verslag van veldles in Kempen~Broek 2011 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "verslag van veldles in Kempen~Broek 2011 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling"

Transcriptie

1 verslag van veldles in Kempen~Broek 2011 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling

2 Op speurtocht in het Kempen~Broek Het educatieproject Op speurtocht in het Kempen~Broek bestaat uit een powerpointpresentatie op school en een veldles in het Wijfelterbroek bij Altweerterheide. Scholen uit Stramproy, Tungelroy, Altweerterheide en Weert-west zijn in de gelegenheid gesteld om met de leerlingen van groep 6, 7, en 8 dit gebied in het voorjaar te bezoeken. Deelname van de scholen Begin januari zijn de uitnodigingsbrieven digitaal verstuurd. Aanmeldingen: Bs Graswinkel Weert 7x Bs de Firtel Stramproy 3x Bs Zevensprong Weert 2x Bs de Duizendpoot Stamproy 2x Bs St Joannes Weert 1x Bs St Jozef Altweerterheide 2x Bs Nassauhof Weert 3x In totaal 7 scholen, 20 groepen, 465 kinderen, 166 begeleiders (ouders, leerkrachten) Uiteindelijk: 19 groepen, 440 kinderen, 157 begeleiders (ouders, leerkrachten) Powerpoint-presentatie De powerpoint presentatie is bedoeld als voorbereiding op de veldles. De powerpoint-presentatie is een voorproefje op wat men straks in het veld verwachten kan, zowel wat betreft het landschap als de opdrachten die bij de veldles horen. De les duurt een uur. Er wordt ingegaan op natte natuur in het GrensPark Kempen~Broek, het verbinden van losse natuurgebiedjes tot één groot gebied, klimaatverandering, het functioneren van een grote natuurlijke klimaatbuffer, en natuurlijke begrazing. Ook wordt er gekeken naar planten en dieren die nu al in dit gebied leven, zich zullen uitbreiden of zich nieuw vestigen. Al tijdens de presentatie op school ontdekken de kinderen de mogelijkheden van het gebied om vrij te struinen en te speuren. Dan wordt tevens uitgelegd hoe we ons tegenover de Heckrunderen die hier leven, moeten gedragen. Belangrijk is dat kinderen in de klas heel duidelijk de koppeling gaan zien tussen aantrekkelijke moerasnatuur en de aanpak van de negatieve gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast opvangen middels natuurlijke klimaatbuffers). Eenmaal buiten zijn ze vooral geprikkeld door de planten en dieren in natuur en minder bezig met klimaatproblematiek Veldles Natuur en landschap kun je het beste ervaren en een natuurlijke klimaatbuffer begrijpen door er zelf op uit te trekken, te speuren, te onderzoeken en te beleven. Dat is de kracht van een veldles. Aan de rand van het Wijffelterbroek, een moerasbos van Natuurmonumenten, en aangrenzend grasland zijn de schoolklassen hiermee aan de slag gegaan. Een leerlingenboekje en opdrachtkaarten vormen de rode draad van de veldles. De klas wordt in kleine groepjes (ca. 5 leerlingen per groepje) verdeeld die in een roulerend systeem de opdrachten uitvoeren. De groepjes kunnen bijvoorbeeld kleine beestjes en vogels bekijken, menselijke en dierlijke sporen in het terrein zoeken, waterdiertjes scheppen en bekijken, geuren opsnuiven en een klimaatopdracht maken. Voor deze opdrachten zijn opdrachtkaarten en materialen beschikbaar zoals verrekijkers, loepjes, schepnetten e.d. Bovendien zijn er prachtige zoekkaarten. De opdrachten worden verdeeld vanuit de centrale plek. Van hieruit vertrekken de groepjes met hun opdracht en keren terug voor een nieuwe opdracht. Hier staat de veldlesbegeleider om vragen te beantwoorden, aanwijzingen te geven of om te luisteren naar de vaak kleurrijke verhalen van de teruggekomen groepjes. Soms gaat de veldlesbegeleider naar de groepjes die

3 zich verspreid hebben toe, om nadere uitleg te geven. Bij de centrale plek kunnen de kinderen tussendoor ook wat drinken en eten. de centrale plek Bevindingen van kinderen/ ouders De kinderen, leerkrachten en ouders waren erg enthousiast over de veldles en over het gebied ook al is het grasland nog niet zo gevarieerd en was het bos minder toegankelijk vanwege muggen en processierups. Maar ondanks deze storende elementen was het toch heel erg interessant, leuk en spannend. VOGELS / GROTE GRAZERS Meestal kunnen er een paar opdrachten gecombineerd worden. In dit geval vogels en runderen omdat ze bij beide opdrachten een verrekijker nodig hebben. (Vaak zijn kinderen pas tevreden als ze de kudde hebben gevonden. Ze struinen een heel stuk door het gebied en wanneer het dan nog niet gelukt is zijn ze best wel teleurgesteld). Het was prachtig om te zien hoe kinderen tussen de uitgebloeide paardenbloemen lagen om het een en ander te ontdekken. Ook de bosrand was een goede stek van waaruit men prima naar vogels en runderen kon kijken. Als de runderen in de buurt waren, waren de dieren heel alert. Soms bleven ze nog even grazen maar trokken zich al vrij snel terug. De kinderen hadden goed geluisterd naar de instructies hoe te handelen als de dieren er waren en hielden zich er ook naar. Echt veel verschillende vogels konden ze niet ontdekken. Af en toe een reiger, wat kievieten en kraaien en een keer een buizerd.

4 BLOEMEN/ PLANTENSPEURTOCHT /BLADVORMEN Deze opdracht deden de kinderen voornamelijk langs de kant van de weg omdat hier de meest verschillende bloemetjes stonden. Heel veel groepen hebben hier de mooiste collages van gemaakt. Ze vonden het ook leuk om te doen. Zo ook de opdracht bladvormen KLEINE BEESTJES Doordat het weer af en toe vochtig was, zeker s morgens, zaten er heel veel kikkers, groot en klein. Kinderen kregen een grote pot mee met schroefdeksel die soms bijna vol zat. De kinderen vonden het super. Ook met het vlindernet vlinders en libelles vangen was een feest. Koolwitjes, Phegeavlinder (of melkdrupke in de voksmond) die zomaar bij je bleef zitten, icarusblauwtje, landkaartje, en een dag zelfs een grote weerschijn vlinder. Voor de rest soms veldsprinkhaantjes en af en toe een sabelsprinkhaan. Op sommige plekken ook de processierups. Er waren ook veel spuugbeestjes. Als je goed luistert kun je ze horen spugen, ggggt

5 WATERDIERTJES Bij twee poeltjes was er gelegenheid om waterdiertjes te vangen. Een die wat begroeid was en de tweede kaal en iets dieper. Dit laatste was een geluk want het was in de periode van veldles in het Wijfelterbroek zóóó droog dat het eerste poeltje nagenoeg droog stond. Maar in het andere was nog genoeg te vangen. Salamanders, larven van libelles, kevers ( o.a de geelgerande waterkever) en waterschorpioenen in verschillende maten. In deze poel kwamen ook reeën drinken en een paar keer hadden een paar groepjes het geluk dat ze deze even konden zien. Maar de dieren waren ook weer heel snel weg toen ze mensen in de gaten kregen. Het zoeken naar waterdiertjes is door alle groepen gedaan; dit is een van de meest geliefde opdrachten, zowel bij kinderen als begeleiders GROTE SPEURTOCHT Speuren naar sporen zoals, pootafdrukken, uitwerpselen, huisjes van dieren, vraatsporen en overige sporen zoals veren, mooi gevormde takken. Deze opdracht deden ze langs de weg en in het weiland want door het bos was het eigenlijk niet te doen vanwege de muggen. SPOREN NAAR GEUREN De kinderen krijgen een hulsje mee van een fotorolletje. Hierin mogen ze van alles verzamelen. Bloemen, blaadjes, mos, besjes enz. Met een takje of stevige stengel mogen ze het fijn maken zodat ze een geurtje krijgen. De kinderen gaan dan in de kring staan en geven hun geurtje door aan de ander met het vermelden van de naam van hun geurtje totdat het potje weer terug bij de eigenaar is. De kinderen vonden het verzamelen, mengen en ruiken heel erg fijn om te doen, en het was verassend om te zien dat ook de jongens dit erg leuk vonden. VIND JE BOOM Elke boom is anders. Dat kun je niet alleen zien maar ook voelen. De kinderen werken in tweetallen. Een is de begeleider en de andere de blinde. De begeleider moet heel serieus de blinde veilig naar een boom leiden die overigens moet voelen. Hoe voelt de schors, zitten er zijtakken aan, hoe ruikt de boom, is er onder begroeiing enz. Dan gaan ze terug naar het beginpunt en de blinde doet zijn blinddoek af en zoekt de boom op die hij/zij gevoeld heeft. Dan

6 wordt er gewisseld. Dit is een opdracht waar ze even in moesten komen. In het begin werd er wat getrokken, geduwd en gelachen maar al snel hadden ze zelf door dat het zo niet zo werkte. Na toch wat verdere uitleg werd de opdracht goed uitgevoerd. KLIMAATVERANDERING Deze opdracht hebben ook een groot aantal groepen gedaan. Het was een moment van rust tussen twee loop opdrachten in. (zie foto boven) Het klimaat verandert. Het wordt bij ons warmer en natter, met alle gevolgen van dien. Een natuurgebied zoals het Kempen-Broek kan veel water opslurpen. Het is net een spons. Planten en dieren profiteren hier van

7 CONCLUSIE Het eerst seizoen in het Wijfelterbroek is positief verlopen en bij het horen en zien van reacties van de kinderen, leerkrachten en begeleiders zijn de lessen voor herhaling vatbaar, ondanks de grote hoeveelheid muggen en de processierups. Over teken heb ik weinig gehoord. Die zaten er wel. Een middag werd een groepje begeleid door Hilde van Dael uit Weert. Zij begeleidt soms ook natuuractiviteiten op school en bood aan om een keer mee te helpen. Het was ook leuk en interessant om met toeristen te praten die langs kwamen fietsen. Ze werden nieuwsgierig wat hier te doen was en zo kon je het een en ander uitleggen over het Kempen~Broek en het klimaatproject.

8 BIJLAGE 1: artikel Dagblad de Limburger

9 KEMPENBROEK 30 juli 2011 Op donderdag 30 juli gingen we alleen met onze groep naar Kempenbroek We hadden een dag van te voren al onze groepjes te horen gekregen Ik zat in een leuk groepje met als ouder de moeder van Frauke We hebben deze dag 5 dingen gedaan: vogels kijken, kleine beestjes zoeken en vangen, bloemen zoeken en kijken wat voor soort het is, een soort parfum maken van bloemen of van mos en waterdiertjes vangen en bekijken. Het was een leuke morgen!! En ik heb er veel van geleerd Loys Bouwmans Bs Nassuahof groep 8a KEMPENBROEK We gingen met de klas naar Kempenbroek. Toen we aankwamen werden we in groepjes verdeeld en gingen we meteen aan de slag. We begonnen met waterdiertjes zoeken. We liepen het weiland in om naar de plas te gaan. Kijk daar loopt een ree Een prachtig ree rent verder op de bosjes in. We zijn nog geen 5 minuten in het weiland of we zien al veel dieren. We gaan waterdiertjes zoeken. We kregen Allemaal een schepnetje. We zien diertjes waarvan we het bestaan niet wisten. We konden ze bekijken onder een microscoop. We deden nog veel meer zoals: sporen zoeken, uitwerpselen bekijken, vogels bestuderen en op zoek gaan naar kikkers, sprinkhanen en vlinders. Iedereen Vindt het altijd leuk om met de klas en de leraar naar een natuurgebied te gaan. Het is erg leuk en leerzaam. Vooral van het Kempen-Broek heb ik veel geleerd. Het is vooral fijn als je een leuke begeleidster hebt. Het was een leuke dag Lotte van Hout Bs Nassauhof groep 8a BIJLAGE 2: Verslagen van leerlingen

10 BIJLAGE 3: Voorbeelden van opdrachtkaarten

11

Verslag van veldlessen in Kempen~Broek 2012 Kennismaking met een natuurlijke klimaatbuffer

Verslag van veldlessen in Kempen~Broek 2012 Kennismaking met een natuurlijke klimaatbuffer Verslag van veldlessen in Kempen~Broek 2012 Kennismaking met een natuurlijke klimaatbuffer Anke Brouns en Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling Op speurtocht in het Kempen~Broek Het educatieproject Op

Nadere informatie

Verslag Natuureducatie Drielandenpark 2012

Verslag Natuureducatie Drielandenpark 2012 Verslag Natuureducatie Drielandenpark 2012 Kennismaking met de natuur en de ontwikkeling van een natuurlijke klimaatbuffer aan de rand van het Vijlenerbos Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling ng EDUCATIEPROJECT

Nadere informatie

Verslag Educatie Grensmaas Locatie Grevenbicht bij Elba 2011. Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling

Verslag Educatie Grensmaas Locatie Grevenbicht bij Elba 2011. Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling Verslag Educatie Grensmaas Locatie Grevenbicht bij Elba 2011 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling Op speurtocht langs de Grensmaas Het educatieproject Op speurtocht langs de Grensmaas bestaat uit een

Nadere informatie

Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a

Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a Inleiding Korte omschrijving van de les: In groepjes van 4 kinderen lopen ze begeleid de

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Bezoekerscentrum Oisterwijk Natuurmonumenten van Tienhovenlaan 5 5062 SK Oisterwijk Tel. 013-5231800 @ i bc.oisterwijk@natuurmonumenten.nl www.natuurmonumenten.nl facebook.com/natuurmonumenten

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

Aanbod NME voorjaar 2014

Aanbod NME voorjaar 2014 Aanbod NME voorjaar 2014 Natuur- en milieueducatie (NME) Heemtuin Muntendam biedt een aanvulling op het reguliere schoolprogramma. We richten ons in de lessen vooral op zaken die in de klas minder snel

Nadere informatie

Ideeën voor leerkrachten ter voorbereiding op de insectenwandeling door de Natuurtuin 't Loo

Ideeën voor leerkrachten ter voorbereiding op de insectenwandeling door de Natuurtuin 't Loo Ideeën voor leerkrachten ter voorbereiding op de insectenwandeling door de Natuurtuin 't Loo Om kinderen te interesseren voor kleine kriebelbeestjes is het doen van eigen waarnemingen zeer geschikt. Omdat

Nadere informatie

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken Water 1 en 2 5 Visje,visje, in de sloot Waterdiertjes vangen en bekijken Doelen Begrippen Materialen Duur Inleiding (10 minuten) De leerlingen: ontdekken dat er in de sloot behalve eenden ook andere dieren

Nadere informatie

Thema Zintuigen. BSO in 2 nature Bushraft activiteit. www.in2nature.eu info@in2nature.eu. stichting in2nature. www.in2nature.eu info@in2nature.

Thema Zintuigen. BSO in 2 nature Bushraft activiteit. www.in2nature.eu info@in2nature.eu. stichting in2nature. www.in2nature.eu info@in2nature. BSO in 2 nature Bushraft activiteit www..eu info@.eu Thema Zintuigen www..eu info@.eu Johan en Sandra Van der Wielen Verbindingsweg 22 3921DM Elst (ut) 0318-471974 Triodos: 390288675 KvK: 30264584 Inleiding

Nadere informatie

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Doelgroep: Midden- en bovenbouw basisonderwijs: groep 5-8 Jaargetijde: Herfst, winter, lente en een stukje zomer. Plaats:

Nadere informatie

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017 Lesaanbod 2016-2017 Blijde Wei Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Beestenboel 1/2 X X Kleine Beestjes 1/2 X X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X X Huisdieren 3/4 X X Amfibieën

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Lente

Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Je onderzoekt straks in het duingebied allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten in de

Nadere informatie

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2015/2016 Inhoud Algemeen Extra aandachtspunten Natuuractiviteiten 2015/2016 Slecht weer beslissing Dagdelen natuuractiviteiten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Natuurmonumenten Nieuwkoopse Plassen... 3. Schoolreisjes en excursies. Programma voor groep 1+2...5. Programma voor groep 3+4...

Inhoudsopgave. Natuurmonumenten Nieuwkoopse Plassen... 3. Schoolreisjes en excursies. Programma voor groep 1+2...5. Programma voor groep 3+4... Inhoudsopgave Natuurmonumenten Nieuwkoopse Plassen..... 3 Schoolreisjes en excursies..... 4 Programma voor groep 1+2......5 Programma voor groep 3+4......6 Programma voor groep 5+6..7 Programma voor groep

Nadere informatie

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park 4 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Kijk eens om je heen. Op heel veel plekken staan grote en kleine bloemen. Als het mooi weer is

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: schaatsenrijders Groepje 2: beekprikken Groepje 3: schrijvertjes Groepje 4: bloedzuigers Groepje 5:

Nadere informatie

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014 Stichting Natuur & Landschap Zwijndrechtse Waard (SN&LZW) zet zich in voor behoud en verbetering en duurzaamheid van Natuur en Landschap in de Zwijndrechtse Waard. De IVN-schoolgidsen verzorgen natuur-

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

ik zou hier wel nooit meer weg willen Het Bewaarde Land Een ervaring voor het Leven!

ik zou hier wel nooit meer weg willen Het Bewaarde Land Een ervaring voor het Leven! ik zou hier wel nooit meer weg willen Het Bewaarde Land Een ervaring voor het Leven! Onbekend maakt onbemind! Onbekend maakt ook onachtzaam! Ooit was de natuur dicht bij huis, maar nu is dat anders. De

Nadere informatie

De Veluwe Opdrachten en Overzichten voor begeleiders

De Veluwe Opdrachten en Overzichten voor begeleiders De Opdrachten en Overzichten voor begeleiders Inhoud van de map ALGEMEEN Over Woordvoerders van de natuur Over de opdrachten en voorbereiding Praktisch: 2 vormen van begeleiden Overzicht opdrachten per

Nadere informatie

Raadsel 1: Wat is het verschil tussen de westkant en de oostkant van de Grote Vlasroot?

Raadsel 1: Wat is het verschil tussen de westkant en de oostkant van de Grote Vlasroot? Raadsel 1: Wat is het verschil tussen de westkant en de oostkant van de Grote Vlasroot? Loop een rondje om het ven; ga over het dammetje. Let ook op hoogteverschillen. Materialen: Neem het kompas. Raadsel

Nadere informatie

Wilderniservaring in ruige natuur dichtbij huis

Wilderniservaring in ruige natuur dichtbij huis Wilderniservaring in ruige natuur dichtbij huis Scharrelen, genieten, ontdekken, verwonderen, betrokkenheid JEUGDPROJECTEN Nu scharrelen, genieten en verwonderen, straks meer betrokkenheid voor natuur

Nadere informatie

Lesbrief Uitvinders. Inleiding

Lesbrief Uitvinders. Inleiding Lesbrief Uitvinders Inleiding Ruben laat Sara zien dat hij een satéprikker door een ballon kan prikken zonder dat de ballon knapt! Ook kan hij een regenboog maken met een glas water. Sara vindt het erg

Nadere informatie

Verslag Educatie Meers / Borgharen 2013 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling

Verslag Educatie Meers / Borgharen 2013 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling Verslag Educatie Meers / Borgharen 2013 Jobien Boonman ARK Natuurontwikkeling Foto: Jan Janssen Veldlesprogramma Op Speurtocht langs de Grensmaas In 2013 hebben de Grensmaas-veldlessen plaatsgevonden op

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw Het kikkerpad veldwerk - onderbouw Inhoud: korte omschrijving opbouw en organisatie kikkertjeslied lessuggesties kopieerbladen: kleurplaat met versje handleiding begeleiding/ouders Milieu Educatie Centrum

Nadere informatie

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen binnen dit thema geleerd dat er in de natuur verschillende kleuren, vormen en texturen te vinden zijn. De leerlingen in groep 3 en 4 richten zich in dit thema op bomen.

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

Expeditie Boswachterscode

Expeditie Boswachterscode Boswachterscode Ontdek jij je zesde zintuig? Kinderen tussen de 7 en 10 jaar opgelet! Zet je zintuigen op scherp. Volg het spoor van Benno Buitenpret. Speciaal voor jou heeft hij zijn persoonlijke en buitengewoon

Nadere informatie

Natuur, Buiten Activiteit:

Natuur, Buiten Activiteit: Natuur, Buiten Activiteit: Doelgroep: middenbouw (groep 4, 5 en 6) Doel van de activiteit: - De kinderen worden bewust van de herfst en zijn veranderingen. - De kinderen leren over de onderdelen van bladeren

Nadere informatie

Het onderzoek van de burgemeester 5/6

Het onderzoek van de burgemeester 5/6 Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder

Nadere informatie

Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad

Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad OMSCHRIJVING LESSEN Dora- en Diegopad / Heksenpad Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad In het voorjaar en de zomer wijzen Dora en Diego

Nadere informatie

Verslag veldlessen koedood

Verslag veldlessen koedood Verslag veldlessen koedood april - juni 2012 10 juli 2012 Paul Grootenboer ARK Natuurontwikkeling Inleiding Het Barendbos in de Zuidpolder, onderdeel van Klimaatbuffer IJsselmonde, is al een paar jaar

Nadere informatie

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur 3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur Activiteiten en bereik 2011: Vrije bezoekers: 23.119 NME activiteiten: 1046 Avonturenclubs: 1474 Speciale doelgroepen 20 Openbare

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Totaal materialen heide Materialen per groepje 1A Sporen van grazers 3 Witte bakken 3 Pincetten Zoekkaart bos- en heideplanten 1B Dennen trekken Handschoenen voor elk kind Zoekkaart bos- en heideplanten

Nadere informatie

7-12 jaar Scharrelavontuur. 7-12 jaar Scharrelavontuur

7-12 jaar Scharrelavontuur. 7-12 jaar Scharrelavontuur Geluiden Wees 1 minuut helemaal stil. Luister naar de geluiden om je heen. Hoeveel geluiden heb je gehoord? Welke geluiden heb je herkend? Je eigen geur maken Verzamel verschillende soorten blaadjes, mos,

Nadere informatie

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het 1 2 Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het traditionele spelen. Ook is op die avond gesproken

Nadere informatie

Ontdekkingstocht duin, bos en strand

Ontdekkingstocht duin, bos en strand Ontdekkingstocht duin, bos en strand Opdracht 1 Het noorden van de kaart Start deze ontdekkingstocht op de parkeerplaats van Ecomare. Om te weten of je goed loopt, is het belangrijk dat je de kaart goed

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud 1. Paddenstoelen/ Herfstsafari In de herfst voor de groepen 1 Tot in de vorige eeuw werden paddenstoelen gezien als geheimzinnige, duivelse wezens. Ze verschenen plotseling,

Nadere informatie

1 Actief in de natuur. Bodemgespuis en kriebeldiertjes

1 Actief in de natuur. Bodemgespuis en kriebeldiertjes Bodemgespuis en kriebeldiertjes Overal vind je kriebeldiertjes, als je maar goed kijkt. Zullen we eens samen gaan kijken of er hier ook diertjes zijn? Als je een diertje gevonden hebt, mag je roepen. Dan

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Natuurmonumenten Schaapskooiweg 99 6414 EL HEERLEN Tel. 045-563 03 55 @ bc.brunssummerheide@natuurmonumenten.nl i www.natuurmonumenten.nl f facebook.com/brunssummerheide Openingstijden Het bezoekerscentrum

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers veldwerk - bovenbouw Inhoudsopgave Korte omschrijving... 1 Organisatie... 3 Het leerlingenwerkboekje... 3 Lessuggesties ter voorbereiding

Nadere informatie

Project: Zintuigen handleiding

Project: Zintuigen handleiding Project: Zintuigen handleiding Doelgroep: het project is geschikt voor alle groepen van het basisonderwijs, maar is uitgewerkt voor de groepen 1, 2 en 3. Doel: Kinderen leren al hun zintuigen te gebruiken

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie groen in de stad BIOTOOPWANDELING natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen 1 MO 01 Gewoon doen Deze wandeling met een biotooptas is ontwikkeld door het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, Milieudienst

Nadere informatie

NME-leerroute Aarde, lucht en water

NME-leerroute Aarde, lucht en water NME-leerroute Aarde, lucht en water 3 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Wat hoor ik daar, een steentje in het water? Deze is zwaar en zakt naar de bodem. Wat zie ik daar, een mooie

Nadere informatie

Een moeilijk woord voor Natuurbrug is Ecoduct. Wat dat nu precies is, legt de schrijver Frank van Pamelen hieronder nog eens uit.

Een moeilijk woord voor Natuurbrug is Ecoduct. Wat dat nu precies is, legt de schrijver Frank van Pamelen hieronder nog eens uit. Ecoduct Een moeilijk woord voor Natuurbrug is Ecoduct. Wat dat nu precies is, legt de schrijver Frank van Pamelen hieronder nog eens uit. Ecoduct Wat is dat dan precies, een ecoduct? Zo vroeg een jonge

Nadere informatie

Primair Onderwijs Gemeente Lingewaard

Primair Onderwijs Gemeente Lingewaard Programma natuur educatie 2012-2013 Primair Onderwijs Gemeente Lingewaard Centrale locatie Dijkmagazijn Waaldijk 4 6681 KH Bemmel Postadres: Meander 58 6681TE Bemmel secretaris@lingewaardnatuurlijk.nl

Nadere informatie

In het water. Allemaal beestjes. Onderzoeken. Scheppen. Dit heb je nodig: Schepnetje. Dit heb je nodig: Petrischaaltje Zoekkaart Waterdiertjes Loep

In het water. Allemaal beestjes. Onderzoeken. Scheppen. Dit heb je nodig: Schepnetje. Dit heb je nodig: Petrischaaltje Zoekkaart Waterdiertjes Loep In het water 1 Allemaal beestjes In sloten en plassen leven veel waterdiertjes zoals libellen, kikkers en visjes. In schoon water hebben deze waterbewoners het meer naar hun zin dan in vies water. In vies

Nadere informatie

2 de, 3 de graad. 3 de graad

2 de, 3 de graad. 3 de graad Aan klassen van het basisonderwijs bieden wij een ruim aanbod aan natuureducatieve activiteiten. Alle zijn erop gericht de leerlingen op een speelse wijze actief en onderzoekend aan het werk te zetten.

Nadere informatie

Voorlichting Landtong van Rozenburg Verslag 2010

Voorlichting Landtong van Rozenburg Verslag 2010 Voorlichting Landtong van Rozenburg Verslag 2010 Oog in oog met de Schotse Hooglanders! Paul Grootenboer ARK Natuurontwikkeling januari 2011 in opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam Inleiding Namens

Nadere informatie

Woensdag 29 september 2010 - Vissen. Woensdag 6 oktober 2010 waterbeestjes

Woensdag 29 september 2010 - Vissen. Woensdag 6 oktober 2010 waterbeestjes Woensdag 29 september 2010 - Vissen Vandaag was de eerste bijeenkomst van het nieuwe seizoen van de natuurtalenten. Toen iedereen er was gingen we direct op pad. Vandaag gingen we vissen! Dirk was er ook

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer Inhoudsopgave Deel 2: programma Nationaal Park Lauwersmeer 1. Planning en organisatie 1.1. Voordat u begint 1.2.

Nadere informatie

4-7 jaar Scharrelavontuur. 4-7 jaar Scharrelavontuur. Sterke geuren. Aardegeuren. Pluk een blaadje van een plantje.

4-7 jaar Scharrelavontuur. 4-7 jaar Scharrelavontuur. Sterke geuren. Aardegeuren. Pluk een blaadje van een plantje. Sterke geuren Pluk een blaadje van een plantje. Wrijf erover met je vingers, en verkreukel het blaadje een beetje. Ruik nu eens. Laat elkaar je blaadje ruiken. Waar ruikt het naar? Aardegeuren Ga op de

Nadere informatie

' Educatieve dienst 2010 'Een bos vol leven' EEN BOS VOL LEVEN

' Educatieve dienst 2010 'Een bos vol leven' EEN BOS VOL LEVEN EEN BOS VOL LEVEN Doelstellingen en eindtermen : bij deze activiteit komen vooral volgende eindtermen aan bod: wereldoriëntatie ET 1.3, ET 1.5, ICT ET 6 cognitief - herkennen en benoemen van twaalf organismen

Nadere informatie

Themawandeling Herfst

Themawandeling Herfst Themawandeling Herfst Leerdoelen: De leerlingen tonen respect voor de natuur De leerlingen kunnen enkele typische herfstverschijnselen uit het bos verklaren De leerlingen kunnen op een aangepaste manier

Nadere informatie

Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding

Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding Ontdekdoos Zaden groep 5 en 6 docentenhandleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Zaden Docentenhandleiding De ontdekdoos Zaden is voor groep 5 en 6 Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden

Nadere informatie

Infobulletin Basisschool St. Petrus Boxtel, Tel: 0411-672348 E-mail: info@st-petrus.nl website: www.st-petrus.nl

Infobulletin Basisschool St. Petrus Boxtel, Tel: 0411-672348 E-mail: info@st-petrus.nl website: www.st-petrus.nl Infobulletin Basisschool St. Petrus Boxtel, Tel: 0411-672348 E-mail: info@st-petrus.nl website: www.st-petrus.nl 06 januari 2016 Gefelicitaart!! 07 jan. Juf Evelien 08 jan. Lot gr. 3 10 jan. Lisa gr. 5

Nadere informatie

Natuurleerpad 8 tot 12 posten voor groep 3-4

Natuurleerpad 8 tot 12 posten voor groep 3-4 Natuurleerpad 8 tot 12 posten voor groep 3-4 Algemeen: Werkwijze: Tussenpost: Het leerpad heeft vragen en opdrachten voor alle 4 seizoenen Afhankelijk van de beschikbare tijd, omstandigheden en groepssfeer

Nadere informatie

Lente in het bos. nme-fluisterwandeling voor groep 5 en 6 in het amsterdamse bos

Lente in het bos. nme-fluisterwandeling voor groep 5 en 6 in het amsterdamse bos Lente in het bos nme-fluisterwandeling voor groep 5 en 6 in het amsterdamse bos Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Leerdoelen en lesinhoud... 4 3. Organisatie van de les...5 Bijlagen A. Plattegrond... 9

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

ALGEMEEN LOGBOEK OKTOBER Barendrecht, 1 oktober 2014

ALGEMEEN LOGBOEK OKTOBER Barendrecht, 1 oktober 2014 ALGEMEEN LOGBOEK OKTOBER Barendrecht, 1 oktober 2014 17 e jaargang A L G E M E E N De eerste vier weken zitten er al weer op. Wat is het toch leuk om te zien dat alle kinderen weer zijn gegroeid, niet

Nadere informatie

De Opdrachten + Tijdschema s Groep 6. De Klompenwaard

De Opdrachten + Tijdschema s Groep 6. De Klompenwaard De Opdrachten + Tijdschema s Groep 6 Tips voor begeleiders/ouders De gidsen en/of ouders voeren de opdrachten naar eigen inzicht uit, de gegeven tekst is een suggestie! Ook het tijdschema ligt niet vast.

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES 13 Plattegrond dreuzelpad KRIEBELENDE KRUIPERTJES Dit boekje is onderdeel van het eindproject van de IVN natuurgidsencursus van Henriëtte Beers, Fred van Hoof en Afke Schoo. Maart 2003. IVN afd. Bergeijk-Eersel

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES KRIEBELENDE KRUIPERTJES Een insectenwandeling over het dreuzelpad door natuurtuin 't Loo voor kinderen van groep 1-4 onder leiding van een volwassene. 2 Een insectentocht over het dreuzelpad door natuurtuin

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 5 tot en met 8 Handleiding Deel 1 Algemeen

Een educatief programma voor groep 5 tot en met 8 Handleiding Deel 1 Algemeen Een educatief programma voor groep 5 tot en met 8 Handleiding Deel 1 Algemeen Inhoudsopgave Deel 1 Inleiding 1 Algemene informatie 1.1 Doelgroep 1.2 Doel van het programma Woordvoerders van de Natuur 1.3

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi

Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi Inhoudsopgave Deel 2: programma Eendenkooi 1. Planning en organisatie 1.1. Voordat u begint 1.2.

Nadere informatie

Diertjes vangen en bekijken

Diertjes vangen en bekijken Hossebos wateropdracht 1 Diertjes vangen en bekijken Zoek een plekje aan de waterkant, waar je goed bij het water kunt. Leg alle materialen klaar. Vul het aquarium half met water en zet het op een plekje

Nadere informatie

Op stap met Wim en Loes (aflevering 21)

Op stap met Wim en Loes (aflevering 21) Op stap met Wim en Loes (aflevering 21) De zon schijnt en bij een temperatuur van 22 is het prima wandelweer. Op deze prachtige dag gaan Wim en ik wandelen vanaf Lennisheuvel. Bij de kerk staat een overzichtsbord

Nadere informatie

Werkblad slootdiertjes

Werkblad slootdiertjes Werkblad slootdiertjes Hoe groot is het dier? Hoeveel poten heeft het dier? Hoe ziet de achterkant van het dier eruit? Zit er bij de kop rode franje? Heeft het dier een schelp? Hoe heet het dier? 0, 4,

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: edelherten Sporen zoeken (+ Gipsafdruk maken) Groepje 2: hindes Groepje 3: kalfjes Groepje 4: zwijnen

Nadere informatie

NME-leerroute Aarde, lucht en water

NME-leerroute Aarde, lucht en water NME-leerroute Aarde, lucht en water 3 Groep 1 Tilburg, BS Wandelbos Inleiding Kinderen meer in contact brengen met de natuur, dat is de doelstelling van het project Brede scholen als groen netwerk in de

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Verslag Excursie Kombos 28 5 2011 Ravon Utrecht

Verslag Excursie Kombos 28 5 2011 Ravon Utrecht Verslag Excursie Kombos 28 5 2011 Ravon Utrecht Op zaterdag 28 mei 2011 is er vanuit RAVON Utrecht een excursie georganiseerd naar het Kombos te Maarsbergen. Het doel van de excursie was om deelnemers

Nadere informatie

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Leerling materiaal TECHNIEK TOERNOOI hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Verdeel de rollen Je werkt in een groepje van vier leerlingen. Iedereen in je groepje

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Herfst

Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Je gaat in het duingebied onderzoek doen naar allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten

Nadere informatie

NME-leerroute Bomen in het Wandelbos

NME-leerroute Bomen in het Wandelbos NME-leerroute Bomen in het Wandelbos 5 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen De oudste, dikste en hoogste levende wezens op aarde zijn bomen. In het Wandelbos gaan we bomen onderzoeken,

Nadere informatie

De Staart in kaart. 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers

De Staart in kaart. 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers De Staart in kaart 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers Esther Linnartz Juli 2008 Inleiding De Staart is een natuurgebied van 24 hectare aan noordoost kant van Oud-Beijerland en ligt aan de oevers

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

Bijeenkomst Weidevogeleducatie

Bijeenkomst Weidevogeleducatie Bijeenkomst Weidevogeleducatie In samenwerking met: Conclusie en evaluatie: reacties van de aanwezigen Prima structuur en open houding naar deelnemers. Sommige freaks vallen best mee! Ontspannen avond.

Nadere informatie

Onderwijs Ondersteunend Gedrag. Lente. Lente buiten. De kinderboerderij. Jonge dieren. Pasen. Het weer. Voorjaarsbloemen

Onderwijs Ondersteunend Gedrag. Lente. Lente buiten. De kinderboerderij. Jonge dieren. Pasen. Het weer. Voorjaarsbloemen Onderwijs Ondersteunend Gedrag Lente Lente buiten De kinderboerderij Jonge dieren Pasen Het weer Voorjaarsbloemen 1 Instructie Het programma Goed, Beter, Best! is bedoeld voor ouders met kinderen in de

Nadere informatie

OP BEZOEK BIJ OMA TOBBEN

OP BEZOEK BIJ OMA TOBBEN OP BEZOEK BIJ OMA TOBBEN Groep 6a De spreekbeurt: De spreekbeurt op school vond ik al erg leuk. Toen wist ik al dat dit de leukste spreekbeurt van het jaar werd. Yanoux Ik vond de spreekbeurt van Ellis

Nadere informatie

Informatieboerderij Zorgvrij

Informatieboerderij Zorgvrij Informatieboerderij Zorgvrij Programma 2013-2014 Middenin Spaarnwoude vind je boerderij Zorgvrij. De naam zegt het al; hier kan klein en groot zorgeloos genieten van het boerenleven. Koeien aaien, lachen

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 1 Algemeen

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 1 Algemeen Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 1 Algemeen Inhoudsopgave Deel 1 Inleiding 1 Algemene informatie 1.1 Doelgroep 1.2 Doel van het programma Woordvoerders van de Natuur 1.3 Opzet

Nadere informatie

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Opdrachten voor de 3 de graad Wil je met je klas meer leren over vissen?

Nadere informatie

Jeugdproject Geheim van de Ekeko op de Professor Waterinkschool te Amsterdam 1

Jeugdproject Geheim van de Ekeko op de Professor Waterinkschool te Amsterdam 1 Jeugdproject Geheim van de Ekeko op de Professor Waterinkschool te Amsterdam 1 Verslag: Raoul Papavoine, 12 september 2007 School: Professor Waterinkschool, Moreelsestraat 19, 1071 BJ Amsterdam, 020-6798627

Nadere informatie

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos NME-leerroute Vogels in het Wandelbos 7 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Rinze de Wereldreiziger Rinze weet onwaarschijnlijk veel over vogels. Rinze is ook dol op het Wandelbos

Nadere informatie

NATUURSPEELOMGEVING OOSTERVELDSCHOOL UFFELTE

NATUURSPEELOMGEVING OOSTERVELDSCHOOL UFFELTE NATUURSPEELOMGEVING OOSTERVELDSCHOOL UFFELTE Schetsontwerp Natuurspeelomgeving Oosterveldschool Uffelte Opdrachtgever adres Tel. E-mail: aangeboden door:, Appelscha, Nederland in samenwerking met Ruurd

Nadere informatie

Aanbod NME schooljaar 2015/2016

Aanbod NME schooljaar 2015/2016 Aanbod NME schooljaar 2015/2016 Natuur- en milieueducatie (NME) Heemtuin Muntendam is een aanvulling op het reguliere schoolprogramma. We richten ons in de lessen vooral op zaken die in de klas minder

Nadere informatie

Handleiding Leskist bomen groep 7

Handleiding Leskist bomen groep 7 Handleiding Leskist bomen groep 7 Inhoud pagina Inleiding 3 1. Doelgroep 4 2. Doelstelling 4 3. Relatie met kerndoelen en natuurmethoden 4 3.1. Kerndoelen 4 3.2. Natuurmethoden 4 4. Het aanbieden van de

Nadere informatie

Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap.

Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap. NATUURVERBINDING HOORNEBOEG GOOIS NATUURRESERVAAT Productiebos maakt plaats voor oorspronkelijk heidelandschap. PRODUCTIEBOS MAAKT PLAATS VOOR OORSPRONKELIJK HEIDELANDSCHAP TEN ZUIDEN VAN HILVERSUM LIGGEN

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. Werken voor de hei Groep 4-5

Voorbereiding post 1. Werken voor de hei Groep 4-5 Voorbereiding post 1 Werken voor de hei Groep 4-5 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 1: Werken voor de hei, voor groep 4 en 5. Inhoud: Algemeen Verhaal

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

Hieronder per onderdeel een korte omschrijving, een foto en reacties van deelnemers over dat onderdeel.

Hieronder per onderdeel een korte omschrijving, een foto en reacties van deelnemers over dat onderdeel. Een geslaagde super grote kenniskring! `We hebben ontzettend veel van de dag opgestoken, het heeft ons een heel aantal nieuwe inzichten gegeven, de dag was heel rijk aan informatie en een mooie impuls

Nadere informatie

Lespakket Bovenbouw Lesmodule B3 De putter en andere rare vogels

Lespakket Bovenbouw Lesmodule B3 De putter en andere rare vogels Lespakket Bovenbouw Lesmodule B3 De putter en andere rare vogels Natuurproject SAMEN OP PAD Activiteit ALGEMEEN Versie 1 De putter en andere rare vogels Doelstelling lesmodule Voorbereiding: Kinderen verdiepen

Nadere informatie