Lector Frens Pries: Ik heb veel vertrouwen in de toelevering als katalysator voor veranderingen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lector Frens Pries: Ik heb veel vertrouwen in de toelevering als katalysator voor veranderingen."

Transcriptie

1 Jaargang 8, november 2008, nr. 5 Thema: Veiligheid Hibin Personeel & Zorg krijgt vorm Meer aandacht voor hout Lector Frens Pries: Ik heb veel vertrouwen in de toelevering als katalysator voor veranderingen.

2 Jubilarissen De heer F.J.W. Verwijs vierde op 15 augustus 2008 zijn 25-jarig dienstverband bij Imabo Esselink Bouwmaterialen B.V. Middelharnis. De heer M. Bos vierde op 1 september 2008 zijn 12,5-jarig dienstverband bij Raab Karcher. De heer O. Modderman vierde op 3 september 2008 zijn 40-jarig dienstverband bij Raab Karcher. De heer L.J. Buring vierde op 4 september 2008 zijn 12,5-jarig dienstverband bij Raab Karcher. De heer W. Faasse vierde op 16 september 2008 zijn 40-jarig dienstverband bij Imabo Esselink Bouwmaterialen B.V. Middelharnis. Mevrouw C.E. Voerman vierde op 26 september 2008 haar 12,5-jarig dienstverband bij Raab Karcher. De heer R.M.H. Visschedijk van Raab Karcher Vriezenveen vierde in de maand september zijn 12,5-jarig dienstverband. Mevrouw S.B. Kip-Vaartjes vierde in de maand september haar 25-jarig dienstverband bij Raab Karcher Vriezenveen. De heer J.P. Bos vierde op 17 oktober 2008 zijn 25-jarig dienstverband bij De Boo Bouwmaterialen b.v. Utrecht. Mevrouw M.J. Kruijer vierde op 20 november 2008 haar 12,5-jarig dienstverband bij Raab Karcher. Mevrouw J.H. Welmer vierde in de maand november haar 12,5-jarig dienstverband bij Raab Karcher Vriezenveen. De heer C.P. Schenk van Raab Karcher Vriezenveen was in de maand november 12,5 jaar in dienst. De heer J.A.J. Grob was in de maand november 25 jaar in dienst bij Raab Karcher Goor. De heer R. Gerritsjans van Raab Karcher Vriezenveen is in de maand december 12,5 jaar in dienst. Rond de crisis De slechtnieuwsberichten buitelen over elkaar heen. Het bericht dat de woningbouwproductie in 2009 naar daalt is nog niet verwerkt, of er komt al een bericht overheen dat waarschijnlijker is. Voorspellingen doen is moeilijk. Zeker is dat we een moeilijke tijd tegemoet gaan. Koninklijke Hibin zal uiteraard doen wat in zijn vermogen ligt om op te komen voor de belangen van de leden in deze situatie. Tegelijkertijd werken we door aan de grote thema s die we samen met u op de agenda hebben gezet. Die splitsing ziet u op 19 januari ook terug in de Algemene Ledenvergadering (ALV). Tijdens het leden deel buigen we ons onder meer over de arbeidsvoorwaarden problematiek. In het plenaire deel daarna, samen met de buitengewone leden, discussiëren we over de actuele situatie met vertegenwoordigers van Atradius, Rabobank Bouw, de toeleverende industrie en projectontwikkeling. In een dynamisch keuzemenu met stands en presentaties kijken we voorts naar de uitdagingen van de toekomst. Een aansprekend nieuw concept voor deze bijeenkomst, waarover u nog nadere informatie ontvangt. De afgelopen jaren hebben we in, ALV s en tijdens Branchedagen verschillende thema s op de agenda gezet en voorzien van werkbare oplossingen. In 2009 willen we die thema s met elkaar verbinden met het thema Duurzaamheid. Ook een onderwerp dat in het licht van de kredietcrisis even op de achtergrond lijkt te raken, maar bij nadere beschouwing juist nieuwe commerciële kansen biedt. Ik noem een rijksoverheid die in 2010 over wil gaan tot duurzame inkoop, maar ook de in aantal toenemende initiatieven van lokale overheden om duurzaamheidseisen te stellen aan zo n beetje alles dat je je op het gebied van ruimtelijke ordening kunt voorstellen. Kortom, het bouwbedrijf van morgen heeft behoefte aan een partner die naast kennis over productkenmerken een onderbouwd advies uit kan brengen ten aanzien van duurzaamheidaspecten, toepassing en mogelijk hergebruik van bouwmaterialen. Koninklijke Hibin wil leden helpen hierin een koplopersrol te vervullen. Zo staan we in de startblokken voor de periode na de crisis. Want dat ook die tijd weer aanbreekt, is een van de weinige zekerheden van deze tijd. Gert Smit Voorzitter

3 Kort nieuws Mondiale crisis remt utiliteitsbouw in 2009 en 2010 De utiliteitsbouwproductie zal in 2008 nog met 2,6% stijgen ten opzichte van Daarna zal de utiliteitsbouw in Nederland een daling laten zien. Dit gebeurt mede onder invloed van de huidige mondiale financiële crisis. Financieringsproblemen en de grote aarzeling van bedrijven om te investeren zullen de marktsector in 2009 en 2010 parten gaan spelen. In 2010 daalt de utiliteitsbouwproductie voor de marktsector naar 3,2 miljard. Dit blijkt uit de meest recente utiliteitsbouwprognoses van BouwKennis. In 2008 zal de totale waarde van de utiliteitsbouwproductie nog uitkomen op ongeveer 6 miljard. Dit is een stijging van 2,6% ten opzichte van Hiermee vlakt de groei van de productie sterk af ten opzichte van de stijging van 15% die in 2007 is genoteerd. De utiliteitsbouwsector zal in 2008 nog niet gebukt gaan onder de financiële crisis. In 2009 en 2010 zal dit wel het geval zijn. BouwKennis publiceert twee keer per jaar prognosecijfers voor de utiliteitsbouwproductie. Begin september werd al een daling voorspeld voor 2009 en De huidige crisis zorgt ervoor dat het scenario voor 2009 en 2010 negatiever zal zijn dan begin september werd voorzien. Hierdoor zijn na een grondige analyse de utiliteitsbouwcijfers voor 2009 en 2010 naar beneden bijgesteld. Naar verwachting komt de utiliteitsbouwproductie in 2009 op 5,7 miljard uit. In 2010 daalt de utiliteitsbouwproductie naar ruim 5,3 miljard. Sterke daling in marktsector De komende jaren zal vooral de productie voor de marktsector dalen. In vergelijking met 2008 zal de productie voor de marktsector in 2010 met iets meer dan 15% gedaald zijn. Alle deelsectoren laten een daling zien. De zakelijke dienstverlening krijgt het de komende jaren zwaar te verduren. De utiliteitsbouwproductie voor deze sector daalt van 1,2 miljard in 2008 naar 950 miljoen in Budgetsector daalt minder sterk De budgetsector is minder conjunctuurgevoelig dan de marktsector en blijft redelijk stabiel in 2009 en Toch zal er voor de budgetsector minder gebouwd worden de komende jaren. In 2010 wordt waarschijnlijk een productieniveau van iets meer dan 2,1 miljard behaald. Alleen de bouwproductie van ziekenhuizen en scholen blijft constant. De gezondheidszorg noteert in 2010 zelfs een kleine stijging in de productie. 13

4 Kort nieuws Handel wil documentatie en opleiding Goede en duidelijke documentatie, een klantgerichte, snelle helpdesk en goede scholing zijn de hulpmiddelen die handelaren verwachten van hun leveranciers. Onder steuning van het verkoopapparaat door middel van marketingcommunicatiemiddelen acht de handel in eerste instantie minder belangrijk. Dit blijkt uit het BouwKennis Jaarrapport 2008/2009. Ten behoeve van het BouwKennis Jaarrapport 2008/2009 is de handelaren gevraagd hoe fabrikanten hen het beste kunnen ondersteunen bij de verkoop van hun producten. Hieruit blijkt dat goede documentatie, zoals catalogi en productinformatie, wordt gezien als een belangrijk middel. Maar liefst driekwart van de handelaren geeft aan dat dit een van de meest welkome hulpmiddelen is om de verkoop te vergemakkelijken. Bijna twee derde ziet het snel beantwoorden van vragen als vereiste. Ongeveer een even groot deel noemt goede scholing of opleiding voor handelaren als middel om de handel te ondersteunen. 4 Nieuwe ontslagvergoeding Het rekenmodel dat kantonrechters hanteren voor vergoedingen bij de ontbinding van arbeidsovereenkomsten, wordt aangepast. Dit heeft de De kantonrechters willen dit voor de toekomst verfijnen, waarbij de dienstjaren tot 35 jaar tellen voor een half maandsalaris, van 35 tot 45 Kring van Kantonrechters in jaar voor één, van 45 tot 55 jaar oktober besloten. Volgens de kantonrechters was de uit 1996 stammende formule toe aan een update. voor anderhalf en vanaf 55 jaar voor twee maandsalarissen. Daarmee willen ze aansluiting zoeken bij de verbeterde arbeidsmarktpositie van De belangrijkste wijziging: een andere berekening van dienstjaren, meer aandacht voor de arbeidsmarktpositie jongeren, maar met behoud van bescherming van de oudere werknemer. van werknemers en de financiële positie van de werkgever, en maatwerk voor werknemers die in het zicht van pensionering zijn. In de Verder willen de kantonrechters meer aandacht geven aan bijzondere omstandigheden die nu soms onderbelicht huidige kantonrechtersformule blijven, zoals de arbeids- wordt de vergoeding berekend door het aantal dienstjaren maal het marktpositie van werknemers en de financiële positie van de werkgever. brutomaandsalaris en met een Zo heeft een werknemer die door factor voor bijzondere omstandigheden. Daarbij tellen de dienstjaren tot de leeftijd van 40 jaar voor één maandsalaris, van 40 tot 50 jaar voor anderhalf en vanaf 50 jaar voor zijn werkgever in staat is gesteld door cursussen zijn kennis bij te houden een steviger positie op de arbeidsmarkt en dus minder financiële bescherming nodig. twee maandsalarissen. Hogeschool constateert tekort bouwkosten deskundigen De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Nederlandse Vereniging van Bouwkosten deskundigen (NVBK) ontwikkelen gezamenlijk een nieuwe hbo-opleiding voor bouwkostendeskundigen. De NVBK vindt dat er een groot tekort aan deze deskundigen bestaat. Zij voert daarbij aan dat er in Nederland slechts van deze deskundigen zijn, tegen in het Verenigd Koninkrijk. Bouwkostendeskundigen zijn volgens de NVBK nodig om beter grip te krijgen op bouwkosten en om kostenoverschrijdingen vroeg tijdig te kunnen constateren.

5 Geen gedonder met SCHÖNOX SK Al meer dan 30 jaar kunt u zelfs onder zware omstandigheden met SCHÖNOX SK rustig in zee steken. Deze tegellijm is zeer flexibel, vervormbaar en biedt grote zekerheid. Extra ondergrondvoorbehandeling is meestal overbodig. I I I Let s stick together nl-10/08 SK_1/2.indd :13:11 Uhr Advertentie Regels willekeurig afschrijven Het kabinet heeft begin december de voorwaarden bekendgemaakt van de tijdelijke regeling voor ver vroegde of willekeurige fiscale afschrijving van investeringen. Dit betekent voor het bedrijfsleven een liquiditeitsimpuls van 1,75 miljard euro in de komende twee jaar. De regeling vormt onderdeel van een breder pakket aan maatregelen om de reële economie te ondersteunen, waartoe het kabinet eerder in nauw overleg met de ondernemersorganisaties heeft besloten. Bedrijven kunnen investeringen die tussen 1 januari 2009 en 31 december 2009 plaatsvinden, in twee jaar afschrijven, dus maximaal 50 procent in 2009 en 50 procent in De willekeurige of vervroegde afschrijving is van toepassing voor ondernemers die vpb-plichtig zijn én voor ondernemers die onder de inkomstenbelasting vallen. De regeling geldt voor alle bedrijfsmiddelen, met uitzondering van woningen, bedrijfsgebouwen, grond-, weg- en waterbouwkundige werken, personenauto s, immateriële vaste activa (waaronder software) en in cultuur gebrachte activa (bijvoorbeeld bomen en vee). De regeling geldt dus wél voor bestelauto s, vrachtauto s, computers, machines en installaties. Actuele ontwikkelingen met betrekking tot deze regeling vindt u op 5

6 Opleidingen Enthousiaste reacties van zowel cursisten als cursusleiders en ook uit de praktijk zelf: de fabrikanten. Het blended learning (een uitgekiende combinatie van leren per computer in de klas en in de praktijk) dat Hibin Opleidingen dit najaar initieerde in het cursusprogramma, lijkt een blijvertje. Blended learning valt in goede aarde De zeven cursisten die zich deze middag op het Kenniscentrum in Soesterberg melden voor het praktijkgedeelte van de bouwdeelcursus Buitenwanden, zijn er duidelijk over. Eerst thuis, achter de eigen pc, een basisgedeelte volgen. Om daarna als groep het praktijkgedeelte op hetzelfde niveau te kunnen starten. Dit stuk voorbereiding levert een prima basis op, waarmee ik goed verder kan, vindt Harrie Veldman (Vihamij Emmen). Zijn collega Bert Kremer beaamt dit. Een goede voorbereiding op wat we hier gaan doen. Dat hier doen bestaat uit twee delen. Allereerst een theoretische inleiding van docent Johan Felix. Hij loopt daarin de stof door die de deelnemers als het goed is vooraf thuis hebben doorgenomen. Van Wat is de functie van een buitenwand? tot Een anderhalf steensmuur van Waalformaat, hoe dik is die? Niet alle antwoorden komen even vlot, maar niettemin is Johan Felix achteraf tevreden. 16 Praktijkgedeelte Vervolgens verhuist de groep naar de bovenverdieping van het Kenniscentrum. Daar volgt verdeeld over een aantal blokken het echte praktijkgedeelte. De groep oefent met het aanmaken van lijm, het lijmen van kalkzandstenen, het isoleren van een spouwconstructie, metselen met gevelstenen en het voegen van metselwerk. Enthousiast, en ook wat onwennig, storten de zeven zich op de praktijkopdrachten. Na voltooiing van elke opdracht volgt steeds een evaluatie. Docent Felix is best tevreden. Er gaat wel wat fout, maar dat is ook niet vreemd. Deze groep mensen werkt in de bouwmaterialenhandel en heeft nog nooit op een bouwplaats gestaan. Was dat wel zo geweest, dan is deze cursus niet nodig. Daarom is het een nuttig iets. Doordat de groep thuis, via e-learning, zich heeft kunnen voorbereiden, merk ik wel degelijk dat iedereen aardig op dezelfde golflengte zit. Dat was in het

7 Opleidingen verleden nog weleens anders. Wat dat betreft lijkt het me een goede zaak dat deze vorm van leren, waar mogelijk, algemeen wordt ingevoerd door Hibin Opleidingen. Mengvormen Die kans is er absoluut, geeft Ghislaine Hoenderboom (Manager Hibin Opleidingen) aan. Naast de positieve reacties merken we dat blended learning zorgt voor een beter startniveau van de cursus en uiteindelijk een beter rendement. En daar gaat het uiteindelijk toch om. Bovendien: het is niet slim om niets te doen met het gegeven dat bijna iedere Nederlander nu een pc thuis heeft met een internetverbinding. Dat schept mogelijkheden. Onderzoeken laten zien dat alleen klassikaal onderwijs niet altijd ideaal is. Verschillende mengvormen kunnen juist een uitkomst zijn. Zoals ook het blended learning. Zeer geschikt ook voor medewerkers in de bouwmaterialenhandel. Dat zijn over het algemeen geen boekenwurmen. Die kun je dus heel goed met deze vorm van leren bedienen. Begin 2009 volgt een evaluatie. Daarna wordt besloten of en hoe het initiatief een vervolg krijgt. 17

8 Marktinformatie Advertenties nog steeds belangrijkste promotievorm Hoe ontwikkelen de marketingbudgetten zich in 2008 en wat kunnen we verwachten voor 2009? In dit artikel leest u waar de bouwmaterialenhandel in 2008 meer geld aan uitgaf en welke marketingactiviteiten het met minder moesten doen. Bovendien spreken handelaren hun verwachtingen uit over hoe groot de marketingbudgetten volgend jaar zullen zijn en hoe ze gespendeerd worden. Uit onderzoek van BouwKennis blijkt dat een groot percentage van het marketingbudget naar marketingcommunicatie gaat. Waar het de nabije toekomst betreft, wordt een lichte stijging van het marketingbudget verwacht. Er is de komende jaren vooral een toenemende interesse voor de mogelijkheden van het internet. Communicatie is voor veel bedrijven een belangrijk onderdeel van het marketingplan. Gemiddeld geeft iets meer dan 62% van de bedrijven aan dat marketingcommunicatie uit het marketingbudget betaald wordt. Daarnaast wordt marktonderzoek door bijna 40% van de handelaren uit het marketingbudget gefinancierd. Aan productontwikkeling wordt door bouwmaterialenhandelaren 18% besteed. Verdeling marketingbudget: grote rol voor marketingcommunicatie Bij bouwmaterialenhandelaren gaat de helft van het marketingbudget naar marketingcommunicatie. Aan marktonderzoek wordt door handelaren 17% van het marketingbudget gespendeerd. Aan verkooppersoneel wordt door handelaren 13% van het marketingbudget uitgegeven. Belang verkooppersoneel toegenomen In het onderzoek is tevens gevraagd welke marketingactiviteiten belangrijker zijn geworden. Verkooppersoneel is voor 55% van de handelaren belangrijker geworden. Daarna volgen marketingcommunicatie met 49% en productontwikkeling met 39%. Van de bouwmaterialenhandelaren noemt 12% marktonderzoek als marketingactiviteit die belangrijker is geworden. Grootste deel marketingcommunicatie naar advertenties Omdat marketingcommunicatie een grote post is binnen het marketingbudget, is gevraagd hoe bedrijven hun communicatiebudget precies uitgeven. Onder 8 Advertenties in bladen Folders en brochures Beurzen/bijeenkomsten Eigen internetsite Documentatiemap Direct mail Adverteren op internet (banners) Corporate magazine Personeelsblad Audiovisuele producties Radio-/tv-reclame Anders

9 Marktinformatie handelaren gaat een kwart naar advertenties in bladen, een vijfde naar folders en brochures en 16% naar beurzen en bijeenkomsten. Handelaren besteden 43% van hun budget aan business-to-consumeractiviteiten. Besparing op communicatie en onderzoek Bij veel handelaren is het marketingbudget in 2008 de helft hoger dan in Ruim een derde van de bedrijven geeft aan dat de marketingbudgetten in 2007 en 2008 gelijk zijn. Een minderheid van 6% van de handelaren geeft aan dat het marketingbudget in 2008 kleiner is geworden. Bij bedrijven waar bespaard is op het marketingbudget, gaat dit vooral ten koste van de posten marketingcommunicatie en marktonderzoek. Bij circa de helft van de bedrijven waar dit jaar minder budget is, wordt geld bespaard op deze posten. Ook aan productontwikkeling wordt regelmatig minder geld uitgegeven. Lichte stijging budget verwacht, meer belangstelling voor internet De algemene verwachting is dat het marketingbudget als percentage van de omzet in 2009 licht zal stijgen. Van de handelaren verwacht 38% een stijging van het budget, en slechts 8% verwacht een daling. Het grootste gedeelte (41%) gaat er echter vanuit dat het marketingbudget in 2009 gelijk zal zijn aan dat van Er is vooral een toenemende interesse voor de mogelijkheden van het internet. De eigen internetsite zal door 62% in toenemende mate als communicatiemiddel ingezet worden, tegen slechts 1% dat een afname voorziet. Ook zal het adverteren op internet vaker ingezet worden. Daarnaast verwachten de marktpartijen dat direct mail meer aandacht krijgt en dat folders en brochures belangrijk zullen blijven. (Bron: BouwKennis, onderzoek juli 2008) Deel van het communicatiebudget dat naar de volgende aspecten gaat (in %) 9

10 Personeel & Zorg Met een beknopt rapport, waarin 22 aanbevelingen zijn gedaan voor een nieuwe service op het gebied van personeelsbeleid, gaat Hibin aan de slag om meer maatwerk te leveren aan de leden. Rapportage met 22 aanbevelingen voor betere sociale structuren Hibin Personeel & Zorg krijgt vorm 10 1 Er valt in sociaal opzicht nog veel te winnen in de bouwmaterialenbranche, meent Trudie Scherpenzeel. Zij is een van de personeelsadviseurs die onlangs in opdracht van Hibin via een enquête onder dertig leden heeft geïnventariseerd waar de P&O-wensen liggen. In andere sectoren is men gewoon wat verder. Vooral bij wat grotere bedrijven zie je daar ondersteunende afdelingen die de in lijn op HR-gebied de nodige ondersteuning geven. Uit de vraaggesprekken met de bezochte ondernemingen, verspreid over heel Nederland, bleek dat ieder bedrijf zo zijn eigen P&O-wensen heeft. Daar zou met het oog op een verdere professionalisering van de bedrijfstak op ingespeeld moeten worden, al stelt

11 Personeel & Zorg Scherpenzeel ook vast dat een aantal zaken door meerdere leden nuttig wordt gevonden. In ieder geval het afsluiten van raamcontracten voor het plaatsen van personeelsadvertenties en werving van personeel via internet en voor contracten met uitzendbureaus en vacaturebanken. Niet zo gek want zo kunnen de leden korting krijgen. Maar ik merk toch ook dat nogal wat bedrijven bijvoorbeeld ondersteuning willen bij het voeren van functioneringsgesprekken. De enquête is afgenomen tijdens gesprekken met ondernemers en P&O ers. Doordat de P&O-wensen verschillen, is het belangrijk dat brede ondersteuning mogelijk is. Een branche- of P&O-loket kan die ondersteuning prima bieden. Groot voordeel is dat door de Hibin en het P&O-loket instrumenten kunnen worden ontwikkeld die bedrijven en de P&O-adviseurs bij hun ondersteuning kunnen gebruiken. Waar nodig of gewenst kan ook nog een koppeling worden gemaakt met een training of opleiding via Hibin-opleidingen. Dan tikt het branchevoordeel dubbel aan. Andere onderwerpen waar bedrijven aan denken bij een P&Oloket zijn arbeidsconflicten en de CAO, bijvoorbeeld functiebeschrijvingen en bedrijfsregelingen. Met name ten aanzien van dit laatste onderwerp denkt Trudy Scherpenzeel dat het P&O-loket van betekenis kan zijn voor de leden. Veel bedrijven worstelen met hun vakantie- en verlofafspraken. Hetzelfde geldt voor overwerk. Een heldere op de CAO aansluitende bedrijfsregeling voorkomt veel onduidelijkheden. Hibin heeft met Hibin Zorg een eigen zorgloket. Het P&O-loket zal onderdeel gaan uitmaken van dit zorgloket. De nieuwe naam wordt Hibin Personeel & Zorg (HPZ). Tijdens de gesprekken met de ondernemers bleek dat niet alle ondernemers van het bestaan van Hibin Zorg af weten. Dat verbaast me want Hibin Zorg bestaat al vanaf 2001 en heeft een goede naam in de markt. Wel wordt het ziekteverzuim overal nauwkeurig in de gaten gehouden. Wat me verder opviel is dat arbeidsovereenkomsten lang niet altijd even up-to-date zijn, en dat gaat ook op voor de veiligheidsplannen. Wat volgens mij telt, is dat je naar behoefte professionaliseert, zo oordeelt Scherpenzeel. Je moet ondernemingen niet opzadelen met een gigagesprekkencyclus die geen doel heeft. Er is een mooie Engelse uitdrukking voor, die hier heel erg van toepassing is: if it ain t broke, don t fix it. Niet repareren zolang dat niet nodig is. Dat neemt niet weg dat vernieuwen geen kwaad kan. Scherpenzeel en haar collega Joris Wassink menen verder dat er winst valt te boeken als de handel zich meer profileert in de bouwsector. De branche heeft geen smoel in de opleidingswereld. Dat is gelijk een van de redenen om bepaalde P&O-activiteiten landelijk te bundelen. Heb je iets gezamenlijk te vertellen, dan komt een boodschap beter over. Kortom, er liggen veel kansen om Personeel en Organisatie op te waarderen. 11

12 Pensioenfonds Bestuurslid Henk Aberson neemt kredietcrisis serieus, maar: Hibin heeft een degelijk pensioenfonds 121 Dat de boodschap op deze 29ste oktober luid en duidelijk overkomt bij de achterban. Henk Aberson wil het nog maar eens gezegd hebben. Kredietcrisis of niet, de financiële grootmachten mogen wereldwijd met hun rug tegen de muur staan, maar de pensioenen van álle werknemers in de bouwmaterialenbranche die zijn aangesloten bij Hibin, lopen geen gevaar. Ieders oudedagvoorziening is gegarandeerd. Aberson, op wie de tijd ondanks zijn 82 jaar geen grip lijkt te krijgen, weet waarover hij praat. Al sinds 1971 is de geboren Zwollenaar als tegenwoordig plaatsvervangend bestuurslid zeer nauw betrokken bij het sociale verhaal van Hibin, dat dit jaar het 50-jarig bestaan viert van het eigen bedrijfspensioenfonds. Hij rolde erin, omdat hij ontdekte dat sociale omstandigheden van een werknemer bepalend kunnen zijn voor de inzet op het dagelijkse werk. Wanneer mensen weten dat allerlei zaken goed zijn geregeld, hoeven zij zich geen zorgen te maken, aldus Aberson. En dus heeft dat een positieve invloed op de productiviteit. Vandaar dat de bevlogen bestuurder in de terugblik op een halve eeuw pensioenfonds graag nog even schakelt naar het heden. Van groeiende onrust onder de Hibin-leden heeft hij de jongste weken niets gemerkt. Ach, de gemiddelde werknemer is redelijk nuchter. Uiteraard voelt onze organisatie ook de gevolgen van, laat ik het een economische dip noemen. Ik verwacht ook dat de bouwsector de komende tijd nog meer last krijgt. De voorfinanciering van nieuwe projecten en het verkrijgen van hypotheken worden ongetwijfeld moeilijker, en dat zal zijn weerslag hebben op de branche. Maar laat ik duidelijk stellen dat het pensioenfonds van Hibin er niet onder hoeft te lijden. Een voorbeeld: in 2007 kwam er 25 miljoen euro aan premie binnen, terwijl er 12 miljoen aan pensioenen werd uitgekeerd. We hebben gewoon een heel degelijk fonds, dat met het nu opgebouwde vermogen nog wel dertig jaar de pensioenen kan uitkeren.

13 Pensioenfonds De verklaring is simpel. Een pensioenfonds is geen bank of een verzekeringsinstelling die vooral met contant geld heeft te maken. De reguliere inning van premies stelt een fonds in staat een vermogen op te bouwen waarmee pensioenen in de toekomst worden betaald. Door, pakweg, een derde van het vermogen te beleggen in aandelen (en dat gebeurt onder strenge voorwaarden), genereert een pensioenfonds reserves die van pas kunnen komen op momenten dat de economie onder druk staat, zoals momenteel het geval is, en die reserves worden ook gebruikt voor de indexering van de ingegane en opgebouwde pensioenen. Twee derde van het vermogen wordt in vastrentende waarden en vastgoed belegd. De huidige kredietcrisis pleegt een aanslag op die buffer, het deel van het vermogen dat dekking voor de toekomst veiligstelt. In vakjargon heet dat de dekkingsgraad. Die moet minimaal 105 procent zijn, ofwel: voor elke euro die aan pensioen wordt uitgekeerd, moet het fonds 1,05 euro achter de hand hebben. En om geheel of gedeeltelijk te kunnen Indexeren, moet je toch wel 120 procent hebben. Door de enorme duikvlucht van de beurskoersen zijn de reserves flink geslonken. Was in augustus van dit jaar de dekkingsgraad van het Hibinfonds nog ca.131 procent, per 1 oktober was die gedaald tot 115. En onlangs stond de peilstok rond de kritische grens van 105. De deskundigen verwachten echter dat het dieptepunt van de crisis is bereikt en dat de handel in aandelen weer zal toenemen, hetgeen de positie van de vijf- tot zeshonderd pensioenfondsen in ons land weer op peil zal brengen, al zal dit misschien enkele jaren duren. Dan kan ook eventueel de achtergebleven indexering weer ingehaald worden, want het ziet er momenteel wel naar uit dat voor 2009 niet geïndexeerd kan worden. Aberson: Dat pensioenfondsen onder andere in aandelen beleggen, is deels het gevolg van de pensioenwet uit 1970 en Die bracht zoveel nieuwe regels en eisen met zich mee, dat daardoor de vaste kosten flink stegen. Vandaag de dag bedragen die zes tot acht procent van de premie, waarvan een groot deel uitvoeringskosten. Omdat die uit de premieopbrengst moesten worden betaald, werd je als bestuur min of meer gedwongen te zoeken naar andere mogelijkheden om extra inkomsten te verkrijgen. De oplossing waren en zijn nog altijd aandelen, want die gaven over een langere termijn betere resultaten dan de spaarrekeningen van banken. Het inventieve en tegelijkertijd zakelijk nadenken over de knopen in het pensioenstelsel zit ondertussen 33 jaar in zijn systeem. Waar anderen terugdeinzen voor de complexe materie of na een eerste kennismaking afhaken, spendeert Aberson bijna wekelijks de nodige uurtjes aan dit werk. Het zijn zaken waar je goed je verstand bij moet gebruiken. Misschien helpt me dat wel om nog steeds met de tijd mee te gaan, merkt hij glimlachend op. Ik had ook als 63-jarige, toen ik in 1988 met de VUT ging, achter de geraniums kunnen kruipen. In het verleden heeft Aberson tal van functies bekleed, variërend van een lidmaatschap van het hoofdbestuur van Hibin tot onderhandelaar bij cao-besprekingen van de werkgevers in de bouwmaterialenwereld. De meeste zijn afgebouwd, maar momenteel ben ik nog plaatsvervangend bestuurslid van het pensioenfonds, een soort persoonlijke assistent van voorzitter Gerard Mantel. In die hoedanigheid is hij ook de stuwende kracht geweest achter de jubileumuitgave van Pensioenflits, de nieuwsbrief over het Hibin-pensioenfonds, die enkele malen per jaar verschijnt. In de speciale publicatie wordt teruggekeken op de 50-jarige geschiedenis. Aberson dook ervoor in de notulen en stuitte op lezenswaardige feitjes en weetjes. Mijlpalen zijn er genoeg geweest; de meest bijzondere voor hemzelf, als medebestuurder, vindt hij de totstandkoming van de VUT-regeling in Dat paste prima in het tijdsbeeld van toen. De jongeren moesten aan het werk, de ouderen moesten uit het arbeidsproces. Nou, daar kwam een gouden regeling uit tevoorschijn. Vroegtijdig uit dienst met behoud van tachtig procent van het laatstgenoten salaris. Goed initiatief, ja. Tot juli 2001, want toen schakelden we over naar een normaal pensioen. Zo zijn er veel meer opmerkelijke veranderingen en aanpassingen geweest, maar die houden we voor het jubileumnummer van Pensioenflits, dat in december verschijnt. Wel verwijst Aberson nog even naar de nieuwe website van het Hibin-bedrijfstak-pen sioen fonds (www.bpfhibin.nl), die inmiddels online is en waarop veel informatie staat voor zowel werkgever en werknemer als gepensioneerde. Ook bij de totstandkoming hiervan is hij nauw betrokken geweest. 13

14 Commissie Meer aandacht voor hout 14 Met de oprichting van de zogenoemde Hibin Commissie Hout, op 1 oktober jl., wil Hibin in de nabije toekomst de leden gerichter te adviseren op het gebied van hout. Het initiatief sluit aan bij de verschillende ontwikkelingen in de houthandel waarbij het gaat om de aanschaf en het gebruik van illegaal hout te voorkomen. Omdat milieubewegingen regelmatig acties voeren en de Nederlandse overheid zich ook inspant om illegale activiteiten in de houtsector te bestrijden, vindt Hibin het belangrijk de leden nog beter voor te lichten. Waar leidt dat dan toe? De Hibin Commissie Hout streeft naar imagoverbetering door een duidelijk standpunt uit te dragen omtrent het verhandelen en gebruiken van duurzaam geproduceerd hout. Daarbij is het nuttig dat de branche zelf al informatie verzamelt over beschikbaarheid, verwerking en toepassing van legaal hout. Verder onderzoekt de commissie op welke manier er projectmatig kan worden samengewerkt met de Vereniging van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH). Deze organisatie is immers hét aanspreekpunt voor overheden, milieuorganisaties en andere belangengroepen in de discussie over herkomst en gebruik van hout. De commissie acht het voorts zinvol dat Hibin in overleg met VVNH inventariseert welke houtopleidingen interessant genoeg zijn om op te nemen in het totaalpakket waarmee bedrijven hun werknemers kunnen (bij)scholen. De commissie wordt voorgezeten door J. van der Werf (Van der Werf s Bouwstoffen BV). De overige commissieleden zijn D. Sanders (BouwCenter Veghel BV), J. Voet (Raab Karcher Bouwstoffen BV), H. Vries (Veris Bouwmaterialengroep BV), en B. Vissers (4+ Bouwmaterialengroep BV).

15 Logistiek De bouwmaterialenhandel als ultieme dienstverlener Frens Pries is ontwikkelingsmanager van TOPBOUW. Deze vanuit de toelevering geïnitieerde groep ondernemers wil op een praktische wijze een omslag binnen de bouwsector bewerkstelligen. Volgens Pries is de bouwmaterialenhandel in de ideale positie om die mentaliteitsverandering gestalte te geven. Hij ziet ook een grote rol weggelegd voor het onderwijs. Daarom is Pries sinds kort lector Nieuwe Cultuur In De Bouwketen bij Hogeschool Utrecht. Ik heb veel vertrouwen in de toelevering als katalysator voor veranderingen. Maar er moet nog veel gebeuren, want in de bouwsector voeren conservatieve krachten de boventoon. 15

16 Logistiek Pries ondervindt dagelijks aan den lijve dat er nogal wat voor verbetering vatbaar is in de bouw. De kern van het probleem in de bouwsector zit m in de fragmentatie. De bouw steekt grofweg als volgt in elkaar: binnen een project heb je ongeveer veertig specialisten die elk hun eigen kunstje doen. Je kunt het zien als een kaartenhuis; wanneer één schakel wegvalt, stort de hele boel in. Als al die partijen beter leren samenwerken, nemen de productiviteit en kwaliteit, die in de bouw veel te laag zijn, vanzelf toe. Brugfunctie De logistiek coördinator kan een brugfunctie vervullen in de snel veranderende (bouw)wereld. De omgeving verandert snel, maar de sector verandert niet mee. Tot voor kort werd zeventig procent van de woningen in de wei gebouwd, zoals Leidsche Rijn in Utrecht. De bouwprojecten van nu vinden echter hoofdzakelijk plaats in de stad. In tegenstelling tot vroeger bouw je nu ineens in een heel complexe omgeving. Hoe organiseer je de com municatie met bewoners bij binnenstadsprojecten? Het is niet meer een paar hekken eromheen, een keet en gáán. Soms heb je geen bouwplaats, zoals bij de verbouwing van Rotterdam CS. Dan moeten de vervoersstromen van de bouwmaterialen goed worden gestroomlijnd. Nu houdt de toelevering op bij de poorten van de bouwplaats. Mijn advies is: kijk even een paar meter verder, die bouwplaats op. Nou het toch over vervoersstromen gaat: De logistiek in de bouwsector is over het algemeen slecht geregeld. Het bouwverkeer zorgt voor de helft van de files in Nederland. Vrachtwagens rijden halfleeg rond, omdat er veel te vaak sprake is van paniekbestellingen door een slechte procesbeheersing. Ook wordt veel energie verspild aan bonnetjes, facturen en offertes. Bouwen is een ongelooflijke papierwinkel geworden. Dat kan in deze digitale tijd toch veel efficiënter? 16 Regisseur gezocht! Veel bouwprojecten zijn volgens Pries als een slecht orkest. Iedereen toetert op zijn eigen instrument en het geheel klinkt nergens naar, want er is geen dirigent die de boel in het gareel houdt. De bouwmaterialenhandel kan die coördinatie- of dirigentenrol voor een deel op zich nemen. Daarvoor moeten partijen in de toelevering wel uit hun schulp kruipen. Creëer bijvoorbeeld de functie van logistiek coördinator. De bouwmaterialenhandel is ook de aangewezen partij om tijdens bouwprojecten met bijvoorbeeld een wethouder of brandweercommandant afspraken te maken over logistiek en overlast. Al de energie die nu verloren gaat door miscommunicatie tussen de vele bouwpartijen en de overheden, kan zo ergens anders voor gebruikt worden. Gedragsverandering Er ligt voor de toelevering dus een rol om een voorloper te worden in het managen van de bouwplaats in al zijn facetten. Daarnaast wil de toelevering graag een meer industriële benadering van bouwen invoeren. Dat is volgens Pries hard nodig, willen de faalkosten dalen en de productiviteit stijgen: Bouwen moet veel meer assembleren worden. We bouwen in Nederland woningen per jaar, en daarvan lijken op elkaar. Waarom wordt dan steeds op alle niveaus het wiel opnieuw uitgevonden? Uiterlijk kun je best verschillende huizen bouwen, maar zorg dan wel voor bijvoorbeeld een standaardvloerdikte. Het gevolg is dat leveranciers van binnenwanden hun producten verreweg kunnen versimpelen. Dat is veel efficiënter. De traditionele werkvoorbereiding en inkoop zijn grote bottlenecks in de bouwsector, stelt Pries. Niet

17 Logistiek een beperkte technische vooruitgang, maar de behoudende cultuur belemmert innovatie. Een belangrijke uitdaging van de bouw is de zachte kant van de zaak, ofwel het gedrag, te veranderen. Ook hier kan de toelevering een sleutelrol spelen. Hiervoor zijn wél structurele gedragsveranderingen nodig. Dat kan m in kleine dingen zitten. Begin vóór een grootschalig project bijvoorbeeld eens met een behoorlijke kennismaking. Een goede samenwerking begint met onderling vertrouwen. En vertrouwen begint met elkaar kennen, niet alleen als functionaris, maar ook als mens. Een goed team kan elk project aan; een slecht team zal elk project verprutsen. Ingebakken gedrag is echter moeilijk te veranderen. Bouwers hebben aan de voordeur met opdrachtgevers allerlei nieuwe samenwerkingsvormen opgesteld (bouwteam, D&C), maar aan de achterdeur wordt de toelevering nog steeds ouderwets op prijs geselecteerd. Ook voor de samenwerking tussen bouw en toelevering moeten we andere businessmodellen opstellen. Beter onderwijs Om al die (structurele) veranderingen mogelijk te maken, moet je ergens beginnen. Pries ziet het onderwijs als een goed startpunt. Mede daarom is hij sinds dit jaar lector Nieuwe Cultuur In De Bouwketen bij Hogeschool Utrecht. Managers hebben veel te veel te zeggen in het onderwijs. Zorg ervoor dat niet de managers, maar de docenten weer de kern voor vernieuwing worden. De crux daarbij is een betere relatie met de bouwpraktijk. We moeten ervoor zorgen dat het onderwijs meer naar buiten gaat en dat de bedrijven dichter bij het onderwijs komen te staan. Structuur versus cultuur Bij vernieuwing is cultuur erg belangrijk. In de bouw is sprake van een technisch paradigma. Bouwers zijn techneuten, en je maakt pas carrière als je gedrag lijkt op het gedrag van je baas; daardoor verandert er niks. Techneuten zijn typische structuurdenkers. En als je alleen in termen van structuur denkt, verandert er niks. Je moet ook aandacht besteden aan cultuur. Hoe werk je beter met elkaar samen? Hoe krijg je vertrouwen? Hoe word je een beter team? Wat willen klanten eigenlijk? De toelevering heeft veel te bieden bij de oplossing van deze vraagstukken. Daar is kennis over marketing en direct klantencontact namelijk in ruime mate aanwezig. TOPBOUW, een samenwerkings verband TOPBOUW is een ondernemersclub van tien grote partijen uit de toelevering, industrie en handel, zoals CRH en Raab Karcher. Deze club is in het leven geroepen om de toelevering beter te organiseren én om een tegenwicht te bieden tegen conservatieve krachten in de bouwketen. Pries: Met TOPBOUW gaan we zaken doen en aanpakken en er niet eindeloos over vergaderen. Ik heb veel vertrouwen in deze club. Er zitten namelijk een enorme macht en drive in de toelevering. Zo n 75% van de vernieuwing in de bouw komt vanuit de toelevering. De toelevering moet leren dat meer te gelde te maken. 17

18 Veiligheid Zes goed bezochte afdelingsvergaderingen in oktober en november met als thema Bedrijfsveiligheid maakten het écht duidelijk: het onderwerp veiligheid op de werkvloer staat op de agenda in de branche. Dit is echter nog maar het begin, als het aan Veiligheidskundige Hans Clemenkowff ligt. Hij was verantwoordelijk voor de invulling van de vergaderingen en is dagelijks bezig met het optimaliseren van de veiligheid op de werkvloer van afzonderlijke bedrijven. Zijn conclusie: de bouwmaterialenbranche ziet het belang ervan, maar kan nog meer concrete actie ondernemen. Branche aan de slag met veiligheid op de werkvloer Bedrijfsongeval? Dat is reclame die je niet wilt Onlangs nog kwam Clemenkowff bij een bedrijf over de vloer, waar de eigenaar hem trots vertelde dat er al 40 jaar geen ongeval meer had plaatsgevonden. Prima uiteraard. Maar zo n instelling is eigenlijk des te gevaarlijker, legt hij uit. Dan ga je berusten en word je minder alert. En ja, dan wordt de kans op een bedrijfsongeval juist groter. Voor alle duidelijkheid: een ongeval voorkomen kan nooit, legt Clemenkowff uit. Uitstellen en beheersen, daar gaat het om, vertelt hij. Ik help bedrijven hun eventuele risico s in beeld te brengen. Daar kunnen ze dan meteen verder mee aan de slag. Want als er een bedrijfsongeval plaatsvindt en je gaat je dan bedenken wat je moet doen, ben je te laat! Gevolgen De gevolgen kunnen groot zijn, weet Clemenkowff. En nog lang niet alle bedrijven in de branche beseffen dat voldoende. Welke eigenaar zit er op te wachten om de pers te woord te staan wanneer er een ongeluk plaatsvindt op je werkvloer? Niemand volgens mij, maar daar krijg je dan wel mee te maken. In het geval van een dodelijk ongeluk binnen je bedrijf hoef je absoluut geen reclame meer te maken, iedereen kent je bedrijf. Maar dat is de reclame die je natuurlijk niet wilt. Hoe meer mensen er in een bedrijf rondlopen, hoe groter het risico dat er ooit iets gebeurt. Volgens de meest recente cijfers kende de bouwmaterialenbranche vorig jaar ongeveer dertig ongevallen, waarbij één dode viel. Clemenkowff Al jarenlang kent deze branche een betrekkelijk laag aantal ongevallen. Da s mooi, maar waarschijnlijk ook de reden waarom men vergeleken

19 Veiligheid met andere branches minder met het onderwerp bezig is. Elk bedrijf zoekt het een beetje zelf uit en er wordt weinig onderling over gesproken. Daarin komt nu overigens wel verandering. En dat is alleen maar goed. Want tijdens de afdelingsvergaderingen werd wel duidelijk dat zaken als een goed Bedrijfhulp verleningsbeleid en een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) voor nog lang niet alle aanwezigen duidelijk zijn. HIBRIE Toch hoeft het allemaal niet zo ingewikkeld te zijn. Als bedrijf je zaakjes wat dat betreft goed op orde hebben, hoeft helemaal niet veel tijd en geld te kosten. Allereerst: er zullen altijd risico s blijven, benadrukt Clemenkowff. Wat je kunt doen is proberen die te beheersen. Je eventuele risico s in kaart brengen. Daar zijn diverse instrumenten voor. De HIBRIE bijvoorbeeld, de branchegerichte RIE die door Hibin is ontwikkeld. Aan de hand van dit digitale hulpmiddel scan je het bedrijf op eventuele pijnpunten. Vervolgens kun je daar zelf mee verder aan de slag, maar je kunt er ook voor kiezen om een Veiligheidskundige in te huren. Wil je er het meeste voordeel uit halen, dan is dat laatste de beste optie. Want ga je zelf aan de slag en wil je het écht goed doen, dan ben je toch al snel een dag of vier bezig. Terwijl een Veiligheidskundige het in één dag voor je op orde heeft. En het kostenplaatje? Dat is moeilijk in één bedrag te vangen, verduidelijkt Clemenkowff. Dat hangt ook af van de grootte van de onderneming en de activiteiten die je uitvoert. Heb je bijvoorbeeld een werkplaats? Heb je geïnvesteerd in de opleiding van je mensen? Hoe kleiner het bedrijf en hoe beter je organisatie, des te sneller ik klaar ben. Wanneer je als klein bedrijf gemiddeld één dag per jaar besteedt aan bedrijfsveiligheid ben je een heel eind. Stel: je hebt er tien jaar geen aandacht aan besteed, dan heb ik gemiddeld ook tien dagen nodig om de zaak op orde te krijgen. Je zult als bedrijf nooit kunnen zeggen: nu heb ik alles perfect voor elkaar. Dat zeg ik niet om mijn portemonnee te spekken. Maar denk ook eens aan zaken als wetgeving. Die kan bij wijze van spreken volgende week worden aangepast en het kan je als werkgever volledig ontgaan. Een Veiligheidskundige houdt het voor je bij. Uiteindelijk levert het je vooral voordelen op waarvan je pas beseft dat ze belangrijk zijn wanneer je te maken zou krijgen met een ongeluk. En geloof me: dat wil je echt niet. Waar kun je op letten? Wat zijn concrete zaken om te checken als het gaat om bedrijfsveiligheid? Stellingen borgen Oude stellingen afbreken Lege pallets veilig opslaan en op tijd afvoeren Zorg dat iemand die ervoor verantwoordelijk is regelmatig rondjes loopt over de bedrijfsvloer Let ook op klanten op de werkvloer. Spreek ze aan wanneer ze zich niet aan de veiligheidsregels houden Zorg dat het laden en lossen zo veilig mogelijk verloopt Creëer looppaden in het magazijn Zorg dat de Bedrijfshulpverlener op tijd wordt bijgeschoold Hibin Zorg biedt ondersteuning! Wat zijn concrete zaken om te checken als het gaat om bedrijfsveiligheid? Hibin Zorg biedt alle benodigde informatie over bedrijfsveiligheid en concrete hulp voor diegene die met het onderwerp aan de slag wil. Op is alles te vinden over het opstellen van een eigen standaardrisico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en een goed Bedrijfhulpverleningsplan. Ook is hier de HIBRIE te downloaden. Wie meer wil weten, of concrete ondersteuning wil kan ook direct contact opnemen met Hibin Zorg ( ). 19

20 Veiligheid Dodelijke bedrijfsongevallen Het aantal bedrijfsongevallen in Nederland wordt geschat op per jaar. Elke week valt wel ergens een dode te betreuren als gevolg van een bedrijfsongeval. De afgelopen tien jaar schommelde het aantal doden als gevolg van een bedrijfsongeval tussen 64 en 126 per jaar. Bij een derde van deze ongevallen blijkt een transportmiddel betrokken, zoals vrachtwagens, heftrucks, kranen of shovels. Het risico op een arbeidsongeval is in de bouw ruim twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. Van alle werkenden kreeg in ,8% een bedrijfsongeval. In de bouw was dat 4%. Alhoewel er over het algemeen meer aandacht is voor veiligheid, zijn er ook factoren die de risico s doen toenemen. Ten behoeve van een Risk Management Seminar brachten deskundigen van ABN AMRO die ontwikkelingen in beeld. Ten aanzien van de bouw als geheel kwamen zij tot de volgende top 4: snelheid bouwen neemt toe/(te) veel mensen op de werkplaats; hoger bouwen; lastige werkomstandigheden; toename extreme weersomstandigheden. Vanuit riskmanagement ziet ABN AMRO vooral een toename van het risico op vervolgschade als gevolg van een hogere claimbewustheid bij werknemers en opdrachtgevers. 20

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015:

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015: Pensioen blad voor ondernemers april 2015 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 wat vinden we van ons pensioenfonds 4 Premie in 2015: pensioenpremie blijft gelijk 5 Welk pensioenloon

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #11 juni 14 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Bereid je tijdig voor op je pensioen Uw pensioenoverzicht: weet hoe u er voor staat

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening

Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening Marktvisie Finance Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening Marktvisie > Finance 3 Inleiding In de financiële dienstverlening zullen de komende jaren mede onder invloed van de digitalisering

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Een eeuw innovatie in de bouw De specifieke rol van de handel en toelevering. Frens Pries, directeur Balance&Result Peter van Heijgen, directeur HIBIN

Een eeuw innovatie in de bouw De specifieke rol van de handel en toelevering. Frens Pries, directeur Balance&Result Peter van Heijgen, directeur HIBIN Een eeuw innovatie in de bouw De specifieke rol van de handel en toelevering Frens Pries, directeur Balance&Result Peter van Heijgen, directeur HIBIN De bouw staat te boek als een weinig innovatieve, conservatieve

Nadere informatie

Krijg grip op verzuim

Krijg grip op verzuim Aon Risk Solutions Health & Benefits Corporate Wellness Krijg grip op verzuim Aon verzuimadvies Risk. Reinsurance. Human Resources. Krijg grip op verzuim Er zijn verschillende redenen waarom het belangrijk

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

Krijg grip op verzuim

Krijg grip op verzuim Aon Hewitt Krijg grip op verzuim Aon verzuimadvies Risk. Reinsurance. Human Resources. Krijg grip op verzuim Er zijn verschillende redenen waarom het belangrijk is dat u uw verzuimproces goed heeft ingericht.

Nadere informatie

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld,

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, heeft wel de toekomst. Over vijf jaar zal één op de vijf bouwwerken in Nederland volgens een concept gebouwd worden. Wat is dat en wat betekent het voor

Nadere informatie

OWASE Pensioenforum 26 juni 2013. 3 juli 2013 OWASE. Welkom. bij

OWASE Pensioenforum 26 juni 2013. 3 juli 2013 OWASE. Welkom. bij Welkom OWASE Pensioenforum 26 juni 2013 OWASE 3 juli 2013 bij Pensioenfonds en solidariteit: één voor allen, allen voor één! www.owase.nl PFO20130626/20130703 2 Programma Pensioenforum De bedoeling van

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #10 januari 14 1 Wat komt er op ons af? Dekkingsgraad stabiel Alle pensioenen omhoog 2 Tijdelijke pensioenregeling 1 jaar verlengd 3 Anw-hiaatpensioenregeling

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Natuurlijk vinden wij overzicht over onze financiën belangrijk. Maar andere zaken lijken altijd nog veel belangrijker. Bovendien vinden wij het

Natuurlijk vinden wij overzicht over onze financiën belangrijk. Maar andere zaken lijken altijd nog veel belangrijker. Bovendien vinden wij het Grip op later 2 Natuurlijk vinden wij overzicht over onze financiën belangrijk. Maar andere zaken lijken altijd nog veel belangrijker. Bovendien vinden wij het moeilijk. Hoe krijg je overzicht? En áls

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u een aantal vragen over uw plannen voor scholing en duurzame inzetbaarheid van uw personeel over de periode 2014 tot 2016.

Hierbij ontvangt u een aantal vragen over uw plannen voor scholing en duurzame inzetbaarheid van uw personeel over de periode 2014 tot 2016. 1. Introductie Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u een aantal vragen over uw plannen voor scholing en duurzame inzetbaarheid van uw personeel over de periode 2014 tot 201. Uw antwoorden op deze vragen

Nadere informatie

PENSIOENBAROMETER 2012 Onderzoek van GfK Panel Services in opdracht van Montae

PENSIOENBAROMETER 2012 Onderzoek van GfK Panel Services in opdracht van Montae PENSIOENBAROMETER 2012 Onderzoek van GfK Panel Services in opdracht van Montae Op macroniveau begrijpt de grote meerderheid van de Nederlandse werknemers dat ingrepen in het pensioenstelsel noodzakelijk

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Onze Nieuwe cursus Paro-preventieassistent

Onze Nieuwe cursus Paro-preventieassistent In deze uitgave: In deze nieuwsbrief DentalFlash de nieuwe cursus Paro-preventieassistent, zorg goed voor je lichaam, de veiligheid op de werkvloer in het geding, Sandra Schrijft en veel geslaagde cursisten.

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Pensioenbeleving deelnemers Stichting BMS Pensioenfonds. april 2011. 2010 Towers Watson. All rights reserved.

Onderzoeksresultaten. Pensioenbeleving deelnemers Stichting BMS Pensioenfonds. april 2011. 2010 Towers Watson. All rights reserved. Onderzoeksresultaten Pensioenbeleving deelnemers Stichting BMS Pensioenfonds april 2011 2010 Towers Watson. All rights reserved. Inhoud Context onderzoek Samenvatting Resultaten Communicatiemiddelen Uniform

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 12 > JAARGANG 8 > SEPTEMBER 2011 inhoud > De financiële situatie bij pensioenfondsen [p.1] Pensioenleeftijd 65 jaar, wat als ik eerder

Nadere informatie

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Extra uitleg en Q&A Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Wat is pensioen? Tekst uit het filmpje Wist je dat je nu waarschijnlijk al pensioen opbouwt? Een klein

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Vragenlijst cao ENCI Mei 2015

Vragenlijst cao ENCI Mei 2015 Vragenlijst cao ENCI Mei 2015 Geef s.v.p. per aandachtspunt met een cijfer aan hoe je denkt over het betreffende voorstel: heel erg belangrijk : 3 punten minder belangrijk : 2 punten onbelangrijk : 1 punt

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Zaken die niet meer zo zeker zijn

Zaken die niet meer zo zeker zijn Een goed gesprek over Zaken die niet meer zo zeker zijn Met u praten wij vaak over zekerheid. Dat is namelijk ons vak: het organiseren van uw zekerheid. Dat kan op vele manieren. Bijvoorbeeld door verstandig

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Resultaten nationaal onderzoek over duurzame inzetbaarheid 2016

Resultaten nationaal onderzoek over duurzame inzetbaarheid 2016 Resultaten Nationaal Onderzoek Over 2016 inzetbaarheid: de basis is gelegd inzet staat op de strategische agenda van het management bij de helft van de Nederlandse bedrijfsorganisaties. Dit blijkt uit

Nadere informatie

You never walk alone. Backoffice. maatwerkoplossingen samenwerken/websitemodules schadeafhandeling

You never walk alone. Backoffice. maatwerkoplossingen samenwerken/websitemodules schadeafhandeling You never walk alone Backoffice maatwerkoplossingen samenwerken/websitemodules schadeafhandeling De eerste! Interview met Henk den Uil Ja, het is al bijna 15 jaar geleden, zegt Henk den Uil. Henkie voor

Nadere informatie

Wanneer ga jij met pensioen?

Wanneer ga jij met pensioen? Wanneer ga jij met pensioen? Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 AOW-gerechtigde leeftijd... 4 1.1 Algemeen... 4 1.2 Verhoging van 65 naar 67... 4 1.3 Verdere verhoging op basis van de levensverwachting...

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

1 Inleiding. Wanneer ga jij met pensioen Versie: 4 17-07-2015 Pagina: 3 van 7

1 Inleiding. Wanneer ga jij met pensioen Versie: 4 17-07-2015 Pagina: 3 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 AOW-gerechtigde leeftijd... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2 Verhoging van 65 naar 67... 4 2.3 Verdere verhoging op basis van de levensverwachting... 4 3 Pensioenleeftijd... 6 3.1

Nadere informatie

Online leren dat is wat we willen! Online trainingen overtuigend op nummer 1-positie in Nederland GoodHabitz

Online leren dat is wat we willen! Online trainingen overtuigend op nummer 1-positie in Nederland GoodHabitz Online leren dat is wat we willen! Online trainingen overtuigend op nummer 1-positie in Nederland. 2016 GoodHabitz Over het onderzoek Populatie: 960 respondenten in de leeftijd van 25 t/m 55 jaar met een

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Pensioencommunicatie start bij de werkgever

Pensioencommunicatie start bij de werkgever Pensioencommunicatie start bij de werkgever Artikel Senior adviseur collectieve pensioenen J. Arts (Pon) Pensioencommunicatie start bij de werkgever Welke maatregelen kan de werkgever nemen om het pensioenbewustzijn

Nadere informatie

UW BELANG BEPAALT ONZE KOERS

UW BELANG BEPAALT ONZE KOERS De formule waar úw belangen centraal staan! UW BELANG BEPAALT ONZE KOERS Uw belang, VAKGARAGE, het énige echt onafhankelijke concept. Er zijn veel garageconcepten in Nederland. Toch is er maar één echt

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 Pensioen voor pensioengerechtigdenblad maart 2016 WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 BELEGGEN

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

Economische crisis tbv Koninklijke Hibin. 8 juni 2009 Gerwin Sjollema Managing Consultant Kitty Joosten Project Manager

Economische crisis tbv Koninklijke Hibin. 8 juni 2009 Gerwin Sjollema Managing Consultant Kitty Joosten Project Manager Economische crisis tbv Koninklijke Hibin 8 juni 2009 Gerwin Sjollema Managing Consultant Kitty Joosten Project Manager 1 Inhoud Onderzoeksbevindingen Conclusies 2 Onderzoeksbevindingen 3 Ervaring van gevolgen

Nadere informatie

Professionaliseren in de praktijk

Professionaliseren in de praktijk Professionaliseren in de praktijk Hoe weet u wat uw personeel aan scholing nodig heeft? Hoe sluiten de opleidingen bovendien aan bij de ontwikkeling van uw organisatie en de branche? Hibin Opleidingen

Nadere informatie

NRC Carrière Monitor Scan 2: belonings- en verdiencomponenten

NRC Carrière Monitor Scan 2: belonings- en verdiencomponenten NRC Carrière Monitor Scan 2: belonings- en verdiencomponenten Jan de Werker 19 september 2015 Disclaimer Copyright 2015 Alle rechten voorbehouden. Dit rapport, evenals de analyses die er aan ten grondslag

Nadere informatie

Einde in zicht voor de VUT

Einde in zicht voor de VUT Einde in zicht voor de VUT 11 0 Drs. J.L. Gebraad en mw. T.R. Pfaff Publicatiedatum CBS-website: 1 september 2011 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** =

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2010 Algemeen Mijnwerkersfonds Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd Door de huidige dekkingsgraad en de onzekere economische omstandigheden heeft het bestuur, na advies van

Nadere informatie

Hou de vaart erin. Met verzuimspecialist Gezond Transport.

Hou de vaart erin. Met verzuimspecialist Gezond Transport. Hou de vaart erin. Met verzuimspecialist Gezond Transport. Gezond Transport: dé verzuimspecialist voor transport en logistiek. Uw bedrijf werkt op het gebied van transport en logistiek en u bent op zoek

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Verkort jaarverslag PHI 2010

Verkort jaarverslag PHI 2010 Verkort jaarverslag PHI 2010 uitgave van stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de houtverwerkende industrie Voorwoord 2010 was een roerig jaar. Ook voor Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houtverwerkende

Nadere informatie

Afschrijven of juist investeren? Welke rol hebben O&O fondsen bij langer doorwerken?

Afschrijven of juist investeren? Welke rol hebben O&O fondsen bij langer doorwerken? Afschrijven of juist investeren? Welke rol hebben O&O fondsen bij langer doorwerken? In de eerste bijeenkomst van het Platform O&O op 18 mei jl. in Zaltbommel, is aandacht besteed aan het thema langer

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Herstelplan. In dit nummer. oktober 2015. Waar ging het ook alweer over?

Nieuwsbrief. Herstelplan. In dit nummer. oktober 2015. Waar ging het ook alweer over? Nieuwsbrief oktober 2015 Herstelplan In de nieuwsbrieven van juli (over o.a. het nieuwe Financieel ToetsingsKader nftk ) en augustus 2015 (over beleggen) informeerden we u al eerder over de eisen die De

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Uw pensioen in onzekere tijden

Uw pensioen in onzekere tijden Uw pensioen in onzekere tijden Stichting Pensioenfonds 1 Inleiding Dekkingsgraad per 31 december 2011 is 83,7%. Het pensioenfonds loopt (ver) achter op herstelplan. Voorlopig kortingsbesluit is noodzakelijk.

Nadere informatie

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

Wat het pensioen betreft zijn er vier situaties te onderscheiden.

Wat het pensioen betreft zijn er vier situaties te onderscheiden. Loon en pensioen in 2009 In januari 2009 verandert er veel in de Dierenartspraktijken wat de arbeidsvoorwaarden betreft. Vandaar dat we de zaken op een rij zetten. We beginnen met het pensioen en in het

Nadere informatie

OndernemersPlan. Amersfoortse OndernemersPlan. De Inkomensverzekeraar voor ondernemers

OndernemersPlan. Amersfoortse OndernemersPlan. De Inkomensverzekeraar voor ondernemers OndernemersPlan Amersfoortse OndernemersPlan De Inkomensverzekeraar voor ondernemers De Amersfoortse maakt ondernemen een stuk relaxter Als zelfstandig ondernemer of werkgever wilt u uzelf, uw bedrijf

Nadere informatie

3 Hoe pensioenbewust zijn we?

3 Hoe pensioenbewust zijn we? 3 Hoe pensioenbewust zijn we? Door verschillende instanties en bedrijven wordt onderzoek gedaan naar het pensioenbewustzijn van burgers, hun houding tegenover pensioen en de kennis die zij hebben van (hun)

Nadere informatie

De resultaten van de deelnemersenquête DNB & DNB Pensioenfonds. mei, 2014

De resultaten van de deelnemersenquête DNB & DNB Pensioenfonds. mei, 2014 De resultaten van de deelnemersenquête DNB & DNB Pensioenfonds mei, 2014 1 Beste DNB er Hartelijk dank voor jouw deelname aan en/of interesse in dit deelnemersonderzoek onder (ex)werknemers van DNB. Van

Nadere informatie

Wijzer over uw pensioen. In 12 antwoorden

Wijzer over uw pensioen. In 12 antwoorden Wijzer over uw pensioen In 12 antwoorden Pensioen. Geen gemakkelijk onderwerp als u er niet regelmatig mee bezig bent. En toch is het belangrijk. Want er komt een moment dat uw pensioen uw inkomen is.

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING 1- Waarom heeft het ABP een herstelplan opgesteld? ABP is, evenals vele andere pensioenfondsen, zwaar geraakt door de crisis op de financiële

Nadere informatie

Jaarbericht Terugblikken en vooruitkijken. delta lloyd pensioenfonds

Jaarbericht Terugblikken en vooruitkijken. delta lloyd pensioenfonds delta lloyd pensioenfonds Jaarbericht 2010 Terugblikken en vooruitkijken In dit Jaarbericht leest u wat er in 2010 bij het pensioenfonds gebeurde. We gaan wat dieper in op onze beleggingen en andere financiële

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor het levensmiddelenbedrijf

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor het levensmiddelenbedrijf Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor het levensmiddelenbedrijf 00001 Behandeld door Doorkiesnummer Ons kenmerk Klant Contact Center 088 008 40 04 Onderwerp brief aan uw werknemers inzake VPL-regeling

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Verzekeringen Makelaardij Hypotheken Pensioenen Employment Benefits Bankzaken. Vrieling Adviesgroep. Gewoon beter. vrieling.

Verzekeringen Makelaardij Hypotheken Pensioenen Employment Benefits Bankzaken. Vrieling Adviesgroep. Gewoon beter. vrieling. Verzekeringen Makelaardij Hypotheken Pensioenen Employment Benefits Bankzaken Vrieling Adviesgroep Gewoon beter vrieling adviesgroep Vrieling Adviesgroep Enthousiast Onafhankelijk Betrokken Creatief Integer

Nadere informatie

Informatie over EthicsPoint

Informatie over EthicsPoint Informatie over EthicsPoint Melden algemeen Beveiliging en vertrouwelijkheid van meldingen Tips en beste praktijken Informatie over EthicsPoint Wat is EthicsPoint? EthicsPoint is een uitgebreid en vertrouwelijk

Nadere informatie

Nieuwsbrief Arbeidsrecht > 2010 6 5 november 2010

Nieuwsbrief Arbeidsrecht > 2010 6 5 november 2010 Nieuwsbrief Arbeidsrecht > 2010 6 5 november 2010 In deze uitgave Handreiking voor thuiswerken Arbeidsinspectie mag bij onderbetaling administratie in beslag nemen Subsidie voor meer bewustzijn arbeidsrisico

Nadere informatie

Maart 2014. Ik ga later niet op de bank zitten. pagina 6. Meer inzicht in uw pensioen. pagina 4. Wat is het UPO? pagina 8

Maart 2014. Ik ga later niet op de bank zitten. pagina 6. Meer inzicht in uw pensioen. pagina 4. Wat is het UPO? pagina 8 Pensioen krant Maart 2014 Ik ga later niet op de bank zitten pagina 6 Meer inzicht in uw pensioen pagina 4 Wat is het UPO? pagina 8 Pensioenheld Dromen doen we allemaal Brayen Verbond (39 jaar) is projecteider

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

WAT MAAKT EEN ONDERNEMER GELUKKIG? NOU, GELD IN ELK GEVAL NIET

WAT MAAKT EEN ONDERNEMER GELUKKIG? NOU, GELD IN ELK GEVAL NIET TEKST: JUDITH KATZ, KARIN BOJORGE ILLUSTRATIE EN INFOGRAPHICS: MAREN BRUIN FORUM-ONDERZOEK WAT MAAKT EEN ONDERNEMER GELUKKIG? NOU, GELD IN ELK GEVAL NIET Wat vinden ondernemers nou het leukste aan het

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

Allianz Arbeidsongeschiktheids-

Allianz Arbeidsongeschiktheids- Allianz Inkomensverzekeringen Nederland Schadeverzekering N.V. Allianz verzekeringen Wagenparkmanagement Arbeidsongeschiktheids- Zekerheid over uw eigen inkomen Waarom een arbeidsongeschiktheidsverzekering?

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal

Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal Onderwerpen 3 februari 2016 Schade door terrorisme en uw verzekering Hoogte pensioen wordt meer uw eigen risico Voorwoord Ons kantoor is gespecialiseerd

Nadere informatie

Meting september 2013

Meting september 2013 Meting september 2013 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Peil.nl Donateursvertrouwen daalt in tegenstelling tot consumentenvertrouwen

Nadere informatie

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE delen gevoel vertrouwen gevonden avontuur genieten ONDERLINGE S-GRAVENHAGE Momenten vrienden verhuizen afscheid leven huwelijk samen 2 blijdschap verrassing Verzekerde groeikracht Iedereen hoopt op een

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie