10/10/2014 ZIEKTE VAN PARKINSON. Ziekte van Parkinson. Inhoud. De ziekte van Parkinson. Ergotherapeutische behandeling van Parkinsonpatiënten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "10/10/2014 ZIEKTE VAN PARKINSON. Ziekte van Parkinson. Inhoud. De ziekte van Parkinson. Ergotherapeutische behandeling van Parkinsonpatiënten"

Transcriptie

1 ZIEKTE VAN PARKINSON ERGOTHERAPIE BIJ DE ZIEKTE VAN PARKINSON 1 Inhoud De ziekte van Parkinson van Parkinsonpatiënten Algemene behandeling Concrete voorbeelden 2 Ziekte van Parkinson 3 1

2 Ziekte van Parkinson Neurodegeneratieve aandoening Motorische symptomen Tremor Rigiditeit Akinesie, bradykinesie, hypokinesie Posturale instabiliteit Niet-motorische symptomen Neuropsychiatrische symptomen (stemmingsstoornissen, cognitieve stoornissen) Slaapstoornissen (slapeloosheid, REM-sleep Behavior Disorder, rusteloze benen, slaapapnoe ) Autonome dysfunctie (orthostatische hypotensie, spijsverteringsstoornissen, blaasstoornissen, seksuele dysfunctie, zweten) Reukstoornissen (reukverlies) 4 Symptomen 5 Ziekte van Parkinson Behandeling: Medicamenteus nadelen: dyskinesieën, on-off fluctuaties DBS beperking door ziekte van parkinson honeymoon wearing off on-off progressie van de ziekte Duodopa Daarnaast ook behandeling voor niet-motorische symptomen 6 2

3 Fasen in de Ziekte van Parkinson Hoehn & Yahr Fase I: unilaterale symptomen Fase II: bilaterale symptomen, geen evenwichtsstoornissen Fase III: bilaterale symptomen mét evenwichtsproblemen, wel nog zelfstandig functioneren Fase IV: bilaterale symptomen mét evenwichtsproblemen, dagelijks hulp nodig Fase V: ernstig geïnvalideerde toestand, stoel of bed gebonden, verpleegkundige zorg nodig 7 van Parkinsonpatiënten 8 Observatie Beperkingen komen vaak voor bij volgende motorische activiteiten: Transfers Houding Reiken en grijpen Balans Stappen Beperkingen komen ook voor bij procesmatige taken: Aandacht Organiseren 9 3

4 Specifieke interventies Stimuleren zelfmanagement Optimaliseren dagstructuur en dagbesteding Verminderen stress en tijdsdruk Onderhouden van motorische vaardigheden arm/hand Met gerichte aandacht handelen Toepassen van cognitieve bewegingsstrategieën Omgaan met dubbeltaken Toepassen cues Optimaliseren fysieke omgeving 10 Stimuleren zelfmanagement : Chronische ziekte Informeren over ziekte Inzicht geven in ziekte Leren anticiperen Prioriteiten stellen in doelen Voorwaarde Voldoende cognitieve mogelijkheden 11 Optimalisteren dagstructuur/dagbesteding Vermoeidheid/traagheid Fluctuerend functioneren (ON/OFF) Motivatie veranderd (depressie, apathie) Prioriteiten stellen in activiteiten Structureren en plannen dag ifv responsfluctuaties Keuzes maken qua activiteiten Tijdsdruk in planning activiteiten verminderen 12 4

5 Verminderen stress en tijdsdruk Beïnvloedt de ernst van de symptomen Uitvoering van activiteiten moeilijker Inzicht hebben in het effect van stress en tijdsdruk Planning van activiteit aanpassen Activiteit vereenvoudigen 13 Onderhouden motorische vaardigheden arm/hand Problemen bij het reiken, grijpen en manipuleren Inzicht hebben in het belang Activiteit aanpassen aan mogelijkheden Behouden en verbeteren van de motorische vaardigheden Voorwaarde Motorisch en cognitief voldoende leerbaar en belastbaar 14 Met gerichte aandacht handelen Moeite met routinematige handelingen (transfers, schrijven, eten, kleden, ) Aandacht richten Afleidende factoren verminderen Voorwaarden: Vereist cognitieve inspanning 15 5

6 Toepassen cognitieve bewegingsstrategie Moeite met complexe taken Beide handen Meerdere bewegingen gelijktijdig Automatische complexe motorische handelingen opdelen in gefaseerde stappen Aanleren tijdens on-fase, toepassen op momenten waar nodig Uitvoering Stappen uitvoeren met gerichte aandacht, juiste volgorde Gecombineerd met instructie Visualiseren 16 NEERPLOFFEN Sta recht voor stoel Kuiten raken de stoel STAP 1 STAP 2 STAP 3 Langzaam neerzitten met: - Handen op zitting stoel - Handen op armleuningen AZ DELTA parkinsondagziekenhuis 17 1, 2, 3 NU Zitvlak naar voor plaatsen STAP 1 STAP 2 STAP 3 STAP 4 Voeten naar achter plaatsen 1. nog net volledig plat op de grond 2. op heupbreedte Plaats de handen op de knieën. Romp voldoende voorwaarts buigen. rechtstaan AZ DELTA parkinsondagziekenhuis 18 6

7 Omgaan met dubbeltaken Verdeelde aandacht Wisselende aandacht Verminderde kwaliteit en veiligheid Vereenvoudigen van taken tot enkelvoudige (deel)taken Afleidende factoren verminderen 19 Cueing Automatische processen verlopen moeilijk, waaruit volgt: freezing, startakinesie Ritmische herhaalde cue (doorgaande beweging) Auditief: metronoom, therapeut telt, hakken partner Visueel: over streep, tegels, lijntjes, Cognitief: patiënt telt zelf Eénmalige cue (voor bewegingsinitiatie) Auditief: startsignaal, tellen tot 3 Visueel: over iets stappen Tactiel: gewicht verplaatsen, been optillen, strekken, 20 Cueing Cues uitproberen Cues toepassen in verschillende activiteiten Visuele cues aanbrengen in de omgeving 21 7

8 Optimaliseren van fysieke omgeving Beperkingen om zelfstandig te functioneren Valfrequentie Hulpmiddelen, aanpassingen omgeving Voorzieningen Doel Handelen uitlokken Handelen veiliger maken Handelen minder inspannend of eenvoudiger maken 22 Optimaliseren van fysieke omgeving Loop- en draairoute creëren Struikelelementen vermijden Structuur en overzicht aanbrengen Gebruik van geheugensteuntjes Indeling kasten Cues aanbrengen indien nodig Steunpunten creëren Transferhoogte optimaliseren (bed, stoel, zetel, toilet) Specifieke hulpmiddelen 23 Aanleren van nieuwe vaardigheden Parkinsonpatiënt Moeite met het leren van nieuwe informatie, vaardigheden en gedrag 24 8

9 Aanleren van nieuwe vaardigheden Tips Aansluiten persoonlijke leerstijl Stapsgewijs instrueren (één ding tegelijk leren) Expliciet leren (gerichte aandacht en bewust) Duidelijke structuur Juiste context Voldoende gelegenheid voor herhaling en oefening Instructies niet tijdens handelen maar voor of na Visuele instructies meegeven ter herinnering 25 Concrete voorbeelden 26 Concrete voorbeelden ADL Aan- en uitkleden Tips voor andere uitvoering (vb. zittend kleden, kledij klaarleggen, tijd nemen ) Tips voor aangepaste kledij (vb. grote knopen, aangepaste stoffen, aangepaste sluitingen ) Tips voor hulpmiddelen (vb. kousenaantrekker ) 27 9

10 Concrete voorbeelden ADL Nuttigen maaltijd Goede positionering tov tafel Gebruik van hulpmiddelen 28 Concrete voorbeelden Transfertraining Rechtstaan, gaan zitten Bed Auto Aanleren veilige transfer Aanleren in deelstappen Blijven herhalen en aandacht op vestigen Eventueel gebruik van hulpmiddelen (vb bed en auto) 29 Concrete voorbeelden Gaan zitten Benader de stoel met flinke stappen, loop goed door Maak voor de stoel een ruime draai en eindig recht voor de stoel Plaats uw kuiten of de knieholten tegen de zitten Buig licht voorover en ga door de knieën, houd uw gewicht goed boven de voeten Beweeg met uw handen richting leuning of zitting, zoek steun met de armen Laat u gecontroleerd zakken, ga goed achter in de stoel zitten 30 10

11 Bedankt voor jullie aandacht 31 11

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Observatie Beperkingen komen vaak voor bij volgende motorische activiteiten: Transfers Houding Reiken en grijpen Balans Stappen

Nadere informatie

Elke dag opnieuw een gevecht

Elke dag opnieuw een gevecht Ergotherapie bij personen met de Ziekte van Parkinson Studiedag 16 oktober 2014 Hilde Vandevyvere en Nadine Praet Elke dag opnieuw een gevecht https://www.youtube.com/watch?v=g8z04kqzmp4 Commercial Parkinson

Nadere informatie

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson Wintersymposium 2016 Progr. K - from bench to bedside Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson RECHTOP, GROOT en STAPSGEWIJS Wintersymposium from bench to bedside Parkinson W. De Wilde Ziekte

Nadere informatie

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson. Katrijn D Hondt

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson. Katrijn D Hondt Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson Katrijn D Hondt Inhoud Doel van kinesitherapie bij Parkinson Richtpunten en onderzoek Behandeling Samenvattende tips 2 Inhoud Doel van kinesitherapie

Nadere informatie

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson Kinekring Land van Aalst Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson Van richtlijnen naar de praktijk Ziekte van Parkinson - ICF bradykinesie akinesie ( freezing ) posturale instabiliteit Niet-motorische

Nadere informatie

Parkinson anno 2015 23 april 2015

Parkinson anno 2015 23 april 2015 Parkinson anno 2015 23 april 2015 Kinesitherapeutische testen en behandeling bij de ziekte van Parkinson Isabelle Pollet, kinesitherapeute AZ ST REMBERT Belang kinesitherapie Gunstig effect sommige motorische

Nadere informatie

Richtlijn Verpleegkundige zorg bij de ziekte van Parkinson. Hella Tulp, verpleegkundig specialist

Richtlijn Verpleegkundige zorg bij de ziekte van Parkinson. Hella Tulp, verpleegkundig specialist Richtlijn Verpleegkundige zorg bij de ziekte van Parkinson Hella Tulp, verpleegkundig specialist Inhoud lezing 1) Proces van richtlijnontwikkeling 1) Belangrijkste aanbevelingen voor de verpleegkundige

Nadere informatie

REVALIDATIEBROCHURE TOTALE KNIEPROTHESE SINT-ELISABETH GODVEERDEGEMSTRAAT 69 9620 ZOTTEGEM ALGEMEEN ZIEKENHUIS

REVALIDATIEBROCHURE TOTALE KNIEPROTHESE SINT-ELISABETH GODVEERDEGEMSTRAAT 69 9620 ZOTTEGEM ALGEMEEN ZIEKENHUIS REVALIDATIEBROCHURE TOTALE KNIEPROTHESE ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-ELISABETH GODVEERDEGEMSTRAAT 69 9620 ZOTTEGEM Beste, De operatie is achter de rug, de revalidatie kan gestart worden. Het doel van de revalidatie

Nadere informatie

Extra oefeningen. Romp 1. Vooroverbuigen 2 2. Draaien 3. Arm en romp 3. Armen schuiven over tafel 4. Hand en pols 4. Handen vouwen en polsen buigen 5

Extra oefeningen. Romp 1. Vooroverbuigen 2 2. Draaien 3. Arm en romp 3. Armen schuiven over tafel 4. Hand en pols 4. Handen vouwen en polsen buigen 5 Extra oefeningen Deze oefeningen sluiten aan op de Oefengids beroerte (CVA). De Oefengids beroerte (CVA) is te bestellen via www.hersenletsel.nl of te downloaden van www.snelinbeweging.nl. De oefengids

Nadere informatie

PERSOONLIJKE EVOLUTIEFICHE

PERSOONLIJKE EVOLUTIEFICHE ALGEMENE TIPS Draag steeds stevige gesloten schoenen Let op met huisdieren en kleine kinderen Laat geen voorwerpen achter op de trap Plaats geen matjes in de living Ga niet buiten bij vriesweer of sneeuw

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson. 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming

Ziekte van Parkinson. 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming Ziekte van Parkinson 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming Aantal patienten Naar schatting zijn er op dit moment tussen de 40.000 en 45.000 mensen in Nederland die aan de ziekte van Parkinson lijden.

Nadere informatie

Goede slaaphouding. In bed gaan liggen en uit bed komen. > in bed. Beste patiënt

Goede slaaphouding. In bed gaan liggen en uit bed komen. > in bed. Beste patiënt Rughygiëne Beste patiënt In deze folder geven we u een aantal tips over hoe uw rug kan sparen door een goede houding en over waar u het best op let bij de dagelijkse bewegingen. Ga eerst op de zij liggen.

Nadere informatie

parkinson DE NOODZAAK VAN EEN BREDE BEHANDELING EN AANPAK

parkinson DE NOODZAAK VAN EEN BREDE BEHANDELING EN AANPAK parkinson DE NOODZAAK VAN EEN BREDE BEHANDELING EN AANPAK ONDERWERPEN PARKINSON, OORZAAK EN ONTSTAAN GETALLEN: HOE VAAK KOMT DEZE ZIEKTE VOOR? KLACHTEN EN VERSCHIJNSELEN BELOOP THERAPIE CONSEQUENTIES VOOR

Nadere informatie

Tips bij cognitieve stoornissen

Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Problemen in het denken worden ook wel cognitieve stoornissen genoemd. De meest voorkomende klachten zijn: - Aandachts- en concentratieproblemen.

Nadere informatie

Expertise behandeldisciplines ParkinsonNet Beverwijk Versie 1 mei 2013

Expertise behandeldisciplines ParkinsonNet Beverwijk Versie 1 mei 2013 Expertise behandeldisciplines ParkinsonNet Beverwijk Versie 1 mei 2013 Doel van dit document: - vastleggen van de behandelmogelijkheden van verschillende disciplines - Uniformiteit behandeling binnen Parkinsonnet

Nadere informatie

A. Algemeen. B. Functioneel. C. Schools. D. Tips. E. Interventie

A. Algemeen. B. Functioneel. C. Schools. D. Tips. E. Interventie kinesitherapie A. Algemeen B. Functioneel C. Schools D. Tips E. Interventie A. Algemeen Grof motorisch bewegen vertrekt vanuit het eigen lichaam, maar vraagt ook heel wat organisatie in ruimte en tijd

Nadere informatie

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de 5.3.3 Een patiënt verplaatsen A Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de bedlegerige patiënt vastnemen om hem makkelijk op de zij

Nadere informatie

REVALIDATIEBROCHURE NA KNIEPROTHESE

REVALIDATIEBROCHURE NA KNIEPROTHESE REVALIDATIEBROCHURE NA KNIEPROTHESE (Brochure 2 van 3) 1 Revalidatiebrochure na knieprothese Inhoudsopgave 1) Inleiding... 3 2) Oefenprogramma na knieprothese... 4 3) Hoe stappen met krukken?... 9 3.1

Nadere informatie

Zorg voor Parkinson patiënten in Zoetermeer

Zorg voor Parkinson patiënten in Zoetermeer Zorg voor Parkinson patiënten in Zoetermeer Inleiding Dit is een folder van het zorgnetwerk Parkinson Zoetermeer. Het zorgnetwerk is aangesloten bij ParkinsonNet. Dit is een landelijk netwerk van in Parkinson

Nadere informatie

Gemodificeerde Parkinson Activiteiten Schaal (PAS)

Gemodificeerde Parkinson Activiteiten Schaal (PAS) Gemodificeerde Parkinson Activiteiten Schaal (PAS) De Gemodificeerde Parkinson Activiteiten Schaal (PAS) wordt ingevuld door de fysiotherapeut. I Transfer stoel Uitgangspositie: De patiënt zit op een stoel

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson. Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson 1

Patiënteninformatie. Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson. Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson 1 Patiënteninformatie Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson 1 Ergotherapie bij de ziekte van Parkinson Afdeling Ergotherapie, Fysiotherapie en Logopedie, route

Nadere informatie

Clinical Patterns in Parkinson s disease

Clinical Patterns in Parkinson s disease Clinical Patterns in Parkinson s disease Op 28 november 2012 promoveerde Stephanie van Rooden aan de Universiteit van Leiden op haar proefschrift Clinical Patterns in Parkinson s disease. Haar promotor

Nadere informatie

Leerniveau s en Trunk Control Test zie laatste blz.

Leerniveau s en Trunk Control Test zie laatste blz. Longstay N.P.I. Praktijk fotoboek Transfers Hiermee wordt bedoeld de verplaatsingen van de patiënt zowel in bed, rond bed, buiten bed zoals bad en auto. Er wordt steeds uitgegaan van de mate van stabiliteit

Nadere informatie

Visie op maaltijdzorg

Visie op maaltijdzorg Visie op maaltijdzorg Wat is goede maaltijdzorg? Bron: Sabine Boerjan (2013). Als eten een zorg wordt. Acco Professionele zorg en hulpverlening => technische zorg krijgt vaak de bovenhand aandacht gevoeligheid

Nadere informatie

Wanneer is ergotherapie bij Parkinson effectief?

Wanneer is ergotherapie bij Parkinson effectief? Wanneer is ergotherapie bij Parkinson effectief? Ingrid Sturkenboom, ergotherapeut-onderzoeker Radboudumc, Nijmegen Begeleiding vanuit Radboudumc: Promotoren: Ria Nijhuis- van der Sanden, Bas Bloem Co-promotoren:

Nadere informatie

Folder: De ideale woning voor een Parkinsonpatiënt

Folder: De ideale woning voor een Parkinsonpatiënt Folder: De ideale woning voor een Parkinsonpatiënt Inhoud Inleiding Mogelijke problemen die u ervaart met bijbehorende tips / adviezen Vergoedingsmogelijkheden Bronnen voor verdere informatie Inleiding

Nadere informatie

Oefenenprogramma na een HNP (hernia)operatie of een kanaalstenoseoperatie

Oefenenprogramma na een HNP (hernia)operatie of een kanaalstenoseoperatie Oefenenprogramma na een HNP (hernia)operatie of een kanaalstenoseoperatie Inleiding U wordt binnenkort geopereerd aan een hernia en/of stenose in de rug. Rondom deze operatie krijgt u fysiotherapie. In

Nadere informatie

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekken is een essentieel onderdeel van een evenwichtig trainingsprogramma. Het dagelijks uitvoeren van rekoefeningen kan de flexibiliteit en gezonde gewrichten

Nadere informatie

Parkinsoncafe april 16. Ziekte van Parkinson Cognitie

Parkinsoncafe april 16. Ziekte van Parkinson Cognitie Parkinsoncafe april 16 Irene Vermeulen, Ziekte van Parkinson Cognitie GZ-psycholoog Brabantzorg Programma Dopamine en de hersenen Psychologische gevolgen Cognitie Neuropsychologisch onderzoek Dopamine

Nadere informatie

Revalidatie bij totale knieprothese na hospitalisatie

Revalidatie bij totale knieprothese na hospitalisatie Revalidatie bij totale knieprothese na hospitalisatie - 1 - - 2 - Inleiding U onderging een totale knie-operatie. Uw revalidatie startte reeds de dag na de ingreep en dient ook na ontslag intensief verder

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Totale knieprothese. Praktische tipss. Fysische geneeskunde - Ergotherapie

PATIËNTENINFO. Totale knieprothese. Praktische tipss. Fysische geneeskunde - Ergotherapie PATIËNTENINFO Totale knieprothese Praktische tipss Fysische geneeskunde - Ergotherapie Beste patiënt Onlangs onderging u een totale knieprothese in het Universitair Ziekenhuis Antwerpen. In deze brochure

Nadere informatie

Beweging gerichte zorg. Bewegen is een deel van de behandeling om dementie af te remmen Ede 9 oktober 2015

Beweging gerichte zorg. Bewegen is een deel van de behandeling om dementie af te remmen Ede 9 oktober 2015 Beweging gerichte zorg Bewegen is een deel van de behandeling om dementie af te remmen Ede 9 oktober 2015 Exercise training increases size of hippocampus and improves memory Kirk Erickson en anderen Pittsburgh

Nadere informatie

Fysiotherapie na heupoperatie

Fysiotherapie na heupoperatie Fysiotherapie Fysiotherapie na heupoperatie Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Welkom Wij heten u, namens de afdeling fysiotherapie, van harte welkom

Nadere informatie

De trap op of aflopen: Probeer uw lichaam rechtop te houden en niet voorover te kantelen.

De trap op of aflopen: Probeer uw lichaam rechtop te houden en niet voorover te kantelen. GEBRUIKSAANWIJZING Welkom! Een gezonde wervelkolom: Stress en de dagelijkse bezigheden dragen bij aan het ontwikkelen van slechte gewoontes als het gaat om de zorg voor onze wervelkolom. Er zijn bijvoorbeeld

Nadere informatie

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie. (verwijderen van de lymfeklieren uit de hals)

Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie. (verwijderen van de lymfeklieren uit de hals) Adviezen en oefeningen na een halsklierdissectie (verwijderen van de lymfeklieren uit de hals) Inhoudsopgave A. Inleiding... 1 B. Verloop van het herstel... 2 C. Adviezen voor het dagelijks leven... 2

Nadere informatie

RUGSPARENDE TIPS. 1. Neem een houding aan waarbij je goed je evenwicht kan bewaren

RUGSPARENDE TIPS. 1. Neem een houding aan waarbij je goed je evenwicht kan bewaren RUGSPARENDE TIPS A ) HET BELANG VAN JE HOUDING Druk in de tussenwervelschijf volgens de houding B) GULDEN REGELS BIJ RUGBELASTENDE AKTIVITEITEN 1. Neem een houding aan waarbij je goed je evenwicht kan

Nadere informatie

AMICA MANU SPORTMEDISCH GEZIEN SPRINGERSKNIE - JUMPERS KNEE - HERSTEL

AMICA MANU SPORTMEDISCH GEZIEN SPRINGERSKNIE - JUMPERS KNEE - HERSTEL AMICA MANU SPORTMEDISCH GEZIEN SPRINGERSKNIE - JUMPERS KNEE - HERSTEL Springersknie De springersknie is een chronische blessure, waarbij de kniepees is geïrriteerd. Bij te grote belastingen, zoals explosief

Nadere informatie

Als een pilletje niet meer genoeg is

Als een pilletje niet meer genoeg is Als een pilletje niet meer genoeg is Jeroen van Vugt Medisch Spectrum Twente Iets over Parkinson n Verstoorde motoriek Trillen (tremor) Stijve spieren Trager Starre mimiek Onduidelijker spreken Moeilijker

Nadere informatie

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit,

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Wat is lage rugpijn? Lage rugpijn zit onderin de rug. Soms straalt de pijn uit naar de billen of naar een of beide bovenbenen. De pijn kan plotseling

Nadere informatie

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten Dr. Sebastiaan Overeem, arts-somnoloog Afd. Neurologie, Donders Instituut, UMC St Radboud, Nijmegen Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe,

Nadere informatie

Adviezen na rugoperatie (rug)hernia / vernauwing van het wervelkanaal

Adviezen na rugoperatie (rug)hernia / vernauwing van het wervelkanaal 00 Adviezen na rugoperatie (rug)hernia / vernauwing van het wervelkanaal Afdeling Fysiotherapie U bent momenteel herstellende van een operatie in verband met een (rug)hernia of vernauwing van het wervelkanaal.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rooden, Stephanie Maria van Title: Clinical patterns in Parkinson s disease Date:

Nadere informatie

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie.

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie : geneeskunde cognitieve beperkingen Gerontopsychiatrie psychiatrische ziekenhuizen - curatief Bedenkingen Binnen gerontopsychiatrie goede balans

Nadere informatie

Oefeningen en adviezen na een totale heupoperatie

Oefeningen en adviezen na een totale heupoperatie Oefeningen en adviezen na een totale heupoperatie FYSIOTHERAPIE Voelt beter Uw heupgewricht is vervangen door een kunstheup (heupprothese). Een mogelijke complicatie is het uit de kom schieten van de

Nadere informatie

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten Lage Rugproblemen informatiebrochure voor patiënten Geachte patiënt, Deze brochure kwam tot stand door de samenwerking van de diensten Fysische Geneeskunde van ZNA. De brochure informeert u op eenvoudige

Nadere informatie

Genetica bij Parkinson

Genetica bij Parkinson Genetica bij Parkinson Wat is er bekend en wat is de toekomst? Landelijke werkgroep 12 juni 2013 Janneke Rood Arts-onderzoeker GPS Genetische Parkinson Studie Inhoud Overervingspatronen Genetica en kliniek

Nadere informatie

Multidisciplinaire Parkinsonrichtlijn vanuit revalidatieperspectief

Multidisciplinaire Parkinsonrichtlijn vanuit revalidatieperspectief Multidisciplinaire Parkinsonrichtlijn vanuit revalidatieperspectief Dr. M.C. Schönherr, revalidatiearts Centrum voor Revalidatie UMC Groningen Verenso 25-11-2011 Impact van Ziekte van Parkinson Ziekte

Nadere informatie

Huid en hersenen de actieve rol van de verpleegkundige

Huid en hersenen de actieve rol van de verpleegkundige Huid en hersenen de actieve rol van de verpleegkundige L I L I A N F I G E E S E N I O R V E R P L E E G K U N D I G E P O L I D E R M A T O L O G I E U M C / W K Z U T R E C H T Kwaliteit van leven Definitie

Nadere informatie

Parkinson s Disease (PD)

Parkinson s Disease (PD) s Disease (PD) Inleiding De ziekte van is een progressieve, degeneratieve neurologische aandoening. Eerst beschreven als Shaking palsy door James (1817) Tremor Rigiditeit Bradykinesie Posturale instabiliteit

Nadere informatie

MASSAGECENTRUM DE KRACHTBRON RUGSPIEROEFENINGEN

MASSAGECENTRUM DE KRACHTBRON RUGSPIEROEFENINGEN Dendermondsesteenweg 29 9270 LAARNE-KALKEN 0474 30 85 84 www.dekrachtbron.be info@dekrachtbron.be MASSAGECENTRUM DE KRACHTBRON RUGSPIEROEFENINGEN LAGE RUGPIJN Lage rugpijn komt vaak voor bij acht op tien

Nadere informatie

REVALIDATIEBROCHURE NA HEUPPROTHESE

REVALIDATIEBROCHURE NA HEUPPROTHESE REVALIDATIEBROCHURE NA HEUPPROTHESE (Brochure 2 van 3) 1 Inhoudsopgave 1) Inleiding... 3 2) Oefenprogramma na heupprothese... 4 3) Hoe stappen met krukken?... 10 3.1 Met 2 krukken... 10 3.2 Evenwichtsproblemen...

Nadere informatie

VERMOEIDHEID na een CVA

VERMOEIDHEID na een CVA Vermoeidheidsrichtlijn in CVA-richtlijn 2 voorbeelden na een CVA De richtlijn Vermoeidheid in de praktijk Ernst Evenhuis & Isaline Eijssen Werk, p 100 Effectieve behandelmethoden voor het omgaan met de

Nadere informatie

Orthopedie. Instructies voor patiënten met een kunstheup

Orthopedie. Instructies voor patiënten met een kunstheup Orthopedie Instructies voor patiënten met een kunstheup Geachte mevrouw/mijnheer, In deze folder vindt u een aantal richtlijnen/instructies, die u goed kunt gebruiken nadat u een heupprothese heeft gekregen.

Nadere informatie

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015 NAH symposium workshop balans Doel Ilse Oosterom & Myrthe Schwartz 13 oktober 2015 Bewustwording van complexiteit van balansproblemen bij jongeren met NAH en de gevolgen middels ervaren en casuïstiek Programma

Nadere informatie

REVALIDATIE BROCHURE TOTALE HEUPPROTHESE

REVALIDATIE BROCHURE TOTALE HEUPPROTHESE REVALIDATIE BROCHURE Raadpleging Orthopedie www.europaziekenhuizen.be Site St-Michel 2 HOE STAPPEN MET KRUKKEN HOE STAPPEN MET KRUKKEN? MET 2 KRUKKEN Gedurende de eerste 3 tot 4 weken na uw heupoperatie

Nadere informatie

Inhoud workshop PARKINSON EN DEMENTIE. Braak stadia. Pathologie parkinson. Wat is parkinson? 12-11- 15

Inhoud workshop PARKINSON EN DEMENTIE. Braak stadia. Pathologie parkinson. Wat is parkinson? 12-11- 15 Inhoud workshop Wat is Parkinson Symptomen Motorische klachten Psychose Dementie Depressie PARKINSON EN DEMENTIE Danny Hommel, AIOTO specialisme ouderengeneeskunde Marieke van Tilburg, VS / parkinsonverpleegkundige

Nadere informatie

Hou je rug en nek gezond! Oefeningen om rug-, buik-, en nekspieren in goede conditie te houden

Hou je rug en nek gezond! Oefeningen om rug-, buik-, en nekspieren in goede conditie te houden WN Hou je rug en nek gezond! Oefeningen om rug-, buik-, en nekspieren in goede conditie te houden Oefeningen voor rug-, buik- en beenspieren Tillen, dragen, duwen en trekken van lasten is belastend voor

Nadere informatie

De Gemodificeerde Parkinson activiteitenschaal (PAS) wordt ingevuld door de fysiotherapeut.

De Gemodificeerde Parkinson activiteitenschaal (PAS) wordt ingevuld door de fysiotherapeut. Bijlagen Bijlage 4.10 Gemodificeerde Parkinson activiteitenschaal (PAS) De Gemodificeerde Parkinson activiteitenschaal (PAS) wordt ingevuld door de fysiotherapeut. I Transfer stoel Uitgangspositie: De

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson is een chronische progressieve neurologische aandoening. Bij deze ziekte gaat

Nadere informatie

MET VALLEN EN OPSTAAN

MET VALLEN EN OPSTAAN MET VALLEN EN OPSTAAN VALPREVENTIE - Patiëntinformatie - Inleiding Ongeveer 30% van de 65-plussers valt minstens eenmaal per jaar. Bij de 80-jarigen verhoogt dit percentage zelfs tot 50 %. Zowel persoons-

Nadere informatie

Oefeningen voor longpatiënten. Afdeling Fysiotherapie

Oefeningen voor longpatiënten. Afdeling Fysiotherapie 00 Oefeningen voor longpatiënten Afdeling Fysiotherapie 1 Huiswerkprogramma In de warming-up zwaait en/of draait u uw armen los gedurende 2 minuten. Ook kunt u uw schouders losdraaien. Het is de bedoeling

Nadere informatie

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD.

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. MS en COGNITIE LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. WOENSDAG 12 OKTOBER 2011, DIACONESSENHUIS, LEIDEN. Mw. drs. M.W. Pleket Gz-/neuropsycholoog

Nadere informatie

Valpreventie: oefeningen ter bevordering van lenigheid, kracht en evenwicht

Valpreventie: oefeningen ter bevordering van lenigheid, kracht en evenwicht Valpreventie: oefeningen ter bevordering van lenigheid, kracht en evenwicht Inleiding: Vallen is een omvangrijk probleem in Nederland, waarbij 24% tot 35% van de thuiswonende 65plussers minstens 1 keer

Nadere informatie

Fysiotherapie en Ergotherapie bij Parkinsonismen

Fysiotherapie en Ergotherapie bij Parkinsonismen Fysiotherapie en Ergotherapie bij Parkinsonismen Suzanne Ross Woerden, 4 oktober 2014 Agenda Even voorstellen Parkinson netwerk Wat is Fysiotherapie? Wat is Ergotherapie? Parkinsonismen Procedure en verzekering

Nadere informatie

Vermijd vallen in de thuissituatie

Vermijd vallen in de thuissituatie Vermijd vallen in de thuissituatie Wat kunt u er zelf aan doen? Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 f 014 24 61 26 www.azherentals.be Inleiding Bij het ouder worden of bij ziekte verandert de lichamelijke

Nadere informatie

Dienst PBW 1. Wat is ergonomie

Dienst PBW 1. Wat is ergonomie 22-9-2015 AZ Groeninge Kortrijk AZ Groeninge Preventie en bescherming Ergonomie Ann Debaere September 2015 Fusieziekenhuis ontstaan uit de vier algemene ziekenhuizen in Kortrijk. 1 2 Dienst PBW 1. Wat

Nadere informatie

De beroertepatiënt thuis Adviezen bij transfer en correcte houding

De beroertepatiënt thuis Adviezen bij transfer en correcte houding De beroertepatiënt thuis Adviezen bij transfer en correcte houding Neurologie Verpleegeenheid 20 050 45 30 20 inhoud Inhoud... 1 De beroertepatiënt thuis... 2 Houding en beweging... 2 Lighouding in bed...

Nadere informatie

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Dr. Nienke Jabben Amsterdam 5 november 2011 Academische werkplaats Bipolaire Stoornissen GGZ ingeest n.jabben@ggzingeest.nl Overzicht Wat is cognitief functioneren?

Nadere informatie

Adviezen om uw rug te sparen

Adviezen om uw rug te sparen Ergotherapie Adviezen om uw rug te sparen Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Inhoudsopgave 1. Ergotherapie Doel van de ergotherapie Wat kan de ergotherapie

Nadere informatie

diagnostiek en behandeling voor de professional Ziekte van Parkinson Annelien Duits en Bernd Leplow

diagnostiek en behandeling voor de professional Ziekte van Parkinson Annelien Duits en Bernd Leplow diagnostiek en behandeling voor de professional Ziekte van Parkinson Annelien Duits en Bernd Leplow Ziekte van Parkinson Diagnostiek en behandeling voor de professional Annelien Duits en Bernd Leplow De

Nadere informatie

REVALIDATIE BROCHURE TOTALE KNIEPROTHESE

REVALIDATIE BROCHURE TOTALE KNIEPROTHESE REVALIDATIE BROCHURE Raadpleging Orthopedie www.europaziekenhuizen.be Site St-Michel 2 HOE STAPPEN MET KRUKKEN? HOE STAPPEN MET KRUKKEN? MET 2 KRUKKEN Na een knieprothese mag u vrij snel zonder krukken

Nadere informatie

valkliniek tips om vallen te voorkomen TEL.: 011-69 96 00

valkliniek tips om vallen te voorkomen TEL.: 011-69 96 00 g e r i a t r i e valkliniek tips om vallen te voorkomen TEL.: 011-69 96 00 1 2 Inhoud Inleiding... 4 Meer bewegen... 5 De trap op- en afgaan... 9 Opstaan uit bed... 11 Vallen en opstaan... 13 3 Inleiding

Nadere informatie

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding U bent patiënt op de afdeling neurologie van het IJsselland Ziekenhuis. Er

Nadere informatie

Fysiotherapie na een KopHals Prothese (Orthopedie)

Fysiotherapie na een KopHals Prothese (Orthopedie) Fysiotherapie na een KopHals Prothese (Orthopedie) In deze folder vindt u het revalidatieschema, leefregels en oefenschema voor na uw heupoperatie. De foto s in deze folder tonen een patiënt die aan zijn

Nadere informatie

Zelfredzaamheidsmeter Uniek cliëntnummer

Zelfredzaamheidsmeter Uniek cliëntnummer Zelfredzaamheidsmeter Uniek cliëntnummer Onderstaande zelfredzaamheidsmeter ga je invullen voor de cliënt. Het betreft tien levensdomeinen van de cliënt. Voor elk levensdomein ga je kijken in hoeverre

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie

Nadere informatie

Prognostische factoren bij de ziekte van Parkinson. Daan Velseboer Afdeling Neurologie AMC, 29 November 2013

Prognostische factoren bij de ziekte van Parkinson. Daan Velseboer Afdeling Neurologie AMC, 29 November 2013 Prognostische factoren bij de ziekte van Parkinson Daan Velseboer Afdeling Neurologie AMC, 29 November 2013 Nut van prognostische data De patiënt wil (vaak) weten: Hoe snel zullen mijn klachten toenemen?

Nadere informatie

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking Na vanmiddag Herkennen van en omgaan met Angst en Depressie bij ouderen met e Weet u hoe vaak angst en depressie voorkomen, Weet u wie er meer risico heeft om een angststoornis of depressie te ontwikkelen,

Nadere informatie

> Langer actief bewegen en oefenen is langer gezond en zelfstandig leven. www.azstlucas.be

> Langer actief bewegen en oefenen is langer gezond en zelfstandig leven. www.azstlucas.be > www.azstlucas.be Inleiding 2 Stoornissen van het evenwicht, de mobiliteit en een verminderde spierkracht zijn dikwijls de oorzaak van een valincident. Daarom is het belangrijk om te blijven oefenen en

Nadere informatie

2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof. Oefeningen voor een gezond lichaam en geest

2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof. Oefeningen voor een gezond lichaam en geest 2012 Editie v1.0 EquestrianMassage.nl F.S.A. Tuinhof Oefeningen voor een gezond lichaam en geest De Soldaat Dit is de eerste van de vier warming up oefeningen waarbij het doel is de hartslag te verhogen

Nadere informatie

NON MOTORE KLACHTEN EN VERSCHIJNSELEN BIJ PARKINSON. Jean-Michel Krul, neuroloog

NON MOTORE KLACHTEN EN VERSCHIJNSELEN BIJ PARKINSON. Jean-Michel Krul, neuroloog NON MOTORE KLACHTEN EN VERSCHIJNSELEN BIJ PARKINSON Jean-Michel Krul, neuroloog WAAR GAAN WE OVER SPREKEN?.De premotore fase van de ziekte van Parkinson.De motore klachten en verschijnselen.de non

Nadere informatie

Weer thuis na een nieuwe knie

Weer thuis na een nieuwe knie Weer thuis na een nieuwe knie WEER THUIS MET EEN NIEUWE KNIE Basisregels voor de eerste drie maanden na de operatie: Probeer tijdens alle activiteiten het staan en lopen met zitten af te wisselen. Dit

Nadere informatie

Mobilisatie- en oefenschema na een standaard hernia-operatie

Mobilisatie- en oefenschema na een standaard hernia-operatie Nog enkele algemene opmerkingen Heeft u vragen, aarzel dan niet ze te stellen aan uw arts, therapeut, of verpleegkundige. Ten aanzien van de periode tussen ontslag uit het ziekenhuis en de eerstvolgende

Nadere informatie

Algemeen Vallen bij ouderen

Algemeen Vallen bij ouderen Algemeen Vallen bij ouderen Als u opgenomen wordt in ons ziekenhuis willen wij weten of u een verhoogde kans heeft om te vallen. Indien u al eens eerder bent gevallen, thuis of in het ziekenhuis, heeft

Nadere informatie

Een acuut letsel is een blessure die plots op treed (bvb een enkel verzwikking, een spierscheur, )

Een acuut letsel is een blessure die plots op treed (bvb een enkel verzwikking, een spierscheur, ) Sporten is hoe dan ook gezond, maar brengt ook een verhoogd risico op bepaalde letsels met zich mee. Er zijn echter enkele aandachtspunten en preventie oefeningen die dit risico sterk kunnen verlagen.

Nadere informatie

Parkinsoncafe Breda 27-09-2013

Parkinsoncafe Breda 27-09-2013 Parkinsoncafe Breda 27-09-2013 Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische bewegingen Akinesie Bevriezen

Nadere informatie

PDL: Een benadering voor passief welzijn

PDL: Een benadering voor passief welzijn PDL: Een benadering voor passief welzijn Chrétienne van der Burg, ergotherapeut Lisette Vrolijk, fysiotherapeut Inhoud Voorstellen Wie zijn wij Ipse de Bruggen LACCS en PDL Anne: van ADL naar PDL Interactief

Nadere informatie

Algemene instructies oefeningen

Algemene instructies oefeningen Algemene instructies oefeningen o Lees eerst de disclaimer voordat u deze oefeningen begint. o Indien u pijnklachten vraag dan eerst uw arts of therapeut om advies o Zorg er voor dat de spieren niet koud

Nadere informatie

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van Richtlijn Cognitieve revalidatie Niveau A (1) Het is aangetoond dat.. Aandacht Het is aangetoond dat aandachtstraining gedurende de eerste 6 weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen

Nadere informatie

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel H15.016-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Vóór de operatie... 2 Thuis oefenen... 2 Lees deze adviezen vast goed door... 2 De dag van de operatie... 3

Nadere informatie

OPSTAAN TEGEN DOORLIGGEN VOORKOMEN VAN DECUBITUS

OPSTAAN TEGEN DOORLIGGEN VOORKOMEN VAN DECUBITUS OPSTAAN TEGEN DOORLIGGEN VOORKOMEN VAN DECUBITUS 25742 Inleiding Deze folder bevat informatie over het voorkomen en/of behandelen van doorliggen, ook wel decubitus genoemd. In deze folder staat beschreven

Nadere informatie

Een lage bloeddruk bij het staan

Een lage bloeddruk bij het staan Een lage bloeddruk bij het staan Orthostatische hypotensie Een lage bloeddruk bij het staan noemen we in medische termen orthostatische hypotensie. In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en

Nadere informatie

Daling van de bloeddruk na het gaan staan

Daling van de bloeddruk na het gaan staan Daling van de bloeddruk na het gaan staan Inleiding Veel ouderen hebben last van duizeligheid. Dit kan verschillende klachten veroorzaken zoals zich licht in het hoofd voelen, onzekerheid bij het gaan

Nadere informatie

1.1. Inleiding 4. 2.1. Zitten 7. 2.2. Rechtstaan 8

1.1. Inleiding 4. 2.1. Zitten 7. 2.2. Rechtstaan 8 Parkinson school Tips Parkinsonschool Inhoudsopgave 1. Het stappen 4 1.1. Inleiding 4 1.2. Problemen bij het stappen 5 1.2.1. Wat te doen als het stappen niet zo vlot gaat? 5 1.2.2. Wat te doen als je

Nadere informatie

Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische

Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische Stoornissen van het bewegingssysteem Bradykinesie Trager / kleinere bewegingsuitslag Verstoring in de timing Hypokinesie Minder automatische bewegingen Akinesie Bevriezen Rigiditeit Verhoogde spiertonus,

Nadere informatie

Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht.

Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht. Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht. Nationaal msfonds Voor meer informatie: Landelijk Bureau: Nationaal MS Fonds

Nadere informatie

FUNCTIES. Mentale functies gerelateerd aan motoriek

FUNCTIES. Mentale functies gerelateerd aan motoriek Bijlage 5: overzicht functies en anatomische eigenschappen, activiteiten en participatie relevant bij ICF-classificatie casus motorisch probleem of stoornis Nederlandse vertaling van de International Classification

Nadere informatie

Richtlijnen behandeling van Patiënten met de ziekte van Parkinson door toepassing van de Atlas Therapie

Richtlijnen behandeling van Patiënten met de ziekte van Parkinson door toepassing van de Atlas Therapie Richtlijnen behandeling van Patiënten met de ziekte van Parkinson door toepassing van de Atlas Therapie Deze folder is voor eigen gebruik. De prijs is 2,50 ( dit is niet verplicht maar wel gewenst ) Postbank

Nadere informatie

Algemene vaststellingen

Algemene vaststellingen De ziekte van Parkinson : Een hersenziekte? Prof.Dr.P.Santens Bewegingsstoornissen Neurologie UZ Gent Algemene vaststellingen Prevalente ziekte : 30000 Belgen, 1% van 65-plussers Kennis van de ziekte en

Nadere informatie

Ergotherapie en NMA. Invulling van de les ALS PLS PSMA. Prognose ALS. Ergotherapie 21-11-2014

Ergotherapie en NMA. Invulling van de les ALS PLS PSMA. Prognose ALS. Ergotherapie 21-11-2014 Ergotherapie en NMA Yolanda van den Elzen RadboudUMC Revalidatie, afdeling ergotherapie Invulling van de les ALS Ergotherapie bij ALS in het RadboudUMC Casus Frans Vragen Situatie bespreking Waar willen

Nadere informatie