6.2 Modellen die werken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "6.2 Modellen die werken"

Transcriptie

1 Methoden en modellen Modellen die werken 6.2 Modellen die werken Heeft u al een mening over Six Sigma, ASL, COPC, Tripod, BSC, ISPL, EFQM of escm? Wilt u de juiste keuze maken? In dit artikel schetsen Barry Derksen en Peter Noordam de mogelijkheden van verschillende modellen om de kwaliteit van uw informatievoorziening te verbeteren. 353 Als een organisatie een goed passend model gebruikt, helpt dit haar de processen verder te professionaliseren en zo te verbeteren. Maar er zijn tegenwoordig zeer veel certificaten, methodes, modellen en standaarden om kwaliteit te meten en te bereiken. Dit maakt het lastig om het juiste model te kiezen. Belangrijke vragen die een organisatie daarom bij de keuze voor een model moet beantwoorden zijn: wat kan ermee worden bereikt? Is het model op de hele organisatie toepasbaar? Erkent de vakgemeenschap het model? Het aantal kwaliteitsmodellen lijkt oneindig. Bij nieuwe ontwikkelingen, zoals klantrelatiesystemen met call centers, ontstaan ook nieuwe kwaliteitsmodellen (bijvoorbeeld COPC). We behandelen hier dan ook niet alle kwaliteitsmodellen, maar proberen juist enigzins orde te scheppen in het modellenoerwoud. Een uitputtende behandeling zou bovendien een illusie zijn. Hiertoe zetten we diverse erkende modellen op een rij en benoemen de mogelijkheden en onmogelijkheden ervan. We hebben de modellen geïnventariseerd en geselecteerd op basis van webonderzoek via onder andere Google, literatuur van Meijer (2005), Krol e.a. (2005), Sante (2005), gesprekken met deskundigen en toetsing van eerdere versies van ons boek Modellen die werken, kwaliteit in bedrijf en informatievoorziening (Derksen en Noordam, 2006). Aan de hand van diverse indelingen, waaronder het belangrijkste toepassingsgebied, typeren we het model. Ter ondersteuning presenteren we een beslisboom met ruim vijftig modellen. Maar eerst gaan we dieper in op de vraag wat een model eigenlijk is, waarom u een model zou gebruiken en wat de achtergrond van de verschillende modellen is. WAT IS EEN MODEL? Organisaties gebruiken de woorden model, standaard en methode vaak te pas en te onpas, meestal in combinatie met zinsneden als Wij voldoen aan, of Wij hanteren. Omdat een eenduidige beschrijving van deze begrippen niet bestaat, heeft iedereen heeft zijn eigen beeld bij deze woorden. Het Van Dale groot woordenboek van de Nederlandse taal omschrijft een model als een systeem dat de werkelijkheid nabootst of tracht te beschrijven. Een methode is een vaste, weldoordachte werkwijze om een bepaald doel te bereiken => systeem, en een standaard een tot model dienend wettig exemplaar van een eenheid van maat of gewicht. Een norm tenslotte is een manier van handelen waarnaar een categorie van personen zich kan of moet richten of een regel voor de normalisatie => criterium, graadmeter, ijkpunt, maatstaf, normering, standaard. Dit artikel schaart al deze begrippen onder de noemer modellen en hanteert de volgende 6 IT Service Management, best practices, deel 4

2 354 definitie: vastgelegde, beschreven en breed geaccepteerde inzichten, afspraken en normen voor goed handelen, ter verbetering van organisaties en ketens, rekening houdend met de aandachtsgebieden en organisatie, product en proces, medewerkers en cultuur, IT en infrastructuur, customer en sales, leverancier en alliantie, wet- en regelgeving en programma- en project. De belangrijkste kenmerken van kwaliteitsmodellen Kwaliteitsmodellen willen de kwaliteit van de processen verbeteren en dit vastleggen in richtlijnen, procedures en instructies. Dit heeft twee aspecten: documentatie - de beschrijving van de bedrijfsactiviteiten in procedures en instructies. naleving halfjaarlijkse audits kunnen controleren of de organisatie zich houdt aan de beschreven procedures en instructies. VIJF REDENEN OM MODELLEN TE GEBRUIKEN Modellen zijn noodzakelijk om toegevoegde waarde te creëren. Afspraken over terminologie leiden tot vergelijkbaarheid en helpen om de informatievoorziening tussen organisaties en mensen af te stemmen. Hoe complexer het geheel van producten, processen, technologieën, organisaties, medewerkers is, hoe groter de behoefte aan modellen. Modellen kunnen de complexe werkelijkheid in een overzichtelijk geheel vangen. Zo dwingen ze managers, medewerkers en betrokkenen om naar een specifiek aantal aspecten van de organisatie te kijken. Maar een goede manager houdt in gedachten dat dit nooit de hele werkelijkheid is. Hij is in staat om kwaliteitsmodellen voor zijn organisatie op waarde te schatten en op de juiste manier toe te passen, of juist niet toe te passen. Na de stormachtige ontwikkelingen in de jaren negentig bereiken business en IT een nieuwe fase. De grote veranderingen in technologische innovaties en in bedrijfsconcepten creëren een behoefte aan orde. Deze behoefte ontstaat ook vaak uit moeilijke economische situaties. Zo is de European Foundation for Quality Management (EFQM) ontstaan uit de Europese economische recessie van Hieronder lichten we een aantal ontwikkelingen toe die leiden tot nieuwe modellen voor business en IT. Wie meer wil weten, verwijzen wij naar Noordam (2006). Ontwikkeling 1: steeds veeleisender klanten Klanten, medewerkers, gebruikers, leveranciers, ambtenaren: iedereen verwacht tegenwoordig van dienstverleners dat ze hem direct, hier en nu, helpen. Het internet maakt dit ook in toenemende mate mogelijk: klanten kunnen direct informatie uitwisselen, producten bestellen en betalen. Maar dan moet een organisatie wel op deze verwachting inspelen door het draaiend houden van de juiste harden software. Deze hard- en software leveren bovendien een schat aan informatie op over wat de klant precies wil. Modellen ondersteunen bij het meten en analyseren van deze gegevens. Ontwikkeling 2: proces- en ketenintegratie Klanten (in- of extern) willen natuurlijk graag de laagst mogelijke prijs voor optimale service. Dit kan door efficiënter te werken, bijvoorbeeld door processen over organisaties heen (bedrijfskolommen) te integreren (fysiek of virtueel), gebruik te maken van elkaars gegevens en op zoek te gaan naar de eigen positie in deze keten. Modellen helpen bij het verstevigen van die positie in de keten, omdat ze het mogelijk maken om prestaties te meten en te vergelijken met die van anderen. Ontwikkeling 3: netwerksamenleving De netwerksamenleving is een samenleving waarin organisaties en mensen samenwerken met steeds weer andere partners. Elke afzonderlijke speler (mens of organisatie)

3 Methoden en modellen Modellen die werken heeft een eigen belang en verantwoordelijkheid in het netwerk. De netwerkgroep bepaalt de werkwijze. Organisaties zullen hiervan in toenemende mate afhankelijk worden. Excelleren in een dergelijke samenleving vraagt om een continue bezinning op competentie en toegevoegde waarde. Als een mens of bedrijf dit niet doet, neemt een ander zijn plek in. Netwerken is op zich niet nieuw, maar de snelheid waarmee het gaat en de hoeveelheid informatie die er in omgaat zijn dat wel. Een organisatie of mens moet dus zorgvuldig omgaan met die informatievoorziening. Hier kunnen modellen bij helpen. Een ander belangrijk kenmerk van de nieuwe netwerksamenleving is flexibiliteit. Standaarden als XML en XBRL kunnen gegevens beter uitwisselbaar maken en dragen zo bij aan die toenemende flexibiliteit (Noordam, 2006). Ontwikkeling 4: kennis steeds belangrijker Organisaties hebben steeds meer kennis over hun klanten en gebruiken deze kennis steeds inventiever. Dat is ook hard nodig om aan de steeds hogere eisen van de klanten te voldoen. In de praktijk gaapt er echter nog vaak een kloof tussen wat de klant verwacht en wat de organisatie levert. Modellen als GAP en ISO willen die kloof overbruggen. Ook Six Sigma is een methode om het verschil te minimaliseren. Ontwikkeling 5: nieuwe wet- en regelgeving Door groeiende internationale samenwerking moet de informatievoorziening van veel organisaties rekening houden met internationale regels, zoals de Sarbanes-Oxley Act (SOx). Volgens deze wet moet iedere actie van een beursgenoteerde organisatie traceerbaar zijn. Het moet bekend zijn wie iets heeft gedaan, wanneer en zelfs hoe. Hierdoor stijgt de aandacht voor corporate governance : de organisatie moet haar processen, controles en rapportages uitvoeren volgens de gewenste standaard of methode. ACHTERGROND VAN DE VERSCHILLENDE MODELLEN Modellen kunnen worden ontworpen en opgelegd (SOx) of organisch ontstaan. Als er voor bepaalde werkzaamheden een routine ontstaat, kan dit de standaard worden. Zo is ITIL (Information Technology Infrastructure Library) de algemeen erkende standaard voor inrichting van de IT-beheerfunctie. Dit laatste kan op drie manieren: Eigen model een organisatie ontwikkelt zelf een model om een probleem op te lossen of iets mogelijk te maken. Zo beginnen veel modellen. Philips ontwikkelde bijvoorbeeld TCOD (Technology Costing On Demand) en de Engelse overheid ontwierp ITIL. Het eigendom van deze modellen ligt meestal bij één organisatie. Lang niet alle eigen modellen schoppen het tot algemeen erkende standaard. Model als de-jure standaard - een groep organisaties, leveranciers, afnemers of een combinatie daarvan accepteert gezamenlijk een model, bijvoorbeeld etom (electronic Telecom Operation Model). Model als de-facto standaard een model wordt algemeen geaccepteerd en gebruikt. Figuur 1 geeft dit groeiproces weer. Vaak ontstaan modellen uit een bepaalde ontwikkeling, zoals: wetgeving - SOx of IFRS projectmatig werken - PRINCE2, PMBoK of IPMA Competence Baseline streven naar resultaatverbetering - Six Sigma en Balanced Scorecard inrichting van nieuwe organisatievormen - escm voor sourcingvraagstukken hogere klanteisen capabilitymodellen (bekwaamheid), bijvoorbeeld escm of volwassenheid, bijvoorbeeld groeifasemodel voor IT-beheer organisaties IT Service Management, best practices, deel 4

4 356 veel gebruikt Populaire gesloten modellen Populaire open modellen weinig gebruikt Gesloten modellen met weinig marktondersteuning Open modellen met weinig marktondersteuning elgendom producent vrij beschikbaar Figuur 1 Indeling van modellen (bron: aangepast van DOD Ministerie van Defensie, VS) Ze kunnen ook ontstaan voor een bepaalde doelgroep of branche: organisatiebreed - ISO, INK en EFQM branchegericht ITIL, COPC op het gebied van klantcontactcenters of CAF voor human-resource beroepsgericht richtlijnen van het NIVRA voor accountants Van oudsher is ISO 9000 hét standaardkwaliteitsmodel voor productie- en handelsorganisaties. Een completere variant is het INKmodel (Instituut Nederlandse Kwaliteitsprijs) of het EFQM-model, die allebei veel worden gebruikt in Nederland. Voor IT-organisaties en -afdelingen is er al langer ITIL, dat inmiddels gezelschap heeft gekregen van IPW (Implementatie van een Procesgerichte Werkwijze), het op controle gerichte COBIT (Control Objectives for Information and related Technology) en het op systeemontwikkeling gerichte Capability Maturity Model Integration (CMMI). Of modellen succes hebben hangt van een aantal dingen af. In het algemeen geldt: hoe eenvoudiger en toegankelijker een kwaliteitssysteem is, hoe groter de kans dat een organisatie het werkelijk gebruikt. INDELING VAN DE MODELLEN We kunnen modellen op verschillende manieren indelen. Deze paragraaf maakt onderscheid op basis van de volgende aspecten: Toepassingsgebied op welk toepassingsgebied richt het model zich ( en organisatie, product en proces, medewerkers en cultuur, IT en infrastructuur, customer en sales, leverancier en alliantie, wet- en regelgeving of programmaen project)? Bereik hoe breed en hoe diep is het kwaliteitsmodel? Organisatiebreed of toegespitst op één afdeling, zoals de IT, of op één proces, zoals het inkoopproces? Mate van dwang in hoeverre schrijft het model acties dwingend voor? Toepassingsgebied Het klaverblad in figuur 2 geeft weer hoe de verschillende toepassingsgebieden zich tot elkaar verhouden.

5 Methoden en modellen Modellen die werken Organisatieverbetering algerneen Leverancier alliantie Management en organisatie Customer en sales 357 IT en infrastructuur Resultaat Product en proces Medewerkers en cultuur Wet- en regelgeving Programma- project Figuur 2 De verschillende toepassingsgebieden op een klaverblad De tabellen 1 tot en met 10 groeperen de verschillende modellen per toepassingsgebied, aan de hand van doel, doelgroep en het terrein waarop het model zich het meest heeft bewezen. We hebben IT en infrastructuur verdeeld in beleid en planvorming, uitvoering, exploitatie en beheer, en evaluatie en bijstelling. Modellen die bij meerdere toepassingsgebieden horen vermelden we slechts bij één gebied. Management en organisatie INK/EFQM Six Sigma BPIM InnoBench Directie en Directie en Directie en Directie en Bieden van handvatten voor de besturing van de gehele bedrijfsvoering en duurzame verbetering van de bedrijfsvoering Specifi eke best practice voor kwaliteitsverbetering en verlaging van kosten door toepassing van Six Sigma-methodiek Bedrijfsprocessen revolutionair of evolutionair verbeteren op de gebieden: producten en processen, mens en cultuur, IT en infrastructuur, en organisatie Gericht op verbetering van de innovatiemogelijkheden van organisaties functiespecifi ek Certifi cering van Six-Sigmabeoefenaars in belts. Een black belt implementeert 4-5 projecten per jaar 6 Tabel 1 Modellen voor toepassingsgebied Management en organisatie IT Service Management, best practices, deel 4

6 358 Management en organisatie InnoFrame IT- Trendscan Directie en Directie en Gericht op verbetering van de innovatiemogelijkheden van organisaties - organisatiebreed Gericht op verbetering van de organisatie met behulp van innovatieve technologie etom Telecom Gericht op verbetering van de organisatie met een branchespecifi ek best-practice-model Vervolg tabel 1 Modellen voor toepassingsgebied Management en organisatie Product en proces BSC Directie Meet- en stuurinstrument te gebruiken voor vertaling strategie in operatieve termen TCO Benchmarkmechanisme voor IT-organisaties (fi nancieel) IE Model om de kosten en baten van information engineering in kaart te brengen Benefi ts Case Directie Model voor het maken van een benefi tsmethodiek voor diverse vormen van projecten Tabel 2 Modellen voor toepassingsgebied Product en proces Medewerkers en cultuur LCA Programma project- verander Veranderaanpak, verandermodel OCI Directie en Inventarisatie organisatiecultuur, meet- en verandermodel Tripod Kwaliteitsmanager, adviseur Model om oorzaak/ gevolgrelaties te achterhalen en tot blijvende verbeteringen te komen. Tabel 3 Modellen voor toepassingsgebied Medewerkers en cultuur

7 Methoden en modellen Modellen die werken IT en infrastructuur beleid en planvorming escm-spv2 TCOD Leveranciers en afnemers IT-diensten Leveranciers en afnemers IT-diensten Ontwikkelen en verbeteren van leveranciersbekwaamheden om de klantbehoeften gedurende de sourcinglevenscyclus te ondersteunen Model voor het on demand maken van de fi nanciële afwikkeling van technologie EITA Architectuur Best practices op het gebied van IT-architectuur DYA Architectuur Model voor aanpak best practices op het gebied van IT-architectuur Certifi cering door Carnegie Mellon University 359 Tabel 4 Modellen voor toepassingsgebied IT en infrastructuur beleid en planvorming IT en infrastructuur uitvoering CMM (SW) CMMI v1.1 RUP ISO-9126 software software software software Volwassenheid/professionaliteit systeemontwikkeling Best practices voor systeemontwikkeling, softwareontwikkeling, geïntegreerde proces- en productontwikkeling en acquisities Best Practice voor uitvoeren van IT-ontwikkelingsprojecten De standaard geeft zes karakteristieken die met minimale overlap de kwaliteit van software defi niëren UML IT Best practices op het gebied van modellering ten behoeve van IT-ontwikkeling MSF TMap TPI DSDM software software software software Leveren van best practices voor systeemontwikkeling op basis van producten van Microsoft TMap is een aanpak voor gestructureerd testen van informatiesystemen Referentiekader voor inrichten en verbeteren testproces Best Practice voor uitvoeren van IT-ontwikkelingsprojecten Certifi cering door geregistreerde instanties gelieerd aan ISO Tabel 5 Modellen voor toepassingsgebied IT en infrastructuur uitvoering IT Service Management, best practices, deel 4

8 360 IT en infrastructuur exploitatie en beheer ITIL ASL IPW BiSL BS 15000:2002 ISO/IEC ISPL MOF IT service CMM IT-afnemers leveranciers Best practices voor IT-service Procesmodel en best practices voor applicatiebeheer voor leveranciers van applicatiediensten Model voor processen in IT-organisaties om grip te krijgen op IT-beheer Procesmodel en best practices voor operationeel functioneel beheer en informatie Industriële best practices voor IT-service (BS is nu opgevolgd door ISO/IEC 20000) Industriemodel voor IT-service, internationaal erkende standaard op basis van BS Leveren gestructureerde aanpak om te komen tot outsourcing- of inkoopcontracten en het managen van contracten van IT-services en -projecten Raamwerk met technische richtlijnen voor beschikbaarheid, onderhoudbaarheid en beheersbaarheid van kritische productiesystemen (m.n. Microsoft) Meten van volwassenheid IT-beheer/ service (zie IT GFM) Certifi cering, assessment of Certifi cering door geregistreerde instanties gelieerd aan BS Certifi cering door geregistreerde instanties gelieerd aan ISO 9001 Tabel 6 Modellen voor toepassingsgebied IT en infrastructuur - exploitatie en beheer IT en infrastructuur evaluatie en bijstelling COBIT v3 IT GFM ITAM SPICE BS 7799 IT-organisaties -afnemers IT-afnemers en leveranciers Afnemers IT/ functioneel beheer Informatiesysteemaudit en -control; IT-alignment en governance Bepalen volwassenheid IT-organisaties en IT-afnemers alsmede ambitieniveau en benodigde vaardigheden per niveau Benchmarkmechanisme voor ITorganisaties voor zowel ontwikkeling als beheer en zowel fi nancieel als kwalitatief Referentie/meetlat voor bepaling van procesbekwaamheid en richtlijnen voor uitvoering van procesbeoordeling en verbetering Code voor informatiebeveiliging Tabel 7 Modellen voor toepassingsgebied IT en infrastructuur - evaluatie en bijstelling Auditrapportage Certifi cering

9 Methoden en modellen Modellen die werken Customer en sales COPC r.4 ISO 9001:2000 KAD GAP SERVQUAL Klantcontact centers (organisaties/ afdelingen) Organisaties voor alle soorten van producten en diensten Administratieve organisaties Organisaties voor alle soorten producten en diensten Sales en customer Een prestatiesysteem voor klantcontactcenters tot stand brengen Eisen aan een kwaliteitssysteem Gericht op verbetering van de kwaliteit van de administratieve dienstverlening Nagaan oorzaken van eventuele kwaliteitsverschillen tussen verwachte en waargenomen dienstverlening Model om een hiaatanalsyse van de prestatie van de dienstkwaliteit van een organisatie uit te voeren tegen de kwaliteitsbehoeften van de klantdienst Certifi cering door COPC op twee niveaus: goud en basis Certifi cering door geregistreerde nationale instanties gelieerd aan ISO Tabel 8 Modellen voor toepassingsgebied Customer sales Wet- en regelgeving SOx IFRS Basel II Directie, US genoteerd Directie Directie Banken verzekeraars Sarbanes Oxley is een wettelijk model voor beursgenoteerde organisaties (moeder of dochter) in de Verenigde Staten International Federation Regulation Standards, algemeen geaccepteerde afspraken Basel II bevat wetgeving op Europees niveau en verplicht banken om de risico s te beperken. Het gaat om de beperking van operationele en kredietrisico s en schatting van marktrisico s. Tabel 9 Modellen voor toepassingsgebied Wet- en regelgeving Accountantsverklaring Auditrapport Accountantsverklaring 6 Programma- en project PRINCE2 MSP PRS Project Programma Directie Best practices voor project Best practices voor programma Evalueren projecten aan de hand van een projectrisicostaalkaart Tabel 10 Modellen voor toepassingsgebied Programma- en project Certifi cering van projectmanagers (foundation en practitioner) Certifi cering van programmamanagers IT Service Management, best practices, deel 4

10 Tabel 11 vergelijkt de modellen met elkaar wat betreft toepassingsgebied, doelgroep en niveau. De deelkolom IT en infrastructuur werken we in meer detail uit. Ook vermelden we of de modellen zich richten op operationaal, tactisch of strategisch organisatieniveau. 362 Toepassingsgebied Doelgroep Algemeen IT en infrastructuur Niveau Model Organisatieverbetering algemeen Customer en sales Management en organisatie Product en proces IT en infrastructuur Medewerkers en cultuur Wet- en regelgeving Project- programma Gebruikers IT-diensten (business IT-mngt) Eindgebruikers applicatiediensten infrastructuurdiensten strategisch tactisch operationeel ASL Basel II Benefi tscase BSC BiSL BPIM BPV BS 15000:2002 BS 7799 CMM (SW) CMMIv1.1 COBIT v3 COPC r.4 COSO DSDM EITA DYA escm-spv2 etom GAP IE IFRS INK/EFQM InnoBench InnoFrame IPW ISO 9001:2000 ISO/IEC 20000

11 Methoden en modellen Modellen die werken Toepassingsgebied Doelgroep Algemeen IT en infrastructuur Niveau Model Organisatieverbetering algemeen Customer en sales Management en organisatie Product en proces IT en infrastructuur Medewerkers en cultuur Wet- en regelgeving Project- programma Gebruikers IT-diensten (business IT-mngt) Eindgebruikers applicatiediensten infrastructuurdiensten strategisch tactisch operationeel 363 ISO 9126 ISPL ITAM IT GFM IT service CMM IT Trend scan ITIL KAD LCA MOF MSF OCI MSP PRINCE2 Projectrisicostaalkaart RUP SERVQUAL Six Sigma SOx SPICE TCO TCOD 6 TMap TPI Tripod UML Zachman Tabel 11 Modellen, indeling naar doelgroep en niveau bron: research Business IT Trends Institute, SPIder werkgroep integratie SPI-strategieën en Meijer, 2005 Legenda: deels bestemd of bruikbaar voor deze doelgroep bestemd of bruikbaar voor deze doelgroep IT Service Management, best practices, deel 4

12 Organisatieverbetering algemeen Management en organisatie Management charter Innovation Frame Innobench 364 Leverancier alliantie escm IT infrastructuur EITA DYA Beleid TCOD planvorming Zachman IT trend scan BPIM EFQM Six Sigma INK etom Customer en sales AMM COBIT Evaluatie SPICE Bijstelling GFM IT assessment CMM/SW CMMI ISO 9126 UML MSF Realisatie TMap RUP BSC TCO Businesscase IE Performance en measurement Product ICT en proces ISO 9001 GAP KAD Servqual BS BS 7799 ITSCMM ISO ITIL Exploitatie IPW ISPL Beheer BiSL ASL MOF TPI COPC Medewerkers encultuur LCA OCI LSI Tripod Basel II IFRS Wet- en regelgeving SOx MSP DSDM PRINCE2 Programma- project Projectrisicostaalkaart Figuur 3 Indeling van modellen in het klaverblad Figuur 3 plaatst deze modellen in het klaverblad. We hebben het model bij het toepassingsgebied geplaatst waar het de meeste invloed uitoefent. Dit wil niet zeggen dat het model géén invloed uitoefent op andere aspecten. Bereik We kunnen modellen ook indelen aan de hand van hun bereik, in zowel de breedte als de diepte: De breedte van een kwaliteitsmodel geeft weer welk(e) toepassingsgebied(en) het omvat. Zo kan een kwaliteitsmodel gericht zijn op de gehele organisatie (INK) of alleen op de IT-afdeling (ITIL). De diepte van een kwaliteitsmodel geeft weer hoe gedetailleerd het kwaliteitsmodel de bijgevoegde processen, procedures en bekwaamheden beschrijft. De volgende vragen helpen om het bereik van een model te bepalen: Is het model van toepassing op een keten of hele organisatie? Is het model van toepassing op een specifiek vakgebied of afdeling zoals IT of human-resource (HRM)? Is het model van toepassing op een specialisme binnen een vakgebied of afdeling zoals IT-beheer of HRM-uitstroom? Een model met een smal bereik (bijvoorbeeld een model voor IT) kan een zeer diep detailniveau hebben of juist niet. Om dit te bepalen stellen we de volgende vragen: Is het model vooral theoretisch en conceptueel of beschrijft het fysieke producten of diensten? Beschrijft het model globale best practices of geeft het concrete werkinstructies, misschien zelfs op kookboekniveau? Beschrijft het model alleen wat nodig is of ook hoe, waarom, wie en wanneer?

13 Methoden en modellen Modellen die werken gedetailleerd UML COPC SERVQUAL COBIT CMM-I GAP ASL escm Tripod Six Sigma KAD Innobench LCA OCI ISO ITIL TCOD etom BPIM EFQM Innovation frame globaal smal breed Figuur 4 Modellen in breedte en diepte Figuur 4 geeft het detailniveau weer van enkele modellen uit dit artikel. COBIT heeft zichzelf op dezelfde manier vergeleken met andere modellen (figuur 5). COBIT zet zichzelf neer als breed en diep. Dit klopt vanuit auditperspectief, maar niet wanneer we COBIT vergelijken met bredere kwaliteitsmodellen of met modellen die zich richten op één bepaald vakgebied. Een beoordeling op breedte en diepte hangt dus sterk af van de invalshoek van de auteurs. Een auteur moet hier dus duidelijk over zijn. Wij gaven onze brede invalshoek al eerder aan: algemene kwaliteitsmodellen met een groot aantal op IT toegespitste modellen, maar bijvoorbeeld geen human-resource. Mate van dwang Modellen kunnen op verschillende niveaus de procesprestaties beïnvloeden: Meten - Het model richt zich op meten. De organisatie kan het gebruiken om te meten en te vergelijken. Dergelijke modellen bevatten vaak uitgebreide vragenlijsten. Zo bieden ze een vergelijkingskader, een bedrijf weet dan bijvoorbeeld of het best in class presteert of average. TCO (Total Cost of Ownership) van Gartner is zo n model. Analyseren - Analysemodellen richten zich op analyse en daarmee verbetering. Een dergelijk model gaat ervan uit dat nadere analyse van oorzaak en gevolg noodzakelijk is om verbeteringen te realiseren. Vrijwel alle modellen hebben een analyseaspect, maar als het echt om de analyse draait, denken we vooral aan modellen als GAP en Six Sigma. Verbeteren - Deze modellen richten zich op duurzame of continue verbetering van de organisatie of onderdelen daarvan. Ze hebben vaak ook een analyse- of meetaspect, maar leggen daar niet de nadruk op. 6 IT Service Management, best practices, deel 4

14 366 gedetailleerd ITIL ISO ISO ISO COBIT TicklT NIST COSD globaal smal breed Figuur 5 IT-governance- en modellen in breedte en diepte (bron: COBIT) De meeste modellen richten zich op verbetering. Hierdoor hebben ze een praktische inslag. Ook de meeste modellen in dit artikel vallen in deze categorie, zoals ITIL, ASL (Application Services Library) en BPIM (Business Performance Improvement Methodology). Voorschrijvend - Veel modellen zijn voorschrijvend van aard, vaak in combinatie met een van de hiervoor genoemde aspecten als meten en verbeteren. Uitgangspunt is dat er een beste werkwijze ( best practice ) voor alle organisaties bestaat. Het voordeel hiervan is dat het model een duidelijke werkwijze voorschrijft, maar het nadeel is dat het helemaal niet de beste werkwijze in elke situatie is. Modellen als ITIL, GFM (Groeifasemodel) en CMM (Capability Maturity Model) hebben een voorschrijvend aspect. Afdwingend - Vooral modellen uit de weten regelgeving zijn afdwingend. Denk bijvoorbeeld aan SOx. HET JUISTE MODEL KIEZEN Zelfs de meer dan vijftig modellen in dit artikel zijn nog maar een fractie van alle beschikbare modellen. Daarom is wanneer welk model een belangrijke vraag om te beantwoorden. Voordat een gebruiker kwaliteitsmodellen toepast zou hij zichzelf een aantal vragen moeten stellen: Wat wil de organisatie/gebruiker bereiken? Wat zijn de omgevingsfactoren (soort organisatie, branche, enzovoort)? Welke doelstellingen heeft de organisatie met de toepassing van een kwaliteitsmodel (certificering, procesverbetering of )? Welke onderdelen van de organisatie vallen binnen het bereik van de doelstelling (bij-

15 Methoden en modellen Modellen die werken Generiek of organisatie Start Product proces Medewerker cultuur Performance measurement Management- organisatie-inrichting Strategie Verbeteren product proces Verbeteren customer sales Meten veranderen Verbeteren verander Innovatie Normatief Ontwerp IT infrastructuur Outside in Generiek Branchespecifiek Issuegeoriënteerd Organisatiegeoriënteerd Marktgericht Technologiegericht Organisatiebreed Ontwerp Normatief Uitbouwen Verbeteren Inside out Individu (behandelt dit artikel niet) Groep(en) Veranderen Evolueren EFOM/INK etom Six Sigma BPIM Innobench IT Trendscan Innovation Frame KAD ISO 9001:2000 SERVOUAL GAP COPC LSI OCI LCA Tripod Continue Bijdrage strategie BSC Wet- regelgeving Incidenteel Bijdrage kostencontrole Organisatie TCO Benefitscase Technologie IE Programma- project Beursgenoteerd (US gerelateerd) Boekhoudstandaarden SOx IFRS Bank en verzekeraars Basel Il Veranderen Enkoloudig PRINCE2 Meervoudig MSP Beheersen risico s RSK Figuur 6 Beslisboom modellen per toepassingsgebied 6 voorbeeld de hele organisatie of alleen het call center)? Hoe snel moeten de resultaten zichtbaar zijn? Welke kwaliteitsmodellen past de organisatie al toe en hoe draagt een nieuw kwaliteitsmodel hieraan bij? Het belangrijkste bij de keuze voor een model is of het model het doel van de organisatie ondersteunt. Om dit te bepalen hebben we de structuur uit figuur 3 omgezet in de beslisboom van figuur 6. Figuur 7 geeft een beslisboom voor de onderdelen van IT en infrastructuur: beleid en planvorming, uitvoering, exploitatie en beheer, en evaluatie en bijstelling. TOT SLOT De grote hoeveelheid modellen op IT-gebied komt voort uit ruim vijftig jaar wildgroei. Wie IT Service Management, best practices, deel 4

16 Alignment Vaardigheden (sourced) escm Inrichting TCOD 368 Beleid planvorming Architectuur Hoe Beschrijvend Grool EITA DYA Wat (behandeld binnen EITA) Zachman 1 Realisatie Normerend Uitvoering Volwassenheid Bekwaamheid algemeen Softwareengineering CMM SW/CMM ISO9126 RUP Bouw Microsoft Projectmngt DSDM Modelbased MSF Exploitatie beheer Test Aanpak Technologiegeoriënteerd UML TMap Businessprocesgeoriënteerd BPV Service Algemeen Normatief Best practices Realisatieraamwerk TPI ITIL IPW Normatief Operations Microsoft MOF Evaluatie bijstellen Applicatie Volwassenheid Ontwikkelbekwaamheid ITS CMM ISO ASL Functioneel beheer BiSL Inkoopbeheer ISPL Management groeien Meten IT-beheer Architectuur IT-assessment GFM AMM Algemeen COBIT Audit Ontwerp Beveiliging SPICE BS 7799 Figuur 7 Beslisboom modellen IT en infrastructuur bijvoorbeeld wil inventariseren wat er in een gemiddeld bedrijf zoal aan computers en toebehoren staat, is niet een-twee-drie klaar. Het gaat niet alleen om de computers zelf, maar ook om printers, kabels, modems en dan nog de vele softwarepakketten Maar wordt dat allemaal wel optimaal benut? Wat wordt waarvoor gebruikt en kan dat niet anders? Kunnen we het centraliseren/consolideren? Wanneer is het gereed voor exploitatie? Om de IT de baas te blijven hebben we architecten nodig, aannemers en bouwers, beheerders en uitbaters en managers om dit in goede banen te leiden. De huidige organisatorische en technische infrastructuur is complex en bestaat uit een enorme brij van samenwerkende verwerkingseenheden, netwerkcomponenten en onderdelen voor de communicatie: hubs, routers, netwerkbesturingssystemen, midrange databaseservers,

17 Methoden en modellen Modellen die werken pc s, back-end legacysystemen, enzovoort. En daarnaast moet nog worden geïnnoveerd en de alignment met de business moet ook veel beter Voldoende vraagstukken voor de CIO en de IT-medewerker, die zij met behulp van modellen proberen op te lossen. Wij hopen in dit artikel een nuttig overzicht van de belangrijkste modellen te hebben gegeven en enkele handvatten bij het maken van de juiste keuze. 369 Barry Derksen MSc MMC is adviseur voor Bisnez Management (www.bisnez.com). Daarnaast is hij hoofddocent Kwaliteit van de Informatievoorziening aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en geeft hij les bij de IT-auditingopleiding van de Haagse Hogeschool. Tenslotte is hij directeur research van het onderzoeksinstituut Business IT Trends Institute (www. bitti.nl). Drs. Peter Noordam is directeur advies bij Bisnez Management (www.bisnez.com). Daarnaast is hij docent Operational Audit en IT Audit aan de Universiteit van Amsterdam en betrokken bij het onderzoeksinstituut Business IT Trends Institute (www.bitti.nl). BRONNEN Derksen, B. en P. Noordam (2006). Modellen die werken, kwaliteit in bedrijf en informatievoorziening. Gouda: Boekdrukkunst uitgevers. Krol G., e.a. (november 2005). Modellen wanneer wat. Gorinchem: SPIder-werkgroep SPI-strategieën. Meijer, M. (2005). Het ICT modellenboekje: Een beperkte verkenning van het modellenbos. Nieuwegein: Getronics PinkRoccade. Noordam, P., A. van der Vlist en B. Derksen (2006). Trends in IT , op tijd investeren in de juiste technologie. Den Haag: SDU uitgevers. Sante, T. van (2005) Wegwijzer voor het gebruik van IT-standaarden. Zaltbommel: Van Haren Publishing. 6 IT Service Management, best practices, deel 4

18 370

Werkgroep Integrale SPI Strategieën

Werkgroep Integrale SPI Strategieën Werkgroep Integrale SPI Strategieën Mario van Os Sogeti Nederland B.V. 10 november 2005 Agenda werkgroep 16:40 Eindresultaat Werkgroep Modellen: wanneer wat door Mario van Os, Sogeti 17:15 Presentatie

Nadere informatie

Het Modellenbos. Machteld Meijer. Getronics PinkRoccade 10 november 2005

Het Modellenbos. Machteld Meijer. Getronics PinkRoccade 10 november 2005 Het Modellenbos Machteld Meijer Getronics PinkRoccade 10 november 2005 CMMI BiSL BiSL DSDM Prince2 Prince2 ITServiceCMM CMM Cobit RUP ASL ASL ITIL 6 sigma BiSL Het modellenbos De modellen ASL INK MSF BiSL

Nadere informatie

Het Modellenbos. Machteld Meijer. GeuonlCI PlrokRoeeade. 10 novemcer 2005

Het Modellenbos. Machteld Meijer. GeuonlCI PlrokRoeeade. 10 novemcer 2005 Het Modellenbos Machteld Meijer GeuonlCI PlrokRoeeade 10 novemcer 2005 , w..._...(i'...'"'..._ Het modellenbos De modellen A8L INK M8F BiSL IPW Prince2 CMM(8W) 180-9126 RUP CMM-I 18PL Six Sigma Cobit IT

Nadere informatie

Trends in IT Innovation in control de lastige paradox. 1 oktober 2007. Barry Derksen MSc MMC RI Bisnez Management Business & IT Trends Institute

Trends in IT Innovation in control de lastige paradox. 1 oktober 2007. Barry Derksen MSc MMC RI Bisnez Management Business & IT Trends Institute Trends in IT Innovation in control de lastige paradox 1 oktober 2007 Barry Derksen MSc MMC RI Bisnez Management Business & IT Trends Institute William Glasser: effectiveness of different modes of learning

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

Een framework voor applicatiebeheer

Een framework voor applicatiebeheer Een framework voor applicatie Mark Smalley ASL-Foundation www.aslfoundation.org SPIder, Utrecht, 10 juni 2003 Agenda Positionering applicatie Wat is ASL Waarom ASL Hoe ziet ASL eruit Samenwerking domeinen

Nadere informatie

BOS+COHEN+ STRATEGIE ADVISEURS

BOS+COHEN+ STRATEGIE ADVISEURS BOS+COHEN 1 Introductie (Sterblok) Bos+Cohen Strategie Adviseurs staat voor hoogwaardige dienstverlening binnen de ICT branche. De missie van Bos+Cohen is de afstand tussen ICT aanbieders en afnemers te

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

grip houden op de uitbesteding van it

grip houden op de uitbesteding van it Thema: Finance en IT De regieorganisatie en haar niveaus van inrichten grip houden op de uitbesteding van it Onder druk van slinkende doorlooptijden om nieuwe bedrijfsprocessen te realiseren neemt outsourcing

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Opdrachtgever in het testproces

Opdrachtgever in het testproces Opdrachtgever in het testproces Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch 1.0 Agenda Even voorstellen; De onderschatte rol van opdrachtgevers bij testen; Aansturen van testen in (out)sourcingsituaties;

Nadere informatie

Examen BiSLF Business Information Management Foundation

Examen BiSLF Business Information Management Foundation Examen BiSLF Business Information Management Foundation Publicatiedatum Startdatum 1 januari 2006 1 oktober 2005 Doelgroep De doelgroep voor deze module heeft in zijn of haar functie een rol bij het aansturen,

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

Algemene gegevens. Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres

Algemene gegevens. Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres Algemene gegevens Mijn naam Adres, Postcode Woonplaats Studentnummer E-mailadres Organisatie waarin ik werkzaam ben Mijn positie binnen deze organisatie Het volgende invullen wanneer u werkzaam bent in

Nadere informatie

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Titel, samenvatting en biografie Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Samenvatting: Eibert Dijkgraaf (testconsultant Test

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau

Nadere informatie

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Tel. : +316-46 17 76 00 Beschikbaar : Full time December 2015 Email: : contact@ishakatak.nl Datum CV : November 2015

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie

Opdrachtgever in het testproces. Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch

Opdrachtgever in het testproces. Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch Opdrachtgever in het testproces Testnet Voorjaarsevenement 2011 Olaf Agterbosch Agenda Even voorstellen; De onderschatte rol van opdrachtgevers bij testen; Aansturen van testen in (out)sourcingsituaties;

Nadere informatie

Comm ant & Bouw. Comm ant helpt ons écht procesgericht te werken. K l a n t c a s e

Comm ant & Bouw. Comm ant helpt ons écht procesgericht te werken. K l a n t c a s e Methode en web-based software voor proces en resultaatverbetering Comm ant & Bouw Comm ant helpt ons écht procesgericht te werken. K l a n t c a s e Frans Münninghoff Sandra Steijvers Heijmans gebruikt

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. Competentieprofielen, certificeringniveaus en functies bij projectmanagement en projectsupport Andere uitgaven bij Van Haren Publishing Van Haren Publishing (VHP) is gespecialiseerd in uitgaven over Best

Nadere informatie

HOOFDSTUK 5. De ITIL-servicelevenscyclus. 5.1 Introductie. MS Office. ITIL V3 een kennismaking ITIL =

HOOFDSTUK 5. De ITIL-servicelevenscyclus. 5.1 Introductie. MS Office. ITIL V3 een kennismaking ITIL = HOOFDSTUK 5 5.1 Introductie een kennismaking ITIL = Information Technology Aan het eind van de vorige eeuw groeide informatievoorziening snel. Het werd nodig dat die informatievoorziening goed beheerd

Nadere informatie

Auditing en assessment van ICT

Auditing en assessment van ICT Specialisatieleergang in 9 delen en 2 bijeenkomsten van een dag Startdatum: 7 oktober 2011 Auditing en assessment van ICT Reacties van oud-cursisten: Een zeer gedegen opsomming van facts waarmee een auditor

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Participeren. in projecten

Participeren. in projecten Participeren I-TRACKS in projecten Project Participation Foundation Intern / Extern Fasering Methodieken Methodieken Wat is een project Omgeving Plan van Aanpak GOKIT Geld Organisatie Kwaliteit Informatie

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

IT GOVERNANCE IN DE LIFT

IT GOVERNANCE IN DE LIFT Informatiemanagement Methodes om tot een goed werkmodel te komen IT GOVERNANCE IN DE LIFT Uit verschillende IT-onderzoeken blijkt dat IT governance volop in de belangstelling staat van Nederlandse organisaties.

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

CMMI voor acquisitie

CMMI voor acquisitie softwareontwikkeling CMMI i CMMI voor acquisitie Volwassen heidsmodel garandeert goed opdrachtgeverschap Tot voor kort was er geen methodische aanpak om outsourcingprocessen in de praktijk op een gestructureerde

Nadere informatie

Exameneisen Gewicht % 1. De bestudeerde literatuur beoordelen. 40 2. Toepassen van de literatuur in praktijksituaties. 60

Exameneisen Gewicht % 1. De bestudeerde literatuur beoordelen. 40 2. Toepassen van de literatuur in praktijksituaties. 60 Exameneisen Reading List Examination IT Service Management Publicatiedatum 01 oktober 2008 Startdatum 01 oktober 2007 Doelgroep Voorkennis Kandidaten die de Foundation en Advanced niveaus van de Academy

Nadere informatie

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY Leesvervangende samenvatting bij het eindrapport Auteurs: Dr. B. Hulsebosch, CISSP A. van Velzen, M.Sc. 20 mei 2015 In opdracht van: Het

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Je kunt hier (optioneel) ook een gratis tool downloaden

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR BEVEILIGINGSARCHITECTUUR Risico s onder controle Versie 1.0 Door: drs. Ir. Maikel J. Mardjan MBM - Architect 2011 cc Organisatieontwerp.nl AGENDA Is een beveiligingsarchitectuur wel nodig? Oorzaken beveiligingsincidenten

Nadere informatie

Syllabus FSM Introductietraining Structuur en doelen

Syllabus FSM Introductietraining Structuur en doelen Syllabus FSM Introductietraining Structuur en doelen Datum: 12-03-2014 Versie: 1.1 Functional Service Management Inhoud De FSM Introductietraining... 3 Doelgroep... 3 Leerdoelen... 3 Inhoud... 3 Werkvormen...

Nadere informatie

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance FINANCE consulting interim management professionals over sis... duurzame relaties met onze opdrachtgevers gebaseerd op kennis van zaken, commitment en oplossingsgerichtheid. Finance is een middelgroot

Nadere informatie

De kracht van BI & Architectuur

De kracht van BI & Architectuur Samen boeken we succes De kracht van BI & Architectuur in de praktijk Business Intelligence Symposium 2009 Emiel van Bockel BI Awards 2009 2 Voorstellen Emiel van Bockel - Manager Information Services

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

ACOBIT en ASL MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS

ACOBIT en ASL MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS MAPPING VAN TWEE FRAMEWORKS ACOBIT en ASL Auditors die zich een beeld willen vormen van de beheersing van een applicatiemanagementorganisatie lopen tegen het feit aan dat binnen de organisatie een andere

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Introductie 2. ICT in de zorg: kenmerken huidige

Nadere informatie

Auteur: Manders, F. & Biemans, P. (2014). HRM voor Managers. Vakgebied: HRM Beschrijving:

Auteur: Manders, F. & Biemans, P. (2014). HRM voor Managers. Vakgebied: HRM Beschrijving: Blok H3 HRM Model/Theorie: vijf niveaus van behoeften Auteur: Manders, F. & Biemans, P. (2014). HRM voor Managers. Vakgebied: HRM Beschrijving Relevantie/Te gebruiken voor: Wanneer een lager niveau is

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

De kleine CMMI. voor diensten. De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening. Jan Jaap Cannegieter Frank Niessink Rini van Solingen

De kleine CMMI. voor diensten. De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening. Jan Jaap Cannegieter Frank Niessink Rini van Solingen De kleine CMMI voor diensten De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening Jan Jaap Cannegieter Frank Niessink Rini van Solingen De kleine CMMI voor diensten De basisuitrusting voor succesvolle dienstverlening

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

Beschrijving van het leertraject. Duurzaam inrichten van Service Management

Beschrijving van het leertraject. Duurzaam inrichten van Service Management Beschrijving van het leertraject Duurzaam inrichten van Service Management INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 DIT LEERTRAJECT VOOR SERVICE MANAGERS GAAT VERDER DAN DE BES TAANDE TRAININGEN!... 3 LEREN HOE

Nadere informatie

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers IT beheer: zelf doen is geen optie meer Ed Holtzer Jurian Burgers Het leven is te kort om zelf iets te doen wat men tegen betaling ook door anderen kan laten verrichten. William Somerset Maugham Engels

Nadere informatie

Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden

Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden De enorme ontwikkeling die het beheer van ICT in de afgelopen jaren doormaakt, heeft een scala aan beheermethoden opgeleverd. Het gaat om een groot aantal methoden

Nadere informatie

Brochure ITIL Foundation

Brochure ITIL Foundation Brochure ITIL Foundation Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

IT Service CMM en ASL Een vergelijking

IT Service CMM en ASL Een vergelijking IT Service CMM en ASL Een vergelijking Door Machteld Meijer, Senior Consultant PinkRoccade Inleiding In de Spider koerier van mei 2001 is aandacht besteed aan IT Service CMM, een groeimodel voor ICT dienstverleners,

Nadere informatie

Onderdelen module 3 (gesplitst in delen 1 en 2)

Onderdelen module 3 (gesplitst in delen 1 en 2) Onderdelen module 3 (gesplitst in delen 1 en 2) Deel 1 1. Prelude 8 13 2. Achtergrond en Context MARIJ (leerdoel 3; duur 1-2 uur) 14-25 3. Eén architectuur voor de Rijksdienst (leerdoel 3; duur 1 uur)

Nadere informatie

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials

3-daagse praktijktraining. IT Audit Essentials 3-daagse praktijktraining IT Audit Essentials Programma IT-Audit Essentials Door de steeds verdergaande automatisering van de bedrijfsprocessen wordt de beveiliging en betrouwbaarheid van de IT systemen

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

ASL grote stap naar INK-niveau III

ASL grote stap naar INK-niveau III procesmodellen ASL grote stap naar INK-niveau III Grote bijdrage aan volwassenheid primaire processen Er is een groot aantal procesmodellen, volwassenheidsmodellen en combinaties daarvan, zoals Itil, CMM

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Pink Elephant Opleiding Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG)

Pink Elephant Opleiding Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG) Pink Elephant Opleiding Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG) 1 Over Pink Elephant Pink Elephant is een internationale kennisleider op het gebied van bedrijfsinnovatie en bedrijfsverandering.

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

Functioneel beheer in Nederland

Functioneel beheer in Nederland Functioneel beheer in Nederland Achtergrond Op initiatief van Marjet Smits (ad Matres), Martijn Buurman (Functioneel-beheerder.com) en Günther Nijmeijer (inmezzo) is eind 2012 de eerste verkiezing voor

Nadere informatie

Form follows function -Louis Henry Sullivan

Form follows function -Louis Henry Sullivan www.grundsatzlich-it.nl Form follows function -Louis Henry Sullivan Datawarehouse: vorm en functie Ronald Kunenborg licentie: Datawarehouse: vorm en functie Een data warehouse komt voort uit pijn Die pijn

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

SUERTE Academy Platform voor Continue Persoonlijke Ontwikkeling

SUERTE Academy Platform voor Continue Persoonlijke Ontwikkeling Cursusoverzicht Voorjaar 2015 Onderstaand vind u een overzicht van alle opleidingen, leergangen, trainingen, workshops, etc. die Suerte Academy via een open rooster aanbiedt. Al deze trainingen kunnen

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet?

De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet? De waarde van de IT-organisatie: meetbaar of niet? Quintica BV Marconibaan 10b 3439 MS Nieuwegein Tel: 030 630 10 52 Fax: 030 630 13 43 www.quintica.nl info@quintica.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3

Nadere informatie

ESM: Enterprise Service Management. Toepassing op Functioneel Beheer. Jan van Bon. Bio. Linked

ESM: Enterprise Service Management. Toepassing op Functioneel Beheer. Jan van Bon. Bio. Linked ESM: Enterprise Service Management Een standaard voor multidisciplinaire Shared Service Centers Toepassing op Functioneel Beheer LinkedIn: www.linkedin.com/in/jvbon Email: janv@nbon.nl Web: www.inform-it.org

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Processen in crisistijden

Processen in crisistijden Whitepaper Processen in crisistijden De huidige economische situatie biedt kansen voor het efficiënter inrichten van processen en het implementeren van procesoptimalisaties. Inleiding In alle bedrijfstakken

Nadere informatie

Modellen: wanneer wat

Modellen: wanneer wat Modellen: wanneer wat COBIT INK SPICE EFQM TPI MSF BISL Activiteiten IEEE ITIL CMM-I ISO-9126 Doelgroepen Aandachts- Processen MOF Prince-2 IPW gebieden ASL RUP TMap DSDM SPIder werkgroep Integrale SPIstrategieën

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

BiSL. Lucille van der Hagen Managing director ASL BiSL Foundation. @lucillehagen & Lucille.vanderhagen@aslbislfoundation.org

BiSL. Lucille van der Hagen Managing director ASL BiSL Foundation. @lucillehagen & Lucille.vanderhagen@aslbislfoundation.org Global Information Management Coalition Roadshow BiSL Lucille van der Hagen Managing director ASL BiSL Foundation @lucillehagen & Lucille.vanderhagen@aslbislfoundation.org 1 1 Geschiedenis BiSL 1996 Ontwikkeling

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

Brochure ISO 27002 Advanced

Brochure ISO 27002 Advanced Brochure ISO 27002 Advanced Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

De kleine CMMI. voor ontwikkeling. De basisuitrusting voor continue prestatieverbetering. Derde, herziene druk. Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen

De kleine CMMI. voor ontwikkeling. De basisuitrusting voor continue prestatieverbetering. Derde, herziene druk. Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen De kleine CMMI voor ontwikkeling De basisuitrusting voor continue prestatieverbetering Derde, herziene druk Jan Jaap Cannegieter Rini van Solingen De kleine CMMI voor ontwikkeling De basisuitrusting voor

Nadere informatie

Grip op verandering door het verbinden van cultuur en strategie

Grip op verandering door het verbinden van cultuur en strategie Grip op verandering door het verbinden van cultuur en strategie VNO-NCW 4 maart 2015 De heliumstick We zijn gestart met de oefening met de Heliumstick. De opdracht leek eenvoudig: breng de stick met zijn

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie