80 JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "80 JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM"

Transcriptie

1 80 JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM R.A.D. Renting 80 JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM R.A.D. Renting

2 80 JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM door R.A.D. Renting

3 VOORWOORD Het feit dat de Rotary Club Rotterdam al meer dan tachtig jaar geleden werd opgericht is de aan - leiding voor het uitbrengen van dit geschrift. Vele huidige clubleden hebben geen notie van de inspanningen die de founding fathers en hun opvolgers zich hebben getroost. Hun namen en kwaliteiten zijn aan de meesten onbekend. Enige jaren geleden spoorde met name voorzitter Hannes Moret mij in mijn toenmalige hoedanigheid van clubarchivaris aan om het een en ander op schrift te stellen. Na de herinventarisatie van het stevig aangegroeide clubarchief voltooid te hebben heb ik aan die wens gevolg gegeven. Vooral de bijna compleet bewaard gebleven serie weekberichten waren mijn leidraad, zij het dat ik bij mijn naspeuringen inzake de laatste tientallen jaren merendeels genoegen heb genomen met het raad - plegen van de comprimés in de jaarverslagen. Directe aanhalingen heb ik als zodanig in de tekst aangegeven, maar ik heb nagelaten in een notenapparaat met precisie en zekere eentonigheid mijn bronnen te vermelden. Ik ben mij bewust dat deze handelwijze voor een wetenschappelijke uitgave nodig zou zijn geweest; tevens zou dan veel dieper gegraven moeten zijn in het rijkelijk voorhanden zijnde archiefmateriaal. Het geschrift is derhalve niet anders geworden dan een mijns inziens on-complete maar wel betrouwbare tour d horizon voor degenen die geïnteresseerd zijn in het clubgebeuren sedert De deftige Groote Sociëteit Amicitia aan de Zuidblaak ter hoogte van het Beursplein, waarin de club in de jaren tot stand is gekomen en tot in 1930 bijeenkwam. Ik ben ons clublid (oud-) gemeentearchivaris en thans clubarchivaris mevrouw Els van den Bent erkentelijk voor haar ruimhartige toestemming gebruik te maken van de faciliteiten die het Rotterdamse Gemeentearchief bieden kon met betrekking tot het zorgvuldig uittypen van de door mij aangeleverde tekst en het bijeenbrengen van het illustratiemateriaal. Aan de productie van het boek heeft zij een waardevolle persoonlijke bijdrage geleverd. Het past mij met dank apart de namen te noemen van de mij uit mijn gemeentearchivaris-verleden nog bekende altijd klaarstaande medewerkers Bert Jan Bollemeijer (zoon van een der vroegere clubleden), mevrouw V.M. de Waal Malefijt en Wim de Winter, en verder van de fotografe Mette van Essen en de bereidwillige eerste secretariaatsmedewerker-tekstverwerker mevrouw Marjon Warnik-Breedveld. R.A.D. Renting mei 2006 Bladzijde uit het oudste notulenboek van de club betreffende de oprichting, 12 november JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 3

4 INHOUD 1924/ Inleiding 7 De oprichting van de Rotary Club Rotterdam 9 De zeventien charterleden 14 De cluborganisatie en de financiën van de club 20 Rotary Nederland 21 Rotary International / Oostende Het clubleven van alledag 25 Ledenaanwas en attendance 26 De jaardagen van de club en van Rotary 28 De echtgenotes en de zonen van de rotarians 29 Andere gasten en vanen 30 Ideële toonzetting 31 Vrije voordrachten 31 Reisverhalen 35 Leven wij als Rotary Club? 37 Nationale gebeurtenissen 37 Community service 38 Contacten met andere Nederlandse clubs 39 Contacten met Rotary in Engeland 41 Contacten met de Belgische rotarians 44 Rotary in Duitsland en contacten met rotarians aldaar 47 Jeugduitwisseling 48 Varia 49 Een terugblik 49 De opheffing van de club in Veelzijdige kennis en informatie 78 Commentaren bij de grote politiek 80 Het koloniaal verleden 82 Reizen naar en lof voor Amerika 84 Over andere reizen 85 De sociale taak van de club 85 Hulp aan Hongaarse studenten 89 Landdagen/districtsconferenties, inter- en innercitymeetings 90 Naoorlogse banden met Engelse clubs/helpers in materiële noden 92 Naoorlogse contacten met de Belgen 94 Contact met de club van Hamburg 95 Naar een contact met de club van Le Hâvre 98 Het koesteren van de buitenlandse contacten 99 Het jeugdwerk 102 Varia 104 Slotbeschouwing 105 Bijlage 1 Lijst van clubleden 107 Bijlage 2 Lijst van voorzitters 119 Bijlage 3 Proces-verbaal op rijm 120 Bijlage 4 Nieuwjaarsrede 1948 op rijm De heroprichting van de club en de huisvesting sindsdien 53 De leden sedert Vrouwelijke leden 57 Administratie en financiën 57 De gewone samenkomsten 59 Avondjes van zes/acht en clubborrels 60 De attendance 61 Vieringen 63 De ladies c.q. partners en de kinderen 66 Clubevenementen 68 Sportieve activiteiten 70 Gasten en vaantjes 72 Wijding en luim 74 Oorlogs- en naoorlogse ervaringen 75 Begaafde sprekers 75 Specialisten aan het woord JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 5

5 1924/ INLEIDING De belangrijkste bron voor de beschrijving van de geschiedenis van de Rotary Club Rotterdam is de verzameling van enige duizenden bewaard gebleven weekberichten - de verslagen van de wekelijkse lunchbijeenkomsten, die vanaf het begin in 1924 altijd op woensdag zijn gehouden. De oudste verslagen zijn kort; in de jaren dertig werden ze uitvoeriger en dat is zo gebleven tot in de jaren negentig. Voor de beginjaren vallen gegevens te putten uit onder andere notulenboeken, correspondentie, jaarverslagen en vooral ook uit de verslagen van de clubbijeenkomsten, die vanaf 1927 jaren achtereen zijn opgenomen in het maandblad Rotary Holland ; deze verslagen waren geredigeerd door de eerste voorzitter van de club: Moll, en na diens dood in 1931 door zijn opvolger: Van Dam. De oude Beurs aan het Beursplein, in de naaste omgeving waarvan de club in oprichting in 1924 bijeenkwam. Rechts naast de Beurs het Westnieuwland, waaraan op nr.12 Restaurant Stroomberg gelegen was. In september 1940 werd Rotary Nederland door de Duitse bezetters opgeheven en werden van alle clubs de papieren en geldmiddelen gevorderd. In mei 1946 meldde het lid Muntz dat er een kist met archivalia uit Duitsland was aangekomen. In januari 1948 ten tijde van zijn clubvoorzitterschap deelde Muntz de leden mee dat het oorspronkelijke charter van de club in de archieven van de S.S. was teruggevonden. Tot 1957 toe bleef het clubarchief - zowel het in 1940 niet ingeleverde deel als de in 1946 uit Duitsland teruggekomen bescheiden en ook de bescheiden vanaf in de archiefkluizen van de Westlandsche Hypotheekbank - waarvan Muntz directeur was - opgeslagen. Toen kwam het er als een herontdekte schat uit te voorschijn om door clubsecretaris mr. J.H. Jonas, de hypotheekbewaarder, geordend te worden. Het originele clubcharter kwam nu ook weer voor de dag. Het prijkt met de handtekeningen erop van de president en de secretaris van Rotary International in 1925, Everett W. Hill en Chesley R. Perry. Dit document bevat de zinsnede dat het op 5 december 1945 is issued - verstrekt - als duplicaat van het document uit Ik neem aan dat het originele charter niet, zoals Muntz in 1948 had meegedeeld, in de S.S.-archieven was teruggevonden, maar in 1940 door de club is achtergehouden en zodoende in 1945 eenvoudigweg aangevuld heeft kunnen worden om tevens te fungeren als heroprichtingscharter. Wat de teruggave van archivalia betreft, rond 1992 heeft de Rotary Club Berlijn de twee notulenboeken en met een bundel andere stukken laten terugbezorgen; volgens een bijgevoegd schrijven waren ze vermoedelijk tijdens de oorlogsjaren in beslag genomen. In 2002 hebben de Russen de door hen in 1945 te Berlijn geconfisqueerde Nederlandse archivalia, waaronder die van een aantal rotaryclubs, aan Nederland teruggegeven. De club Rotterdam kreeg zo in 2004 een aantal dozen in bezit die gevuld waren met verloren gewaande bescheiden van vóór 1945, welke in Rusland niet alleen materieel goed verzorgd, maar tevens in zekere zin geïnventariseerd waren. Dozen met archiefstukken van de Rotary Club Rotterdam die als oorlogsbuit vanuit Berlijn naar Moskou werden getransporteerd en in 2002 weer aan Nederland teruggegeven zijn. Voornoemde clubsecretaris Jonas heeft ervoor gezorgd dat het clubarchief onder het beheer van gemeentearchivaris clublid mr. H.C. Hazewinkel werd gesteld. Vanaf 1964 volgden toevoegingen. Het Gemeentearchief zorgde voor de inventarisatie JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 7

6 De oprichters van de Rotary Club Rotterdam DE OPRICHTING VAN DE ROTARY CLUB ROTTERDAM Nadat er in 1923 clubs waren opgericht in Amsterdam en Utrecht kreeg de directeur van de Bijbank van De Nederlandsche Bank te Rotterdam mr. H.M. Moll - die enige malen een bijeenkomst in Amsterdam had bijgewoond - het verzoek zich in te willen zetten voor de oprichting van een club te Rotterdam. Hij herinnerde zich later acht voor het lidmaatschap in aanmerking komende vrienden uitgenodigd te hebben voor een huiselijke maaltijd op woensdag 12 december uur in een bovenzaal van de Sociëteit Amicitia op het Beursplein; volgens Van Dam waren het er twaalf. Daar verschenen ook acht Amsterdamse en Utrechtse rotarians, onder wie de Amsterdamse voorzitter J.A.E. (Anton) Verkade uit Zaandam. Deze hield een gloedvolle tafelcauserie over Rotary. Ook de andere gasten ontpopten zich als apostelen van een nieuwe leer oftewel rotarypropagandisten; er waren vrienden bij van de aanwezige Rotterdammers, zodat het ijs spoedig gebroken was. mr. H.M. Moll, voorzitter H.H. van Dam A.C.zn, vice - voorzitter In 1924 zijn de bijeenkomsten van de Rotterdammers voortgezet; enkelen hebben afgehaakt, maar rond tien bleven over, onder wie Moll s vriend P.L. Slis. Men kwam samen in de buurt van de Beurs en eindigde altijd precies op tijd ter wille van de leden-beursbezoekers. Aanvankelijk ontmoette men elkaar in een der benauwde boxen van het rook-doortrokken Leeskabinetrestaurant aan de Gelderse kade; vervolgens in een kamer van het gerenommeerde Restaurant Stroomberg, waar commissioner Teele van Rotary International nog eens een rotary-speech kwam houden, die er niet om loog; tenslotte in een zeer bescheiden bovenkamertje van het Vegetarisch Restaurant in de Nieuwehavensteeg, waar juist voldoende ruimte voor een twaalftal toekomstige Rotarians was, om zonder veel gebaren gedurende een uur bij elkaar te blijven. Wanneer de kapstok te weinig capaciteiten bood werden de jassen en hoeden geborgen op een lits-jumeaux in een inderhaast geopende logeerkamer. Daar leerden de aanwezigen elkaar kennen, begrijpen en waarderen, zoodat we - merkte Van Dam naderhand op - in December 1924 meenden, dat de op te richten club in ons vijftienen als chartermembers de fundeering zou vinden waarop verder kon worden voortgebouwd. In het eerste notulenboek van de Rotary Club Rotterdam staat evenwel op blz. 1 dat op woensdag 12 november uur 30 dertien heren in Amicitia bijeenkwamen en dat er vier afwezig waren. Vermeld wordt dat Verkade terug is uit Amerika en als lid van de Board of Directors van R.I. zeker het recht zal hebben de club te komen installeren. Er werd nu een bestuur gekozen; voorzitter werd Moll, vice-voorzitter Van Dam, secretaris Slis en penningmeester mr. D.L. Uyttenboogaart. Er waren dus zeventien leden. Omdat uitbreiding van dit aantal wenselijk werd geacht is direct een Ledencommissie van drie leden ingesteld: Engelbrecht, Knottenbelt en Meerkamp van Embden. Aan haar konden namen worden opgegeven van voor het lidmaatschap in aanmerking komende heren. Na gunstig advies van deze commissie en goedkeuring door het bestuur zouden deze namen aan de gezamenlijke leden worden voorgelegd. Dezen zouden dan tenslotte alleen met algemene stemmen de voorstellen kunnen aannemen; de afwezigen zouden per brief dienen te stemmen. P.L. Slis, secretaris mr. D.L. Uyttenboogaart, penningmeester Het begin van de club: de invitatie door mr. H.M. Moll aan een aantal vrienden om deel te nemen aan een huiselijke maaltijd op 12 december 1923 in Atlanta JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 9

7 Ook werd vastgesteld dat men bij verhindering van aanwezigheid op de bijeenkomsten zo mogelijk de voorzitter of de secretaris of Amicitia vóór s woensdagsmorgens 11 uur daarvan in kennis moest stellen; het bestuur zou dan beoordelen of er geen sprake was van onverschilligheid. Op voorstel van Knottenbelt viel het besluit om ter bevordering van een gemakkelijken omgang elkaar bij de achternaam te noemen, dus zonder mijnheer. Omdat de tijd van precies anderhalf uur voor een lunch + referaat wel wat krap werd bevonden, werd op voorstel van De Kanter aangenomen om éénmaal per maand de bijeenkomst te laten uitlopen tot na half twee, ook al kwam dat degenen die de Beurs wilden bezoeken te staan op een kwartje boete, dat daar werd geïnd van telaatkomers. Ten behoeve van de leden zou een kastje met rotarylectuur worden geplaatst met in elk geval daarin de Rotarian en de Weekly Letters. Alle leden zouden voor het verstreken jaar f. 30, - moeten betalen ter bekostiging van f. 250, - zaalhuur en $100, - entrance fee. Voor het komende jaar werd de contributie bepaald op f. 20, - en het entreegeld op f. 5, -. Het kostte veel tijd om over deze financiële aderlating overeenstemming te bereiken. Maar hoewel er op een volgende bijeenkomst opnieuw over werd gediscussieerd bleven de genomen besluiten intact. Tenslotte namen Santman en Knottenbelt op zich rapport uit te brengen inzake de vaststelling van statuten en een huishoudelijk reglement met enige eigen Rotterdamse inbreng. Inmiddels was met Van Tijen uit Amsterdam, de speciale gemachtigde van R.I. voor de installatie van de Rotterdamse club, overeengekomen dat deze installatie op eenvoudige wijze tijdens een middagbijeenkomst zou plaats hebben, en niet zoals in Den Haag op een feestelijke avondbijeenkomst; het moest overeenkomstig een in Rotterdam inslaand rotarybeginsel eenvoudig blijven. Op woensdag 3 december 1924 was het zover. Er waren dertien leden present, vijf Amsterdamse gasten en een Haagse gast. Van Tijen installeerde de club en Verkade stak als lid van de Board of Directors de eerste speech af. Hij wees daarin op de grote vriendschap en hulpvaardigheid die hij van iedere rotarian in Amerika had ondervonden en roemde speciaal secretaris Perry van het hoofdkwartier in Chicago. Hij hoopte dat er spoedig een vijfde club in Nederland zou worden geformeerd omdat er dan een district zou kunnen worden geïnstitueerd met aan het hoofd een gouverneur, die op kosten van R.I. de jaarlijkse conventie zou mogen bijwonen. Als een volleerd rotarian attendeerde hij op de zes objects of hoofddoeleinden van Rotary en op de attendance-plicht der leden. Voorzitter Moll vertolkte de dankbaarheid van de nieuwe club jegens Bij de oprichting betrokken rotarians van buiten beide Amsterdammers en ook jegens de Rotterdam. Engelse vrienden, van wie gelukwensen waren Club Amsterdam: Jan van Tijen, die als speciaal binnengekomen, zoals van de clubs van gemachtigde van Rotary International op 3 december Southend-on-Sea en Hull; hij vertrouwde erop 1924 de club heeft geïnstalleerd en Anton Verkade, die dat er speciaal tussen Engeland en Rotterdam op 18 maart 1925 het charter is komen overhandigen. nauwe rotaryverbindingen zouden ontstaan. Van Dam dankte doopvader Moll voor diens vriendelijke zorg voor de jonge plant in het voorbijgegane jaar en penningmeester Uyttenboogaart verklaarde de voorsprong van Rotary in Amerika op Rotary elders uit het verschil in geestelijk klimaat; in Amerika was namelijk het standsverschil gering en daardoor kon de dienstvaardigheid jegens medemensen er beter tot haar recht komen; aan Rotary in Holland daarom de taak de hier zo manifest bestaande standsverschillen te overbruggen. In de eerste plaats was het zaak dat de leden elkaar goed leerden kennen. Op woensdag 10 december 1924 werd het voorstel van Knottenbelt, om beurtelings zijn levensloop te vertellen, aangenomen. Secretaris Slis maakte bij loting een rooster op van de desbetreffende spreekbeurten. Uyttenboogaart beet de spits af met het geven van een boeiende schets in twee afleveringen van zijn veelbewogen leven. Anderen volgden. Op 7 januari 1925 las Slis een cable-telegram voor, dat op de morgen van die dag door Moll in Bentley s code was ontvangen van secretaris Perry te Chicago. Het bevatte de mededeling dat de Rotterdamse club op 5 januari in Rotary International was opgenomen onder nr Het aantal aanwezigen bedroeg in deze tijd meestal rond tien tot twaalf. Dat was weinig, zodat naarstig namen naar voren werden gebracht van personen met een beroep dat voorkwam op de officiële door Van Tijen meegebrachte classificatielijst. Zo passeerden de revue Boom (telefoon), Bodenhausen (Academie), Pot of Van Wijk (elektriciteit), Hannema (fine arts), Hoogendijk (fishing industry), Sissing (gas), Key (insulation), Van Houten (iron and steel), Van Haersolte, Both, Jacob Mees PRzn, De Bie, W. Dekking. Enigen hunner zijn naderhand toegetreden; als eerste - kort na de charteruitreiking aan de club - J.G. Both, wiens zoon getrouwd was met een dochter van een Amerikaanse rotarian en over wie blijkens navraag bij rotarian Gerzon in Amsterdam in vakkringen zeer gunstig werd geoordeeld. De ook uitgenodigde Hannema (van Boymans) bedankte voor de eer wegens tijdgebrek. Op 19 januari 1925 werd in Utrecht voor het eerst een vergadering gehouden van voorzitters en secretarissen van de Hollandse clubs ter bespreking van punten van gemeenschappelijk belang. Daar viel onder andere het besluit om in het voorjaar te Utrecht een Hollandse conventie te organiseren van een hele dag, zoals dat ook in Engeland gebeurde - de latere landdag. De eerste buitenlandse gast die de club bezocht was niemand minder dan Chesley R. Perry himself, de secretaris van R.I. te Chigago. Hij was, na in Zürich een branche secretariaat van R.I. te hebben geopend, op 18 februari te Rotterdam. Hij kreeg er een warm applaus en hield een causerie over de organisatie van R.I. met meer dan clubs en leden. Secretaris Slis liet hem iets van de stad zien en begeleidde samen met voorzitter Moll hem daarna naar Den Haag, vanwaar hij is doorgereisd naar Parijs. Rotary International: Chesley R. Perry, die als secretaris - generaal van R.I. te Chicago de regie in handen had en op 5 januari 1925 samen met R.I. - president Everett W. Hill het charter heeft ondertekend; hij was op 18 februari 1925 de eerste buitenlandse gast van de club JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 11

8 De vijf gouverneurs die de club heeft voortgebracht ir. H.H. Buss, 1951/52 ir. D. de Iongh, 1938/39 en 1945/46 ir. N.Th. Koomans, 1962/63 Op woensdag 4 maart 1925 deelde voorzitter Moll mee een brief te hebben ontvangen van Verkade met het bericht dat deze het charter had ontvangen en bereid was het op een feestelijke bijeenkomst te komen uitreiken. Ook nu voelden de voorzitter en leden er meer voor om die uitreiking evenals de installatie te laten plaatshebben in een gewone lunchbijeenkomst en niet in een speciaal feestelijk samenzijn; er waren immers al genoeg feesten op komst: de voorjaarsconventie in Utrecht en het aangekondigde bezoek van R.I.-president Hill uit Chicago. Op 18 maart is inderdaad tijdens een gewone lunchbijeenkomst in Amicitia het charter door Director Verkade aan de club overhandigd. Behalve twaalf clubleden waren er vier rotarians uit Amsterdam en zes uit Den Haag bij aanwezig. Gezamenlijk zat men aan een T-vormige tafel met aan het hoofdeinde voorzitter Moll en Verkade, de belangrijkste gasten, de secretaris en de penningmeester, alle overigen aan het lange eind naast en tegenover elkaar. Verkade wees er in zijn toespraak op dat de Rotary Club Rotterdam op dat moment was toegetreden tot die groote wereldomvattende groep van clubs die Rotary International heet. Hij vergeleek al die clubs met de touwtjes, die gezamenlijk den kabel vormen waarmede de groote zeeboot aan den wal wordt vastgemeerd. Het groote doel van R.I. zou bereikbaar zijn als ieder Rotarian het doel in zijn gedachtensfeer opneemt, den wereldvrede door wereldvriendschap. In zijn dankwoord memoreerde Moll dat hij met enige goede vrienden gegrepen was door het adagium service above self als de toekomstige olie om den wereldas en dat naar zijn overtuiging het charter niet als een gouden kistje, maar als een stevige vriendschapsband was geschonken. P.L. Slis, gouverneur in 1931/32, staat afgebeeld bij de oprichters. Cable - telegram in Bentleys code (met decodering) uit Chicago ontvangen op 7 januari 1925 met de mededeling dat de club op 5 januari in Rotary International was opgenomen L.W.J. van Atten, 1998/99 Installatie van Leo van Atten (op de foto rechts) als gouverneur; met clubvoorzitter Louise van den Bos en oud - clubvoorzitter René de Monchy JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 13

9 De ereleden van de club De Paul Harris Fellows van de club jhr. mr. G.W. van Vierssen Trip, 1953 dr. W.A. Engelbrecht, 1955 H. Hoogewerff Fzn, 1968 George Stam, lid links: J.Hudig Jzn, lid J.I. Cohen, lid rechts: mr. P. ten Cate, lid H.H. van Dam A.Czn. werd erelid in 1947 en staat afgebeeld bij de oprichters. (blz. 8) L.J.W. van Atten, lid sedert 1977, staat afgebeeld bij de gouverneurs. (blz12) DE ZEVENTIEN CHARTERLEDEN Wie waren nu degenen die deel uitmaakten van de club ten tijde van de oprichting, die lid waren voordat het charter werd uitgereikt? 1. mr. H.M. Moll. Voorzitter. Directeur van de Bijbank van De Nederlandsche Bank, 46 jaar oud, vrijgezel en wonende Eendrachtsweg 11b (tel.nr. 153). Hoewel geboren te Deventer als zoon van een gymnasium-rector stamde hij uit een bekend Rotterdams geslacht, dat rectoren en professoren telde, zoals de kerkhistoricus prof. dr. W. Moll. Een zuster van hem was getrouwd met LR. Sinnige, die in 1927 tot de club is toegetreden. Moll is in 1931 overleden. 2. H.H. van Dam ACzn. Vice-voorzitter en vervolgens voorzitter. Directeur van de N.V. Blaauwhoedenveem-Vriesseveem, 59 jaar oud, getrouwd met een Suermondt-telg en wonende Mathenesserlaan 302. Hij was vele jaren voorzitter van het bestuur van de Academie voor Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen en na zijn zeventigste verjaardag is hij zelf daar nog schilder- en tekenlessen gaan volgen. Hij is in 1948 overleden. 3. P.L. Slis. Secretaris, naderhand ook voorzitter geweest en in 1929/1930 gouverneur. Firmant van de Kaashandel Betz en Jay en directeur geworden van de Rotterdamse Spaarbank, 50 jaar oud en wonende Heemraadssingel 174, vanaf 1931 Mecklenburglaan 35. Hij is op 31 december 1943 overleden. 4. Mr. D.L. Uyttenboogaart. Penningmeester. Directeur van de Graan Elevator Maatschappij, 52 jaar oud en wonende Parklaan 8. Hij was een vermaard coleopteroloog oftewel keververzamelaar. Tot in 1929 bleef hij lid, was toen reeds vertrokken naar Renkum. Hij is in 1947 te Heemstede overleden. 5. T.P. Baart de la Faille. Directeur van Internatio tot 31 december 1938, 46 jaar oud, vrijgezel en wonende Willemskade 6. Hij was zoon van een arts in Leeuwarden en stamde uit een oud Fries geslacht van artsen en predikanten. In 1924 werd hij voorzitter van een toen gevormd Comité Vliegveld Waalhaven met als doel de ontwikkeling van het vliegveld als station in het luchtverkeer te bevorderen. Hij was clubvoorzitter in 1934/1935 en bleef clublid tot in de oorlog. Hij was een dergenen die lunchvoordrachten hield over gemaakte grote reizen. 6. W.A. Engelbrecht. Firmant van het cargadoorsbedrijf Wambersie & Zoon (van zijn oom Antoine Plate), 50 jaar oud en wonende Rivierstraat 12. Hij was geboren te Cheribon op Java als zoon van een resident; volgde opleiding K.M.A., vocht als eerste luitenant in Atjeh, werd voorzitter van de Scheepvaart Vereeniging Zuid, was medeoprichter van de Nederlandsche Handels Hoogeschool en voorzitter van de Raad van Beheer, lid en vanaf 1931 voorzitter van de Kamer van Koophandel. Hij was in zijn functies een zeer energiek mens. Tenslotte was hij een bekend collectioneur, wat na zijn overlijden in 1965 zeer profijtelijk zou worden voor het Museum voor Land- en Volkenkunde en het Maritiem Museum Prins Hendrik. Engelbrecht was de derde clubvoorzitter (1926/1927). 7. L.S. Hannema. Eerste geneesheer van het Coolsingel - Ziekenhuis, 43 jaar oud en wonende Eendrachtsweg 56. Hij was zoon van een koopman en zoutzieder te Harlingen en oom van de bekende museumdirecteur dr. Dirk Hannema. Door zijn huwelijk op wat gevorderde leeftijd raakte hij verwant met de families Mees en De Monchy. In 1930 werd hij geneesheer-directeur van het Roode Kruis-Ziekenhuis in Den Haag; hij was hofarts van Prins Hendrik. In 1931 bedankte hij als clublid en overleed in 1962 te Wassenaar; zijn echtgenote Anna Hendrina Hannema-Mees stierf pas in 1979, 95 jaar oud. 8. ir. A. de Kanter. Directielid van de Maatschappij voor Scheeps- en Werktuigbouw Fyenoord, sedert 1929 van Wilton-Fyenoord te Schiedam, 46 jaar oud en wonende Entrepôstraat 30, later in Den Haag. Hij was tot 1920 directeur geweest van de Gemeentelijke Handelsinrichtingen. Geboren in Brielle als zoon van een advocaat/ tevens volksvertegenwoordiger (voor de Liberalen). In 1927/1928 was hij clubvoorzitter, bedankte in 1937 als lid en overleed in 1953 te s-gravenhage. 9. mr. H.J. Knottenbelt. Advocaat en procureur met als confrères Fruin en Drost, speciaal ter JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 15

10 De Paul Harris Fellows van de club (vervolg) De Paul Harris Fellows van de club (vervolg) ir. E.M. Storm, lid ir. F.F. Venstra, lid C. Eegdeman, lid mr. J. Verburg, lid sedert 1970 dr. P.H. Dieges, lid Voorzitter Bul Beverdam wordt Paul Harris Fellow tijdens de lustrumviering in F.H.P. Meerkamp van Embden. Tabaksmakelaar, 47 jaar oud en wonende Mecklenburglaan 13. Om gezondheidsredenen bedankte hij in 1936 als lid; in 1937 is hij overleden, 59 jaar oud. 12. ir. I.J.F. Reijdon. Directeur van de B.P.M. te Pernis, 37 jaar oud en wonende Graaf Florisstraat 40. Ook hij was goed thuis in de rotaryleer en was in 1926 de aangewezen persoon om voorzitter te worden van een desbetreffende commissie. In 1927 zou hij clubvoorzitter zijn geworden, maar moest wegens vertrek naar Düsseldorf verstek laten gaan. 13. dr. A.C. van Rossem. Directeur van de Brouwerij d Oranjeboom, 44 jaar oud en wonende Parklaan 34. Hij was getrouwd met Petronella Nijgh. Reeds op dertigjarige leeftijd directeur van het Gemeentelijk Electriciteitsbedrijf (tot 1924). In juli 1940 bedankte hij als rotarylid wegens vertrek uit Rotterdam. In 1945 is hij te Hilversum overleden. 14. mr. H.J. Santman. Bankier Twentsche Bank, 45 jaar oud en wonende Mecklenburglaan 35. In 1932/1933 was hij voorzitter van de club. Na zijn pensionering in 1949 vertrok hij naar zijn geliefde Twente, waar hij nog erelid is geworden van de club Hengelo. 15. Mr. W. van Tets. Advocaat en procureur, 30 jaar oud, vrijgezel en wonende op de s- Gravendijkwal, maar met als postadres de Groote Sociëteit Amicitia. Hij was geboren in Breda en vestigde zich in 1922 te Rotterdam, komende uit De Bilt. Hij stond ook te boek als koopman. Reeds in april 1925 is hij naar Londen vertrokken. 16. F. Verschoor van Nisse. Directeur van de Gemeentelijke Handelsinrichtingen als opvolger van De Kanter, 47 jaar oud en wonende Stieltjesstraat 27a. Hij was zoon van een legerofficier en kleinzoon van een burgemeester van Goes. Zelf was hij luitenant ter zee, in 1914 adjuncthavenmeester te Rotterdam, in 1927 havenmeester. Hij overleed in 1933, 56 jaar oud. 17. A. Teves. Een eendagsvlieg: hij bedankte in december 1924, daar hem de tijd ontbrak om gerebehartiging van scheepvaart- en havenzaken; adviseur van de Scheepvaart- en Steenkolen Maatschappij en sinds 1922 voorzitter van de Nederlandsche Reedersvereeniging, 50 jaar oud en wonende Schiekade 7. Zijn vader was de advocaat mr. Jan Knottenbelt en via zijn moeder was hij verwant met de familie Van Dam. Hij was getrouwd met een dochter van L.J. Hudig en was dus een zwager van J. Hudig LJzn, die in 1925 lid van de club is geworden. Toen hij op een verkiesbare plaats was gesteld voor het Tweede Kamerlid maatschap feliciteerde de clubvoorzitter hem met het feit dat hij met het been waarmede hij niet in de Rotary Club stond, al zoo goed als zeker in de Tweede Kamer gestapt was en nadat hij in 1925 inderdaad gekozen was (voor de liberale Vrijheidsbond) ontving hij van de club een bloemenhulde in de vorm van een Rotary-wiel: Hoe gunstig moet het zijn voor een verpolitiekt Parlement, indien daarin leden van Rotary-clubs zitting nemen, die geleid worden door zuivere en onbaatzuchtige beginselen. In 1931 bedankte hij voor het clublidmaatschap omdat zijn werkterrein in Den Haag was komen te liggen. In 1933 volgde het Eerste Kamerlidmaatschap. Hij behield zijn grote belangstelling voor haven en scheepvaart, gold als een harmonisch en evenwichtig mens met eerbied voor menselijke waarden en voor de klassieken, was zeer geïnteresseerd in de schilderkunst en was een enthousiast alpinist. In 1952 is hij in Den Haag overleden. 10. dr. K. Kuiper. Directeur van de Rotterdamse Diergaarde, 36 jaar oud en wonende Kruisstraat 51 (tel. nr 375). Hij stamde uit een Harlings geslacht dat doopsgezinde predikanten telde; zijn vader was hoogleraar Grieks in Amsterdam, evenals later een van zijn broers; zijn moeder heette Tjeenk Willink. Door het huwelijk van een dochter met M.J. de Monchy ontstond een directe connectie met de Rotterdamse elite. Kuiper was in 1914 aan de Universiteit van Amsterdam gepromoveerd tot doctor in de biologie op een dissertatie over De functie van de Zwemblaas bij eenige onzer Zoetwatervisschen. Hij gaf er meer dan eens blijk van zeer goed thuis te zijn in de ware rotaryleer en bekleedde in 1946/1947 het voorzitterschap van de club. In 1947 nam hij met enig ongenoegen voortijdig ontslag als directeur van de Diergaarde; hij verhuisde naar Ermelo, van waaruit hij de oprichter en eerste voorzitter is geweest van de club Harderwijk. In 1971 is hij te Ermelo overleden JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 17

11 geld aanwezig te zijn. Op 12 november 1924 werd een ander onmiddellijk als lid toegelaten en twee weken later als zodanig verwelkomd, met als classificatie Boys Work. Het was: dr. Walter Emile van Wijk, sinds 1920 directeur van het Instituut voor de Rijpere Jeugd en twee jaar nadien de grondlegger en eerste directeur van het Clubhuis De Arend, 37 jaar oud en wonende Leede 22. Hij was een sociaal begaafd man, doctor in de chemie en specialist op het gebied van de technische tijdrekenkunde; fungeerde in Leiden als privaatdocent in dat vak. Tot 1933 was hij een zeer gewaardeerd clublid. Sindsdien was hij directeur van het Gemeentelijke Onderwijs Museum en de Schoolbioscoop in Den Haag, van 1938 tot 1953 directeur van het Collège Néerlandais in de Cité Universitaire te Parijs. In 1961 is hij te Arnhem overleden. Hiermee zijn de eerste zeventien leden van de club genoemd, de zogenaamde charterleden. Het waren mannen die gemiddeld circa 45 jaar oud waren, een bepaald beroep vertegenwoordigden en niet tot de heffe des volks behoorden. Moll, Van Dam en Slis waren als leden van Amicitia goede bekenden zo niet vrienden van elkaar. Zij zijn te beschouwen als de founding fathers van de club. De overige charterleden waren zeker voor het merendeel elkaar ook niet onbekend, dank zij hun betrokkenheid bij Amicitia, De Maas, de Rotterdamsche Kring, de Beurs, de Kamer van Koophandel, de Remonstrantse Kerk en wat dies meer zij. En het miegelde binnen de betrekkelijk kleine Rotterdamse elite van familierelaties. Opvallend is dat die elite toen nog veelal woonde op de singels of in het Parklaankwartier in het westelijk stadsdeel en in veel mindere mate in Kralingen. J.G. Both, , het eerste nieuw-toegetreden clublid dr. R. Jacobsen, , de legendarische begenadigde spreker. mr. W.C. Mees, , evenals Jacobsen een erudiet mens, die een keur van belangwekkende uitvoerige voordrachten heeft gehouden. Voordat er bij Stroomberg werd geluncht was gedurende enige maanden het café - restaurant Le Commerce onder het Rotterdamsch Leeskabinet op de Geldersekade de ontmoetingsplaats JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 19

12 DE CLUBORGANISATIE EN DE FINANCIËN VAN DE CLUB Gedurende het hele jaar 1924 waren er al lunchbijeenkomsten gehouden; er was ook al een bestuur gekozen en een ledencommissie ingesteld. In 1925 werd het clubleven voortgezet volgens de specifieke rotary-regels. Vanaf toen werd er elk jaar een jaarvergadering met voorafgaande maaltijd gehouden op een avond eind april. Een belangrijk agendapunt was altijd de bestuurssamenstelling voor het nieuwe clubjaar. Zo stelde voorzitter Moll op 26 april 1925 voor om de zittende bestuursleden te herbenoemen behalve hemzelf, omdat hij al vanaf 1923 had gefunctioneerd als organizing chairman. Onder protest werd Moll s aftreden aanvaard en met algemene stemmen werd vice-voorzitter Van Dam tot president gekozen. Slis en Uyttenboogaart bleven in functie als secretaris en penningmeester; Verschoor van Nisse werd vice-voorzitter en Kuiper commissaris van orde. In 1926 kwam naast de Ledencommissie een aantal andere comissies van de grond: een classificatiecommissie, een ontvangstcommissie, een programmacommissie, een rotaryleercommissie, een zakenmethodecommissie en een jeugdwerkcommissie; de laatste drie werden in 1927 vervangen door commissies clubservice, vocational service en community service. Daarmee was de cluborganisatie in feite voor de toekomst rond. Hierbij valt te vermelden dat de avondjes van zes eveneens dateren van 1926: kleine bijeenkomsten bij de leden thuis ter versterking van de onderlinge band. Wat wordt met onze penningen in Chicago gedaan? - Die vraag was in 1926 reeds actueel. Slis gaf een gedegen uiteenzetting, die veel discussie teweegbracht. Een afdracht van f.11,25 per lid aan Rotary International vond men toch wel hoog. Wat kostte Rotary toch al niet? In alle literatuur die we krijgen, schreef Slis aan de gouverneur, staat te lezen, dat de Rotary geen rich men s club is, maar als men uitrekent wat het lidmaatschap per jaar kost uit hoofde van contributie, wekelijksche lunches, enkele diners, jaarconferentie, reiskosten vergaderingen enz., onvermijdelijk voor wie een goed, d.w.z. een werkzaam Rotarian wil zijn, dan komt men tot een bedrag, dat in de tegenwoordige slechte tijden voor velen het gezinsbudget bezwaart De contributie, die vanaf het begin f.20, bedroeg, gold als minimumcontributie. Vrijwillig kon men meer bijdragen. De opbrengst van die meerbetalingen is penningmeester Santman niet tegengevallen. Op 12 maart 1929 kon voorzitter Jan Hudig LJzn zelfs aan de gouverneur melden dat de toestand van de kas op wonderbaarlijke wijze zoo gunstig is, dat wij eerder over verlaging dan verhooging der contributie denken. Een poging om de huur van de vergaderruimte in Amicitia met f.100, verlaagd te krijgen leed schipbreuk. De financiële positie van de club in aanmerking genomen was zo n verlaging uiteindelijk ook niet nodig. De lunchkosten werden door de leden individueel per keer contant betaald totdat er ter vergemakkelijking in 1927 bonboekjes werden ingevoerd. Tot in 1935 is de contributie, waaruit ook de afdracht aan het district en Rotary International moest worden voldaan, op f.20, gehandhaafd gebleven. Toen werd het f.25,, maar niet zonder de compensatie dat tegelijkertijd de lunchprijs verlaagd werd van f.1,30 naar f.1,10. Geld uitgeven voor zichzelf was voor en na niet de sterkste zijde van vele Rotterdamse rotarians. Viel men niet dood op een cent, elk dubbeltje werd graag uitgespaard of op rente gezet. Vandaar dat vaak aandrang nodig was tot betaling van verschuldigde contributie en lunchkosten. Wie zonder navraag direct aan zijn financiële verplichtingen voldeed had recht op bijzondere lof, zoals zo goed wordt verwoord in de volgende vrij vertaalde Amerikaanse lofprijzing, welke terug te vinden is in het weekbericht van 7 november 1936: - Gezegend hij die zonder dralen Als wij hem vragen te betalen Het geld ons zendt per cheque of post Zoodat zijn schuld is afgelost. (O, blest is he who does not fuss When he receives a bill from us) De kleintjes speelden echt een rol. Zo staat geboekt dat de jaarvergadering van 1 mei 1935 een tekort opleverde van f.3,25; penningmeester Cohen moest degenen die vergeten hadden bier of wijn te betalen manen hun schuld aan hem af te dragen. Het was de tijd waarin de clubgenoten ter wille van het financiële voordeel voor f.2,50 per persoon met een gezamenlijk spoorbiljet derde klasse naar Amsterdam vice versa reisden ter bijwoning van een intercity-bijeenkomst, en dan ook nog ter plaatse geen dubbeltje verbrasten, want soberheid was gewenst. ROTARY NEDERLAND Maar dubbel is die vriend te loven Die wacht niet op een wenk van boven Maar weet wanneer hij storten moet En dat dan stantepé ook doet. Voor de eerste conventie (landdag) van de Hollandse rotaryclubs - op 2 mei 1925 te Utrecht - was ook in Rotterdam de belangstelling groot. Voorzitter Moll zorgde voor goedkoop treinvervoer met een gezelschapskaart. Het was een districtsbijeenkomst avant la lettre, met officiële gasten uit binnen- en buitenland. Verkade hield een belerende toespraak over de zes objects / doeleinden van Rotary en een Engelsman belichtte de Engelse codes of ethics. Rotary in Engeland was het grote voorbeeld. Kort na de conventie in Utrecht ervoer Slis met andere gasten de zeggingskracht die uitging van een vijfdaags door de Britse rotary-organisatie (R.I.B.I.) in Blackpool georganiseerd congres. Het was een indoctrinatie van het hele rotary-scala van fellowship, goodwill, vocation en service. De in Blackpool ook aanwezige R.I.-president Everett W. Hill stak vanuit Engeland over naar Nederland en sprak op 17 mei 1925 tijdens een feestmaal in het Haagse Hotel Paulez 65 rotarians van de vier Hollandse clubs toe over het idee van Rotary. De Rotterdamse voorzitter Van Dam was er een van de tien sprekers en daags daarna genoot deze ook nog de eer de belangrijke gast te mogen verwelkomen op een feestelijke lunchbijeenkomst in het Clubgebouw van de Roei- en Zeilvereeniging De Maas te Rotterdam. Behalve het echtpaar Hill met hun dochter en de heer F.W. Teele, de special commissioner for the European Continent, waren daar acht clubleden, vier mannelijke gasten en zowaar vijf vrouwelijke gasten - onder wie mevrouw Kuiper - present. Op de tweede Hollandse rotary-conventie - op 3 mei 1926 te Amsterdam - was weer de fungerende R.I.-president, Donald A. Adams, aanwezig. Deze had voet aan de Europese wal gezet te Hoek van Holland en was daar afgehaald door de Rotterdamse rotarians Slis en Reydon, beiden met veel rotary-ervaring en -diepgang; zij hadden hem naar Amsterdam begeleid, waar hij een bezielende rede zou houden over de leerstellingen van Rotary. Niet minder dan dertien Rotterdamse rotarians en negen hunner dames waren van de partij. Een groot belang van deze conventie was dat er nu - na de formering van een vijfde club te Haarlem - genoeg Nederlandse clubs bestonden om Mr. Adams in staat te stellen het Nederlandse district, het 59e, te installeren, met als eerste gouverneur ervan rotarian J. van Dillen van de club van Den Haag. In de loop der jaren zou zes maal de gouverneurskeuze vallen op een lid van de club van Rotterdam: op Slis (1931/1932), op De Iongh twee maal (1938/1939 en 1945/1946), op Buss (1951/1952), op Koomans (1962/1963) en op Van Atten (1998/1999) JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 21

13 Toen er een district was volgde snel - op Utrechts initiatief - de oprichting van een Hollands districtsmaandblad: Rotary Holland. Slis was een der vier leden van de commissie van voorbereiding en de Rotterdammer Swart (van de N.R.C.) een van de eerste drie redactieleden. Het eerste nummer is verschenen in januari ROTARY INTERNATIONAL / OOSTENDE 1927 Head-Quarters - het hoofdkwartier van Rotary International - was in Amerika gevestigd; de richtlijnen en de inspiratie kwamen daar vandaan. Het Europese kantoor in Zürich was niet meer dan een bijkantoor van Head-Quarters. Met de toename van het aantal clubs in Europa nam de behoefte aan meer verzelfstandiging van de Europese branch toe. Die aangelegenheid werd besproken op een op 21 en 22 november 1925 te Brussel gehouden Continentale Rotary-Conferentie. Van Dam en Moll vertegenwoordigden er de club van Rotterdam. Het voorstel om te komen tot instituering van een Advisory Committee for Continental Europe werd aangenomen, maar heeft geen vervolg gekregen. De in Amerika zetelende Board of Directors van Rotary International vond het onnodig zo n nieuw orgaan tot aanzijn te roepen. Er was immers voldoende mankracht van R.I. zelf in Europa voorhanden om aan de daar rijzende problematiek aandacht te kunnen schenken. In juni 1927 werd de jaarlijkse internationale Convention van Rotary in Oostende gehouden. Daar zouden veel Hollandse rotarians - ook Rotterdamse - naartoe kunnen gaan; de deelnemerslijst bevatte 15 Rotterdamse namen (25 personen). Er werden vele Amerikanen verwacht, van wie een aantal beslist Holland zou willen aandoen en dat niet alleen in een tripje naar Middelburg en Walcheren. Om het bezoek van Amerikanen aan Nederland te stimuleren werd een Nederlandse Ostende-commissie geformeerd. Namens de Rotterdamse club zat Moll daarin, maar hij bewees zijn clubgenoten geen dienst met zich te laten ontvallen dat bij een te organiseren tweedaagse trip door Holland Rotterdam wel zou kunnen worden overgeslagen. Toen ik in onze ledenvergadering - schreef hij aan gouverneur Van Dillen - de mogelijkheid opperde dat onze Amerikaansche vrienden het volgend jaar geen bezoek aan Rotterdam zouden brengen, omdat ik goedig van meening was, dat voor menschen die een lange zeereis achter den rug hebben een groote zeehaven nu juist niet het meest aantrekkelijk was, ging er een zoodanig gehuil van verontwaardiging uit mijn clubgenooten op, dat ik aan een dreigende dadelijke lynchpartij alleen ben kunnen ontkomen door de belofte, dat ik alsnog aan U zou verzoeken, een bezoek aan Rotterdamsche Havenwerken, althans een facultatief bezoek voor diegenen die daarin belang stellen, mede op het programma te zetten. Mijn clubgenooten worden onmiddellijk leeuwen, indien zij op hun locaal-patriottische teen getrapt worden wat overigens een voortreffelijke Rotary-eigenschap is, maar aangezien de rol van Daniël mij volstrekt niet past hoop ik, dat Gij alsnog de noodige maatregelen voor mijn lijfsbehoud zult willen nemen. Op 1 juni 1927 luidde het nog dat zes Oceaanstoomers met Rotarians onderweg zijn naar Ostende via Vlissingen en Antwerpen en besloot de club aan deze zeilende massa een draadloos telegram te richten namens de Rotterdamsche Club met een welkom in de Europeesche wateren. Desondanks is het aantal Amerikaanse rotarians dat naar Nederland is doorgereisd ver beneden de verwachting gebleven. Hotel Coomans aan de Hoofdsteeg, waar de club van 1930 tot 1940 bijeenkwam. Foto J. Klaver JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 23

14 HET CLUBLEVEN VAN ALLEDAG Vanaf het begin waren de woensdagse lunchbijeenkomsten de belangrijkste uitingen van het clubleven. In 1930 werd Amicitia als plaats van samenkomst vervangen door Hotel Coomans aan de Hoofdsteeg. In 1940 werd Atlanta het trefpunt. In 1937 werd besloten dat de leden in het vervolg bij binnenkomst een nummer moesten trekken dat verwees naar het tafeltje waaraan ze hun zitplaats kregen, een methode die ook naderhand - maar nooit voor lang - werd gehanteerd om het euvel van vaste vriendentafeltjes tegen te gaan. Om de leden te scherpen in de idealen van Rotary kregen zij beurtelings de opdracht aan het begin van de bijeenkomsten een uit de klassieke, middeleeuwse of moderne wereldlitteratuur geputte rotary-gedachte te citeren. Maar omdat het vinden van zulke op Rotary toegesneden verheven citaten niet allen even gemakkelijk afging werd dit huiswerk vervangen door de taak beurtelings een voorwoord of openingswoord uit te spreken. Die versoepeling ontlokte Van Dam de volgende strofe: Het Rot rywoord heeft afgedaan Zal oopningswoord nu heeten Omdat er wel eens leden zijn Die niets toepasslijks weten. Maar hoe het nu ook heeten mag Waar ligt toch ook de scheiding Het woord dat straks gesproken wordt Geev een oogenblik van wijding. Interieur van één der zalen van Coomans Interieur van een der salons van Restaurant Bristol, annex aan Coomans ; de club heeft hiervan bij feestelijke gelegenheden diverse malen gebruik gemaakt. Ook aan die openingswoorden is geen lang leven beschoren geweest. Hoewel voorzitter Van Dam ze in 1930 nog trachtte te redden waren de bezwaren van de leden ertegen zo massaal dat de verplichting werd afgeschaft. Het oogenblik stilte voor tafel, dat onderwijl in onbruik was gekomen, werd toen wel hersteld, zonder dat daar strikt de hand aan werd gehouden. Pas sedert in de tijd waarin enige vooraanstaande leden zich aangesproken voelden door de Morele Herbewapenings-beweging - is het even stilte in zwang gebleven. Een poging in de jaren negentig om dit relict te doen beëindigen is niet geslaagd. Iets wat niet elke week voorkwam was het memoreren van de verjaardagen van de leden. Dan klonk uit aller kelen Happy Birthday of een vergelijkbare ode. Men was er zo aan gewend dat Slis aangaf wie jarig was of was geweest, dat men in verlegenheid kwam toen deze onze levende verjaardagskalender eens ontbrak. Op voorstel van Santman ging toen toch een applausje op voor de onbekende jarige(n). In juli 1949 stelde voorzitter Buss voor het huldigingritueel af te schaffen; en ook dat ontlokte zijn gehoor een applaus. Slis diende de gezelligheid ook nog op een andere wijze. We lezen dat hij op 30 juni 1926 den disch heeft doen voorzien van een flinken voorraad prachtige aardbeien, onder leiding van zijne dochter geoogst op zijn kweekerij op het eiland Goeree. Dit aardig gebaar werd elk jaar in de aardbeientijd herhaald. Zelfs nodigde hij eens een beperkt aantal leden met dames uit voor een dag of - samen met Baart de la Faille - voor een weekend in de aardbeientijd in zijn zomerhuisje in Ouddorp-sur-Mer. Lels maakte deelname aan de excursie nog aantrekkelijker door een motorboot aan te bieden voor het vervoer. Nog iets over Slis gulheid in combinatie met zijn rotarische degelijkheid: in januari 1932 legde hij de nieuwe leden het gansche apparaat van vernuftige internationale werkzaamheid en samenhang uit onder het culinaire genot van een kostelijke maaltijd, waarop hij hen vergastte. Het lid Ringers was wel aan zijn naam verplicht om bij gelegenheden te zorgen voor een traktatie in de vorm van chocolade. Zo versierde hij in 1929 de tafel voor het ladiesnight-diner met een chocoladen bestelwagen met twee paarden van de Firma Wambersie & Zoon en vol miniatuur-sinaasappelkisten; heel kunstig. De chocolade van Ringers vond doorgaans via het lid Walter van Wijk, directeur van het clubhuis De Arend, zijn weg naar de jongens onder diens hoede JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 25

15 De clou van de lunchbijeenkomsten was van stonden aan en bleef tot vandaag toe de voordracht, liefst door een der leden. Talrijke verplichte levensberichten en vakvoordrachten werden uitgebracht. Verder kreeg de rotaryleer veel aandacht; vooral Slis en Reydon weerden zich op dit terrein. De voordrachten die in 1926 gewijd waren aan elk der zes objecten van Rotary hadden veel weg van catechismuspreken. Het werd ook een gewoonte om door de leden bij toerbeurt circa eenmaal per maand de bij de club binnengekomen rotarylitteratuur te laten bespreken. Hoewel deze activiteit verwaterde hebben de secretaris en de leercommissie het een tijd volgehouden de collectie op peil te houden. In het kader van het tienjarig bestaan van de club werd in december 1934 door Offerhaus een keurige verzameling historische geschriften, die door Slis bijeengebracht was, geëtaleerd. In september 1934 deed Backer Dirks enige onthullingen van zijn ervaringen als programma-commissaris. Omdat hij op de lunches rondging om zaken te doen waren de leden ietwat schuw als ze hem aan zagen komen. Overigens was hij maar één keer door een spreker in de steek gelaten. Dat nam niet weg dat sommigen in geen zes jaar aan bod waren geweest. Van Dam, Jacobsen, Siegenbeek en Slis hadden zich evenwel altijd bereid getoond om in te springen. Gelukkig waren er ook steeds jonge leden in reserve geweest die hun levensgeschiedenissen en hun vakverhalen konden voordragen. Bovendien gebeurde het wanneer er met name in de zomermaanden geen spreker was dat Slis de leemte vulde met het voorlezen van rotaryberichten en -artikelen die hij belangwekkend vond. Ter aanvulling van levens- en vakberichten en de rotary-wijdingen werden al spoedig voordrachten over interessante onderwerpen van allerlei aard getolereerd. Daarvoor werden eerst zo nu en dan maar geleidelijk vaker en uiteindelijk heel geregeld sprekers met kennis van zaken van buiten de club aangetrokken. Aan de variatie van lunchvoordrachten wordt hierna nog speciale aandacht besteed. LEDENAANWAS EN ATTENDANCE Essentieel voor het functioneren van de club waren het aantal leden, hun leeftijd en hun attendance. Eind 1925 waren er 23 leden. In de jaren traden 31 nieuwe leden toe; eind 1930 telde de club 43 leden. Drie van de 17 charterleden waren naar elders vertrokken en twee nieuwe leden W. Dekking en Abr. Van Stolk - waren reeds overleden. Van 1931 tot 1940 waren er 48 toetredingen en het ledental klom tot 69. In de oorlogsjaren zijn er zes verdienstelijke leden overleden: Swart, Siegenbeek van Heukelom, Slis, Holwerda, Both en Cohen, en in 1945 zijn er bovendien nog dertien andere leden niet meer in de vernieuwde club teruggekeerd; enkelen hunner was de raad gegeven om te bedanken vanwege hun twijfelachtige houding (De Jaeger, Rotary vóór tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (2003), blz. 126). Rond 1930 manifesteerde zich in streng-katholieke kring in Frankrijk en Spanje een negatieve stellingname jegens Rotary. De katholieke pers in Nederland - met name De Maasbode - volgde en wel zo scherp dat het Episcopaat ertoe overging toetreding tot Rotary aan de gelovigen te verbieden vanwege de vermeende relaties met Vrijmetselarij en Protestantisme. Uiteraard was men in Rotary-kring hierover ontstemd. De bekende Rotterdamse pater dr. Bonaventura Kruitwagen S.J. heeft in 1934 het vuurtje gestookt door in De Katholieke Pers op een denigrerende wijze het verbod in verband te brengen met de zijns inziens vertroebelde denkbeelden bij Rotary over de zedenleer. Van Dam stelde de club voor actie te nemen tegen de pater. Het is met een sisser afgelopen. In een gesprek met Van Dam zegde Kruitwagen toe zijn beweringen te zullen rectificeren, wat inderdaad geschiedde. Overigens is het Rotary-verbod voor katholieken tot 1955/1964 gehandhaafd gebleven. Redelijkheid en zedelijkheid was de titel van de voordracht die Van Vierssen Trip aan de materie wijdde. Het toetredingsverbod voor katholieken heeft de aanwas van nieuwe leden niet merkbaar geschaad. De club viert haar tiende verjaardag in Restaurant Bristol op 8 december Toen twee elkaar opvolgende gouverneurs de noodzaak van vermeerdering van het ledental propageerden lokte dat zelfs verzet tegen verdere clubvergroting uit van Corn. Van Stolk en in diens voetspoor van Drost; de laatste oordeelde in zijn voorzitters-maidenspeech op 6 juli 1938 dat de gepropageerde snelle groei ten koste zou gaan van de gewenste grondige onderlinge kennismaking. De club koos dan ook voor geleidelijke groei. Waren de charterleden bij hun intreding gemiddeld 45 jaar oud, de leeftijd van de 19 novieten van lag rond 42 jaar en die van weer wat hoger: circa 48/49 jaar. De jongste aangetrokken leden waren tot dusverre Van Tets (30 jaar), Corn. van Stolk (28), W.H. de Monchy (31), Murk Lels (31), Schalkwijk (32) en ir. F.W.C. Blom (34); de oudste Van Dam (59), de archivaris Wiersum (59), de kunstschilder Weyns (64) en burgemeester Droogleever Fortuyn (60). In de periode (gemiddeld circa 47/48 jaar) waren de jongere novieten De Vooys (35), Backx (32), Muntz (33) en Van den Berg (34); de oudste de journalist Henri Dekking (62), de arts Stenfert Kroese (58) en de SVZ-voorzitter Straatemeier (ca 60). In het eerste jaar van het bestaan van de club was de attendance 69,5%. In de volgende jaren was meer dan 70% normaal; in 1930 werd 73%+ bereikt. Daarna volgde de daling naar beneden 70% in In maart 1936 moest zelfs geslikt worden dat de club van Rotterdam wat attendance betreft op één na het slechtste resultaat in het land had geboekt. Het percentage was toen ca 68% en dat bleef zo in weerwil van de aansporingen tot verbetering. Het qua leeftijd oudste charterlid Van Dam en andere pessimisten zagen die neergang als een symptoom van vervlakking, de meer dan dertig jaar jongere Corn. Van Stolk rekende in zijn oudejaarsrede 1937 evenwel voor dat het attendance-percentage flink gedrukt werd door slechts vier of vijf leden die nooit kwamen, en dat er met de overigen niets mis was JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 27

16 Hoewel in januari 1937 was besloten dat het lidmaatschap zou worden beëindigd als men geen 60% attendance meer haalde, heeft niemand op grond van die duidelijke regeling de club behoeven te verlaten. Toen Ringers op 4 augustus 1937 de groeten overbracht van de club van Thun wekte hij dan ook enige hilariteit met zijn mededeling dat men hem daar had gevraagd wat men in Rotterdam deed met rotarians die hun attendance verwaarloosden. Over zijn antwoord daarop zweeg hij maar liever. De kersverse voorzitter Van Hoytema deed in juli 1939 toch nog een middel aan de hand ter verbetering: Rotarycracks zouden de nieuwe leden moeten gaan scholen in de rotary-beginselen; weinig tijd zou voortaan geen excuus meer mogen zijn voor absentie. DE JAARDAGEN VAN DE CLUB EN VAN ROTARY Het botergebak waarop de clubvoorzitters rond Sinterklaas trakteerden lieten de heren zich goed smaken. Maar het diende niet ter viering van St. Nicolaas, maar van de verjaardag van de club op 3 december. Nadat deze in de jaren dertig wat groter was geworden werd die goedgeefsheid overgelaten aan de directie van Hotel Coomans. Sinterklaasviering paste toen ongetwijfeld niet bij de standing van de club en de verjaardag kreeg ook verder weinig aandacht. In 1931 hebben acht charterleden ieder enige minuten gespeecht en een hunner - Meerkamp van Embden - zelfs in dichtvorm, geïnspireerd door de motto s Service above self en Keep Rotary simple. Een echte reden tot feestviering was het tienjarig bestaan in Het feest had plaats op 8 december. In 1924 begonnen met 17 leden waren er nu novieten - Leendertsz (bibliothecaris en privaat-docent aan de Nederlandsche Handels Hoogeschool) en De Vooys (de jonge directeur van Van Stolk & Reese Papierhandel). Drie oud-leden waren erbij - Uyttenboogaart, Van Wijk en ds. Fetter - en het ontbrak natuurlijk niet aan feestsprekers: voorzitter Baart de la Faille, zes oud-voorzitters en het oud-bestuurslid Uyttenboogaart. Het diner was zeer goed, de zaal was getooid met bebloemde rotary-emblemen en -vaandels, de tafels waren fraai gedekt. Geopend werd met het Wilhelmus en een Leve de Koningin!. Er waren 51 feestgangers, alleen maar mannen, gestoken in smoking. De voorzitters van de programmacommissie Blom en van de fellowshipcommissie Offerhaus hadden de avond en deels nacht voortreffelijk voorbereid. Bovendien waren de kosten gelukkig in het redelijke gebleven. Na 1934 werd de verjaardag van de club niet meer in december gevierd, maar wel herdacht met als speciaal geschenk van de leden een zo groot mogelijke opkomst. Op 2 december 1936 was de attendance onwaarschijnlijk groot: 95%. En de fellowshipcommissie had gezorgd voor bloemen en taart. Van Dam heeft toen de historie van de club nog eens geschetst aan de hand van zijn herinneringen. Is Rotary veranderd? vroeg hij zich af; soms vielen er stemmen van oudere leden te beluisteren, die er tegenwoordig zoo weinig an vinden. Van Dam wees erop dat wij in 1936 leven in een tijd van teleurstellingen, dat er om Rotary heen veel veranderd is. Bij geen der leden komt nog zoals voorheen het gevoel op naar een tempel te gaan tijdens de haast om tijdig voor de lunch binnen te zijn. Maar de spreker herkende toch nog het onderling vertrouwen, de goede vriendschap en de aanvaarding van het motto Service above self, zodat er nog altijd wel iets an is en hoopte dat dat zo zou blijven. Al heel spoedig is de vierdag van de club verschoven van december naar februari. Dat ter gelegenheid van het tienjarig bestaan een feest georganiseerd werd in begin december was een uitzondering. De verjaardag van Rotary International liet men op 22 februari 1926 niet ongemerkt voorbijgaan. Op die dag feestte de club in het gerenommeerde Restaurant Bristol, annex aan Hotel Coomans, met als gasten rotarians uit Amsterdam en Den Haag, rotarians in spe uit Haarlem en Leiden en zelfs 21 dames. Tafelpresident was Kuiper (de Diergaarde-directeur). De glazen werden geheven ter ere van onze Koningin en het Wilhelmus werd gezongen. Voorzitter Van Dam heeft uit- gelegd dat de Rotterdammers geen feest organiseerden op de eigen club-verjaardag omdat zij Rotary eenvoudig wilden houden, in de geest van Paul Harris. Te veel feestvieringen zouden voor vele rotarians bezwaarlijk zijn wat de tijd en de kosten betreft. Tegen de tien rotary-talks volgden; daar tussen in muzikale intermezzo s, geproduceerd door het echtpaar Santman en het lid Meerkamp van Embden als violisten, met in het repertoire het Rotary-lied van Van der Hoeven Leonard, het Engelse lied van Stanley Leverton, een trio van Corelli en muziek van Wieniawsky. En wie was het die op geestige wijze de aanwezige dames huldigde met complimentjes?..., de oudvoorzitter Moll, de celibatair. die in zijn periode de dames buiten de deur had weten te houden. Een jaar later, in de avond van 23 februari 1927 zaten opnieuw 21 dames mede aan het feestmaal aan. Er werd een felicitatie-telegram naar Chicago verzonden en het lid Uyttenboogaart heeft een feestrede gehouden over Instinct bij insecten, vooral bij sluipwespen en spinnen. DE ECHTGENOTES EN DE ZONEN VAN DE ROTARIANS Voordat op 2 mei 1925 de eerste landelijke conventie te Utrecht werd gehouden was meegedeeld dat ook de dames der leden welkom waren. Het lid Kuiper heeft toen het idee gelanceerd om ze tevoren op een avondbijeenkomst kennis met elkaar te laten maken. Desondanks waren er geen dames aanwezig op de jaarvergadering in de avond van 28 april. Maar op de bijzondere lunchbijeenkomst op De Maas met R.I.-president Hill en diens vouw en dochter op 18 mei 1925 waren zowaar - het is al vermeld - enige dames als gasten van de partij, onder wie Mevrouw Kuiper. In de notulen van 17 juni daarna lezen we dat voorzitter Van Dam den dank der club overbrengt aan dr. K. Kuiper en Mevrouw voor de gezellige avondreceptie, welke zij op Maandag 15 dezer den leden en hunne dames te hunnen huize hebben aangeboden, en die ongetwijfeld veel zal bijdragen tot het verkrijgen van nauwer contact, ook tusschen de dames der leden onderling. De Kuipers hadden zo hun wens de dames met elkaar in kennis te brengen toch in vervulling zien gaan. Het hiervoor beschreven feest op 22 februari 1926 ter ere van Rotary International en de feestelijke bijeenkomst op 23 februari 1927 kunnen geredelijk gezien worden als de eerste twee ladiesnights van de club. In maart 1928 en januari 1929 werden de ladiesnights gehouden in de Officieren Sociëteit, in 1930 en 1931 ten huize van de leden notaris Leopold en Jan Hudig, beiden in de Kralingse Plaslaan, sindsdien weer in Restaurant Bristol, behalve in 1934, toen gekozen werd voor de Sociëteit van de (oude) Diergaarde. Daar betaalden de deelnemers voor het diner met inbegrip van koffie en fooi f.2, per couvert. Dat was duur; in 1937 betaalde men in Bristol voor hetzelfde nog f.1,50. Overigens heette het diner in die tijd nog gewoon avondmaaltijd. In 1928 hield prof. ir. J. Goudriaan, de latere directeur van de Nederlandsche Spoorwegen, een voordracht - met gebruikmaking van lantaarnplaatjes en zelfs film - over de Maatschappij Fyenoord, waaraan hij verbonden was. In de andere jaren traden altijd eigen clubleden als sprekers op en dan bij voorkeur woordkunstenaars als dr. Jacobsen - de conrector van het Erasmiaans Gymnasium -, Van Vierssen Trip - vice-president van de Rechtbank-, de litterair. begaafde journalisten Henri Dekking en Swart; ook Van Dam (over zijn reis naar Egypte), de hoogvermaarde arts Siegenbeek van Heukelom en Kuiper - Diergaardedirecteur -, die in 1940 onder de intrigerende titel Met den leeuw op stap de dierenhandel voor het voetlicht bracht. Offerhaus openbaarde toen in een toegift een amusante toekomstdroom, waarin hij een Hongaarse familie liet kennismaken met de vele service, waarmee de nieuwe Zoo in Blijdorp haar bezoekers hoopte te verwennen. Nadat in het begin van 1947 de echtgenotes van de leden der club Apeldoorn naar Engels voorbeeld waren overgegaan tot de oprichting van een Innerwheelclub, hebben drie Rotterdamse echtgenotes - de dames De Iongh, Hulshoff en Kuiper - een oproep gedaan aan de rotary-anns om ook in Rotterdam te komen tot oprichting ervan. Het was - misschien niet toevallig - in het jaar waarin JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 29

17 Kuiper clubvoorzitter was. Die poging is mislukt. Pas in oktober 1954 is de Rotterdamse Innerwheel Club tot stand gekomen. Op 19 mei 1937 is voor het eerst een rotary-lunch met zoons erbij georganiseerd. Het verwachte succes bleef uit; er was maar één zoon op komen dagen: Rueb jr. In mei 1938 werd besloten de lunch met zoons bij wijze van proef te verzetten naar een datum in de kerstvakantie. Voorshands leidde het fiasco van 1937 tot afstel. Pas op 24 december 1947 zijn de zoons werkelijk aangetreden, 26 tegelijk. ANDERE GASTEN EN VANEN De clublunches werden van meet af aan vrij vaak bezocht door gasten, onder wie nogal wat buitenlandse rotarians in groepsverbanden. Vooral Engelsen en Amerikanen meldden zich aan; ze waren in Rotterdam gedebarkeerd of scheepten daar weer in. Ze werden altijd hartelijk verwelkomd in het Engels en er werden op ceremoniële wijze vaantjes uitgewisseld. Maar omdat het borduren van het vignet erop in het atelier van het clublid Both prijzig was geweest werd in 1935 besloten in het vervolg met het wegschenken ervan selectiever te werk te gaan. En om de aanmaakkosten te drukken werd een beroep gedaan op de dames der clubleden om ieder een of twee exemplaren te maken volgens een nader te verstrekken schabloon. In 1933 is er bovendien een speciale plaat - een ets van L. Hesshaimer met een Rotterdams havengezicht + de opschriften Rotary Club Rotterdam en Service above self - in veelvoud aangemaakt om in zeer bijzondere gevallen geschonken te worden. Voorbeelden: aan een Ets van L. Hesshaimer, 1933; aan bijzondere relaties Noor, Amundsen geheten, die op 17 april 1935 werd een exemplaar ervan ten geschenke gegeven. in het Noors werd begroet door het lid burgemeester Droogleever Fortuyn, en aan de beminnelijke Amerikaanse consul-generaal clublid Brett, toen deze in 1937 na enige jaren Rotterdam naar Lima in Peru vertrok; alle leden hadden als blijk van vriendschap dat exemplaar voorzien van hun handtekening. Na de heroprichting van de club in 1945 duurde het nog drie jaar voordat voorzitter Muntz aan de clubgenoten een nieuw vaantje kon tonen naar het ontwerp van het medelid de glazenier Warffemius. Het produceren van een voorraadje was ook nu weer een kostbare zaak; de clubkas raakte er zo door in het ongerede dat een snelle contributie-inning uitkomst moest bieden. Maar dat neemt niet weg dat Rauwenhoff er een partij van meenam voor de door hem in Zuid-Afrika te bezoeken clubs. Op 21 april 1950 heeft Mevrouw Koomans op de Landdag in Rotterdam een Rotterdams clubvaandel naar het zelfde ontwerp overhandigd aan de vaandeldrager van de club Boddaert; het was door de dames van de rotarians gezamenlijk vervaardigd. IDEËLE TOONZETTING Clubvoorzitter/oud-voorzitter Van Dam was de aangewezen persoon om op de laatste woensdagen van 1925 en 1926 kerst- en oudejaarsgedachten te ventileren vol christelijk-geïnspireerde rotariaanse aanbevelingen. Daarna kwamen beurtelings de leden-dominees aan bod om in de aangegeven trant door te gaan; de ernstige en op het gemoed inwerkende ds. Stam en de fijnzinnige wat nuchterder ds. Fetter. We hebben al vermeld dat in de jaren twintig veel aandacht werd besteed aan de rotaryleer. Wat beoogt Rotary? was de titel van een principieel betoog, dat de daartoe aangezochte Haagse rotarian J. Moret in twee afleveringen in 1927 en 1928 te Rotterdam ten beste kwam geven. Ook in de jaren dertig werden de gelegenheden benut voor het uitdragen van het specifieke rotarygedachtengoed. Een dergenen die in dezen het voortouw namen was Slis. Nadat Van Dam in zijn toch al somber gestemde oudejaarsrede van 1933 had gewaarschuwd tegen de dreigende vervlakking in de club, was het voorzitter Slis die in zijn nieuwjaarsrede 1934 een hoopvoller toon aansloeg. Hij hield zijn medeleden indringend de spiegel voor van de zes overduidelijke leefregels van Rotary International en wees hen daarbij op het allen verenigend dienstideaal Service above self - dienstvaardigheid boven eigenbelang. Ook voorzitter Baart de la Faille beklemtoonde in zijn Nieuwjaarsrede 1935 dat in de onderhavige moeilijke tijd het praktische idealisme van Rotary lijn en houvast gaf; het lidmaatschap was niet een soort kwitantie voor goed gedrag en fatsoenlijke opvattingen, maar een obligatie, die onophoudelijk en gezamenlijk moest worden afgelost. Kort tevoren had de goed in de leer onderlegde Oving een boekje uitgedeeld: Internationaal dienen, waarin het doel van Rotary beschreven was. Het was normaal dat bij installaties van nieuwe leden dezen ernstig werden toegesproken over de plicht tot dienen waarmee zij belast werden. Zo stond voorzitter Baart de la Faille bij de installatie van Rijken en Van der Vlugt in 1935 uitvoerig stil bij de vier avenues: club service, vocational service, community service en international service. De betekenis van het grote voorbeeld Paul Harris werd in 1936 belicht door het toenmalige lid Hudig in een voordracht over de oudste geschiedenis van Rotary. En De Vooys bracht in november 1937 in zijn voordracht over Rotary en Maatschappij naar voren dat men in Rotary wordt gevraagd vanwege hetgeen men doen kan ter bevordering van haar doelstellingen via persoonlijk ideaal en individuele activiteit. Naar rotarian Christin uit Montreux-Vevey, die in 1937 vier Nederlandse clubs, waaronder die van Rotterdam, had bezocht, was opgevallen, werd er in Rotterdam ernstig gewerkt; ook de ontvangst was er hartelijk geweest, maar het menu bescheiden. Volgens hem weerspiegelden de rotary-bijeenkomsten dat de doelstellingen zeer serieus werden genomen. Dit toch wel hoge rapportcijfer valt te lezen in de Paris Rotary van 8 december Iemand die van ware Rotary-instelling blijk gaf was R.I.-president Anderson. Toen hij zich te New York inscheepte voor zijn Rotary-reis naar Europa (1933), bereikte hem de jobstijding van het verbranden van zijn kantoor, met vernieling van heel zijn zakenarchief, en tegelijkertijd het bericht van het verbranden van het schoolgebouw, waar zijn zoon schoolging. Hoe groot ook zijn aandrang was om naar huis terug te keren, Clint Anderson zette zijn Rotary-zending onverdroten voort. VRIJE VOORDRACHTEN De club telde al spoedig verscheidene leden die gemakkelijk het woord konden voeren over onderwerpen die hun na aan het hart lagen. Zo iemand bleek Both te zijn, geïnteresseerd als hij was in Pan-Europa. De belangstelling van Ds Fetter lag vooral op het terrein van levensbeschouwing en litteratuur. Prof. F. de Vries putte uit zijn gedegen kennis van economische wetten en ontwikkelin JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 31

18 gen en bewees zich als een knap debater. De jonge leden Kuiper en Walter van Wijk wisten hun clubgenoten te boeien met voordrachten over respectievelijk dierenwereld/natuur en hemellichamen/tijdrekenkunde. Een journalist van klasse als Swart had veel te bieden, zowel cultureel (over Holbein) als actueel (over het fascisme). dr. Jacobsen gold als een zeer getalenteerd spreker, die thuis was in alle cultuuruitingen in het verleden en heden. Witteveen onthulde enige malen zijn bouwkundige plannen. En er waren clubleden die interessante verslagen wisten uit te brengen van door hen gemaakte verre en minder verre reizen; zoals Both over zijn maandenlange wereldreizen naar en door Oost-Azië, Japan en Zuid-Afrika; zoals Murk Lels over zijn bevindingen in Noord- Amerika; en zoals Siegenbeek van Heukelom over drie maanden Zuid-Afrika. Niet minder dan drie leden - Moll, Slis en De Kanter - deelden hun ervaringen mee als conventiegangers naar Amerika. Ook in onze ogen kleine reisjes voor genoegen leverden toen nog stof op voor club-voordrachten: naar Engeland (Slis), de Canarische Eilanden en Portugal (Uyttenboogaart), de oevers van de Nijl (Van Dam), Oostenrijks Tirol (Swart) en IJsland (Knottenbelt). Soms keek de politiek om de hoek; zo vertelde Jan Hudig hoe hij zich in 1928 door de rotarians te Florence had laten overtuigen van de zegenrijke kracht van het fascisme, ruim voordat Swart in 1930 Het Fascisme als verschijnsel zou behandelen en afkeuren. Al in 1925 traden er gastsprekers op: G.A.M. de Bruijn over het reclasseringswerk in Rotterdam en oud-minister J.J. Rambonet over de Padvinderij. Daarna onder anderen prof. dr. J.A.P. François uit Den Haag over de Volkenbond. Meer dan eens kwam er een rotarian uit Indië de voor het moederland wel wat zorgelijke ontwikkelingen belichten. Een hunner was in 1929 het latere clublid ir. D. de Iongh van de club Bandoeng over de taak van Nederland in Nederlands Indië. Die taak was nog gigantisch betoogde in februari 1940 gastspreker Idenburg uit Den Haag. Opmerkenswaardig in het licht van de latere ontwikkelingen was de spreekbeurt van prof. D. Pont uit Zuid-Afrika over de viering van het eeuwfeest van de Groote Trek en de voeling van het toenmalige Zuid-Afrika met Nederland. De club nam dankbaar kennis van sprekers verwachtingen omtrent de betekenis van de ontwikkeling van zijn land en de toekomst daar voor Nederlandse jongeren. In het begin van de jaren dertig kwam tot twee maal toe de Amsterdamse hoogleraar economie prof. dr. H. Frijda het positieve naar voren brengen van de Russische Revolutie, van het Vijfjarenplan en van de industriële ontwikkeling in het Sovjet-rijk van Stalin. Het is wrang dat deze Frijda in de oorlog in Auschwitz is omgekomen. In die zelfde tijd viel de behandeling door dr. W.J. Stein uit Stuttgart van die bange Frage wohin die Entwicklung der Weltsituation geht - naar zijn mening was de toekomst aan de Weltwirtschaft en niet aan een dreigend nationalistisch systeem. Let wel, het was november 1932, toen zich donkere wolken samenbalden. Een paar maanden eerder had het clublid ds. Fetter de achtergrond van het Nationaal-Socialisme geschetst aan de hand van de nazi-ideoloog Alfred Rosenberg; hoewel beslist geen adept van het nationaal-socialisme achtte Fetter het weer hoog houden van eer en plicht bepaald wel een zegen. Zeker moet hier vermeld worden dat de mannenclub die de rotaryclub was er niet voor teruggedeinsd is zo nu en dan een gastspreekster aan te horen. De eerste was, op 23 november 1927, de spraaklerares Branco van Dantzig, Na haar volgden Mejuffrouw Slothouwer als kenster van de Bovenwindse Eilanden en de bekende Annie Salomons over de taak van de dichter. Ik vervolg met het richten van de schijnwerper op de zich het meest manifesterende sprekers in de jaren dertig uit de eigen gelederen. In het eerste gelid bevindt zich de rechter Jhr. Van Vierssen Trip. Meeslepend en amusant stelde hij oplichters aan de kaak en hij liet zijn licht schijnen over de actuele zaak-frankfurter - een Joods student die in 1936 de gouwleider van de NSDAP in Zwitserland had doodgeschoten. Hij groef naar de oorsprong van het recht en ontpopte zich als een groot kenner van zedendelicten. In 1940 ging deze veelzijdig begaafde man ook nog op de kunsttoer met een voordracht over de hechte vriendschap tussen Kloos en Perk. Trip werd graag gehoord en hij was altijd bereid om voor een spreker, die verhinderd was, in te vallen. Een andere kei was Henri Dekking, de zeer belezen journalist. Hij verstond de kunst om met zijn humor daverende lachsalvo s uit te lokken. Hij was het die al in 1937 wees op de naderende beconcurrering van de pers door de televisie. En wat ook treffend is, is dat hij attendeerde op de eigen verantwoordelijkheid van de journalisten om de krantenlezers naar behoren voor te lichten, en dat zonder de inmenging van hogerhand zoals dat in nazi-duitsland het geval was. De clubvirtuoos op cultureel gebied was en bleef tot zijn dood in 1962 dr. Jacobsen. Zijn talrijke lezingen waren altijd uitermate verzorgd, of het nu over Florence ging, over Babylonië, Ur der Chaldaeën, de Zondvloed, de Amerikaanse romantiek, de idealen van zijn jeugd, enz. Een bijzondere uitstraling had ook prof. dr. Frans de Vries, de econoom. In feite gaf hij zijn clubgenoten colleges over actuele financiële en economische ontwikkelingen. Het ging over de Crisis en over de Gouden Standaard, over vrijhandel, coördinatie van het vervoer en wat dies meer zij. Aan de orde kwamen ook demografische onderwerpen zoals de bevolkingsaanwas van Japan. Het gebeurde dat zijn colleges besloten werden met een aparte discussiebijeenkomst. Verscheidene leden hebben onthullingen gedaan over de invloed van de wereldcrisis op de door hen vertegenwoordigde bedrijfstakken. Het lid ds. Stam predikte in die bange jaren een boodschap van bewuste aanvaarding van het droeve lot in vertrouwen op een goddelijke ons vasthoudende hand. Het paste bij deze ietwat deftige dominee en tevens bij de thema s die hij besprak dat zijn betogen wat gedragen overkwamen; toch ontbrak het hem zeker niet aan zin voor humor. Een zeer gedegen spreker was mr. W.C. Mees, een man met grote verdiensten voor Rotterdam, maar wel wat ondoorgrondelijk. Hij koesterde een grote liefde voor historisch onderzoek en geschiedschrijving en was zo uitvoerig in zijn mededelingen dat er dikwijls meerdere spreekbeurten nodig waren om klaar te komen. Een van zijn lezingen - in twee afleveringen - wijdde hij aan de affaire-pincoffs, de man van wiens talrijke malversaties de Firma R. Mees & Zoonen een der slachtoffers was. Hij toonde zich er verontwaardigd over dat er mensen waren die nochtans Pincoffs een standbeeld waardig achtten! Het was een treurige historie. Toen sommige leden wat te veel in de lach geschoten waren tijdens zijn verhaal - tot ergernis van andere clubleden - was Mees mild in zijn reactie; volgens hem mocht men nu gerust glimlachen, bij voorbeeld over het feit dat Pincoffs notabene aangezocht was geweest als minister van Financiën!... Dat het clublid die directeur was van de Academie voor Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen, H.O. Schuhmacher, in 1935 een voordracht hield over het nieuwe Franse Zeepaleis de Normandie als een drijvend museum van moderne Franse kunst en als een enorm prestigeproject, was niet vreemd. In 1936 bekritiseerde hij vanuit zijn school-ervaring de toenmalige jeugd als oppervlakkig materialistisch, aanmatigend kritisch, cynisch en tuchteloos zonder respect voor morele normen en tradities. Haast vanzelf werd iemand met die visie in 1937 te München getroffen door het ordentelijke straatbeeld aldaar. Hij signaleerde dat ook in Nederland de roep om orde doorklonk en dat een sterke man gewenst was om leiding te geven. We mogen er de ogen niet voor sluiten dat er andere respectabele clubgenoten waren die dat verlangen naar gezag en orde van harte deelden. Mannen als Jan Hudig, Slis en Murk Lels kwamen in Italië onder de indruk van Mussolini en het fascisme en D. de Iongh prees in 1936 het sterke gezag van gouverneur-generaal De Jonge in Nederlands Oost Indië. Het clublid Einthoven - hoofdcommissaris van politie - oordeelde in 1939 dat tengevolge van de crisis en werkeloosheid de lichamelijke, geestelijke en zedelijke conditie van het volk ondermijnd JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 33

19 was geraakt en dat met name na de mobilisatie zich de verwildering en losbandigheid van de jeugd sterk manifesteerde. De Rotterdamse politie had handen vol werk om de uitwassen op de Schiedamsedijk tegen te gaan; hij bepleitte versterking van het geestelijk welzijn en het gemeenschapsgevoel na te streven door bevordering van het door hem gekoesterde volkshogeschoolwerk. Einthoven is met zijn ideeën van volksverheffing, ontzuiling en vernieuwing een der drie steunpilaren geworden van de later omstreden Nederlandsche Unie, de beweging die in de tijd zelf talloze Nederlanders verenigd heeft als uitlaatklep tegen de bezettende macht. Opmerkelijk was in zijn vakvoordracht in 1935 de waarschuwing dat in geval van oorlog de stad en omgeving reëel gevaar zouden lopen het doelwit te worden van in groten getale neervallende handbommen. Het clublid Boddaert volgde met een voordracht Bommen op Rotterdam, waarin hij beklemtoonde dat Rotterdam in een komende oorlog een bombardement te wachten stond van vooral effectieve brandbommen. Ruim een jaar later in het begin van 1937 bracht hij onder aandacht dat er in Nederland te weinig werd gedaan aan luchtbescherming. In 1938 had Boddaert na de Anschluss in Wenen zoveel beestachtigs gezien en gehoord - de jeugdkoren: Lass Judenblut vom Messer spritzen -, dat hij zich geroepen voelde zijn clubgenoten te onderrichten over De psychologie der massa - de geconstateerde massahysterie - en ze op te wekken tot een grimmige onverzettelijke wil tot onafhankelijkheid. Op 28 september 1938 wekte voorzitter Drost de club op om in verband met het dreigende oorlogsgevaar als één man achter de regering en de Koningin te staan - onze sympathie moest uitgaan naar Tsjecho-Slowakije en vooral ook naar Engeland, dat zich gelukkig kon prijzen met een premier als Chamberlain Voordat wij opnieuw bij elkaar zijn - meende Drost zal er beslist zijn of de hel over ons losgebarsten is De advocaat Drost had in het algemeen een helder oordeel en bezat relativerende zelfkennis. De tekst die hij toepasselijk vond als zijn grafschrift luidde: Hier ligt een Advocaat. Hij was een eerlijk man. De Heer doet wond ren nu en dan Zoals we al zagen stond Nederlands Indië in de belangstelling. Het lid mr. H.M. Hijmans onthulde in 1937 dat na de communistische rellen in 1926 voor gevangenen een onderkomen moest worden gevonden, wat natuurlijk problemen had opgeleverd. mr. P.C. Swart van de N.R.C. gaf - eveneens in zijn visie op de actuele oorlog tussen Japan en China met het gevaar van betrokkenheid daarbij van Indië. In 1938 wijdde hij een voordracht aan Onbekend Atjeh ; dit naar aanleiding van de verschijning van het boek van de Nederlands Indische journalist H.C. Zentgraaff over Atjeh met een nieuwe kijk op de bevolking aldaar. Swart heeft de club veel informatie geleverd. Na Het Fascisme als verschijnsel (1930) volgde Stalin, met aandacht voor Bolsjewiki, Trotsky, de koelakken (1932) en in 1934 beeldde hij uit hoe hij Wenen had aangetroffen na een oproer: mat, maar nog wel charmant met Oostenrijkse graven als pensionhouders of chauffeurs. Het clublid burgemeester Droogleever Fortuyn deed in 1933 het netelige Macedonisch vraagstuk in samenhang met de Bulgaarse aanspraken uit de doeken - hij was lid geweest van een desbetreffende Volkenbondscommissie. Uit de variëteit van de voordrachten blijkt hoeveel kennis in de club voorhanden was. Op medisch gebied waren de artsen Siegenbeek van Heukelom en Van Hoytema boeiende sprekers; de eerste bijvoorbeeld over geneeskundig onderzoek voor het huwelijk en inzake parapsychologie, de tweede met pikante onderwerpen als pijnverdoving bij bevalling, wettelijke sterilisatie, eugenetica en das ewich Weibliche - het laatste naar de mening van de spreker meer toegesneden op een herenlunch dan op een ladiesnight, wat aanvankelijk in de bedoeling had gelegen. De directeur van De Nationale - Holwerda - gaf waardevolle informatie over financiële aangelegenheden die toen evenals nu actueel waren, zoals financiering van pensioenen, verzekering en misdaad, het hypotheekwezen en zorg over rentedaling. Ik noem verder nog de Diergaarde-directeur Kuiper, de Diergaarde-bestuurder F.W.C. Blom en de Directeur Stadsontwikkeling Witteveen, die de club lieten meeleven met de moeizame uitvoering van de plannen voor een moderne nieuwe Diergaarde in Blijdorp; de architect Van der Vlugt, die in 1935 uitleg gaf over het nieuwe Feyenoord-stadion; en directeur Boom van de Telefoondienst, die met zijn eigen noviteiten kwam: de radiodistributie (1931), het mysterie van de stalen stem - de elektrische tijdmelding -(1934) en de instelling van het gesprekkentarief door middel van tellers - een fase op weg naar de automatisering (1938); Murk Lels als meeslepend causeur over de scheepsberging op alle wereldzeeën en over zijn nieuwe sleepboot de Zwarte Zee ; W.H. de Monchy, die de club ervan op de hoogte stelde hoe hij het werk van zestig bij de bouw en inrichting van de Nieuw Amsterdam betrokken beeldende kunstenaars - door hem moelijke heeren genoemd - inspirerend had gecoördineerd; Koomans, die - nog maar nauwelijks lid - als pleitbezorger optrad van de door hem aangehangen Oxford-beweging; en Ringers, die zijn ervaring opdiepte als medeorganisator van de eerste zanghulde op 31 augustus 1922, toen de rooms-katholieken weigerden het volkslied mee te zingen en de orthodox-hervormden het ook niet wilden meezingen omdat ze het te militaristisch vonden. Niet onvermeld mag blijven dat Boddaert temidden van alle oorlogsdreiging eind 1938 voor een vrolijke noot heeft gezorgd met zijn relaas over een autotocht naar Monte Carlo en Italië in een 135 P.K. Cadillac, km. met een benzineverbruik van 4,89 km per liter en een gemiddelde snelheid van 70 tot 80 km. per uur; in Italië over een lege autostrada, omdat het gebruik daarvan voor de Italianen veel te duur was. Op 24 januari 1940 heeft deze sportieveling de club opgebiecht dat hij tegen de zin van zijn familie had deelgenomen aan de Rally van Monte Carlo. Het concours de comfort had hem doen denken aan een hondententoonstelling; het circuit van de snelheidsrit was zorgvuldig geheim gehouden, zoo geheim dat het overal zwart stond van de menschen Hij had hierbij een beker gewonnen. Een bijzonderheid was dat voor twee deelnemers uit Athene, die precies evenveel punten hadden, de beker was doorgezaagd. Boddaert had de rally afgesloten met een door hem zeer gewaardeerde tour gastronomique door Zuid-Frankrijk; hij moet een kleurrijk en veelzijdig clublid zijn geweest, een ware levensgenieter. REISVERHALEN Het maken van reizen, zeker van grote reizen, was in de jaren dertig nog zo bijzonder dat het vrij vaak voorkwam dat reisbeschrijvingen, reisindrukken en elders aangetroffen situaties onderwerp waren van voordrachten en causerieën. Neem Indië. Baart de la Faille gaf in 1932 en 1936 de indrukken weer die hij had opgedaan tijdens twee maandenlange rondreizen door dat land. Hij was - zeker in opgetogen over de prestaties van de blanken; de inlandse bevolking was er volgens hem niet slecht aan toe, geen zichtbare onrust, geen haveloze mensen, goede wegen enz.; in 1936 heerste er volgens hem bij de blanken enige irritatie over de Nederlandse rentenierspolitiek. Een andere Indië-reiziger - Oving - was rond 1931 ook al getroffen door de modernisering van het land, zonder verblind te zijn voor de zich voordoende malaiseverschijnselen. Siegenbeek van Heukelom liet in 1938 in niet minder dan drie zomervoordrachten zijn toehoorders mee genieten van de prachtige grote reis die hij door de gordel van smaragd had gemaakt; hij was op Flores geweest en op het straatarme Portugees Timor en uiteindelijk nog in Atjeh, waar het reizen mogelijk was dank zij veel machtsvertoon. Op de eerstvolgende ladiesnight (1939) kwam de gevierde dokter met een supplement, waarin hij de indrukken had verwerkt die hij had opgedaan op Java, waar hij onder andere de gast was geweest van de vorsten van Soerakarta JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 35

20 Ook oud-gemeentearchivaris Wiersum zette in 1939 uiteen hoe plezant het hem en zijn twee Amsterdamse mederotarians was vergaan tijdens hun op uitnodiging van Rotary in Indië gemaakte reis naar en door dat land. In heel wat clubs waren ze feestelijk ontvangen, hadden daar instructieve voordrachten beluisterd en ook zelf het woord gevoerd. Na een ontvangst door de rotarian Sultan van Langkat in Deli met dans en thee in diens paleispark waren gevolgd het bijwonen van een ladiesnight in Padang, rotarybijeenkomsten in Batavia en vele andere plaatsen op Java, ook in het paleis van de Sultan van Djokjakarta - met een dansoptreden van twee prinsesjes -, een excursie naar Bali en een bezoek aan Semarang, dat de laatste tijd geweldig is vooruitgegaan ( leuk om te horen voor de oud-burgemeester van die stad het clublid De Iongh, dus grote hilariteit), enz. enz.. Het was een uitvoerig, maar ook sprankelend verslag. De drie heren hadden in het vooroorlogse Indië nog veel te genieten gehad! In schril contrast met de hosanna s van Wiersum kwam een week later gastspreker Van der Hoeven - na een jarenlang verblijf terug in Nederland - een heel wat soberder visie op de toestand in Indië, met name op de verhouding tussen Indië en het moederland, verkondigen dan het zonnige beeld dat de rotary-touristen daarvan hadden gegeven. Enige clubleden hebben in deze jaren verslag gedaan van hun luchtreis naar Indië en omgekeerd. De Iongh was in 1932 acht dagen onderweg van Batavia naar Nederland. s Nachts vliegen was er niet bij en hij was onder de indruk van het snelle naderen van Europa - s morgens nog in Cairo, s middags in Athene en s avonds al wandelend op de boulevard in Boedapest, als in een droom. In 1939 was het Kolff - met zijn grote belangstelling voor de ontwikkeling van de luchtvaart - die vertelde in een bijzonder comfortabel KLM-vliegtuig naar Indië vice versa te zijn gevlogen: bij iedere halte onderweg bood een inboorling aan de uitstappenden sigaretten aan en in de overnachtingsplaatsen was er precies genoeg tijd voor sightseeing. Hij had de Nederlanders in Indië in het algemeen zeer tevreden aangetroffen en de inlanders goed gevoed en content met het Nederlandse bestuur, dat ze niet door een Japans bestuur vervangen wilden zien. Uit de overige reisverhalen licht ik enige episoden. De Monchy reisde twee maanden door Amerika - heen en terug natuurlijk per Holland-Amerika Lijn - en was opgetogen over het vrijheidsideaal van een nog jong volk en over het internationale karakter van New York (1934). Slis merkte in 1935 in het verslag van zijn Rotary-reis naar de Verenigde Staten onder meer op dat daar aan de lunches veel, goed maar soms vrij luid werd gezongen en dat de bijeenkomsten in Chicago door wel 450 man werden bezocht. De Iongh - in 1938 als aankomend gouverneur in Amerika - zag daar verzorgde grote steden en prachtige benzinestations en constateerde er sterke emotionaliteit, behoefte aan goeddoen, aan pracht en rijkdom, grote scheppingskracht, gulle gastvrijheid en een enorm individualisme, met als reactie daarop het aanslaan van het Rotary-ideaal elkander te dienen. Wat de oude wereld betreft, burgemeester Droogleever Fortuyn deelde in 1932 mee dat hij had gezien dat in Le Hâvre (onze latere partnerstad) per auto door de katoenpakhuizen werd gereden. Hoogewerff - van professie wijnhandelaar - vertelde in 1938 in een vakantiepraatje dat hij in Clos de Vougeot in Bourgogne een buitengewoon zware maaltijd had gesavoureerd, besprenkeld met de edelste Bourgonse produkten en opgeluisterd door lieflijke liedjes van de Cadets de Bourgogne, en dat hij er tot Commandeur in de Confrèrerie was geslagen, alles zeer naar zijn zin. Slis had in 1932 het door hem bezichtigde Escorial uitgebeeld als een bouwwerk dat zijn oude vooringenomenheid tegen Philips den Tweeden aan t wankelen heeft gebracht. In 1934 kon hij vermelden dat hij in Rome behalve Mussolini ook de Paus had gezien en er een suggestieve tentoonstelling had bezocht van de Fascistische Revolutie. F.W.C. Blom merkte in 1933 in zijn voordracht over drie achtereenvolgende vakantiereizen naar Joegoslavië op dat hem was opgevallen dat de vrouwen er gesluierd waren, ofschoon - blijkens waarneming - de sluier van de mooie mondaine vrouwen doorzichtig dun is. Van Hoytema gaf in 1934 in twee afleveringen een geestig verhaal weg over een autotocht samen met twee dochters door Zweden; het had hem verbaasd dat daar geen autobewakers nodig waren en dat de Zweden niet eens wisten wat peau de Suède was. Tenslotte vermeld ik dat vakantiereizen naar Egypte toentertijd nog een hele onderneming waren: treinen naar Genua of Marseille, luxueus varen naar Alexandrië. Engelbrecht vermeldde in 1938 dat hij in Cairo onder andere een prachtige collectie oude kaarten had gezien - uiteraard naar het hart van deze collectioneur -, en dat hij er een receptie had bijgewoond ter gelegenheid van de geboorte van prinses Beatrix. Baart de la Faille wijdde in 1939 twee zomervoordrachten aan zijn reis als gepensioneerd vrijgezel naar Egypte met de prestigieuze Pullman Club. LEVEN WIJ ALS ROTARY CLUB? Op de eerste in Hotel Atlanta gehouden lunchbijeenkomst - 1 april gooide het markante jonge clublid Backx de knuppel in het hoenderhok door de vraag op te werpen of wij als rotarians wel iets anders deden dan gezellig samenkomen. Hij vond dat er meer moest worden gewerkt, in de club, in de stad, in het land en in de wereld. Zijn prikkelende voordracht heeft tot een brede discussie geleid op 31 juli en 7 augustus Backx herhaalde dat de clubgenoten - in de sinds 10 mei in Rotterdam veranderde constellatie - hard te werken hadden aan de komende vernieuwing van de gemeenschap en daarom Rotary nieuw leven moesten inblazen. Hij vond dat de vigerende grote problemen te weinig doorklonken in de club en dat deze haar leden, die ermee geconfronteerd werden, te weinig steun gaf. Hij vond ook dat het contact tussen de oudere en jongere clubleden te wensen overliet, constateerde inertie, terwijl men toch in het algemeen belang dag en nacht zou moeten werken met de steun van de club in haar geheel in de rug. Diverse clubleden bevestigden dat er vraagstukken van belang te over waren. Men zou ze binnen de club kunnen behandelen en ze verder kunnen bespreken op avonden van zes. Clubvoorzitter De Iongh was van oordeel dat het tegen de geest van Rotary International indruiste als de club als zodanig naar buiten toe handelend zou optreden. Koert vulde aan dat de uitingen van Rotary-geest tot hun recht moesten komen in wat de leden individueel deden. De Iongh vatte samen dat het zinvol geacht werd om grote problemen, die men tot nu toe bij gebrek aan tijd liet liggen, voortaan in de club als geheel aan te snijden en de meningsvorming terzake in de commissies en eventueel in avondvergaderingen voort te zetten. Met inachtneming van de geboden terughoudendheid voor wat betreft politieke propaganda en met respect voor elkaars standpunten zou volgens hem discussie over algemeen-politieke en godsdienstige onderwerpen niet meer behoeven te worden vermeden. Dat een dergelijke discussie binnen de club niet riskant was, was immers wel gebleken bij het debat na de voordracht van Koomans in 1936 over de hem dierbare Oxfordbeweging; we moesten dus niet al te angstvallig zijn. NATIONALE GEBEURTENISSEN In de jaren dertig vonden de als nationaal ervaren gebeurtenissen binnen het Koninklijk Huis en aangaande de KLM hun weerklank in het Rotterdamse rotaryclubleven. In 1934 verhieven twee maal allen zich van hun zetels om de woorden van rouwbeklag uit de mond van voorzitter Slis aan te horen, eerst na het overlijden van de Koningin-Moeder en daarna van Prins Hendrik. Voorzitter Holwerda attendeerde in zijn nieuwjaarstoespraak op 6 januari 1937 op het nationale réveil, dat gevolgd was op de bekendmaking van de vorstelijke verloving en dat zich voortzette nu het vorstelijke huwelijk op handen was. Op 2 februari 1938 klonk een driewerf hoera ter ere van de blijde gebeurtenis op Soestdijk. Op 31 augustus 1938 werd om halfeen geluisterd naar de radiorede JAAR ROTARY CLUB ROTTERDAM 37

Wat is Rotaryclub De Rottemeren?

Wat is Rotaryclub De Rottemeren? Wat is Rotaryclub De Rottemeren? Rotaryclub De Rottemeren is een Rotaryclub voor het gebied van de gemeente Lansingerland. De club is een gemengde club, samengesteld uit vertegenwoordigers van verschillende

Nadere informatie

Statuten Roller Derby Vereniging Parliament of Pain

Statuten Roller Derby Vereniging Parliament of Pain Statuten Roller Derby Vereniging Parliament of Pain Artikel 1 Naam en zetel 1.1. De naam van de vereniging is Den Haag Roller Derby League The Parliament of Pain. 1.2. De vereniging is gevestigd in de

Nadere informatie

G E M E E N T E A R C H I E F S C H I E D A M

G E M E E N T E A R C H I E F S C H I E D A M G E M E E N T E A R C H I E F S C H I E D A M TOEGANGSNUMMER 27 INVENTARIS VAN HET ARCHIEF VAN DE SCHIEDAMSE KUNSTKRING 1934-1963 DOOR R.S. TOSCANI SCHIEDAM 2013 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 2 1. Geschiedenis...

Nadere informatie

Artikel 1. Naam en zetel. 1.1. De vereniging draagt de naam: Ondernemersvereniging MKB Wijchen

Artikel 1. Naam en zetel. 1.1. De vereniging draagt de naam: Ondernemersvereniging MKB Wijchen Statuten voor Ondernemersvereniging MKB Wijchen Artikel 1. Naam en zetel. 1.1. De vereniging draagt de naam: Ondernemersvereniging MKB Wijchen 1.2. De vereniging is gevestigd te Postbus 262, 6600 AG Wijchen

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT van de in Eindhoven gevestigde vereniging IJSCLUB EINDHOVEN

HUISHOUDELIJK REGLEMENT van de in Eindhoven gevestigde vereniging IJSCLUB EINDHOVEN HUISHOUDELIJK REGLEMENT van de in Eindhoven gevestigde vereniging IJSCLUB EINDHOVEN HOOFDSTUK I Artikel 1: Inschrijving LIDMAATSCHAP 1. Inschrijving als lid vindt plaats na formele aanmelding bij de ledenadministratie.

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOGELWACHT UTRECHT

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOGELWACHT UTRECHT Lidmaatschap Art.1 Art. 2 De namen der leden, jeugdleden en donateurs worden door publikatie in het orgaan van de vereniging bekend gemaakt. Een lid, jeugdlid, of donateur wordt als zodanig toegelaten

Nadere informatie

Reglement van de kringen

Reglement van de kringen Reglement van de kringen Reglement van de kringen, overeenkomstig artikel 66 van de statuten van Rabobank Nederland. Artikel 1 1. Leden van de kring kunnen uitsluitend zijn coöperatieve banken die lid

Nadere informatie

Bestuur Algemeen Artikel 3 Het bestuur is verantwoording verschuldigd aan de algemene ledenvergadering.

Bestuur Algemeen Artikel 3 Het bestuur is verantwoording verschuldigd aan de algemene ledenvergadering. Huishoudelijk reglement Vereniging Aziatische Sporten 'Arashi' Leden Rechten Artikel 1 1. De rechten van de student-leden en niet-student-leden zijn: a. het bijwonen van de algemene ledenvergadering met

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement Activiteiten vereniging DWK Zutphen

Huishoudelijk Reglement Activiteiten vereniging DWK Zutphen - 0 - Huishoudelijk Reglement Activiteiten vereniging DWK Zutphen Inhoud Blz. 1 Algemeen 1 2 Lidmaatschap 1 3 Geldmiddelen 1 4 Bestuur 2,3 5 Ledenvergadering 3 6 Onderafdelingen 4 7 Beheerders schap 5

Nadere informatie

Satuten van het Broederschap der Notariële Studenten te Leiden

Satuten van het Broederschap der Notariële Studenten te Leiden Satuten van het Broederschap der Notariële Studenten te Leiden Naam, Zetel en Doel. Artikel 1. De vereniging draagt de naam: 'Broederschap der Notariële Studenten te Leiden' en is opgericht op twintig

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT

HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUISHOUDELIJK REGLEMENT Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12 Artikel 13 Artikel 14 Artikel 15 Lidmaatschap, toelating

Nadere informatie

Lidmaatschap. Van het bestuur. Huishoudelijk reglement. Certified Media Professionals; gevestigd te IJsselstein, Hugo Poortmanstraat 12, 3404AK.

Lidmaatschap. Van het bestuur. Huishoudelijk reglement. Certified Media Professionals; gevestigd te IJsselstein, Hugo Poortmanstraat 12, 3404AK. Certified Media Professionals; gevestigd te IJsselstein, Hugo Poortmanstraat 12, 3404AK. Lidmaatschap Artikel 1 - Lid worden Wijze van toetreding als lid van de vereniging geschiedt met inachtname van

Nadere informatie

Statuten R.K. Buurtvereniging Catsop

Statuten R.K. Buurtvereniging Catsop Statuten R.K. Buurtvereniging Catsop Heden, de zestiende april------------------------------------------------------------------------------------------ negentienhonderdvierentachtig,----------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

SWI\GZE\LJA\20046439\152065 STATUTEN DOORLOPENDE TEKST STICHTING JONGE BALIE ACTIVITEITEN AMSTERDAM

SWI\GZE\LJA\20046439\152065 STATUTEN DOORLOPENDE TEKST STICHTING JONGE BALIE ACTIVITEITEN AMSTERDAM - 1 - SWI\GZE\LJA\20046439\152065 STATUTEN DOORLOPENDE TEKST STICHTING JONGE BALIE ACTIVITEITEN AMSTERDAM STATUTEN Naam en zetel: Artikel 1: 1. De stichting draagt de naam: Stichting Jonge Balie Activiteiten

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT LET S DANCE!

HUISHOUDELIJK REGLEMENT LET S DANCE! HUISHOUDELIJK REGLEMENT M.S.D.V. LET S DANCE! HUISHOUDELIJK REGLEMENT LET S DANCE! Huishoudelijk reglement van de, zoals bedoeld in artikel 19 van de statuten. LIDMAATSCHAP ARTIKEL 1 Aangaan van het lidmaatschap

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement

Huishoudelijk Reglement Huishoudelijk Reglement U.S.D.V. U Dance Huishoudelijk reglement van de Utrechtse StudentenDansVereniging U Dance, zoals bedoeld in artikel 12 van de statuten. Artikel 1 Algemene Bepalingen 1. De in dit

Nadere informatie

Artikel 2 Het huishoudelijk reglement wordt vastgesteld door de Algemene ledenvergadering.

Artikel 2 Het huishoudelijk reglement wordt vastgesteld door de Algemene ledenvergadering. Huishoudelijk reglement Vergeb. Doelstelling Artikel 1 De vereniging heeft als doel het bewaken van de continuïteit van administratieve software pakketten van BCT Guiding Documents die in gebruik zijn

Nadere informatie

Schut van Os. notarissen. STATUTENWIJZIGING Stichting VEV AM Fonds "SVF"

Schut van Os. notarissen. STATUTENWIJZIGING Stichting VEV AM Fonds SVF L Schut van Os notarissen STATUTENWIJZIGING Stichting VEV AM Fonds "SVF" Kenmerk; 2010S1042785HR Dossier R236 STATUTENWIJZIGING Stichting VEV AM Fonds "SVF" n n nn i n Heden, zeventien december tweeduizend

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Sportraad Apeldoorn

Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Sportraad Apeldoorn Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Sportraad Apeldoorn Opgericht bij notariële acte d.d. 11 februari 1991 en ingeschreven in het verenigingsregister van de Kamer van koophandel en fabrieken voor

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Nederlandsche Bank N.V., president Willem Ferdinand Mogge Muilman, 1835-1844

Inventaris van het archief van de Nederlandsche Bank N.V., president Willem Ferdinand Mogge Muilman, 1835-1844 Nummer Toegang: 2.25.69.05 Inventaris van het archief van de Nederlandsche Bank N.V., president Willem Ferdinand Mogge Muilman, 1835-1844 De Nederlandsche Bank N.V. De Nederlandsche Bank: Olaf Borgers

Nadere informatie

Rederlandschlndisde laatschappij

Rederlandschlndisde laatschappij J VAN-PE Rederlandschlndisde laatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. i:, o-i, Handel enz. JK ^f ",. 'T 4 STATUTEN VAN DE Rederlandsch-Indische Maatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. OGILVIE & Co. 1885.

Nadere informatie

Akte op 23 juli 2008 verleden voor mr. H.A. Kraayenhof, notaris te Borculo.

Akte op 23 juli 2008 verleden voor mr. H.A. Kraayenhof, notaris te Borculo. 1 Doorlopende tekst van de statuten van Volleybalvereniging Gemini Akte op 23 juli 2008 verleden voor mr. H.A. Kraayenhof, notaris te Borculo. www.berkelstede.nl Naam en zetel Artikel 1 De vereniging draagt

Nadere informatie

UKB Samenwerkingsverband van de Nederlandse Universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek

UKB Samenwerkingsverband van de Nederlandse Universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek UKB Samenwerkingsverband van de Nederlandse Universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek Reglement vastgesteld in de vergadering van het Samenwerkingsverband UKB op 26 oktober 1988 en herzien

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

2. HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUURDERSVERENIGING "DE VESTE".

2. HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUURDERSVERENIGING DE VESTE. 2. HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUURDERSVERENIGING "DE VESTE". ALGEMEEN Artikel 1. 1. Het huishoudelijk reglement heeft de bedoeling, nadere richtlijnen te geven ten aanzien van het bestuur van de Huurdersvereniging

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT BRIDGECLUB V.O.G. DE LEDEN

HUISHOUDELIJK REGLEMENT BRIDGECLUB V.O.G. DE LEDEN HUISHOUDELIJK REGLEMENT BRIDGECLUB V.O.G. DE LEDEN ART.1 AANNAME NIEUWE LEDEN Zij, die werkend lid wensen te worden van de vereniging, geven van hun verlangen kennis aan het bestuur. Het besluit tot aanneming

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement Vereniging Evangelisatie & Recreatie Aangenomen door de algemene vergadering, gehouden op 24 april 2010 te Amersfoort

Huishoudelijk Reglement Vereniging Evangelisatie & Recreatie Aangenomen door de algemene vergadering, gehouden op 24 april 2010 te Amersfoort Huishoudelijk Reglement Vereniging Evangelisatie & Recreatie Aangenomen door de algemene vergadering, gehouden op 24 april 2010 te Amersfoort VERENIGINGSJAAR Artikel 1 Het verenigingsjaar en het boekjaar

Nadere informatie

LAWN TENNISCLUB B.R.Z. BEEK

LAWN TENNISCLUB B.R.Z. BEEK Huishoudelijk reglement van de tennisvereniging Beeker Racket Zwaaiers zoals vastgesteld op de algemene ledenvergadering op 18 januari 1981 en ten laatste gewijzigd op de algemene ledenvergadering 25 januari

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement van de "Nationale-Nederlanden Personeelsvereniging" per 1-1-2011. Versie 1.0 dd 2-9-2010

Huishoudelijk Reglement van de Nationale-Nederlanden Personeelsvereniging per 1-1-2011. Versie 1.0 dd 2-9-2010 Huishoudelijk Reglement van de "Nationale-Nederlanden Personeelsvereniging" per 1-1-2011. Versie 1.0 dd 2-9-2010 1 Gewoon lidmaatschap. Artikel 1. Zij die als gewoon lid tot de vereniging willen toetreden

Nadere informatie

STATUTEN NETWERK VROUWELIJKE ONDERNEMERS - DRENTHE

STATUTEN NETWERK VROUWELIJKE ONDERNEMERS - DRENTHE STATUTEN NETWERK VROUWELIJKE ONDERNEMERS - DRENTHE Naam en Zetel. Artikel 1. 1. De vereniging draagt de naam: Netwerk Vrouwelijke Ondernemers - Drenthe (NVO-Drenthe). Zij wordt in deze statuten verder

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT DER NIJMEEGSE STUDENTEN LAWN TENNISCLUB SLOW

HUISHOUDELIJK REGLEMENT DER NIJMEEGSE STUDENTEN LAWN TENNISCLUB SLOW HUISHOUDELIJK REGLEMENT DER NIJMEEGSE STUDENTEN LAWN ALGEMENE BEPALINGEN TENNISCLUB SLOW Artikel 1 1. De vereniging genaamd Nijmeegse Studenten Lawn Tennisclub Slow, hierna te noemen "de vereniging" is

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT

HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUISHOUDELIJK REGLEMENT Gewoon lidmaatschap (artikel 4 van de statuten) Artikel 1 1. Degene die lid van de Nederlandse Vereniging van Directiesecretaressen wil worden, dient een schriftelijk verzoek dienaangaande

Nadere informatie

Artikel 13 Algemene bepaling Wanneer ten aanzien van enige bepaling van de statuten of van dit huishoudelijk reglement verschil van opvatting blijkt

Artikel 13 Algemene bepaling Wanneer ten aanzien van enige bepaling van de statuten of van dit huishoudelijk reglement verschil van opvatting blijkt HUISHOUDELIJK REGLEMENT NCD, Nederlands Centrum van Directeuren en Commissarissen, gevestigd te Amsterdam; zoals van kracht per 31 maart 2006 Artikel 1 Lidmaatschapscriteria 1. Naast de vereisten voor

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement

Huishoudelijk Reglement Huishoudelijk Reglement artikel 1: In het bestuur dienen de afdelingen/samenwerkingsverbanden zo evenwichtig mogelijk vertegenwoordigd te zijn. artikel 2: Indien een bestuurslid zich herkiesbaar stelt,

Nadere informatie

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Van wie ben jij er één? Dat was telkens de vraag van tante Betje als ik bij mijn oma, haar zuster, kwam logeren in Baarn. Die vraag

Nadere informatie

Reglement ondernemingsraad Hogeschool Leiden

Reglement ondernemingsraad Hogeschool Leiden Reglement ondernemingsraad Hogeschool Leiden Begripsbepalingen Artikel 1 In dit reglement wordt verstaan onder: a. ondernemer: Stichting Hogeschool Leiden, gevestigd te Leiden; b. onderneming: Hogeschool

Nadere informatie

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Voorwoord en Inleiding Dr. Ir. H. Koopmans VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Hoogewerff-Fonds UITGEVERIJ WALTMAN DELFT - 1967

Nadere informatie

Statuten en regelgeving van de Dutch Society of NeuroRehabilitation

Statuten en regelgeving van de Dutch Society of NeuroRehabilitation Statuten en regelgeving van de Dutch Society of NeuroRehabilitation Artikel 1: Naam De vereniging draagt de naam Dutch society of Neuro-Rehablitation, Inc. of DSNR. Artikel 2: Een non-profit organisatie.

Nadere informatie

Statuten Soerens Belang

Statuten Soerens Belang BIJLAGE 6 HUIDIGE STATUTEN VAN DE VERENIGING SOERENS BELANG Statuten Soerens Belang NAAM ZETEL EN DUUR Artikel 1 De vereniging draagt de naam "SOEREN`S BELANG" en is gevestigd te Laag Soeren, gemeente

Nadere informatie

STATUTEN VAN DE VERENIGING NEDERLAND-NOORWEGEN

STATUTEN VAN DE VERENIGING NEDERLAND-NOORWEGEN STATUTEN VAN DE VERENIGING NEDERLAND-NOORWEGEN NAAM EN ZETEL Artikel 1 1. De vereniging draagt de naam: ''VERENIGING NEDERLAND - NOORWEGEN". 2. Zij is gevestigd te Utrecht. DUUR Artikel 2 De vereniging

Nadere informatie

DE TWEEDE VERGADERING VAN EIGENAARS Problematiek betreffende quorumvereisten.

DE TWEEDE VERGADERING VAN EIGENAARS Problematiek betreffende quorumvereisten. DE TWEEDE VERGADERING VAN EIGENAARS Problematiek betreffende quorumvereisten. Voor het kunnen nemen van rechtsgeldige besluiten in de vergadering van eigenaars is in de modelreglementen tot splitsing in

Nadere informatie

CONCEPT HUISHOUDELIJK REGLEMENT DISTRICT NOORD-HOLLAND versiedatum 16-03-2011

CONCEPT HUISHOUDELIJK REGLEMENT DISTRICT NOORD-HOLLAND versiedatum 16-03-2011 TOEPASSINGSGEBIED Artikel 1 1. Dit reglement is van toepassing op de vereniging "Bridgedistrict Noord-Holland. 2. In dit reglement worden de begrippen gebruikt zoals vastgesteld in artikel 1 van de statuten.

Nadere informatie

De Nederlandse Burger Partij HUISHOUDELIJK REGLEMENT

De Nederlandse Burger Partij HUISHOUDELIJK REGLEMENT De Nederlandse Burger Partij HUISHOUDELIJK REGLEMENT Opgave 27 maart 2015, opgemaakt te Papendrecht. HUISHOUDELIJK REGLEMENT Lidmaatschap Artikel 1 Het houden of doen houden van het lidmaatschap, wordt

Nadere informatie

HOVO NEDERLAND. Jaarverslag

HOVO NEDERLAND. Jaarverslag HOVO Nederland www.hovonederland.nl info@hovonederland.nl secretariaat Pb 1061 2302 BB Leiden HOVO NEDERLAND Jaarverslag 2013 HOVO-Nederland Jaarverslag 2013 In 2013 heeft HOVO Nederland een nieuwe start

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT "UITVAARTVERENIGING SPIJK"

HUISHOUDELIJK REGLEMENT UITVAARTVERENIGING SPIJK HUISHOUDELIJK REGLEMENT "UITVAARTVERENIGING SPIJK" Art. 1 De vereniging draagt de naam: "UITVAARTVERENIGING SPIJK" en is gevestigd te Spijk, gemeente Delfzijl. Art. 2 De doelstelling van de vereniging

Nadere informatie

1992 --- 2012 26 oktober 1992 was een belangrijke datum voor de gemeente Hoogezand Sappemeer :

1992 --- 2012 26 oktober 1992 was een belangrijke datum voor de gemeente Hoogezand Sappemeer : 1992 --- 2012 26 oktober 1992 was een belangrijke datum voor de gemeente Hoogezand Sappemeer : de Historische Vereniging Hoogezand Sappemeer e.o. werd per die datum opgericht! 1992 --- 2012 We lezen in

Nadere informatie

STATUTEN VAN DE VERENIGING ARUBA TRIATLON ASSOCIATION NAAM, ZETEL EN DUUR, Artikel 1

STATUTEN VAN DE VERENIGING ARUBA TRIATLON ASSOCIATION NAAM, ZETEL EN DUUR, Artikel 1 STATUTEN VAN DE VERENIGING ARUBA TRIATLON ASSOCIATION NAAM, ZETEL EN DUUR, Artikel 1 1. De vereniging is genaamd: Aruba Triatlon Association. De Aruba Triatlon Association wordt kortheidshalve aangeduid

Nadere informatie

1. WAT IS ROTARY. informatie nieuwe leden Rotaryclub 01/01/07 blad 1 van 8

1. WAT IS ROTARY. informatie nieuwe leden Rotaryclub 01/01/07 blad 1 van 8 1. WAT IS ROTARY Doelstelling van Rotary Het doel van Rotary is het aanmoedigen en aankweken van het ideaal van dienstvaardigheid als grondslag van een waardige ondernemingsgeest en in het bijzonder het

Nadere informatie

Artikel 2 1. De leden van de commissie worden benoemd door de raad van toezicht op voordracht van het bestuur.

Artikel 2 1. De leden van de commissie worden benoemd door de raad van toezicht op voordracht van het bestuur. Commissie van beroep Artikel 1 De stichtingen Stichting Garantiefonds Reisgelden en Stichting Calamiteitenfonds Reizen - verder respectievelijk SGR en het Calamiteitenfonds te noemen - hebben gezamenlijk

Nadere informatie

Reglement der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging

Reglement der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging Reglement der Nijmeegse Studenten Honoursvereniging Vastgesteld tijdens de algemene ledenvergadering van 1 februari 2011. Gewijzigd tijdens de algemene ledenvergadering van 6 februari 2012. Documentnr:

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement Fotoclub Perspectief Hilversum 2012 03 30 HUISHOUDELIJK REGLEMENT FOTOCLUB PERSPECTIEF HILVERSUM. Naam

Huishoudelijk Reglement Fotoclub Perspectief Hilversum 2012 03 30 HUISHOUDELIJK REGLEMENT FOTOCLUB PERSPECTIEF HILVERSUM. Naam HUISHOUDELIJK REGLEMENT FOTOCLUB PERSPECTIEF HILVERSUM Naam Art. 1 1. De Fotoclub heeft als naam Fotoclub Perspectief Hilversum. 2. Ze is opgericht op 15 januari 1998 als resultaat van een fusie tussen

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement 'STUGG' Studenten Turngroep Groningen

Huishoudelijk Reglement 'STUGG' Studenten Turngroep Groningen Huishoudelijk Reglement STUGG - 1 Huishoudelijk Reglement 'STUGG' Studenten Turngroep Groningen Leden Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Rechten van de gewone leden zijn 1. Deelname aan trainingen

Nadere informatie

Statuten Datum: 1993-08-24 Gewijzigd op: 2013-10-04. Secretariaat: Schweizerlaan 17 5644 DK Eindhoven KvK: 55249124 Bank: NL82 RABO 0356 7146 24

Statuten Datum: 1993-08-24 Gewijzigd op: 2013-10-04. Secretariaat: Schweizerlaan 17 5644 DK Eindhoven KvK: 55249124 Bank: NL82 RABO 0356 7146 24 STATUTEN VAN DE BRIDGECLUB WAALRE 1. Naam, zetel en verenigingsjaar 1.1 De Vereniging draagt de naam Bridgeclub Waalre (hierna te noemen de Vereniging). 1.2 De Vereniging is opgericht op één september

Nadere informatie

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten Het sacrament van De ziekenzalving Sacramenten Sacramenten In de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de zeven sacramenten. Sacramenten zijn tekens, in woord en gebaar, die we in Jezus Naam in de gemeenschap

Nadere informatie

Historische Vereniging Den Dolder

Historische Vereniging Den Dolder Historische Vereniging Den Dolder STATUTEN HISTORISCHE VERENIGING NAAM, ZETEL EN DUUR. Artikel 1. 1. De vereniging draagt de naam Historische Vereniging Den Dolder, en is opgericht op negen april negentienhonderdzevenennegentig.

Nadere informatie

STATUTEN OUDERRAAD VAN BASISSCHOOL ST. ANTONIUS ASTEN HEUSDEN.

STATUTEN OUDERRAAD VAN BASISSCHOOL ST. ANTONIUS ASTEN HEUSDEN. STATUTEN OUDERRAAD VAN BASISSCHOOL ST. ANTONIUS ASTEN HEUSDEN. NAAM EN ZETEL Artikel 1. De Ouderraad draagt de naam Ouderraad van basisschool St. Antonius. De Ouderraad is gevestigd op Pastoor Arnoldstraat

Nadere informatie

NAAM, ZETEL EN DUUR DOEL

NAAM, ZETEL EN DUUR DOEL NAAM, ZETEL EN DUUR Artikel 1. 1. De vereniging draagt de naam. "NEDERLANDSE VERENIGING TOT ONTWIKKELING VAN HET REKEN/WISKUNDE ONDERWIJS" 2. De vereniging heeft haar zetel te Utrecht. 3. De vereniging

Nadere informatie

STATUTEN 04 10 04 / MW

STATUTEN 04 10 04 / MW 1 Doorlopende tekst voor de vereniging: Vereniging Overleg van Certificatie- Instellingen, gevestigd te Driebergen-Rijsenburg, laatstelijk gewijzigd bij akte de dato zevenentwintig september tweeduizend

Nadere informatie

STATUTEN VAN VOLLEYBALVERENIGING VIOS EEFDE

STATUTEN VAN VOLLEYBALVERENIGING VIOS EEFDE STATUTEN VAN VOLLEYBALVERENIGING VIOS EEFDE NAAM EN ZETEL Artikel 1 De vereniging draagt de naam: Volleybalvereniging VIOS Eefde en is gevestigd in de gemeente Gorssel. DOEL Artikel 2 2.1 De vereniging

Nadere informatie

Statuten NAMIRO / gescand vanaf originele statuten / februari 2006 / adv

Statuten NAMIRO / gescand vanaf originele statuten / februari 2006 / adv Heden, drie december negentien honderd één en tachtig, verschenen voor mij, Antonius Johannes Maria Barrevoets, notaris ter standplaats Ossendrecht: 1.de Heer Gerardus Adrianus Heijnen, geboren te Woensdrecht

Nadere informatie

- Huishoudelijk Reglement -

- Huishoudelijk Reglement - - Huishoudelijk Reglement - Studievereniging SEC Sociologisch EpiCentrum Algemene bepalingen ART. 1 1. Behoudens de wettelijke bepalingen en het bepaalde in de statuten worden de inwendige aangelegenheden

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN DE KRING PRAKTISERENDE BOOMVERZORGERS Blz. 1 van 5

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN DE KRING PRAKTISERENDE BOOMVERZORGERS Blz. 1 van 5 HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN DE KRING PRAKTISERENDE BOOMVERZORGERS Blz. 1 van 5 1 DE VERENIGING 1.1 De vereniging Kring Praktiserende Boomverzorgers is een vereniging waarin mensen die zich bezig houden

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement

Huishoudelijk reglement Huishoudelijk reglement Grondslag Artikel 1 Respect voor alle leden vormt de grondslag van de vereniging. Naam en zetel Artikel 2 De vereniging draagt de naam V.C. t Aogje. Zij is gevestigd te Breda. Dagelijks

Nadere informatie

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943)

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) Charles & Herman Horsthuis TANTE BETSIE (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) De kunstzinnige familie Issels, waaruit wij mede voortgekomen zijn, telde één

Nadere informatie

STATUTEN STICHTING MEESMAN BELEGGINGSFONDSEN

STATUTEN STICHTING MEESMAN BELEGGINGSFONDSEN 20140163 1 STATUTEN STICHTING MEESMAN BELEGGINGSFONDSEN doorlopende tekst van de statuten van de stichting: Stichting Meesman Beleggingsfondsen (vóór statutenwijziging genaamd: Stichting Bewaarder Meesman

Nadere informatie

Hartverwarmende inzet voor asielzoekers en vluchtelingen in Hemer

Hartverwarmende inzet voor asielzoekers en vluchtelingen in Hemer Hartverwarmende inzet voor asielzoekers en vluchtelingen in Hemer Verslag van de reis naar Duitsland op 20 januari 2015 Eind 2014 maakt Rotary Club Iserlohn, zusterclub van RC Voorschoten-Leidschendam,

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement POOLS-NEDERLANDSE KULTURELE VERENIGING

Huishoudelijk Reglement POOLS-NEDERLANDSE KULTURELE VERENIGING Huishoudelijk Reglement POOLS-NEDERLANDSE KULTURELE VERENIGING 1. Leden 1.01 Ieder lid heeft recht op: a. een uitnodiging voor toegang tot Algemene Vergaderingen en andere voor de leden georganiseerde

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT LIDMAATSCHAP. Artikel 1

HUISHOUDELIJK REGLEMENT LIDMAATSCHAP. Artikel 1 HUISHOUDELIJK REGLEMENT LIDMAATSCHAP Artikel 1 De aanmelding voor het lidmaatschap van de vereniging moet geschieden, met vermelding van naam, voornamen, geboortedatum en volledig adres bij de secretaris

Nadere informatie

STATUTEN VERENIGING DE JONGE BALIE MAASTRICHT. Artikel 1 De vereniging is genaamd: ''De Jonge Balie Maastricht'' en is gevestigd te Maastricht.

STATUTEN VERENIGING DE JONGE BALIE MAASTRICHT. Artikel 1 De vereniging is genaamd: ''De Jonge Balie Maastricht'' en is gevestigd te Maastricht. STATUTEN VERENIGING DE JONGE BALIE MAASTRICHT Artikel 1 De vereniging is genaamd: ''De Jonge Balie Maastricht'' en is gevestigd te Maastricht. Artikel 2 De vereniging is aangegaan voor onbepaalde tijd,

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde.

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Dames en heren, Het is een mooie gewoonte om een boom te planten om een ingrijpende

Nadere informatie

érw^twcnti DENEKAMP PROTOCOL HOE TE HANDELEN BIJ HET OVERLIJDEN VAN EEN CLUBLID Denekamp, september 2009, vastgestelde versie

érw^twcnti DENEKAMP PROTOCOL HOE TE HANDELEN BIJ HET OVERLIJDEN VAN EEN CLUBLID Denekamp, september 2009, vastgestelde versie érw^twcnti DENEKAMP PROTOCOL HOE TE HANDELEN BIJ HET OVERLIJDEN VAN EEN CLUBLID Denekamp, september 2009, vastgestelde versie Aanleiding De club kan op enig moment onvermijdelijk geconfronteerd worden

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement van Fotogroep ƒ/2 van de PVGE afdeling Nuenen

Huishoudelijk reglement van Fotogroep ƒ/2 van de PVGE afdeling Nuenen Pagina 1 van 5 Oprichting Artikel 1 Fotogroep ƒ/2 is opgericht op 04 februari 2014 en functioneert conform artikel 4 van het huishoudelijk reglement van de afdelingsvereniging, hierna te noemen de afdeling,

Nadere informatie

voorzitter, een secretaris en een plaatsvervangende secretaris.

voorzitter, een secretaris en een plaatsvervangende secretaris. 4.1 Personeelsbeleid: 1.5.4.1 Or reglement 1 van 7 Reglement ondernemingsraad Artikel 1 2.1 Begripsbepalingen 1 Dit reglement verstaat onder: a. De ondernemer: S. Romijn b. De ondernemingen: KDV De Drie

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN DE VERENIGING SPORTCLUB OLYMPUS, GEVESTIGD TE TILBURG.

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN DE VERENIGING SPORTCLUB OLYMPUS, GEVESTIGD TE TILBURG. HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN DE VERENIGING SPORTCLUB OLYMPUS, GEVESTIGD TE TILBURG. ArtikeM.NAAMENZETEL De vereniging draagt de naam sportclub Olympus. Zij is gevestigd te Tilburg. De kleuren van de vereniging

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Essayeur-Generaal van 's Rijks Munt, 1795-1813

Inventaris van het archief van de Essayeur-Generaal van 's Rijks Munt, 1795-1813 Nummer archiefinventaris: 2.01.33 Inventaris van het archief van de Essayeur-Generaal van 's Rijks Munt, 1795-1813 Auteur: J.K. Bondam Nationaal Archief, Den Haag 1930 Copyright: cc0 This finding aid is

Nadere informatie

De raad, het college en de burgemeester van de gemeente Drimmelen, ieder voor zoveel het hun bevoegdheden betreft;

De raad, het college en de burgemeester van de gemeente Drimmelen, ieder voor zoveel het hun bevoegdheden betreft; De raad, het college en de burgemeester van de gemeente Drimmelen, ieder voor zoveel het hun bevoegdheden betreft; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 25 november 2009; gelet op de

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement Zeilvereniging Oldambtmeer

Huishoudelijk Reglement Zeilvereniging Oldambtmeer Huishoudelijk Reglement Zeilvereniging Oldambtmeer Algemeen Het huishoudelijk reglement is een nadere uitwerking van de statuten, als geformuleerd in artikel 23 hiervan. Dit reglement is laatstelijk vastgesteld

Nadere informatie

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1.

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1. De oudste nog bewaard gebleven statuten, toen nog wetten, van de vereniging dateren van 1869. Het Gezelschap was nog eigenaar van het Musæum Medioburgense, dat om die reden ook in deze wetten wordt vermeld.

Nadere informatie

- 1 - STICHTING CONTINUÏTEIT ING

- 1 - STICHTING CONTINUÏTEIT ING - 1 - STATUTEN VAN STICHTING CONTINUÏTEIT ING PHK/6008125/10252500.dlt met zetel te Amsterdam, zoals deze luiden na een akte van statutenwijziging verleden op 26 januari 2011 voor een waarnemer van mr.

Nadere informatie

De vereniging draagt de naam: Dalemse Volleybalvereniging DAVO '77. Zij is gevestigd te Dalem (gemeente Gorinchem).

De vereniging draagt de naam: Dalemse Volleybalvereniging DAVO '77. Zij is gevestigd te Dalem (gemeente Gorinchem). pagina 1 Statuten Artikel 1. De vereniging draagt de naam: Dalemse Volleybalvereniging DAVO '77. Zij is gevestigd te Dalem (gemeente Gorinchem). Artikel 2. De vereniging heeft ten doel: Het doen beoefenen

Nadere informatie

Rotterdam Nieuwe Dag. Power point met introductie RND en Rotary. Doelgroep: aspirant leden en leden die pas sinds kort lid zijn.

Rotterdam Nieuwe Dag. Power point met introductie RND en Rotary. Doelgroep: aspirant leden en leden die pas sinds kort lid zijn. Rotterdam Nieuwe Dag Power point met introductie RND en Rotary Doelgroep: aspirant leden en leden die pas sinds kort lid zijn. Rotterdam Nieuwe Dag: een Rotary club voor vroege vogels en wakkere geesten

Nadere informatie

veranderjewereld Klachtenregeling NOBCO Leonie Linssen www.veranderjewereld.nl

veranderjewereld Klachtenregeling NOBCO Leonie Linssen www.veranderjewereld.nl Leonie Linssen Coach en Counsellor Tel : 073-6420725 M: 06-45550680 E-mail: info@veranderjewereld.nl www.veranderjewereld.nl Verander je Wereld conformeert zich aan de klachtenregeling van de Nederlandse

Nadere informatie

Klachten Procedure en Reglement

Klachten Procedure en Reglement Klachten De directie van Coaching Plaza heeft een klachtenprocedure in het leven geroepen en heeft daarvoor het volgende reglement vastgesteld. Tevens heeft de directie de hierin genoemde klachtencommissie

Nadere informatie

Feitelijke Vereniging Helleense Gemeenschap Turnhout-Kempen

Feitelijke Vereniging Helleense Gemeenschap Turnhout-Kempen Feitelijke Vereniging Helleense Gemeenschap Turnhout-Kempen Tussen de ondergetekenden (De stichtende leden - aanleiding bij de laatste pagina van deze statuten), werd overeengekomen een feitelijke vereniging

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014 STICHTING VRIENDEN VAN HET JEUGD- EN JONGERENCENTRUM DON BOSCO APELDOORN. Inhoudsopgave. Inhoudsopgave... blz. 2. Voorwoord... blz.

JAARVERSLAG 2014 STICHTING VRIENDEN VAN HET JEUGD- EN JONGERENCENTRUM DON BOSCO APELDOORN. Inhoudsopgave. Inhoudsopgave... blz. 2. Voorwoord... blz. JAARVERSLAG 2014 JAARVERSLAG 2014 STICHTING VRIENDEN VAN HET JEUGD- EN JONGERENCENTRUM DON BOSCO APELDOORN Inhoudsopgave Inhoudsopgave... blz. 2 Voorwoord... blz. 3 Jaarverslag... blz. 4 Ondernomen activiteiten

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 : benaming, zetel, doel, duur

Hoofdstuk 1 : benaming, zetel, doel, duur Statuten FNIP vzw Hoofdstuk 1 : benaming, zetel, doel, duur Artikel 1 - De vereniging wordt genoemd "Federatie van Nationale en Internationale Postzegelhandelaren" vzw, afgekort, FNIP vzw. Artikel 2 -

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement Inretail

Huishoudelijk reglement Inretail Huishoudelijk reglement Inretail Aanvragen van het lidmaatschap Artikel 1 1. De aanvraag voor het lidmaatschap wordt bij het verenigingsbureau ingediend op een daartoe vastgesteld aanvraagformulier. 2.

Nadere informatie

STATUTEN VZW VLAAMSE ONAFHANKELIJKE RUITERS

STATUTEN VZW VLAAMSE ONAFHANKELIJKE RUITERS STATUTEN VZW VLAAMSE ONAFHANKELIJKE RUITERS 1. Naam, zetel, doel en duur van de vereniging. Artikel 1: De vereniging draagt de naam VZW VLAAMSE ONAFHANKELIJKE RUITERS, afgekort VOR. Artikel 2: De zetel

Nadere informatie

VERENIGING KLEDINGBANKEN NEDERLAND

VERENIGING KLEDINGBANKEN NEDERLAND VERENIGING KLEDINGBANKEN NEDERLAND STATUTEN Artikel 1 Naam, zetel, oprichtingsdatum en verenigingsjaar 1. De vereniging draagt de naam: Vereniging van Kledingbanken in Nederland (VKN), Zij 2. De vereniging

Nadere informatie

SURINAAMSE DOLLAR (SRD 1.000,--) over te gaan

SURINAAMSE DOLLAR (SRD 1.000,--) over te gaan Heden, de tweeduizend dertien, verscheen voor mij, mr.derrick Alexander, notaris in Suriname, residerende te Paramaribo, in tegenwoordigheid der na te noemen aan mij, bekende getuigen: mevrouw CHERYL NANCY

Nadere informatie

TITEL II: LEDEN ART. 5

TITEL II: LEDEN ART. 5 STATUTEN VAN DE FEITELIJKE VERENIGING RED MERCATORPARK Inhoud: Titel I : Omschrijving van de vereniging Titel II : Leden Titel III : Bestuur Titel IV : Algemene vergadering Titel V : Problemen binnen de

Nadere informatie

Artikel 6 Lid van de vereniging kan zijn iedere natuurlijk persoon die instemt met het doel van de vereniging.

Artikel 6 Lid van de vereniging kan zijn iedere natuurlijk persoon die instemt met het doel van de vereniging. Statuten Zoals vastgesteld door het Congres bijeen op 16 december 1990 te Wageningen; waarna verleden in een akte houdende de oprichting van de vereniging, op 4 januari 1991 te Amsterdam; en voor het laatst

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

INHOUD. Doel van Rotary Statistieken RC Westdorpe Zelzate Euregio. Bestuur Kas Controle Commissie (KCC) Avenues

INHOUD. Doel van Rotary Statistieken RC Westdorpe Zelzate Euregio. Bestuur Kas Controle Commissie (KCC) Avenues ROTARY INHOUD Doel van Rotary Statistieken RC Westdorpe Zelzate Euregio Bestuur Kas Controle Commissie (KCC) Avenues club service (incl ledencommissie) vocational service community service international

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT

HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUISHOUDELIJK REGLEMENT Huishoudelijk Reglement Groningen Atletiek pagina 1 Artikel 1. Grondslag: De bepalingen in dit huishoudelijk reglement zijn van toepassing in samenhang met hetgeen is bepaald in

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT. van de. Stichting Duurzame Samenleving Papua Barat (SDSP)

HUISHOUDELIJK REGLEMENT. van de. Stichting Duurzame Samenleving Papua Barat (SDSP) HUISHOUDELIJK REGLEMENT van de Stichting Duurzame Samenleving Papua Barat (SDSP) Versie 4.1 2007 Vastgesteld in bestuursvergadering van 02 oktober 2007 1. ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1 Dit reglement verstaat

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement OSVV 040

Huishoudelijk Reglement OSVV 040 Versie 4.0 dd. 02 april 2014 Artikel 1. Algemene bepaling 1.1. De vereniging draagt de naam OSVV 040, hierna te noemen de vereniging. De vereniging is gevestigd te Eindhoven. 1.2. De vereniging is opgericht

Nadere informatie