Gezondheidsmanagement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezondheidsmanagement"

Transcriptie

1 Gezondheidsmanagement Alcohol en roken Praktijkgerichte antwoorden op bedrijfsvraagstukken U aangeboden door zibb.nl Auteur: C.J. van Capelleveen

2 Inhoud: Alcohol Roken Over de auteur Alcohol Wat zijn de maatschappelijke kosten van alcoholgebruik in Nederland? Volgens een KPMG rapport uit 2001, bedragen de maatschappelijke kosten van alcoholgebruik ruim 2,5 miljard euro per jaar. Dit bedrag is opgebouwd uit de kosten die gemaakt worden door het extra beslag dat drinkers leggen op de gezondheidszorg, de monetaire tegenwaarde van productieverliezen ontstaan door arbeidsverzuim en verminderde productiviteit en de kosten die drinkers genereren bij politie en justitie. Hoe hoog zijn de ziekteverzuimkosten voor het Nederlandse bedrijfsleven door overmatig alcoholgebruik? In 1990 werden deze kosten geschat op ruim 270 miljoen euro. Hoeveel procent van de bevolking heeft problemen met alcohol? Zo n 10% van de bevolking heeft problemen met alcohol. Hoeveel procent van de werknemers in Nederland zijn probleemdrinkers? Zo n vijf procent van de werknemers in Nederland hebben problemen met alcohol. Hoeveel meer verzuimen probleemdrinkers vaker dan niet probleemdrinkers? Probleemdrinkers verzuimen zo n zes keer meer dan niet probleemdrinkers. Leidt overmatig alcoholgebruik tot een daling van de arbeidsproductiviteit? Ja, naar schatting gaat 1,25% van de brutoloonsom van een gemiddeld bedrijf verloren door alcoholgebruik. Hoeveel procent van de werknemers in de Ziektewet geeft aan problemen met alcohol te hebben? Dit is zo n 13%, en bij zelfs 5% is er sprake van ernstige problemen. Hoeveel procent van de bedrijfsongevallen hangt samen met overmatig alcoholgebruik? Zo n 30% van de bedrijfsongevallen hangt samen met overmatig alcoholgebruik. Waarop heeft overmatig alcoholgebruik, naast de gezondheid en de veiligheid, nog meer nadelig effect op het werk? Alcoholgebruik heeft naast de gezondheid en de veiligheid ook een nadelig effect op de kwaliteit van het werk, de relaties met collega s en klanten en leidt vaak tot problemen met politie en justitie. Hoeveel procent van de totale alcoholconsumptie wordt op het werk genuttigd? Zo n drie procent van de totale alcoholconsumptie. Wat is de prevalentie van alcoholgebruik vlak voor of tijdens werktijd, en aansluitend op werktijd? Uit een onderzoek uit 2003 van het IVO blijkt dat in totaal 4% van de werkende beroepsbevolking wel eens alcohol drinkt vlak voor of tijdens het werk, en 1% dit minstens een keer per week doet. Met betrekking tot het drinken van alcohol aansluitend op werktijd zien we dat 38% van de werkende beroepsbevolking dit wel eens doet, en dat zo n 12% dit minstens een keer per week doet. Per bedrijfstak blijkt dat in de horeca vaker wordt gedronken aansluitend op werktijd. Binnen de gezondheids- en welzijnszorg en het openbaar bestuur is dit minder. In welke bedrijfstakken komen de meeste probleemdrinkers voor? Uit een onderzoek uit 2003 van het IVO blijkt dat in de bedrijfstakken horeca, landbouw en visserij en cultuur en overige dienstverlening de meeste probleemdrinkers voorkomen, variërend van 8% tot 11%, terwijl in de gezondheidszorg de minste probleemdrinkers voorkomen (3%). Waarom zou een bedrijf een alcoholbeleid in moeten voeren? Argumenten voor het invoeren van een alcoholbeleid zijn: op korte termijn de aantasting van de veiligheid op het werk, de kwaliteit en de productiviteit, op de lange termijn de aantasting van de gezondheid van de werknemers en de werksfeer binnen het bedrijf. Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 2

3 Hoeveel bedrijven of instellingen hebben in 2004 een alcoholbedrijfsbeleid? Begin 2004 heeft 33% van de bedrijven een eigen alcoholbeleid. De horecasector loopt voorop met een alcoholbeleid (61%), gevolgd door de gezondheidszorg (44%) en de bouw (42%). Dit blijkt uit cijfers van TNS NIPO, in opdracht van het NIGZ. Wordt er in het alcoholbeleid van bedrijven wel voldoende aandacht besteed aan het alcoholgebruik na het werk? Onderzoeksgegevens doen betwijfelen of in het alcoholbeleid wel voldoende aandacht is besteed aan het alcoholgebruik na het werk. Gemiddeld 24% van de werkgevers geeft aan dat er na werktijd regelmatig een borrel wordt georganiseerd. Bij de middelgrote organisaties (van werknemers) is dat zelfs bij 41% van de werkgevers het geval. Welke beroepen zijn als risicoberoepen te benoemen ten aanzien van alcoholmisbruik? Specifieke risicoberoepen voor alcoholmisbruik zijn o.a. horecapersoneel, werknemers in de amusements- en alcoholindustrie, productiemedewerkers, duikers, militairen, zeelieden, managers, advocaten, artsen, journalisten, vertegenwoordigers, chauffeurs, kraandrijvers, mijnwerkers en havenwerkers. Zijn er signalen die wijzen op mogelijke alcoholproblemen bij werknemers? Ja, bijvoorbeeld een frequenter ziekteverzuim (o.a. het maandagmorgenziekteverzuim) en andere vormen van afwezigheid of te laat komen met vage excuses. Tevens een gebrek aan concentratievermogen, het vaker betrokken zijn bij (bijna) ongevallen en ongelukjes. Maar ook een lagere kwaliteit van het werk, verstoorde relaties met collega s en klanten, uiterlijke kenmerken als dranklucht, trillende handen, opgeblazen gezicht, onverzorgd uiterlijk en de melding van derden, zoals familieleden en vrienden. Zegt de wet iets over alcoholgebruik op het werk? De wetgever heeft de risico s van alcohol voor veiligheid en gezondheid onderkend en onder meer grenzen gesteld aan het maximale bloedalcoholgehalte (BAG) bij het besturen van voertuigen. Zo zijn normen opgenomen in de WegenVerkeersWet, de Luchtvaartwet en de Scheepsvaartverkeerswet. Alcoholgebruik op het werk is echter niet bij wet verboden. In het Nieuw Burgerlijk Wetboek staat wel een artikel dat als de werknemer zich ondanks waarschuwing overgeeft aan dronkenschap of ander liederlijk gedrag, er reden is voor ontslag. Een ontbinding van de arbeidsovereenkomst is alleen mogelijk wanneer er een geschreven alcoholbeleid bestaat en dit voldoende bekend wordt gemaakt en de betrokkene een reële kans heeft gehad om dit gedrag te veranderen. De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet, 1998) bevat geen specifieke bepalingen inzake alcoholgebruik. Wel biedt deze wet een algemeen kader vanwege de zorg voor veiligheid en gezondheid. De uit de Arbowet voortvloeiende RI&E en de verplichting tot een verzuimbeleid bieden enkele aanknopingspunten voor een alcoholbedrijfsbeleid. Wetten als de Wet Poortwachter, Wet Uitbreiding Loondoorbetaling Bij Ziekte (WULBZ), Premie en marktwerking bij Arbeidsongeschiktheid (PEMBA) en Wettelijke Arbeidsongeschiktheid, dringen bij werkgevers aan op het voeren van een alcoholbedrijfsbeleid. Deze wetten leggen de financiële gevolgen van ziekte en arbeidsongeschiktheid voornamelijk bij de werkgever. Een ander gegeven dat voor een alcoholbedrijfsbeleid pleit is de financiële aansprakelijkheid van werkgevers bij calamiteiten. Tenzij het alcoholbedrijfsbeleid via een CAO geregeld is, kan het beleid alleen ingevoerd worden met toestemming van de Ondernemingsraad. Bij een kleine organisatie zonder Ondernemingsraad moet een werknemersvertegenwoordiging het beleid goedkeuren. Zijn er CAO s of Reglementen die bepalingen kennen over alcoholgebruik tijdens werktijd? Ja, in de transportsector, het beveiligingswezen, stukadoors-, afbouw- en terrazzobedrijven staan er bepalingen in de CAO over alcoholgebruik tijdens werktijd. Daarnaast verbiedt het Algemeen Rijksambtenaren Reglement het bezit en gebruik van alcohol op de werkplek. Om te weten of er in de CAO van het bedrijf waar men werkzaam is bepalingen zijn opgenomen met betrekking tot alcoholbeleid, is het van belang de CAO te kennen. Wat bemoeilijkt het handhaven van een alcoholbeleid? Door de angst voor ontslag zal een werknemer proberen zijn verslaving aan alcohol te verbergen. Er heerst een taboe op verslaving, zowel bij de werknemer als de werkgever, maar ook bij de bedrijfsarts. Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 3

4 Wat zijn belangrijke aandachtspunten bij het opzetten van een risicoanalyse bij vermoedelijke alcoholverslaving van een werknemer? Een goede dossiervorming is erg belangrijk. Bij het voeren van een gesprek met de werknemers zijn de volgende punten belangrijk: Wanneer de werknemer het alcoholgebruik blijft ontkennen, respecteer dit dan, maar blijf terugkomen op het functioneren van de medewerker en de noodzaak om dit te verbeteren. Maak duidelijke afspraken tijdens het gesprek, zoals wat er moet verbeteren en op welke termijn, en leg dit ook weer vast. Geef zonodig aan dat u overleg wilt voeren met de personeelsfunctionaris of andere leden van het sociaal medisch kader. Benadruk dat het niet de bedoeling is om de werknemer kwijt te raken, maar dat u zich zorgen maakt. Wat laat de rechtbank bij ontslagaanvragen op grond van disfunctioneren als gevolg van probleemdrinken zwaar wegen? Is er een geschreven alcoholbeleid en is dit voldoende bekend gemaakt Heeft betrokkene een reële kans gehad het gedrag te veranderen (schriftelijke rapportage van de gesprekken met handtekening werknemer van belang). Wat zijn mogelijke sancties bij geconstateerd alcoholgebruik tijdens het werk? Tijdelijke schorsing Onvoorwaardelijke schorsing Boete Uitstel salarisverhoging Berisping Aantekening in Personeels Dossier Naar huis sturen (op eigen kosten) en vrije dag inleveren Bij weigering alcohol/drugstest of hulpaanbod: officiële waarschuwing Het onder invloed zijn van alcohol/drugs/medicijnen tijdens kritieke werkzaamheden: ontslag op staande voet (situatie afhankelijk) Bij overtreding wegen verkeerswet door alcohol gebruik, of niet in staat werk uit te oefenen vanwege wettelijke sanctie: schorsing of tijdelijke overplaatsing. Waar bestaat een compleet alcoholbeleid uit? Een compleet alcoholbeleid kent meerdere peilers zoals preventie (doorgaans in de vorm van regels en voorlichting over risico s en beleid), begeleiding (het bieden van hulp), correctie (toezicht op alcoholgebruik en sancties als disfunctioneren niet verandert) en evaluatie van het beleid (bijstelling activiteiten, opnieuw onder de aandacht brengen). Wat zijn mogelijke activiteiten om een alcoholbeleid in te voeren? Mogelijke activiteiten binnen een alcoholbeleid zijn: het opstellen of aanpassen van regels inzake alcoholgebruik op recepties, de disciplinaire maatregelen, het trainen van leidinggevenden, bedrijfsartsen, bedrijfsmaatschappelijk werkenden en personeelsfunctionarissen in signaleren, confronteren, motiveren, begeleiden en verwijzen van probleemdrinkers. Ook mondelinge voorlichting aan werknemers over de risico s van alcoholgebruik op het werk zijn naast schriftelijke en audiovisuele voorlichtingscampagnes een mogelijkheid. Wat zijn goede kanalen om de boodschap van het alcoholbeleid over te brengen? Werkgevers kunnen gebruik maken van de voorlichtingskanalen van het bedrijf, zoals het bedrijfsblad, het intranet, personeelsbijeenkomsten, de voorlichting aan nieuwe medewerkers en het opleidingsprogramma van het bedrijf. Wat zijn mogelijke aangrijpingspunten om elk jaar weer aandacht voor het alcoholbeleid te vragen? Denk aan incidenten binnen en buiten het bedrijf rond alcoholgebruik op het werk en daarnaast is het mogelijk alternatieve lekkere alcoholvrije drankjes te schenken in plaats van bier, wijn en sherry op recepties. Ook kan de nadelige invloed van alcohol op de gezondheid van werknemers in de voorlichting gebruikt worden of de nadelige invloed van alcohol op de sportprestaties van werknemers. Welke organisaties kunnen werkgevers helpen bij het opstellen van een alcoholbeleid? De Arbodiensten kunnen werkgevers adviseren bij het opzetten van een alcoholbeleid. Daarnaast zijn er tal van adviesbureaus die dit ook kunnen doen. Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 4

5 In hoeverre is de werkgever verantwoordelijk en aansprakelijk wanneer iemand na de vrijdagmiddagborrel op het werk met alcohol achter het stuur stapt en een ongeluk veroorzaakt met schade aan zichzelf en derden? Het is niet gebruikelijk dat een kroegbaas aansprakelijk is voor gedragingen van zijn klanten. Maar door onbeperkt te schenken laadt hij wel een zekere verantwoordelijkheid op zich. Ook tijdens de vrijdagmiddagborrel kunnen werknemers primair zelf verantwoordelijk gehouden worden voor de hoeveelheid alcohol die zij drinken. Maar het kan daarbij wel van belang zijn of de borrel in de baas zijn tijd plaatsvindt, de hoeveelheid drank die verstrekt wordt (onbeperkt?) en of de drank gratis verstrekt wordt. Dit zijn factoren die aanleiding kunnen geven tot een grotere verantwoordelijkheid van de werkgever en kan het succes van een eventuele claim niet geheel worden uitgesloten. Toch zijn er, voor zover wij weten, geen gevallen bekend waarbij een werkgever verantwoordelijk werd gehouden voor het ter beschikking stellen van drank aan het einde van de werkdag. Zijn er tips om het alcoholgebruik tijdens de vrijdagmiddagborrel in de hand te houden? Alcoholvrije alternatieven aanbieden Alcoholgebruik beperken tot externe locatie Frisdrank laten ronddelen, alcoholconsumpties bij bar afhalen Op vrijwillige basis aan het eind van de receptie een blaastest aanbieden Zorgen voor vervangend vervoer De alcoholconsumpties beperken door bonnen te gebruiken. Mag er tijdens het werk op alcohol getest worden en wie mag dat doen? Het testen op alcoholgebruik op de werkplek is omstreden, onder andere omdat het zorgt voor een verslechtering van de onderlinge verhoudingen en de sfeer op het werk en het een aantasting van de privacy van werknemers is. Verder is er nog steeds niet bewezen dat binnen bedrijven waar regelmatig wordt getest op alcohol het niveau van de veiligheid en productiviteit is gestegen. Als er al wordt getest, moet de betreffende test enkel zijn bedoeld om aan te tonen dat de betreffende werknemer op het moment van testen onder invloed verkeerde, en zo ja, in welke mate. De noodzaak tot testen kan het best worden gekoppeld aan hoe groot het risico is dat het bedrijf loopt, ingeval van een alcohol gerelateerd ongeval. Het is in dit kader dan ook belangrijk de mogelijkheid in te bouwen dat de werknemer mag weigeren deel te nemen aan een dergelijk programma, om schending van de persoonlijke vrijheid om te kiezen te voorkomen. De uitvoering van de test gebeurt door de medische afdeling of de betrokken deskundigen (bijvoorbeeld de bedrijfsarts). De NVAB (Nederlandse Vereniging van Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde) geeft in haar standpunt inzake de rol van de bedrijfsarts in het kader van alcohol- en drugsbeleid binnen ondernemingen aan dat controles waarbij de bedrijfsarts een rol speelt uitsluitend op arbeidsgezondheidskundige indicatie dienen plaats te vinden. Indien tussen de werkgever en werknemersvertegenwoordiging afspraken zijn gemaakt over steekproefsgewijze controles bij risicofuncties hoeft dit niet strijdig te zijn met het uitgangspunt van arbeidsgezondheidskundige indicatie. De geregistreerde bedrijfsarts stelt vanuit zijn professionele deskundigheid de indicatie en kan zich in voorkomende gevallen beroepen op het verschoningsrecht indien naar zijn oordeel geen arbeidsgezondheidskundige indicatie gesteld kan worden. Wat is eigenlijk het effect van alcoholtests? Geen enkel onderzoek naar de effectiviteit van testprogramma s geeft een duidelijk beeld over het nut van alcoholtests. Zo is nog steeds niet bewezen dat binnen bedrijven waar regelmatig testprogramma s worden gedraaid, het niveau van de veiligheid en productiviteit is gestegen. Bovendien is de relatie tussen het aangetoonde gebruik van een bepaald middel en de werkprestatie ook nog niet geheel duidelijk. Bij welke geledenheden kan een alcoholtest uitgevoerd worden? Voordat een werknemer wordt aangenomen. Steekproefsgewijs. Om bij het voorkomen van problemen de oorzaken te onderzoeken. Na een ongeval. Als onderdeel van een regelmatig medisch controleprogramma. Om een werknemer toe te laten tot een bepaald behandelingsprogramma. Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 5

6 Wat zijn de positieve en negatieve effecten van alcoholtest? Positieve effecten: De tests kunnen een onderdeel vormen van een totaalplan, gericht op de bevordering van de veiligheid en het verkleinen van de aansprakelijkheid voor de organisatie. De tests zouden (als onderdeel van een heel plan rond productiviteit en kwaliteit) de verzuimcijfers enigszins kunnen terugbrengen. Negatieve effecten: Een verslechtering van de onderlinge verhoudingen en de sfeer op het werk. De aandacht wordt afgeleid van reeds bestaande regels en richtlijnen. Er worden wellicht vragen gesteld over de toegankelijkheid van de aldus verkregen informatie. Belastende uitslagen kunnen zorgen voor een daling in de productie. Werknemers worden onzeker over het behoud van hun baan. Bied hulp aan en benadruk dat het niet de bedoeling is om de medewerker kwijt te raken. Maak de gang van zaken (procedure) duidelijk: hoeveel gesprekken er gevoerd gaan worden, welke werkprestaties er verwacht worden, wat zijn de maatregelen die opgelegd worden wanneer hier niet aan is voldaan. Zorg voor verslaglegging van de gesprekken, en gebruik die om na te gaan of de afspraken worden nageleefd. Afhankelijk van het beleid en instemming van de OR kunnen er sancties gesteld worden, als deze maar goed gecommuniceerd worden. Zijn er voorbeelden van sectoren waar een alcoholbeleid goed is opgepakt? Ja, BGZ wegvervoer heeft een stappenplan ontwikkeld voor het wegvervoer. Deze brochure heet Beroepscode 0,0 promille: alcoholvrij werken in het wegvervoer. Voor de beroepschauffeurs is het programma De onzichtbaare Bijrijder ontwikkeld. Meer informatie hierover is te vinden op de website Wat zijn enkele testmethoden en technieken? ademtest: Geschikt voor doorlichting en het bevestigen van eerdere vermoedens. Voordeel: alle ademtests geven een direct resultaat te zien. urineonderzoek: Op deze manier kan de aanwezigheid van bijna elk middel getest worden. De testresultaten hebben altijd een hoge betrouwbaarheid. Het kost wel enige tijd voordat de resultaten bekend zijn. bloedtest: Dit is de beste en meest betrouwbare testmethode. Wat kunnen sancties zijn als een werknemer (stiekem) alcohol gebruikt onder werktijd en hij wordt betrapt? Van belang is een tweesporen aanpak: Confronteer de werknemer met de feiten, slechte werkprestaties, observaties van drankgebruik en wat dit voor het werk en de sfeer betekent. Vaak ontkent de betrokkene het alcoholgebruik, ga dan niet teveel in discussie, maar stel duidelijke eisen. Welke organisaties kunnen werkgevers helpen bij het opstellen van een alcoholbeleid? De Arbodiensten, maar ook GGD en kunnen werkgevers adviseren bij het opzetten van een alcoholbeleid. Daarnaast zijn er adviesbureaus die dit ook kunnen doen, een voorbeeld hiervan is Stichting De Hoop. Wat zijn informatiebronnen over alcohol en werk? Stappenplan Sterke drank, zwak werk. NIGZ-Werk NVAB-standpunt inzake de rol van de bedrijfsarts in het kader van Alcohol- en Drugsbeleid binnen ondernemingen. NVAB, oktober Alcohol en werk 2000: een herhalingsonderzoek naar de stand van zaken met betrekking tot het alcoholbeleid in bedrijven in Nederland anno Drs. R. Spijkerman, An.N. van den Ameele. Arbeidsinspectie, oktober Brochure Alcohol en werk: wel of niet testen. NIGZ-Werk. April Artikel over de vrijdagmiddagborrel, NIGZ-Werk Onderzoeksrapportage Alcohol en Werk. Drs. Merel Schutte, Dr. Regina J.J.M. van den Eijnden, Prof. Dr. Ronald A. Knibbe. IVO, Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 6

7 TNS Nipo. Onderzoek gezondheidsbevordering op de werkplek Roken Hebben werknemers recht op een rookvrije werkplek? Ja, op 1 januari 2004 is het recht op een rookvrije werkplek in werking getreden. Werkgevers zijn nu verplicht om ervoor te zorgen dat werknemers kunnen werken zonder hinder of overlast te ondervinden van tabaksrook. Het maakt daarbij niet uit of de werknemer bij de overheid of in het bedrijfsleven werkt. Heeft deze verplichting effect gehad op het rookbeleid in bedrijven? Ja, uit onderzoek van FNV Bondgenoten onder leden van ondernemingsraden blijkt dat in vier op de vijf bedrijven het rookbeleid is aangepast. Wat is de schatting van het aantal werknemers dat nu tegen tabaksrook beschermd wordt op de werkplek? Volgens onderzoek van FNV Bondgenoten wordt ongeveer zeventig procent van de werknemers die niet roken beschermd tegen tabaksrook op het werk. Zijn er ook bedrijven die nog helemaal geen rookbeleid hebben ingevoerd? Uit onderzoek van FNV Bondgenoten van april 2004 blijkt dat zo n 7% van het totaal aantal ondervraagde bedrijven nog helemaal geen rookbeleid heeft opgesteld. Hoe ver reikt het begrip 'werkplek' in de nieuwe Tabakswet? Het recht op een rookvrije werkplek beperkt zich niet tot werkkamers maar omvat ook trappen, hallen, gangen, liften, toiletten, wachtruimten, recreatieruimten, kantines en dergelijke. Een werkgever kan wel voor rokers een afgesloten rookruimte inrichten maar is daar niet toe verplicht. De definitie van een werkplek volgens de Arbowet is een plek waar iemand langer dan 2 uur per dag werkt. Of de werkplek binnen of buiten, op kantoor of in een hal is, doet niet ter zake. Ook in een fabriekshal moet een werknemer gevrijwaard worden van schadelijke sigaretten rook of andere gevaarlijke stoffen. Zijn er uitzonderingen te maken op de rookvrije werkplek? De Tabakswet voorziet in de mogelijkheid om door middel van nadere regelgeving uitzonderingen te maken op de rookvrije werkplek. Het Besluit uitzonderingen rookvrije werkplek zondert de volgende ruimten van de rookvrije werkplek uit: de voor publiek bestemde delen van horeca-inrichtingen; de voor publiek bestemde horecadelen van inrichtingen voor podiumkunsten; speelautomatenhallen; tabaksspeciaalzaken; internationaal en buitenlands personenvervoer dat aan bepaalde voorwaarden voldoet; ruimten en aanzien waarvan de werkgever geen zeggenschap over de gebruiksregels kan doen gelden; als privé aan te merken ruimten; speciale afgesloten rookruimten; de open lucht. Welke sectoren zijn uitgezonderd van deze de wetgeving rond de rookvrije werkplek? De horeca (althans de voor publiek toegankelijke delen van horecagelegenheden) was eerst uitgezonderd van de verplichting om een rookvrije werkomgeving te garanderen. Per 1 januari 2005 is het stappenplan Gewoon gastvrij ingevoerd. Hierin staan afspraken die Koninklijk Horeca Nederland gemaakt heeft met de minister van VWS. De nieuwe minister in het vierde Kabinet Balkenende is alsnog voor een snelle invoering. Voor de zorginstellingen en dagopvang is per 1 april 2006 een einde gekomen aan de gedoogsituatie bij zorginstellingen met (semi- )permanente bewoning. Er zijn drie uitzonderingen: Kleinschalige woonvormen die op 1 april 2006 nog niet in staat waren aan de Tabakswet te voldoen en voorkomen op de uitstellijst van de koepelorganisaties voor de gezondheidszorg. Op termijn (er is vooralsnog geen einddatum afgesproken) dienen deze kleinschalige woonvormen wel aan de Tabakswet te voldoen. De koepelorganisaties zullen zullen daarvoor best practices in kaart brengen en waar nodig instellingen met elkaar in contact brengen om van elkaar te leren. Opvangvoorzieningen (inclusief nachtopvang én 24- uursopvang) die op 1 april 2006 nog niet in staat waren om aan de Tabakswet te voldoen en voorkomen op de uitstellijst van de Federatie Opvang. Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 7

8 Het College bouw ziekenhuisvoorzieningen heeft een lijst aangeleverd met zorginstellingen die per 1 april 2004 nog niet aan de Tabakswet kunnen voldoen en die van het college een vergunning voor verbouwing hebben gekregen. Zolang een voorziening op een van bovengenoemde uitstellijsten voorkomt zal zij niet worden beboet door de VWA op grond van een overtreding van de Tabakswet. Welke sancties gelden er voor nalatige werkgevers? Werkgevers die tekort schieten kunnen een boete krijgen: 300 voor de eerste overtreding; 600 voor een tweede overtreding (herhaling binnen 1 jaar); voor een derde overtreding (herhaling binnen 3 jaar) voor een vierde overtreding (herhaling binnen 5 jaar na eerste overtreding). De maximale boete kan meerdere keren worden uitgedeeld. Daarna kan de betreffende handhavingsofficier in de regio van het bedrijf besluiten om het bedrijf voor de rechter te dagen. Zijn er ook sancties voor het personeel? Ja zeker. Als e Arbeidsinspectie een bedrijf heeft gecontroleerd en werknemers houden zich niet aan het rookbeleid, dan mag de werkgever de eventuele boete doorberekenen aan de betreffende werknemer(s). De directie van Philips Semiconductors Nijmegen gaat nog iets verder. Wie een eerste keer wordt betrapt met een sigaret waar dat niet is toegestaan, wordt drie dagen geschorst zonder doorbetaling van loon. Een tweede keer volgt ontslag op staande voet. Bij een geschil tussen de werkgever en werknemers beslist de Arbeidsinspectie of er wel of niet een sanctie volgt. Welke instantie voert de controles bij bedrijven uit? De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) ziet toe op naleving van Tabakswet, waarin deze regels staan. De controleurs van de Drank, Horeca en Tabakteams (DHT-teams) van de VWA voeren de inspecties uit. Met name worden eerst de klachten van werknemers die hinder of overlast ondervinden van de rook van anderen behandelt en daarnaast worden bedrijven ook steekproefsgewijs gecontroleerd. Mag er gerookt worden op een werkplek als een niet-rokende kamergenoot daarvan geen hinder heeft? Ruimer gesteld: Twee collega s delen een werkkamer. Een collega rookt en de ander niet. De niet-roker ondervindt hiervan geen hinder. De roker vraagt bezoekers ook altijd naar mogelijke hinder en handelt daarnaar. De roker rookt op de werkkamer op het moment dat de inspecteur van de Keuringsdienst van Waren langs komt. Wat zal de inspecteur doen? De roker heeft een positieve instelling tegenover niet-rokers. De nietroker heeft geen hinder. In principe mag er dus gerookt worden op de kamer, mits bezoekers van de kamer (bijv. collega s die een document of boek uit de kast nodig hebben), geen hinder ervaren van de tabaksrook, er geen cliënten op de kamer komen en er ook geen rook op de gangen komt. De inspecteur zal echter waarschijnlijk aangeven dat er beter niet gerookt kan worden op de kamer: tabaksrook blijft lang in een ruimte hangen en diffundeert eenvoudig naar andere ruimten, zoals de gang. Bezoekers en voorbijgangers van de kamer kan dan ook geen rookvrije werkomgeving geboden worden, ook al wordt er tijdelijk niet gerookt. Deze regeling schept ook onduidelijkheid, bijvoorbeeld als er een personeelswisseling in de kamer plaats vindt. Vertrekt de niet-roker en komt er een niet-roker met hinder in de plaats, dan moeten de afspraken veranderd worden. Daarnaast zullen er (dure) technische maatregelen moeten komen om bovengenoende diffusie te voorkomen. De tabaksrook kan namelijk niet afgevoerd worden met behulp van het luchtverversingssysteem, tenzij deze geen lucht recirculeert en alleen naar buiten af voert. Anders wordt de rook over het gehele gebouw verspreid. Bovendien zal er een zeer krachtige ventilatie ("orkaankracht") moeten zijn om ook te kunnen garanderen dat er geen rook op de gang komt. Praktisch gezien zal het ook zelden lukken een deur continu gesloten te houden, dit wordt snel vergeten. Tot slot wordt in de Arbowet - Artikel 3 lid 1b gesteld: gevaren en risico's voor de veiligheid of de gezondheid van de werknemer moeten in eerste aanleg zoveel mogelijk bij de bron daarvan worden voorkomen of beperkt. Voor blootstelling aan tabaksrook geldt geen veilige ondergrens. Het gevaar moet daarom primair aan de bron worden aangepakt. Een algeheel rookverbod is daartoe het meest geschikte en aangewezen middel binnen kantoorgebouwen. Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 8

9 Waarom kiezen de meeste grote organisaties voor een algemeen rookverbod (rookvrij pand) met daartoe aangewezen rookruimten? Een algemeen rookverbod betekent dat er een heldere regel is, die niet afhankelijk is van de wensen van individuele medewerkers en eventuele wisselingen in het personeelsbestand. Ook worden er op deze wijze uitzonderingen voor bepaalde werknemers, namelijk zij die alleen op een kamer zitten, voorkomen. Daarnaast kan, als het roken op de individuele kamers toegestaan is, erg moeilijk voorkomen worden dat er toch rook in algemene ruimtes komt en iedere medewerker een rookvrije werkomgeving heeft. (Goede) rookruimtes worden als "wisselgeld" gezien richting de rokers. Hiermee worden de rokers toch op een fatsoenlijke manier in de gelegenheid gesteld te roken, dit wordt namelijk door velen als een recht gezien, zonder dat zij naar buiten hoeven. Buiten roken wordt daarnaast als onwenselijk gezien, omdat het aanzicht van het gebouw op deze manier negatief beïnvloed wordt. Het instellen van rookruimtes is niet verplicht. Zijn de rokers in Nederland in de meerderheid? Nee, tweederde van de Nederlanders rookt niet. De maatschappelijke ontwikkeling en ook wetswijzigingen ten aanzien van roken gaan steeds meer in de richting van de bescherming van de meerderheid niet-rokers. Ook op de werkplek. Verzuimen rokers meer dan niet-rokers? Ja, rokers verzuimen gemiddeld vijf dagen meer dan niet-rokers. Driekwart van het ziekteverzuim is aan roken gerelateerd. Wat kost een rookbeleid per werknemer? Een rookbeleid kost gemiddeld 23 euro per werknemer. Wat kost een rokende werknemer per jaar? Uit onderzoek is gebleken dat de kosten voor een rokende werknemer gemiddeld 1.470,- op jaarbasis bedragen voor verlies aan werktijd. Uitgaande van een gemiddeld bedrijf met 250 medewerkers, waarvan 20% rookt (=50 medewerkers) en de loonkosten inclusief werkgeverslaten 20,- per uur zijn, komen de kosten voor vier rookpauzes per dag a 5 minuten, neer op 1.470,- per medewerker per jaar. Landelijk rookt echter gemiddeld 28% van de volwassenen, wat de schadepost voor de werkgever nog hoger maakt. Daarboven is een roker gemiddeld per jaar 3,5 dag meer ziek dan een niet-roker. Wat zijn de belangrijkste genoemde redenen voor het nemen van maatregelen betreffende roken op het werk? De belangrijkste genoemde redenen voor het nemen van maatregelen betreffende roken op het werk zijn: ter bescherming van de gezondheid van de niet-roker, klantvriendelijkheid, (bedrijfs)veiligheid, hygiëne en de wetgeving. Hoeveel procent van de niet-rokende werknemers in Nederland heeft last van de rook van anderen? Uit onderzoek onder Nederlandse werknemers blijkt dat 76% van de niet-rokende werknemers hinder ondervindt van tabaksrook op het werk. Is het voor een werkgever gunstig om veel niet-rokers in dienst te hebben? Ja, het is namelijk becijferd dat een rokende werknemer het bedrijf ruim 900 euro per jaar meer kost aan verzuimkosten dan een nietroker. Wanneer er niet meer gerookt mag worden in een bedrijf scheelt dit ook aan schoonmaakkosten, vervanging van stofgevoelige apparatuur en minder verzekeringspremie voor brandongevallen. Ook heeft een goed doordacht rookbeleid een gunstig effect op het imago van het bedrijf en de werksfeer. Hebben grotere bedrijven vaker een rookbeleid dan de kleinere bedrijven? Ja, uit onderzoek blijkt dat grotere bedrijven vaker een rookbeleid hebben dan kleinere bedrijven. Van de bedrijven met 5 tot 10 werknemers heeft 18% een rookbeleid. Voor bedrijven met 10 tot 100 werknemers en 100 en meer werknemers is dat percentage hoger, namelijk 34% en 58%. Zijn er per sector nog verschillen te bespeuren bij het invoeren van een rookbeleid? Per sector zijn er aanzienlijke verschillen. Zo loopt het percentage bedrijven met een rookbeleid uiteen van 11% in de landbouw en visserij tot 59% in de niet-zakelijke dienstverlening. Houdt het instellen van een rookbeleid automatisch een rookverbod in? Nee, niet automatisch, maar iets meer dan negen van de tien bedrijven met een rookbeleid hebben een (beperkt of volledig) rookverbod Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 9

10 ingesteld. Van de bedrijven met een rookverbod hanteert ruim een kwart een volledig rookverbod (voor alle werkruimtes en openbare ruimten). Door welke factoren kan rookoverlast op de werkplek verergerd worden? Op de werkplek wordt rookoverlast verergerd door warmte, de combinatie met andere vormen van luchtverontreiniging en schadelijke stoffen, door te weinig werkoppervlak per werknemer (minder dan 9 m2 per persoon) en de airconditioning. Voor welke werknemers brengt blootstelling aan tabaksrook extra gezondheidsrisico s met zich mee? Voor mensen met astma en COPD, mensen die aan hart- en vaatziekten lijden, zwangere vrouwen en mensen die net hersteld zijn van infecties aan de luchtwegen brengt blootstelling aan tabaksrook extra gezondheidsrisico s met zich mee. Wat zijn mogelijke activiteiten om werknemers te laten stoppenmet-roken? Mogelijke activiteiten om werknemers te laten stoppen met roken is het wijzen van rokers op directe gezondheidswinst bij stoppen, het organiseren van een niet-roken-week of een stoppen-metrokencampagne, een informatiewand presenteren over de effecten van (stoppen met) roken en het organiseren van stoppen-met-roken cursussen. Deze stoppen-met-roken cursussen worden bijvoorbeeld georganiseerd door Stivoro, Allan Carr en IDA BV. Mogen werkgevers stoppen-met-roken curssussen belastingvrij vergoeden aan hun werknemers? Ja, werkgevers kunnen een cursus stoppen met roken voortaan belastingvrij aan hun werknemers vergoeden. Voorwaarde is dan wel dat de cursus deel uit maakt van het Arboplan van de organisatie. Werknemers die na 1 januari 2004 met deze cursus zijn begonnen kunnen deze cursus belastingvrij vergoed krijgen van hun werkgever. De werkgever moet deze cursus dan in ieder geval voor 1 januari 2005 in zijn Arboplan hebben opgenomen. Het ministerie van Financiën heeft dit op 20 juli 2004 afgekondigd. Wat zijn mogelijke activiteiten om de rookoverlast op de werkplek te verminderen? Denk bij activiteiten om de rookoverlast op de werkplek te verminderen aan het opstellen van een scenario voor het snel instellen van een rookvrije werkomgeving voor werknemers die tot de groep extra kwetsbaren voor tabaksrook horen, geef een beloning voor iedere nieuwe rookvrije ruimte, maak het rookbeleid een vast agendapunt bij werk- of Arbo-overleg, leg afspraken over (niet-)roken schriftelijk vast en communiceer deze duidelijk in de organisatie, maar afhankelijk van de resultaten van een behoefteanalyse een keuze voor het invoeren van een rookbeleid door het instellen van rookvrije gemeenschappelijke ruimtes, van rookvrije werkplekken of een totaal rookverbod. Wat zijn de aanknopingspunten om elk jaar weer nieuwe aandacht aan een rookbeleid te geven? Besteed aandacht aan nieuwe methoden om te stoppen met roken, het streven naar een bepaald percentage mensen dat stopt met roken en het stimuleren van meer lichaamsbeweging via het werk. Waar kunnen werknemers met klachten over het rookbeleid terecht? Klachten over roken op de werkplek of in openbare ruimten kunnen gemeld worden bij de Warenklachtenlijn op de website van of op telefoonnummer Welke organisaties kunnen werkgevers helpen bij het opstellen van een rookbeleid? Voor advies over het invoeren van een rookbeleid kunt u terecht bij de roken infolijn van STIVORO (10 ct p/m) of de website Naast de Arbodiensten kunnen ook diverse adviesbureaus werkgevers adviseren bij het opzetten van een rookbeleid. Het NIGZ-Werk heeft het stappenplan Rookvrij aan het werk gratis beschikbaar. Middels dit stappenplan kunnen werkgevers op planmatige wijze een rookbeleid invoeren. Waar is meer informatie over roken en de werplek te verkrijgen? Stappenplan Rookvrij aan het werk. NIGZ-Werk, Driekwart van de bedrijven kan dit jaar nog een rookbeleid invoeren. Dick Arendshorst, Rendemens nummer 1, 2001, pag Roken op het werk. Drs. R. Spijkerman, J. Samadhan, Elsevier Bedrijfsinformatie bv, november Website Problemen met de peuken-pauze: De Nieuwe Tabakswet in Bedrijf. FNV Bondgenoten. Jan Warning. April Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 10

11 Over de auteur Christel J. van Capelleveen is projectmanager bij Lifeguard in Utrecht Alcohol en roken Auteur: C.J. van Capelleveen 11

Een probleemgebruiker is meester

Een probleemgebruiker is meester Moeten werknemers op het werk getest worden op alcoholgebruik? In Nederland zijn bedrijven, vakbonden, artsen, juristen en politici nog steeds over dit vraagstuk in gesprek. Er zijn goede argumenten voor

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

ROOKBELEID De Lichtenvoorde. Lichtenvoorde, februari 2004. P.R. Stroeve, adviseur personeelszaken

ROOKBELEID De Lichtenvoorde. Lichtenvoorde, februari 2004. P.R. Stroeve, adviseur personeelszaken ROOKBELEID De Lichtenvoorde Lichtenvoorde, februari 2004 P.R. Stroeve, adviseur personeelszaken INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 1. ROOKBELEID DE LICHTENVOORDE... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Uitgangspunt De

Nadere informatie

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Vastgesteld in de MR-vergadering van 8 juni 2015. 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is wettelijk vastgelegd dat geen alcohol verkocht mag worden aan jongeren jonger

Nadere informatie

Monitor naleving rookvrije werkplek 2006

Monitor naleving rookvrije werkplek 2006 Monitor naleving rookvrije werkplek 2006 METINGEN 2004 EN 2006 B. Bieleman A. Kruize COLOFON St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam:

Nadere informatie

Toolbox NL_19b_ Alcohol op het werk rev.1. VCA invorm.eu. VCA invorm

Toolbox NL_19b_ Alcohol op het werk rev.1. VCA invorm.eu. VCA invorm Alcohol op het werk Toolbox 1 De Wet Het gebruik van alcohol op het werk is niet bij de wet verboden. Wel is bij de wet geregeld dat de werkgever een werknemer mag ontslaan, wanneer deze zich ondanks waarschuwing

Nadere informatie

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Werk en Verslaving Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Inhoud Inleiding Verslaving als ziekte Werk en verslaving Medisch - Juridisch kader Beleid Inleiding Gewoonteverslaving Gokverslaving, chatverslaving,

Nadere informatie

rokenendewet Informatie over de Tabakswet Wat staat er precies in de Tabakswet? Wat houdt het reclameverbod in? Waar moet je op letten als winkelier?

rokenendewet Informatie over de Tabakswet Wat staat er precies in de Tabakswet? Wat houdt het reclameverbod in? Waar moet je op letten als winkelier? rokenendewet Informatie over de Tabakswet Wat staat er precies in de Tabakswet? Wat houdt het reclameverbod in? Waar moet je op letten als winkelier? Aan welke verplichtingen moeten werkgevers voldoen?

Nadere informatie

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement BRAVO Company Check Ter informatie Met deze vragenlijst kunt u nagaan aan welke leefstijl factoren aandacht besteedt kan worden voor uw bedrijf. Gezonde en vitale werknemers verzuimen minder en zijn productiever.

Nadere informatie

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven.

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Voorbeeld alcoholbeleid Sociale Werk voorziening 1. Inleiding Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Binnen

Nadere informatie

Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk. Augustus 2008. Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA

Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk. Augustus 2008. Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA Reglement Alcohol, Drugs, Medicijnen en werk Augustus 2008 Opgesteld door Roder Consult bv in samenwerking met de VIA Reglement Alcohol, Drugs en Medicijnen Een preventief beleid voor leden van de VIA-EU

Nadere informatie

Alcohol-, drugs, en middelengebruik. 1. Inleiding. 2. Doel. 3. Regelgeving

Alcohol-, drugs, en middelengebruik. 1. Inleiding. 2. Doel. 3. Regelgeving 1. Inleiding Onder overmatig alcohol- en/of drugsgebruik wordt verstaan: een medewerker die onder invloed van alcohol en/of drugs op het werk verschijnt. Het is algemeen bekend dat het onder invloed zijn

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar Rookvrij Opgroeien 4-19 jaar 4-19 jaar Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar Kinderen boven de vier jaar wonen relatief vaak in een huis waar gerookt mag

Nadere informatie

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

ALCOHOL EN WERK FACTSHEET. In deze factsheet worden de belangrijkste gegevens over. overmatig alcoholgebruik op het werk op een rij gezet: cijfers,

ALCOHOL EN WERK FACTSHEET. In deze factsheet worden de belangrijkste gegevens over. overmatig alcoholgebruik op het werk op een rij gezet: cijfers, In deze factsheet worden de belangrijkste gegevens over overmatig alcoholgebruik op het werk op een rij gezet: cijfers, FACTSHEET alcohol en werk januari 2006 trends, adviezen en gevolgen. De informatie

Nadere informatie

Arbeidsinspectie. A.N. van den Ameele. Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie

Arbeidsinspectie. A.N. van den Ameele. Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie Arbeidsinspectie Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie ALCOHOL EN WERK 2000 (Een herhalingsonderzoek naar de stand van zaken met betrekking tot het alcoholbeleid in bedrijven in Nederland

Nadere informatie

18 Tabakswet. 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden. 18.1 Wat u moet weten 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden 18.3 Extra informatie

18 Tabakswet. 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden. 18.1 Wat u moet weten 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden 18.3 Extra informatie 18 Tabakswet 18.1 Wat u moet weten 18.2 Vragen en praktijkvoorbeelden 18.3 Extra informatie 18.1 Wat u moet weten. Op 1 juli 2008 is het Besluit beperking verkoop en gebruik tabaksproducten in werking

Nadere informatie

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht Alcoholproblemen op het werk Adviezen voor leidinggevenden 3e druk 2000 Alcon, Utrecht (c) 2000 Alcohol Consultancy Nederland (ALCON) Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege. inspirerend - betrokken - ondernemend Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege inspirerend - betrokken - ondernemend 2009 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wat is wat 4 Handelingskaart wapenbezit 5 Handelingskaart opname maken zonder toestemming

Nadere informatie

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Handreiking opstellen Alcoholbeleid (drugs & medicijnen)

Handreiking opstellen Alcoholbeleid (drugs & medicijnen) Handreiking opstellen Alcoholbeleid (drugs & medicijnen) Gezond Transport januari 2013 De inhoud van dit document is gebaseerd op documentatie van de volgende bronnen: NIGZ, Alcon Advies, CAO Beroepsgoederenvervoer,

Nadere informatie

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding:

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Het drinken van alcohol is als het ware verankerd in onze cultuur en overstijgt de verschillende klassen van de bevolking. Iedereen drinkt alcohol of excuseert zich omdat

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Alcoholbeleid 18 + MHCWoerden per 1 januari 2014

Alcoholbeleid 18 + MHCWoerden per 1 januari 2014 Alcoholbeleid 18 + MHCWoerden per 1 januari 2014 Regelmatig (te veel) alcohol drinken is schadelijk voor de gezondheid en leidt vaak tot problemen. Bijvoorbeeld agressie in het uitgaansleven of verkeersongelukken.

Nadere informatie

Professioneel Statuut PROFESSIONEEL STATUUT VAN DE BEDRIJFSARTS

Professioneel Statuut PROFESSIONEEL STATUUT VAN DE BEDRIJFSARTS Professioneel Statuut PROFESSIONEEL STATUUT VAN DE BEDRIJFSARTS 1. Overwegingen 1.1. Het professioneel statuut van de bedrijfsarts (in het vervolg: het professioneel statuut) is bedoeld om de professionele

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze direct bij de Inspectie SZW

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze direct bij de Inspectie SZW Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze direct bij de Inspectie SZW De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen 2 Meldingsplichtige arbeidsongevallen

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik

Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik Nummer: 09.0001681 Versie: 1.0 Vastgesteld door het DB d.d. 13 oktober 2011 Instemming COR 15 september 2011 Deze regeling treedt in werking op 13 oktober 2011

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 1. Roken in de onderneming

Inhoud. Inleiding 1. Roken in de onderneming Inhoud Inleiding 1 Hoofdstuk I. Antitabaksbeleid als topprioriteit 3 I. Gezondheidsrisico 3 A. Kerncijfers 3 B. Discussies vermijden op bedrijfsniveau 3 II. Antitabaksbeleid als topprioriteit 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik

PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik 2007-0008691 r PROCEDURE P036: Uitvoering van het beleid ten aanzien van alcoholgebruik en drugsbezit/gebruik Opmerkingen: 26 mei 2008: T.o.v. de versie van 1 juli 2007 zijn de volgende punten gewijzigd:

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar

Rookvrij Opgroeien. Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar Rookvrij Opgroeien Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar Voorlichting is en blijft belangrijk om voor een verdere daling in het meeroken te zorgen. STIVORO heeft daarom jarenlang het succesvolle

Nadere informatie

2009D48530. Lijst van vragen totaal

2009D48530. Lijst van vragen totaal 2009D48530 Lijst van vragen totaal 1 Blijft het bestaande Besluit uitvoering rookvrije werkplek, horeca en andere ruimten bestaan en is dat, gelet op de gerechtelijke uitspraken juridisch houdbaar ook

Nadere informatie

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten < 0 ar Voorlichting over de risico's van Zwangeren Voorkomen van alcoholgebruik bij STAP alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl

Nadere informatie

Alcoholbeleid AID 2015

Alcoholbeleid AID 2015 Alcoholbeleid AID 201 1 Inhoudsopgave Artikel 1: Algemeen Artikel 1.1: Openingstijden Artikel 1.2: Schenktijden Artikel 1.: Alcohol nuttigen Artikel 1.4: Alcohol schenken en doorspelen Artikel 1.: Drankaanbod

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie 1 Meldingsplichtige arbeidsongevallen Na een (ernstig) arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment

Nadere informatie

Camera-toezicht op de werkplek

Camera-toezicht op de werkplek Camera-toezicht op de werkplek december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld

Nadere informatie

Rapport Inspectie Arbeidsomstandigheden

Rapport Inspectie Arbeidsomstandigheden Rapport Inspectie Arbeidsomstandigheden School: PCSS voor basisonderwijs De Arend Vestiging: Nunspeet Beschrijving: Protestants Christelijk Speciale School voor Basisonderwijs Onderzoek: drs. P.A. de Kloe

Nadere informatie

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 september 2014 gemeente roerdalen 2014-2018 1 Hoofstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Nederlandse jongeren drinken veel, vaak en op jonge leeftijd. Daarnaast

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk.

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 74 van 27 februari 2004 over een ontwerp van koninklijk

Nadere informatie

Preventie en verzuimkosten

Preventie en verzuimkosten Preventie en verzuimkosten Risico ontstaat door het niet weten wat je aan het doen bent (Warren Buffet) Pascalle Smit Strategisch adviseur duurzame inzetbaarheid Ervaring Goede hulp bij ontslag scheelt

Nadere informatie

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik I.V.A. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger Horeca Tijdens het verstrekken van alcohol dient er altijd een leidinggevende aanwezig te zijn. Deze persoon

Nadere informatie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie

Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie Meldingsplichtige arbeidsongevallen Na een (ernstig) arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 547 Besluit van 11 december 2014, houdende wijziging van het Besluit uitvoering rookvrije werkplek, horeca en andere ruimten en van het Besluit

Nadere informatie

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 7. Arbodeskundige(n) en arbodienst... 1 7.1 Wat is een arbodeskundige?... 3 7.2 Wie toetst en geeft advies over de RI&E?... 3 7.3

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directie Voeding, Gezondheidsbescherming en Preventie Bezoekadres:

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie. ROKEN OP HET WERK 2000 (een herhalingsonderzoek)

Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie. ROKEN OP HET WERK 2000 (een herhalingsonderzoek) Arbeidsinspectie Centraal Kantoor Afdeling Monitoring en Beleidsinformatie ROKEN OP HET WERK 2000 (een herhalingsonderzoek) 2 JULI 2001 drs. R. Spijkerman A.N. van den Ameele 2 INHOUDSOPGAVE BLZ. SAMENVATTING

Nadere informatie

Ernstige arbeidsongevallen

Ernstige arbeidsongevallen Ernstige arbeidsongevallen Meld ze bij de Arbeidsinspectie Ernstige arbeidsongevallen Na een ernstig arbeidsongeval heerst meestal grote verslagenheid in een bedrijf. Op zo n moment wordt men zich er weer

Nadere informatie

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen Bergen NH 2 Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen 1. Inleiding In het beleidsplan Naar een nuchter Bergen 2012 2015 zijn de volgende ambities

Nadere informatie

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt en overzicht alcohol < 0 jaar Voorlichting over de risico's van alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl < 0 jaar

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van, kenmerk ; Gelet op artikel 11a, vierde lid, van de Tabakswet;

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van, kenmerk ; Gelet op artikel 11a, vierde lid, van de Tabakswet; Besluit van houdende verduidelijking van het Besluit uitvoering rookvrije werkplek, horeca en andere ruimten Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van, kenmerk ; Gelet

Nadere informatie

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015?

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Door Carolina Verspuij, trainer/adviseur Arbeid en Gezondheid SBI Formaat, 10/06/2015. Dit artikel is gepubliceerd door Werk en Veiligheid, Kerckebosch. Minister

Nadere informatie

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org

T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG) De Molen 30, 3994 DB Houten Postbus 1010, 3990 CA Houten T 030 659 55 50 F 030 659 56 55 E info@vhg.org I www.vhg.org Een arbeidsongeval! Wat nu? Wilt

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

Verzuimprotocol: ziekteverlof aanvragen

Verzuimprotocol: ziekteverlof aanvragen Bij verzuim ligt het accent op wat je nog wel kan. Ziek is ziek, maar betekent niet automatisch dat je niet kunt werken. Ziekteverzuim is minder vrijblijvend en vraagt van werkgever en medewerker meer

Nadere informatie

Verzuim- en re-integratieprotocol AURO

Verzuim- en re-integratieprotocol AURO Verzuim- en re-integratieprotocol AURO vastgesteld 15 september 2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Begrippenlijst 3. Rechten en plichten 4. Ik ben ziek en nu? 5. Rolverdeling 6. Procesverloop 7. Ziek

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

alcohol in sportkantines

alcohol in sportkantines Bestuursreglement T.C. Sint-Annaland Januari 2015 Bestuursreglement Paragraaf 1 Algemene bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen a) Alcoholhoudende dranken: Zwak-alcoholhoudende drank: bier, wijn en gedistilleerd

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland

Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland Waddinxveen, 15 december 2014 Doc.nr.: 1412025 / # Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Inleiding 3 1.1 Waarom een klokkenluidersregeling... 3 1.2 Definities...

Nadere informatie

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel)

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de verzekering voor Loondoorbetaling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 XVI Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2004 Nr. 215 BRIEF

Nadere informatie

Meeste mensen blij met rookverbod

Meeste mensen blij met rookverbod Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans & J. de Jong. Meeste mensen blij met rookverbod. NIVEL, juni 2008). Meeste mensen blij met

Nadere informatie

Protocol Ziekteverzuim

Protocol Ziekteverzuim Protocol Ziekteverzuim Dit protocol beschrijft de gedragsregels die bij de Hogeschool der Kunsten Den Haag gelden ten aanzien van ziekte en arbeidsongeschiktheid. De gedragsregels zijn in overeenstemming

Nadere informatie

Problematisch middelengebruik, verslaving en werk

Problematisch middelengebruik, verslaving en werk 6e tbv-congres Problematisch middelengebruik, verslaving en werk Dinsdag 11 november 2008 De Heerlickheijd van Ermelo, Ermelo Stichting ter bevordering der Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde www.tbv-online.nl/congres

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

ECLI:NL:CBB:2009:BH5223

ECLI:NL:CBB:2009:BH5223 ECLI:NL:CBB:2009:BH5223 Instantie College van Beroep voor het bedrijfsleven Datum uitspraak 27-01-2009 Datum publicatie 09-03-2009 Zaaknummer AWB 07/595 Formele relaties Eerste aanleg: ECLI:NL:RBROT:2007:BA9562,

Nadere informatie

Rijkstoezicht op beroepsziekten

Rijkstoezicht op beroepsziekten Inspectie SZW Rijkstoezicht op beroepsziekten NVAB 19 juni 2015 Mw. ir M.A. Zuurbier Directeur Arbeidsomstandigheden 1. De Inspectie SZW 2. Beroepsziekten - meldingen 3. Versterken bedrijfsarts - wetgeving

Nadere informatie

groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ)

groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ) Zorg voor arbeidsomstandigheden van groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ) Datum: 1 juli 2015 Auteur: Drs. Roelof Heidema, bedrijfsarts en directeur kwaliteit 1 juli 2015 Nieuw ontslagrecht per

Nadere informatie

Model verzuimprotocol

Model verzuimprotocol Model verzuimprotocol 1 Ziekmelding Bij ziekte moet de werknemer zich op de eerste ziektedag telefonisch ziekmelden bij zijn direct leidinggevende. Wordt een werknemer tijdens werktijd

Nadere informatie

Rapportage TIP MooiRooi. 31 maart 2016. Inhoud. Alcohol 1

Rapportage TIP MooiRooi. 31 maart 2016. Inhoud. Alcohol 1 Rapportage TIP MooiRooi 31 maart 2016 Inhoud Alcohol 1 Alcohol 6 53% 1. Drinkt u alcohol? (n=258) 37% Toelichting: Ja Soms Nee Ja In het weekend of soms een wijntje s avonds Soms is toch ook ja... Soms

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid BESLUIT:

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid BESLUIT: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van 6 maart 2006, Directie Arbeidsomstandigheden, nr. ARBO/A&V/2006/14012 houdende/tot

Nadere informatie

Tabaksrook in de werkomgeving

Tabaksrook in de werkomgeving Tabaksrook in de werkomgeving Resultaten van het PARA-meter onderzoek onder werknemers. door: drs. T.M.C.E. Zeegers Dit is een publicatie van STIVORO voor een rookvrije toekomst Postbus 16070 2500 BB Den

Nadere informatie

Oefening 3 Luisteren Opdracht 4 1C, 2B, 3C, 4B. Oefening 4 Luisteren Opdracht 2 1A, 2B, 3C, 4C, 5B, 6B, 7B

Oefening 3 Luisteren Opdracht 4 1C, 2B, 3C, 4B. Oefening 4 Luisteren Opdracht 2 1A, 2B, 3C, 4C, 5B, 6B, 7B Hoofdstuk 5 - Sleutels Oefening 3 Luisteren Opdracht 4 1C, 2B, 3C, 4B Oefening 4 Luisteren Opdracht 2 1A, 2B, 3C, 4C, 5B, 6B, 7B Oefening 5 Luisteren Opdracht 2 1B, 2A, 3B, 4B, 5C, 6B Oefening 6 Luisteren

Nadere informatie

Arbobeleidskader Lucas

Arbobeleidskader Lucas Arbobeleidskader Lucas t.b.v de scholen voor VO van de Lucas 1. Uitgangspunten Het bestuur van Lucas en de directie(s) van de aangesloten scholen zijn verantwoordelijk voor het schoolbeleid. Het arbobeleid

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen Protocol Ongewenste Omgangsvormen Van De Banketgroep en haar dochtervennootschappen van toepassing vanaf 1 december 2013 Inleiding De Banketgroep wil ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie,

Nadere informatie

Verzuimverlof aanvragen

Verzuimverlof aanvragen In dit protocol staan de door [naam organisatie] verplicht gestelde voorschriften en procedures als je door ziekte arbeidsongeschikt bent en je eigen werk niet kunt doen. 1. Verzuimverlof aanvragen Verzuimverlof

Nadere informatie

Presentatie DHW voor studenten. Dinsdag 12 mei 2015

Presentatie DHW voor studenten. Dinsdag 12 mei 2015 Presentatie DHW voor studenten Dinsdag 12 mei 2015 Vergunningen (paracommercie) 1. DHW-Vergunning voor schenken alcohol op grond van de Drank- en Horecawet. Schenkt uw vereniging alcohol in eigen beheer?

Nadere informatie

FrisValley De Alcoholvrije School

FrisValley De Alcoholvrije School FrisValley De Alcoholvrije School Een uitgave van FrisValley December 2013 INLEIDING Een school heeft te maken met allerlei soorten leerlingen en vele factoren die de sfeer en de schoolprestaties beïnvloeden.

Nadere informatie

Ziekte en re-integratie

Ziekte en re-integratie Landelijke vereniging Artsen in Dienstverban Ziekte en re-integratie Als u ziek bent, wilt u waarschijnlijk maar een ding: zo snel mogelijk herstellen en gewoon weer aan het werk. De meeste mensen zijn

Nadere informatie

Departement Psychosociale Aspecten

Departement Psychosociale Aspecten Departement Psychosociale Aspecten (bron FOD) Model 1 : beleidsverklaring waarbij de onderneming ervoor kiest om het alcohol- en drugsbeleid niet verder uit te werken (zie Art. 3, 3 en 4 van het KB van

Nadere informatie

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling. werknemers (conventioneel)

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling. werknemers (conventioneel) verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Wat leest u in deze productwijzer?

Nadere informatie

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Gemeente Hillegom Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Inleiding Per 1 januari 2013 is de Drank- en Horecawet (DHW) gewijzigd. Door deze wijziging zijn gemeenten de belangrijkste uitvoerders

Nadere informatie

Hoe ver reikt het controlerecht?

Hoe ver reikt het controlerecht? Sterke drank, zwak werk 25-6-2015 2015 Hildegard Schmidt Association de la Ville et des Communes de la Région de Bruxelles-Capitale asbl Vereniging van de Stad en de Gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk

Nadere informatie

Factsheet Rookvrije scholen 2011 Beroepsonderwijs Hoe is het gesteld met het Rookverbod? Handhaving rookverbod Bijna alle scholen in het beroepsonderwijs geven aan medewerkers (96%) en leerlingen (98%)

Nadere informatie

Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie

Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie Wat doet de Arbeidsinspectie? Alles over de taken en werkwijze van de Arbeidsinspectie 1 De Arbeidsinspectie in het kort De Arbeidsinspectie (AI) maakt deel uit van het ministerie van Sociale Zaken en

Nadere informatie

Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren

Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren Sabine Uitslag Juni 2012 Voorwoord Voor u ligt de samenvatting van het Aanvalsplan Alcohol & Jongeren. Met dit integrale aanvalsplan wil de CDA Tweede Kamerfractie,

Nadere informatie

Bedrijfsgegevens. Bedrijf of organisatie. Adres. Gemeente en postcode. Land. Contactpersoon. Functie. E-mail. Telefoon.

Bedrijfsgegevens. Bedrijf of organisatie. Adres. Gemeente en postcode. Land. Contactpersoon. Functie. E-mail. Telefoon. Inleiding Vul de Company Health Check in om na te gaan hoe het gezondheidsbeleid binnen uw organisatie kan worden verbeterd! In 15 minuten komt u te weten in welke mate gezondheidsbevordering een rol speelt

Nadere informatie

Factsheet Rookvrije scholen 2011 Voortgezet onderwijs Hoe is het gesteld met het Rookverbod? Handhaving rookverbod Negen op de tien scholen in het voortgezet onderwijs geven in 2011 aan medewerkers aan

Nadere informatie