klimaatstad herfst Paddenstoelen klimaatstad

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "klimaatstad herfst Paddenstoelen klimaatstad"

Transcriptie

1 herfst Paddenstoelen

2 Schrijf hier je naam... Stad Gent Milieudienst Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen 2014 Driepikkelstraat Mariakerke (

3 geen gezwam... een zwam is een zwam! De wereld van zwammen, schimmels en paddenstoelen heeft voor de mens altijd iets geheimzinnigs gehad. Hun vreemde vormen en kleuren, de ongewone snelheid waarmee ze groeien en hun uitzonderlijke levenswijze hebben ons steeds verbaasd en nieuwsgierig gemaakt. Vul in: PLANTEN - DIEREN - ZWAMMEN... maken zaden,... kunnen bewegen,... hebben bladgroen,... maken sporen,... hebben licht nodig,... hebben zwamdraden,... hebben wortels. DUS Dieren bewegen zich voort, zwammen niet. Planten maken hun voedsel zelf met bladeren, zonlicht en water. Zwammen niet, ze gebruiken reeds bestaand voedsel dat ze bij levende of dode planten en dieren vandaan halen. Paddenstoelen zijn vruchtlichamen van een zwamvlok. Het zijn vruchten zoals appels vruchten zijn. van de appelboom. De zwamvlok vormt een wirwar van draden onder de grond. Als de omstandigheden gunstig zijn komen de paddenstoelen te voorschijn. Kleur in het rood op de tekening hiernaast wat het hele jaar aanwezig is bij paddenstoel en appelboom.

4 de bouw van een paddenstoel 1 plaatjes 2 steel 6 3 sporen ring 4 beurs hoed 5 Paddenstoelen met hoed en steel hebben niet allemaal plaatjes. Wanneer we onder de hoed kijken kunnen we verschillen zien. Zet het juiste nummer bij de tekening. Er zijn ook heel veel paddenstoelen zonder steel en hoed. Welke zagen we tijdens de wandeling? 1. lijstjes (fijn vertakte adertjes) 2. stekels 3. plaatjes 4. poriën (ontelbare gaatjes) 5. buisjes

5 PARASIETEN SAPROFYTEN SYMBIONTEN Paddenstoelen zoals de honingzwam, nestelen zich op levende bomen. Hierdoor worden ze ziek en gaan ze dood. Dit zijn... Een groot deel van de paddenstoelen zijn opruimers. De zwamdraden helpen, samen met bacteriën, bladeren en dode takken in het bos op te ruimen. Het zijn... Sommige paddenstoelen noemen we wel eens: de vrienden van de bomen. Ze groeien in elkaars buurt en wisselen voedingsstoffen aan elkaar uit. De moeilijke naam is... Zo staat de vliegenzwam bij berken, dennen en sparren. Zowel de boom als de paddenstoel hebben voordeel bij deze levensvorm. Vind je de naam van de zammen? Paddenstoelen hebben niet a leen gekke vormen, ze hebben ook soms gekke namen! el aard das de ster tjes non eek fen hoorn zwam bank wei cham oor pig brood vlie ju gen je

6 weetjes overzwammen In 1928 deed de britse arts Alexander Fleming proeven met bacteriën. Op een dag verscheen in één van zijn kweekbakjes een schimmel die de bacteriën doodde. Hij ontdekte dat deze schimmel een stof bevatte die ziektekiemen doodde. Hij noemde zijn ontdekking penicilline. Miljoenen mens danken hun leven aan deze piepkleine schimmel. Zwammen kunnen allerlei schade veroorzaken, door bederf van eetwaren, door aantasten van hout. In sommige huizen zorgt de huiszwam voor rottend hout. Champignons, oesterzwammen,... eekhoorntjesbrood, allemaal lekkere paddenstoelen. Toch zijn het niet de enige zwammen die bij jou thuis op tafel komen. Gist dat brood doet rijzen is een schimmel, net zoals de gist die gebruikt wordt om bier of wijn te maken. Van 1846 tot 1848 stierven in Ierland ongeveer mensen de hongersdood. Een schimmel had de gevreesde aardappelziekte verspreid. Drie jaar lang kon men in Ierland geen aardappelen oogsten. Truffels (zwammen die onder de grond groeien) zijn een lekkernij. Alleen zijn ze wat moeilijk te vinden. Vroeger werden er varkens voor afgericht om ze te vinden, nu gebruikt men vaker honden. Sommige paddenstoelen zijn giftig! Was steeds je handen nadat je een paddenstoel aanraakte.

1. Geheimen. 2. Zwammen

1. Geheimen. 2. Zwammen 1. Geheimen 'Geen plant en geen dier' Een paddestoel is zeker geen dier, maar een plant is het ook niet. Ze hebben geen groene bladeren om zonlicht op te vangen. Bovendien groeien paddestoelen in het donker.

Nadere informatie

Schimmels. http://www.soortenbank.nl/soorten.php?menuentry=quiz&soortengroep=paddenstoelen

Schimmels. http://www.soortenbank.nl/soorten.php?menuentry=quiz&soortengroep=paddenstoelen Schimmels Waar zouden we zijn zonder de schimmel. Geen brood, bier, brie, champignons of penicilline. Ook ruimen ze planten- en dierenresten op (detritivoren). Jammer dat ze al aan planten en dieren beginnen

Nadere informatie

Dit boekje is van: Paddenstoelenpracticum

Dit boekje is van: Paddenstoelenpracticum Dit boekje is van: Paddenstoelenpracticum Doorsnede van een paddenstoel 2 3 Tafel 1. Champignons bekijken en tekenen 1. De steel van de champignon is ---------------------- cm lang 2. De steel is ------------------

Nadere informatie

Paddenstoelen De herfst is echt paddenstoelentijd. Vooral als het buiten lekker vochtig is schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond!

Paddenstoelen De herfst is echt paddenstoelentijd. Vooral als het buiten lekker vochtig is schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond! Paddenstoelen De herfst is echt paddenstoelentijd. Vooral als het buiten lekker vochtig is schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond! Raadseltje: Een stoel in een bakje zie ik in de koelkast

Nadere informatie

Inleiding: Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen... Zat kabouter Pinnemuts heen en weer te wippen...

Inleiding: Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen... Zat kabouter Pinnemuts heen en weer te wippen... Inleiding: Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen... Zat kabouter Pinnemuts heen en weer te wippen... Kabouter Pinnemuts wipt zo uitbundig dat zijn paddenstoel breekt. Dit is het begin van een

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

INHOUD. 1. Zwammen 02 - Vliegenzwam 03 - Eekhoorntjesbrood 03 - Aardappelbovist 04 - Stinkzwam Beuk Eik 06

INHOUD. 1. Zwammen 02 - Vliegenzwam 03 - Eekhoorntjesbrood 03 - Aardappelbovist 04 - Stinkzwam Beuk Eik 06 Biotoop: het bos BOSPLANTEN INHOUD 1. Zwammen 02 - Vliegenzwam 03 - Eekhoorntjesbrood 03 - Aardappelbovist 04 - Stinkzwam 04 2. Beuk 05 3. Eik 06 Wereldoriëntatie: natuur: bosplanten VCS-M: L-6 JP: 2003-11-25-1

Nadere informatie

Inleiding: Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen... Zat kabouter Pinnemuts heen en weer te wippen...

Inleiding: Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen... Zat kabouter Pinnemuts heen en weer te wippen... Inleiding: Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen... Zat kabouter Pinnemuts heen en weer te wippen... Kabouter Pinnemuts wipt zo uitbundig dat zijn paddenstoel breekt. Dit is het begin van een

Nadere informatie

VIVA-SVV Handwerk- en hobbytentoonstelling Zaterdag Zondag - Maandag 14 15-16 november

VIVA-SVV Handwerk- en hobbytentoonstelling Zaterdag Zondag - Maandag 14 15-16 november Belgique - Belgie P.P. - P.B. 2830 WILLEBROEK BC 30653 Jaargang 1 Nr. 4 Oktober-November-December 2008 VIVA-SVV Handwerk- en hobbytentoonstelling Zaterdag Zondag - Maandag 14 15-16 november Een bezoekje

Nadere informatie

LES 10 MICRO-ORGANISMEN C: SCHIMMELS EN GISTEN / Borrelballetjes maken

LES 10 MICRO-ORGANISMEN C: SCHIMMELS EN GISTEN / Borrelballetjes maken VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 10 MICRO-ORGANISMEN C: SCHIMMELS EN GISTEN / Borrelballetjes maken INLEIDING De vorige les ging over verschillende vormen en soorten bacteriën. In deze les staan

Nadere informatie

Paddenstoelen kweken in de klas

Paddenstoelen kweken in de klas Paddenstoelen kweken in de klas Werkbladen 1. Woordweb 2. Hoe groeien onze paddenstoelen? Werkbladen groep 5 t/m 8 3. Hoe ziet mijn paddenstoel eruit? Versie: groep 5/6 en versie: groep 7/8 4. Recept:

Nadere informatie

Waarvan leven paddenstoelen? Paddenstoelen (schimmels met vruchtlichamen dus) leven en groeien voornamelijk door organisch materiaal zoals takken,

Waarvan leven paddenstoelen? Paddenstoelen (schimmels met vruchtlichamen dus) leven en groeien voornamelijk door organisch materiaal zoals takken, Wat is een paddenstoel? zijn vruchtlichamen van schimmels. Eenvoudig voorgesteld is een paddenstoel van een schimmel wat een appel is voor een appelboom. Zoals een appelboom herkenbaar is aan zijn appels,

Nadere informatie

Paddestoelen plukken

Paddestoelen plukken Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Herfst Paddestoelen plukken De herfst komt eraan. Nu is het de tijd van de paddestoelen. Eigenlijk kan je ze het hele jaar door vinden.

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van herfst 2013 Hoi! Rood met witte stippen? Dat is de vliegenzwam. Vraag mensen eens welke paddenstoel ze het allermooist vinden. Grote kans dat ze roepen: de vliegenzwam!

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 5-6-7-8

Voorbereiding post 4. Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 5-6-7-8 Voorbereiding post 4 Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Ha! schimmels Ho! schimmels, voor groep 5, 6, 7

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 4

Voorbereiding post 4. Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 4 Voorbereiding post 4 Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Ha! schimmels Ho! schimmels, voor groep 4. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Paddenstoelen kweken in de klas

Paddenstoelen kweken in de klas Paddenstoelen kweken in de klas Lesbrief groep 5 t/m 8 Inhoud Inleiding... 1 Introductie thema paddenstoelen... 3 Het kweken van paddenstoelen in de klas... 4 Afsluiting en evaluatie... 6 Aanvullende activiteiten...

Nadere informatie

Lespakket HERFST. Lessuggesties groep 5-8. Gemeente Rotterdam, Sport & Cultuur Natuur- & milieueducatie E-mail: sc_groenmo@rotterdam.

Lespakket HERFST. Lessuggesties groep 5-8. Gemeente Rotterdam, Sport & Cultuur Natuur- & milieueducatie E-mail: sc_groenmo@rotterdam. Lespakket HERFST Lessuggesties groep 5-8 Gemeente Rotterdam, Sport & Cultuur Natuur- & milieueducatie E-mail: sc_groenmo@rotterdam.nl Inhoud pakket Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/downloadslesmateriaal

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Ha! schimmels Ho! schimmels Groep

Voorbereiding post 4. Ha! schimmels Ho! schimmels Groep Voorbereiding post 4 Ha! schimmels Ho! schimmels Groep 5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Ha! schimmels Ho! schimmels, voor groep 5, 6, 7

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing leerdagboek

Gebruiksaanwijzing leerdagboek Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Sporen van schimmels Afdrukken pagina 2-21 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte

Nadere informatie

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen Project Planten ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Planten Planten eten, ademen en groeien. Sommige planten houden van natte grond. Anderen van droge grond. Sommige planten houden van veel zon en warmte. Anderen

Nadere informatie

MICRO-ORGANISMEN B: Salmonella, Schimmels en Gisten

MICRO-ORGANISMEN B: Salmonella, Schimmels en Gisten Naam: Klas: VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN MICRO-ORGANISMEN B: Salmonella, Schimmels en Gisten INLEIDING De vorige les ging over bacteriën. Een bijzondere bacterie is de salmonella bacterie. Behalve

Nadere informatie

Planten voor de Prins Werkmap Eerste graad Basisonderwijs

Planten voor de Prins Werkmap Eerste graad Basisonderwijs Planten voor de Prins Werkmap Eerste graad Basisonderwijs Tekeningen: Jowan De Saedeleer Inleiding Wil jij Prins Baldewijn helpen om terug in zijn kasteel te gaan wonen? Dan moet je op zoek gaan naar nuttige

Nadere informatie

' Educatieve dienst 2007 'Winkelen in het bos' Winkelen in het bos

' Educatieve dienst 2007 'Winkelen in het bos' Winkelen in het bos Winkelen in het bos Doelstellingen : cognitief De drie functies van een bos kunnen duiden als ecologisch, sociaal en economisch Het verband kunnen leggen tussen een product uit de supermarkt en de grondstof

Nadere informatie

Thema 1: de vier rijken

Thema 1: de vier rijken Auteur Eddy Raaijmakers Laatst gewijzigd 15 September 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/85139 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Secretariaat: tel: + 31 30 2122600 Uppsalalaan 8 fax: + 31 30 2512097 3584 CT Utrecht e-mail: nmv@mycologen.nl

Secretariaat: tel: + 31 30 2122600 Uppsalalaan 8 fax: + 31 30 2512097 3584 CT Utrecht e-mail: nmv@mycologen.nl Secretariaat: tel: + 31 30 2122600 Uppsalalaan 8 fax: + 31 30 2512097 3584 CT Utrecht e-mail: nmv@mycologen.nl L.S. Dit zijn enkele lessuggesties voor leerlingen van de basisscholen. Ze zijn voor de diverse

Nadere informatie

Op avontuur in de natuur (najaar) veldwerk groep 4,5,6

Op avontuur in de natuur (najaar) veldwerk groep 4,5,6 Op avontuur in de natuur (najaar) veldwerk groep 4,5,6 Inhoud: omschrijving blz. 2 achtergrondinformatie blz. 3 lessuggesties blz. 4 1.1 regenwormhotel blz. 4 1.2 regenwormonderzoek blz. 4 werkblad regenworm

Nadere informatie

Het is Raar maar waar! NatuurWijs lesbrief Paddenstoelen

Het is Raar maar waar! NatuurWijs lesbrief Paddenstoelen Het is Raar maar waar! NatuurWijs lesbrief Paddenstoelen Wilt u eropuit met de kinderen om de wereld van de paddenstoelen te ontdekken met alle zintuigen? NatuurWijs heeft speciaal voor de kinderboekenweek

Nadere informatie

Opdracht 1 Deze opdracht doe je in de klas en kun je niet hier nakijken.

Opdracht 1 Deze opdracht doe je in de klas en kun je niet hier nakijken. Thema 4 Opdracht 1 Deze opdracht doe je in de klas en kun je niet hier nakijken. Opdracht 2 1. bacteriën schimmels planten dieren 2. Kenmerken van cellen, namelijk of de organismen cellen hebben met celkernen,

Nadere informatie

antwoorden en uitleg bij Micropia-onderwijsmateriaal primair onderwijs (groep 7-8)

antwoorden en uitleg bij Micropia-onderwijsmateriaal primair onderwijs (groep 7-8) antwoorden en uitleg bij Micropia-onderwijsmateriaal primair onderwijs (groep 7-8) onzichtbaar leven In dit document vindt u de vragen uit het Micropia-opdrachtenboekje voor de bovenbouw van het primair

Nadere informatie

Een bijzondere ontmoeting.

Een bijzondere ontmoeting. Een bijzondere ontmoeting. Op een warme herfstdag maakte ik een wandeling in een prachtig bos. De zon scheen en het leek of de vogels in voorjaarsstemming waren. De bomen hadden verschillende kleuren.

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs

eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs eten en verteren proefexemplaar bovenbouw primair onderwijs Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom

Nadere informatie

onzichtbaar leven groep 7-8 proefexemplaar

onzichtbaar leven groep 7-8 proefexemplaar onzichtbaar leven groep 7-8 proefexemplaar Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom in Micropia,

Nadere informatie

Themawandeling Herfst

Themawandeling Herfst Themawandeling Herfst Leerdoelen: De leerlingen tonen respect voor de natuur De leerlingen kunnen enkele typische herfstverschijnselen uit het bos verklaren De leerlingen kunnen op een aangepaste manier

Nadere informatie

BOOM de kampioen. vertelt over de plek die alle bomen over de hele wereld in ons. Er zijn ontelbaar veel boomsoorten en soms heeft een boom

BOOM de kampioen. vertelt over de plek die alle bomen over de hele wereld in ons. Er zijn ontelbaar veel boomsoorten en soms heeft een boom BOOM de kampioen vertelt over de plek die alle bomen over de hele wereld in ons leven innemen. En in het leven van de dieren. Er zijn ontelbaar veel boomsoorten en soms heeft een boom ook nog eens familieleden

Nadere informatie

Naam:...

Naam:... Naam:... Wil je meer over paddestoelen weten? Vul de woorden in op de goede plaats. Kies uit: hoed herfst eetbaar steel giftig grotten In de... vind je in het bos veel paddestoelen. Ze groeien op dode

Nadere informatie

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN 3 8 6 10 ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN Een boom is...... een vaste plant met een houten stam en een kruin, alleen noemen de onderdelen anders dan bij een plant. Delen van de boom Laat de kinderen

Nadere informatie

Herfst; eind of nieuw begin?

Herfst; eind of nieuw begin? Herfst; eind of nieuw begin? De herfst begint elk jaar wanneer de zon de evenaar passeert van noord naar zuid (althans op het noordelijk halfrond). Dat gebeurt elk jaar rond of op 23 september. De meesten

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

onzichtbaar leven bovenbouw primair onderwijs

onzichtbaar leven bovenbouw primair onderwijs onzichtbaar leven bovenbouw primair onderwijs Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom in Micropia.

Nadere informatie

Paddenstoelen in de klas alle groepen

Paddenstoelen in de klas alle groepen Paddenstoelen in de klas alle groepen werkbladen Uitgave: ANMEC Paddenstoelen in de klas Werkbladen Redactie Paula Wanner Lay-out Jolanda van der Heijden Met dank aan: De Hortus, Centrum voor Natuur en

Nadere informatie

Veldwerk: Op avontuur in de natuur. groep 4,5,6. docentenhandleiding

Veldwerk: Op avontuur in de natuur. groep 4,5,6. docentenhandleiding Veldwerk: Op avontuur in de natuur groep 4,5,6 docentenhandleiding Inhoudsopgave Omschrijving Op avontuur in de natuur... 2 Organisatie en voorbereiding... 3 Lessuggesties bij Op avontuur in de natuur...

Nadere informatie

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen? Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen Deze kaart gaat over micro-organismen. Microorganismen zitten in voedsel. Als je voedsel bereidt is het belangrijk om te weten wat micro-organismen

Nadere informatie

Aan de wand hangen woordkaarten met betrekking tot de herfst.

Aan de wand hangen woordkaarten met betrekking tot de herfst. Herfst Nog niet zolang geleden liepen we in korte broek, kon de jas thuis blijven en was de temperatuur zelfs hoog, te hoog voor dit seizoen. Maar nu waait het, het regent en vallen de blaadjes van de

Nadere informatie

klimaatstad herfst Spinnen

klimaatstad herfst Spinnen herfst Spinnen 2 Schrijf hier je naam...................................................... Stad Gent Milieudienst Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen 2014 Driepikkelstraat 32 9030 Mariakerke ( 09 226

Nadere informatie

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN Een boom is... Een boom is een plant, alleen noemen de onderdelen anders. Een boom is namelijk een vaste plant met een houten stam en een kruin. Delen van de boom Laat

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 november 2014

Nieuwsbrief 3 november 2014 Nieuwsbrief 3 november 2014 JNC-web JNC-facebook JNC seizoen 2014/2015 In deze editie verslagen van de Open middag 27 augustus Activiteit 1: Help de ringslangen van De Wieden 10 en17 september Activiteit

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

Het rijk van de schimmels

Het rijk van de schimmels 4 BASISSTOF 1 vwo gymnasium Het rijk van de schimmels thema 4 Ordening opdracht 10 Beantwoord de volgende vragen. 1 Heeft de gist die roos veroorzaakt (zie afbeelding 19) een celkern en een celwand? Gistcellen

Nadere informatie

Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt Groep 3 en 4

Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt Groep 3 en 4 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Buitenles THEMA-handleiding Ribbeltje is zijn geheugen kwijt

Nadere informatie

Zwammen: 8 12 jaar (handleiding)

Zwammen: 8 12 jaar (handleiding) Handleiding: Doelgroep Zwammen 8 12 jaar Periode Duur van de activiteit 2 u 30 september - november Materiaal voor de begeleider Materiaal voor de kinderen Kledij Fiches en grote fotokaarten in map Gekweekte

Nadere informatie

Eten en verteren. Bovenbouw primair onderwijs

Eten en verteren. Bovenbouw primair onderwijs Eten en verteren Bovenbouw primair onderwijs Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen. Welkom in Micropia.

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 januari 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 januari 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 januari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Natuurlijk was ik ook afgelopen dinsdag weer op fotosafari op De Wiershoeck en de Kinderwerktuin. Het was relatief

Nadere informatie

Paddenstoelen in de klas (2) Natuur & Milieu. educatie. Groep 6 Paddenstoelen in de klas (2) Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Paddenstoelen in de klas (2) Natuur & Milieu. educatie. Groep 6 Paddenstoelen in de klas (2) Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Paddenstoelen in de klas (2) Natuur & Milieu educatie Groep 6 Paddenstoelen in de klas (2) Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting

Nadere informatie

KLEE JENNE ILYANO KARA ROZELIEN QUINN NIENE FLEUR V. NOAH JULES NINA. Project Bomen

KLEE JENNE ILYANO KARA ROZELIEN QUINN NIENE FLEUR V. NOAH JULES NINA. Project Bomen KLEE JENNE ILYANO KARA ROZELIEN QUINN NIENE FLEUR V. NOAH JULES NINA Project Bomen FLEUR K. MATTEO LEI FYNN FERRE CHARLOTTE BERN LEONIE LOTTE ALINA STAN Wat is een boom? Bomen zijn de grootste planten

Nadere informatie

Ontdekkingstocht voor gezinnen

Ontdekkingstocht voor gezinnen Rivierenhof Ontdekkingstocht voor gezinnen Tjakkie de specht ontdekt de herfst INLEIDING TJAKKIE HERFST Tjakkie de specht voor gezinnen is een ontdekkingstocht met een bewegwijzerde route doorheen het

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Er was eens Groep 4-5-6

Voorbereiding post 3. Er was eens Groep 4-5-6 Voorbereiding post 3 Er was eens Groep 4-5-6 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 3: Er was eens..., voor groep 4, 5 en 6. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

' Educatieve dienst 2010 'Een bos vol leven' EEN BOS VOL LEVEN

' Educatieve dienst 2010 'Een bos vol leven' EEN BOS VOL LEVEN EEN BOS VOL LEVEN Doelstellingen en eindtermen : bij deze activiteit komen vooral volgende eindtermen aan bod: wereldoriëntatie ET 1.3, ET 1.5, ICT ET 6 cognitief - herkennen en benoemen van twaalf organismen

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Verteren en fermenteren. havo/vwo 3-4

Verteren en fermenteren. havo/vwo 3-4 Verteren en fermenteren havo/vwo 3-4 Bij onze spijsvertering en voedselproductie spelen microben een belangrijke rol. Het gebruik van microben om voedsel te maken, heet fermentatie. Veel van ons eten en

Nadere informatie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie groen in de stad BIOTOOPWANDELING natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen 1 MO 01 Gewoon doen Deze wandeling met een biotooptas is ontwikkeld door het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, Milieudienst

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Wie weet hoe ik heet Groep 6-7-8

Voorbereiding post 2. Wie weet hoe ik heet Groep 6-7-8 Voorbereiding post 2 Wie weet hoe ik heet Groep 6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 2: Wie weet hoe ik heet, voor groep 6, 7 en 8. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Krak de eekhoorn, mag naar het verjaardagsfeestje van zijn vriendinnetje Friedel.

Krak de eekhoorn, mag naar het verjaardagsfeestje van zijn vriendinnetje Friedel. Van tak naar tak......met Friedel en Krak Natuurbelevingspad voor kleuters Krak de eekhoorn neemt de kleuters mee naar het verjaardagsfeestje van zijn vriendinnetje Friedel. Onderweg voeren de kinderen

Nadere informatie

Hoe groot is onze CO 2 afdruk?

Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoe groot is onze CO 2 afdruk? Hoeveel bomen zouden er nodig zijn om onze CO 2 weer uit de lucht te halen? Hoeveel CO 2 haalt een boom uit de lucht? Hoeveel CO 2 haalt een

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Lente Winter. Zomer. Herfst. Herfst

Lente Winter. Zomer. Herfst. Herfst Lente Winter Herfst Zomer Herfst De beertjes komen in de klas waar Beer Juf al klaarzit. In de klas staat een grote tafel en alle beertjes vragen zich af waar die voor is. Dan komt Beertje Strik in de

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Materiaalzending Paddenstoelen

Materiaalzending Paddenstoelen Materiaalzending Paddenstoelen WERKBLADEN Colofon Deze werkbladen horen bij de materiaalzending paddenstoelen. Samenstelling: De Hortus, Centrum voor Natuur en Milieu, Harderwijk Milieu Educatie Centrum

Nadere informatie

VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS

VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS 1.V R U C H T W I S S E L I N G Dit verhaal gaat over vruchtwisseling. Vruchtwisseling betekent dat je planten niet steeds op dezelfde plek zaait

Nadere informatie

weinig microben vergelijk jouw data

weinig microben vergelijk jouw data vergelijk jouw data veel microben Microben zijn de allerkleinste levende wezentjes op aarde die je niet zomaar kunt zien. Bacteriën, micro-algen en schimmels zijn bijvoorbeeld zulke micro-organismen. In

Nadere informatie

Je onderzoekt de grond in jouw buurt. In de grond zitten miljoenen micro-organismen. Bijvoorbeeld

Je onderzoekt de grond in jouw buurt. In de grond zitten miljoenen micro-organismen. Bijvoorbeeld Hoe schoon is de lucht die je inademt? Is zwemwater hetzelfde als drinkwater? Zitten er veel of weinig microben in de grond? En wat betekent dat? Ontdek hoe gezond jouw buurt is en wat je zelf kan doen

Nadere informatie

Lesinhouden: - De planeten - Mars - Zuustof Koolstofdioxide - fotosynthese. ICT-competenties: - ICT gebruiken - leren m.b.v. ICT

Lesinhouden: - De planeten - Mars - Zuustof Koolstofdioxide - fotosynthese. ICT-competenties: - ICT gebruiken - leren m.b.v. ICT Atelier: EXPEDITIE MARS JK OK L1 L2 L3 L4 L5 L6 Eindtermen: De leerlingen: 1.2 kunnen, onder begeleiding, minstens één natuurlijk verschijnsel dat ze waarnemen via een eenvoudig onderzoek toetsen aan een

Nadere informatie

Wandelen met de Buurt Spanderswoud 19 oktober 2008

Wandelen met de Buurt Spanderswoud 19 oktober 2008 II 1//22 Wandelen met de Buurt Spanderswoud 19 oktober 2008 a d d e s t o e l e n We hadden een paar vochtige dagen achter de rug en ondanks de mooie dag van vandaag, had de atmosfeer in het bos een hoog

Nadere informatie

Kennisnet community 5-6 / herfst 2006

Kennisnet community 5-6 / herfst 2006 HERFSTWEER Als de zomer voorbij is begint de herfst. Dat merk je niet direct. Er verandert wel steeds meer. Het wordt kouder. Je kunt niet meer zonder jas naar buiten. Er komen herfstbuien. Het waait en

Nadere informatie

Paddenstoelen. Achtergrond informatie bij paddenstoelen voor de gidsenopleiding 2013.

Paddenstoelen. Achtergrond informatie bij paddenstoelen voor de gidsenopleiding 2013. Paddenstoelen. Achtergrond informatie bij paddenstoelen voor de gidsenopleiding 2013. Wat zijn paddenstoelen? Paddenstoelen behoren tot een eigen rijk: het schimmelrijk. De officiële naam is: Fungi (enkelvoud

Nadere informatie

I.V.N. afd.hengelo Werkgroep Schoolactiviteiten Tel.: 074-22770390

I.V.N. afd.hengelo Werkgroep Schoolactiviteiten Tel.: 074-22770390 I.V.N. afd.hengelo Werkgroep Schoolactiviteiten Tel.: 074-22770390 1 Herfst Inleiding. Eén van de vier jaargetijden, die we kennen, is de herfst. Strikt genomen begint de herfst als de nacht even lang

Nadere informatie

Auditieve oefeningen thema het bos

Auditieve oefeningen thema het bos Auditieve oefeningen thema het bos Boek van de week: 1; In het bos 2; 3; 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat er op de voorkant Hoe zou het boek heten Waarom denk je dat?

Nadere informatie

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek.

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Op deze kaarten kun je plaatjes vinden van mijn wereld. De wereld van Oek Welkom 1. - Hallo! -

Nadere informatie

Ziekten, plagen en afwijkingen 6

Ziekten, plagen en afwijkingen 6 Inhoud Voorwoord 5 Ziekten, plagen en afwijkingen 6 1 Schimmels 11 1.1 Wat zijn schimmels? 11 1.2 Bouw, verspreiding en levenswijze 12 1.3 Ziektebeelden en schade 14 1.4 Enkele plantenparasitaire schimmels

Nadere informatie

Schimmels eten A B C A B C

Schimmels eten A B C A B C Schimmels eten we iedere dag. Dit betekent niet dat ons eten altijd beschimmeld is zoals de nectarines hieronder, want die hebben hun beste tijd gehad. Maar om brood, bier of wijn te maken hebben we schimmels

Nadere informatie

Paddenstoelenexcursie in het Warmonderbos

Paddenstoelenexcursie in het Warmonderbos Paddenstoelenexcursie in het Warmonderbos Door: Maddi Ferket en Paul Venderbosch Als we op zaterdag 4 oktober verzamelen bij de ingang verzorgt Co Mesman eerst een inleiding. Hij vertelt de niet-leden

Nadere informatie

Paddestoelen zelf kweken

Paddestoelen zelf kweken Paddestoelen zelf kweken De Paddestoel Levenscyclus De paddestoelen: groepen Parasieten: levende planten (honingzwam) De paddestoelen: groepen Symbiose met planten: mycorrhizae De paddestoelen: groepen

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. Hoe ik paddenstoel word Groep

Voorbereiding post 1. Hoe ik paddenstoel word Groep Voorbereiding post 1 Hoe ik paddenstoel word Groep 1-2-3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 1: Hoe ik paddenstoel word, voor groep 1, 2, 3 en 4. Inhoud:

Nadere informatie

SAMEN OP AARDE. 1e editie, schooljaar 2015-2016 December 2015. Beste ouders/verzorgers,

SAMEN OP AARDE. 1e editie, schooljaar 2015-2016 December 2015. Beste ouders/verzorgers, SAMEN OP AARDE 1e editie, schooljaar 2015-2016 December 2015 Beste ouders/verzorgers, Hierbij ontvangt u onze speciale Nieuwsbrief Samen op Aarde. Hierin kunt u lezen waar uw kind(eren) rond diverse thema

Nadere informatie

Dinosauriërs. Inhoudsopgave. 1. Inleiding. 2. Wat is een dinosauriër?

Dinosauriërs. Inhoudsopgave. 1. Inleiding. 2. Wat is een dinosauriër? Dinosauriërs Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Wat is een dinosauriër? 3. Wanneer leefden de dinosauriërs? 4. Waar leefden dinosauriërs? 5. Hoe leefden de dinosauriërs? 6. Waarom waren de dinosauriërs zo groot?

Nadere informatie

Voedselweb en voedselketen

Voedselweb en voedselketen Informatie: Moeilijkheid:**** Tijdsduur: *** Een plant groeit, dieren eten die plant op, die dieren worden weer opgegeten door andere dieren, die dieren gaan weer dood, het dier wordt weer opgeruimd door

Nadere informatie

Herhaling leerstof / maatwerk. Les Voeding en vertering (Voedselproductie, bacteriën en schimmels Etiketten en achtergrondinformatie)

Herhaling leerstof / maatwerk. Les Voeding en vertering (Voedselproductie, bacteriën en schimmels Etiketten en achtergrondinformatie) Herhaling leerstof / maatwerk Les Voeding en vertering (Voedselproductie, bacteriën en schimmels Etiketten en achtergrondinformatie) Algemeen: Lees onderstaande tekst en uitleg door en beantwoord de vragen

Nadere informatie

Leven onder de grond. Wie woont onder de grond? Stel vragen: Ben jij al onder de grond geweest? In een kelder, een tunnel, een grot?

Leven onder de grond. Wie woont onder de grond? Stel vragen: Ben jij al onder de grond geweest? In een kelder, een tunnel, een grot? Leven onder de grond Wie woont onder de grond? Ben jij al onder de grond geweest? In een kelder, een tunnel, een grot? Waarom zouden sommige dieren onder de grond wonen? Noem zoveel mogelijk dieren die

Nadere informatie

Aantal ademhalingen (per minuut) van een egel tijdens zijn winterslaap

Aantal ademhalingen (per minuut) van een egel tijdens zijn winterslaap 1 Aantal ademhalingen (per minuut) van een egel tijdens zijn winterslaap 2 4 Tijdens zijn winterslaap loopt de hartslag en de ademhaling van de egel flink terug. Zijn hartslag van 180 naar 9 slagen per

Nadere informatie

Speuren naar sporen. Aan de slag! Teken een heel grote paddenstoel en duid alle verschillende delen aan. Wist je dat?

Speuren naar sporen. Aan de slag! Teken een heel grote paddenstoel en duid alle verschillende delen aan. Wist je dat? Speuren naar sporen Kijk, allemaal witte hoedjes op een rij... Even piepen wat eronder zit. Hmm, een steeltje dat vast zit in de grond. Dat moet een paddenstoel zijn! Een paddenstoel heeft verschillende

Nadere informatie

GENESIS JANUARI 2017, LUNTEREN Evert Jan Hempenius

GENESIS JANUARI 2017, LUNTEREN Evert Jan Hempenius EN GENESIS 1 21 JANUARI 2017, LUNTEREN Evert Jan Hempenius Welk plaatje past het beste bij een jongere en bij jou, kies telkens uit kleur / grijs deel de keuzes kort met elkaar. De ontgoddelijkte wereld

Nadere informatie

Bomenpad Park Vredeoord. Antwoordenblad. Vul hier eerst jullie namen in:

Bomenpad Park Vredeoord. Antwoordenblad. Vul hier eerst jullie namen in: Antwoordenblad Vul hier eerst jullie namen in: 1......................................................................................... 3.........................................................................................

Nadere informatie

Lespakket Herfst. Instructieblad groep 3 & 4

Lespakket Herfst. Instructieblad groep 3 & 4 Lespakket Herfst Instructieblad groep 3 & 4 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/lesmateriaalnatuuronderwijs - Instructieblad groep 3 & 4 - Materialen van het pakket Kartonnen

Nadere informatie

Voedsel en spijsvertering. vmbo

Voedsel en spijsvertering. vmbo Voedsel en spijsvertering vmbo Bij onze voedselproductie spelen microben een belangrijke rol. En ze zijn noodzakelijk voor onze spijsvertering. Zonder deze microben zou er veel van ons voedsel niet zijn

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Met de mens mee Groep 1-2-3

Voorbereiding post 2. Met de mens mee Groep 1-2-3 Voorbereiding post 2 Met de mens mee Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Met de mens mee, voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

Planten. over bloemetjes en bijtjes Knollen en citroenen

Planten. over bloemetjes en bijtjes Knollen en citroenen Planten over bloemetjes en bijtjes Knollen en citroenen Deze bijeenkomst Planten versus dieren Indeling van het plantenrijk Voortplanting Ecosystemen Indeling van het leven op aarde Er zijn 4 rijken: Bacteriën

Nadere informatie