse jezuïetencolleges & de Vlaamse koepel van jezuïetencolleges In samenwerking met de Federatie oudleerlingenbonden Vlaamse jezuïetencolleges & de Vlaamse koepel van jezuïetencolleges CONGRES π Zaterdag 20 november 2010 π Universiteit Antwerpen Stadscampus π Aula

Nadere informatie

Het wijzigende juridische en fiscale kader voor ondernemingen

Het wijzigende juridische en fiscale kader voor ondernemingen Het wijzigende juridische en fiscale kader voor ondernemingen UITNODIGING SEMINARIE SCAFF Refresh your mind at our seminars Sign up now at www.loyensloeffnews.be Surf naar www.loyensloeffnews.be. O p deze

Nadere informatie

USE-IT ZOEKT: COÖRDINATOR

USE-IT ZOEKT: COÖRDINATOR USE-IT ZOEKT: COÖRDINATOR USE-IT is een toeristische dienst voor jongeren. De organisatie maakt drukwerk, houdt een infobalie open in Brussel, en runt een website. USE-IT is niet-commercieel en werkt zonder

Nadere informatie

WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT

WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT Iedereen werkt samen: met collega s in de organisatie en met externe partijen. In projectteams, met leidinggevenden en met medewerkers om leiding aan te geven. Ook privé werk

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans voor beginners. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Spaans voor beginners. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Spaans voor beginners www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

MARKETING, ook in jouw bakkerij

MARKETING, ook in jouw bakkerij MARKETING, ook in jouw bakkerij dvd en praktische handleiding Interesse in advies op maat van uw bakkerij Interesse in marketing- en verkoopsadvies op maat van jouw bakkerij? In een begrijpelijke taal

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.ond.vlaanderen.be

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst Combineer filosofie met een andere opleiding (rechten, sociologie, psychologie, geschiedenis ) Beste (toekomstige)

Nadere informatie

ondernemers B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld

ondernemers B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld Voka Kamer van Koophandel Kempen maandelijks magazine jaargang 29 nr 4 april 2014 B&R Bouwgroep Een buitenbeentje in de traditionele bouwwereld Verschijnt maandelijks (niet in juli en augustus) P. 309988

Nadere informatie

EEN SUCCESVOL SOLLICITATIEGESPREK

EEN SUCCESVOL SOLLICITATIEGESPREK EEN SUCCESVOL SOLLICITATIEGESPREK INHOUD Over ons 1 Finance 2 Business support 3 Voorbereiding 4 De juiste indruk achterlaten 5 Het sollicitatiegesprek 7 Sollicitatievragen beantwoorden 8 OVER ONS Walters

Nadere informatie

Openingstoespraak academiejaar 2008-2009 Bert HOOGEWIJS, algemeen directeur (25 september 2008) Om De Kwaliteit

Openingstoespraak academiejaar 2008-2009 Bert HOOGEWIJS, algemeen directeur (25 september 2008) Om De Kwaliteit Openingstoespraak academiejaar 2008-2009 Bert HOOGEWIJS, algemeen directeur (25 september 2008) Om De Kwaliteit Mijnheer de minister Mijnheer de voorzitter en leden van de raad van bestuur en het bestuurscollege

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Chief! Own Your Rank tweedaagse training

Chief! Own Your Rank tweedaagse training Chief! Own Your Rank tweedaagse training Own your rank. Verlang je ernaar meer in het licht van de schijnwerper te stappen. Podium te pakken. Je droom te dromen. Een loopbaanstap te maken. Gehoord te worden.

Nadere informatie

Met wie moet je als erasmusstudent het eerst contact opnemen als je aankomt? Malin Alm, de erasmuscoördinator voor internationale rechtenstudenten.

Met wie moet je als erasmusstudent het eerst contact opnemen als je aankomt? Malin Alm, de erasmuscoördinator voor internationale rechtenstudenten. Erasmusbestemming: Uppsala, Zweden Academiejaar: 2014-2015 Één/twee semester(s) Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? Het universiteitsgebouw is in

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is Yves Vanderhaeghe (afstudeerjaar 1988) Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is interview: Steven Pynaert (5 e economie moderne talen) Richting: Wetenschappen Jaar afstuderen: 1988 Later diploma:

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding economie

Specifieke lerarenopleiding economie Specifieke lerarenopleiding economie Leuven Brussel Antwerpen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject

Nadere informatie

Link met het secundair onderwijs

Link met het secundair onderwijs Link met het secundair onderwijs 1. Instroomprojecten 'Tutoraat' en 'Klimop' De moeizame doorstroom in het secundair onderwijs en de instroom naar het hoger onderwijs van kansarme en allochtone jongeren

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY EXECUTIVE EDUCATION AND ORGANISATIONAL DEVELOPMENT SAVE THE DATE 5 JUNI 14:00-17:30 RSM Open Programmes UITNODIGING 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend Iedere ochtend in Afrika ontwaakt een leeuw met de wetenschap dat hij sneller moet lopen dan de traagste gazelle Productiebedrijven in Vlaanderen met uitsterven bedreigd springlevend of? Benchmark uw productielogistiek

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management Samenvatting Beginselen van Productie en Logistiek Management Pieter-Jan Smets 5 maart 2015 Inhoudsopgave I Voorraadbeheer 4 1 Inleiding 4 1.1 Globalisering........................................... 4

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.onderwijs.vlaanderen.be

Nadere informatie

Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen

Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen Ze zien dat wij over een ruimere juridische bagage beschikken dan

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

MEET, LEARN, EXPERIENCE

MEET, LEARN, EXPERIENCE MEET, LEARN, EXPERIENCE Dynamiek, het is de energie die ons in beweging houdt, en ons sterk maakt in een wereld die constant verandert. Het houdt ons scherp en alert. Het doet ons bewegen, stappen vooruit

Nadere informatie

Samen slimmer omgaan met de cashflow van bedrijven, zonder ingewikkelde systemen of hoge kosten.

Samen slimmer omgaan met de cashflow van bedrijven, zonder ingewikkelde systemen of hoge kosten. Samen slimmer omgaan met de cashflow van bedrijven, zonder ingewikkelde systemen of hoge kosten. Laat geld slimmer stromen Flinqer de Financial Linker - is opgestart door ondernemers, die niet begrepen

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

FORMATION-RELAIS. 1996-2015 C P F B H o g e r o n d e r w i j s v o o r s o c i a l e p r o m o t i e, v e r b o n d e n a a n d e U C L 26/03/2015

FORMATION-RELAIS. 1996-2015 C P F B H o g e r o n d e r w i j s v o o r s o c i a l e p r o m o t i e, v e r b o n d e n a a n d e U C L 26/03/2015 JE HOGERE STUDIES ONDERBREKEN OM DE 1996-2015 C P F B H o g e r o n d e r w i j s v o o r s o c i a l e p r o m o t i e, v e r b o n d e n a a n d e U C L TIJD TE NEMEN VOOR EEN HERORIËNTERING EN EEN HERONTDEKKING

Nadere informatie

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de Wat je zeker moet Weten: diploma master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de studieduur 2 jaar =

Nadere informatie

Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen

Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen PERSBERICHT Rotterdam, 20 april 2010 Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen Nettowinst 10,5 miljoen (2008: 8,7 miljoen) Voorstel slotdividend

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Nieuwe kansen in roerige tijden!

Nieuwe kansen in roerige tijden! Nieuwe kansen in roerige tijden! Nieuwe klanten? Omzet vergroten? Winstgevendheid vergroten? Samen de regio en het MKB versterken? Banken verstrekken steeds moeilijker werkkapitaal. Het risico van ondernemers

Nadere informatie

Volharding Durven Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Volharding Durven Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen HOGER onderwijs Strategie uitwerken Doen Volharding Durven Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Duurzame economie Europa en het Gewest investeren in uw toekomst Europese Unie Europees Fonds voor Regionale

Nadere informatie

Master in het management

Master in het management LEUVEN t Master in het management Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander Inhoud 1 Inleiding 2 Ondernemen in een veranderende wereld 1 Veranderende tijden 3 2 Waarom zingeving in werk steeds belangrijker wordt! 3 3 Mens en wereld als energetisch geheel van nature in beweging

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing in dit nummer Een Econocom newsletter met focus op leasing Nr 2 Operationele lease is altijd dan zelf kopen Een Econocom newsletter met focus op leasing In dit nummer Nr 2 sluiten 03 Inleiding 04 Verborgen

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Dag 1. IAB-opleiding Onafhankelijk bestuurder maart-mei 2015

Dag 1. IAB-opleiding Onafhankelijk bestuurder maart-mei 2015 IAB-opleiding Onafhankelijk bestuurder maart-mei 2015 Dag 1 Brussel 12/3/2015 Gent 19/3/2015 Module 1 - Corporate governance JOZEF LIEVENS 6u30 Deze module behandelt corporate governance in het licht van

Nadere informatie

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica WAT JE ZEKER MOET WETEN? diploma

master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica WAT JE ZEKER MOET WETEN? diploma MASTER IN DE toegepaste economische wetenschappen: HANDELSINGENIEUR IN DE WAT JE ZEKER MOET WETEN? diploma master in de toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica studieduur

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

ID 298 Studiefase op het moment dat je op Erasmus vertrok. Master eerste studiefase (hoofdinschrijving)

ID 298 Studiefase op het moment dat je op Erasmus vertrok. Master eerste studiefase (hoofdinschrijving) ID 98 Studiefase op het moment dat je op Erasmus vertrok Master eerste studiefase (hoofdinschrijving) opleiding Psychologie optie: Klinische- en Gezondheidspsychologie, volwassenen Land (bestemming) Spanje

Nadere informatie

Bent u zelfstandige met vennootschap? Gewaarborgd inkomen Kies voor financiële zekerheid, ook bij arbeidsongeschiktheid!

Bent u zelfstandige met vennootschap? Gewaarborgd inkomen Kies voor financiële zekerheid, ook bij arbeidsongeschiktheid! Bent u zelfstandige met vennootschap? Gewaarborgd inkomen Kies voor financiële zekerheid, ook bij arbeidsongeschiktheid! Niemand kan voorspellen hoe uw professionele toekomst er zal uitzien. Er zijn heel

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

zo maak je een prachtige Femma-stand

zo maak je een prachtige Femma-stand zo maak je een prachtige Femma-stand 1 zo maak je een prachtige femma-stand Elke groep krijgt regelmatig de vraag om op een activiteit in de gemeente een standje te zetten: op de avondmarkt, kermis, boekenbeurs,

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Afstudeerrichting Marketing Management

Afstudeerrichting Marketing Management Afstudeerrichting Marketing Management Doel van vandaag Informeren over het belang van marketing Een overzicht geven van de afstudeerrichting en de aanpak Schetsen van mogelijkheden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Een interview met alumni van de Open Universiteit

Een interview met alumni van de Open Universiteit Doorzetters met karakter Een interview met alumni van de Open Universiteit Het zijn stuk voor stuk mensen met karakter, de alumni van de Open Universiteit Nederland. Hoewel ze om heel verschillende redenen

Nadere informatie

Erasmusbestemming: Één twee trimesters Universiteit

Erasmusbestemming: Één twee trimesters Universiteit Erasmusbestemming: Barcelona... Academiejaar: 2013-2014 Één/twee semester(s): lees: twee trimesters Universiteit Waar is de universiteit ergens gelegen (in het centrum/ ver uit het centrum)? De universiteit

Nadere informatie

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen ANTWERPEN t Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Campus Carolus Antwerpen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België.

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Creëer succes door samen te werken

Creëer succes door samen te werken Middels samenwerking uitgegroeid tot stevige innovatieve zuivelspecialist in Griekse, Turkse en Bulgaarse yoghurt. Creëer succes door samen te werken LED S LOCAL Bijeenkomst 12 MEI 2014 1 AGENDA Impressie

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio STRATEGISCH PLAN 20152020 Excellent onderwijs voor een innovatieve regio introductie Met meer dan 10.000 studenten en ruim 800 medewerkers zijn we het grootste opleidingencentrum voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Mijn buitenlandse studie-ervaring

Mijn buitenlandse studie-ervaring Mijn buitenlandse studie-ervaring Waarom niet in het buitenland studeren? Al tijdens het secundair onderwijs kriebbelde het al bij mij om ergens anders verder te studeren. Namelijk, op mijn 17 jaar had

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Master in het vennootschapsrecht

Master in het vennootschapsrecht Master in het vennootschapsrecht INTERUNIVERSITAIR PROGRAMMA Faculteit Rechtsgeleerdheid De master in het vennootschapsrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid legt de klemtoon op de grondige uitdieping

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

24 juni 2008 VOORSTELLING SEAN KEMPISCHE VERZEKERINGSKRING

24 juni 2008 VOORSTELLING SEAN KEMPISCHE VERZEKERINGSKRING 24 juni 2008 VOORSTELLING SEAN KEMPISCHE VERZEKERINGSKRING WIE en WAT is SEAN? S E A N BIJSTANDSVERZEKERING BIJ OVERLIJDEN WIE zijn onze PARTNERS? Europ Assistance voor de bijstand (het betreft dus een

Nadere informatie

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control Working capital management De toenemende druk op Credit Control Content Introductie (5 slides) Stelling Het dilemma van Credit Control Wat is werk kapitaal Positie Credit Control binnen de onderneming

Nadere informatie

Student Positive Awards Document voor partnerschap

Student Positive Awards Document voor partnerschap Student Positive Awards Document voor partnerschap Een innovatief project, Een manier om te veranderen, Een uitreiking die jaarlijks 40.000 studenten bereikt Een initiatief van Meneer, Mevrouw Hieronder

Nadere informatie

Praktische informatie. > Inschrijven. > Hoe lang duurt de opleiding? > Wanneer zijn de examens? > Inschrijvingsgeld. > Meer info?

Praktische informatie. > Inschrijven. > Hoe lang duurt de opleiding? > Wanneer zijn de examens? > Inschrijvingsgeld. > Meer info? Praktische informatie > Hoe lang duurt de opleiding? De colleges starten op 19 september 2006 en eindigen op 11 mei 2007. Ze kunnen plaatsvinden elke werkdag tussen 8u30 en 19u30. > Wanneer zijn de examens?

Nadere informatie