Vrije Universiteit Brussel. Faculteit Letteren en Wijsbegeerte. Studiegebied Communicatiewetenschappen. Promotor: Prof. Dr.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vrije Universiteit Brussel. Faculteit Letteren en Wijsbegeerte. Studiegebied Communicatiewetenschappen. Promotor: Prof. Dr."

Transcriptie

1 Sebastian Vangrunderbeek Rolnummer: Vrije Universiteit Brussel Faculteit Letteren en Wijsbegeerte Studiegebied Communicatiewetenschappen Promotor: Prof. Dr. Katia Segers Glokalisering van digitale marketing in de muziekindustrieën. Een vergelijkend kwalitatief onderzoek naar de digitale marketing strategieën van een aantal geselecteerde Amerikaanse en Europese/Belgische muzieklabels. Proeve ingediend voor het behalen van de graad van Master in de Communicatiewetenschappen Academiejaar

2 2

3 INHOUDSTAFEL I. ABSTRACT... 8 II. ALGEMENE SAMENVATTING... 9 III. INLEIDING IV. LITERATUURSTUDIE A. GLOBALISERING Globalisering Definiëring Kernbegrippen Globale arena Globale motieven Globalisering en het lokale Situering Ontmanteling van het lokale Global-local nexus Culturele globalisering Theorieën Globale scenario s Globale muziek flows Digitale Media op globaal niveau...56 B. MUZIEKINDUSTRIEËN Cultuurindustrieën Cultuur versus economie De industrieën Culturele consumptie De muziekindustrieën Theoretici en het probleem van definiëring Industriemodellen De majors Majors en indies Globale markt Globalisering en lokalisering in de muziekindustrieën De internationale markt Meerdere perspectieven...98 C. MARKETING

4 1. Marketing Businessmodellen Muziekmarketing De marketingmix Grensoverschrijdende strategieën Het digitale aspect Sociale media D. BESLUIT LITERATUURSTUDIE V. EMPIRIE A. INLEIDING B. METHODOLOGIE C. SELECTEREN VAN HET ONDERZOEKSMATERIAAL Sociale media MySpace Facebook YouTube Artiesten D. ANALYSE Eerste analysefase Interactiviteit Hypertekstualiteit Multimedialiteit Tweede analysefase E. ONDERZOEKSRESULTATEN Eerste analysefase Interactiviteit Hypertekstualiteit Multimedialiteit Tweede analysefase Globale aspect Lokaal aspect Glokaal aspect F. BESLUIT EMPIRIE VI. ALGEMEEN BESLUIT VII. DANKWOORD VII. BIBLIOGRAFIE

5 A. MONOGRAFIEËN B. BIJDRAGEN IN VERZAMELWERKEN C. TIJDSCHRIFTARTIKELS D. INTERNETBRONNEN (ZIE BIJLAGE DVD) IX. BIJLAGEN

6 LIJST VAN AFKORTINGEN A&R BG CBS CD EMI EU HMV IBM IFPI Inc. Ltd. MCA MTV Artists & Repertoire Bertelsmann Music Division Columbia Broadcasting System Compact Disk Electric and Musical Industries Ltd. Europese Unie His Master s Voice International Business Machines Corporation International Federation of Phonographic Industries Incorporation Limited company Music Corporation of America Music Television MP3 Motion Pictures Experts Group Layer 3 PIAS R&D R&B UK UMG VHS VS WEA WMG WO Play It Again Sam Research and Development Rhythm & Blues United Kingdom Universal Music Group Video Home System Verenigde Staten Warner Bros., Elektra and Atlantic Warner Music Group Wereldoorlog 6

7 LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Musical networks...78 Figuur 2: The organization of the recording industry...79 Figuur 3: IFPI digital music revenues Figuur 4: Geselecteerde Amerikaanse en Europese artiesten van de major platenfirma s Figuur 5: Meetinstrument voor de eerste analysefase Figuur 6: Meetinstrument voor de tweede analysefase Figuur 7: Percentage niet-engelstalige presentatie van inhoud op sociale media voor Europese artiesten Figuur 8: Totaal aantal globale en lokale links op sociale media van Europese artiesten Figuur 9: Totaal aantal globale en lokale links op sociale media van Noord-Amerikaanse artiesten

8 I. ABSTRACT Author: Sebastian Vangrunderbeek Promotor: Prof. Dr. Katia Segers Free University Brussels, academic year Title: Glocalization in digital music marketing: a comparative study of digital marketing strategies in a selection of North-American and European/Belgian music labels. New digital media are increasingly influencing the production, distribution and consumption of music. Within the relevant context of cultural globalization, these media forms are pushing the local and global dimension towards each other. The goal of this study is to reveal this global/local dimension, based on the digital marketing strategies used by major music labels in The United States and Europe. Through an interpretive content analysis of some popular social media platforms, which are adopted by the North-American and European music industries, this study tries to locate and survey the concept of glocalization. Keywords: glocalization music industries digital marketing content analysis USA & Europe Auteur: Sebastian Vangrunderbeek Promotor: Prof. Dr. Katia Segers Vrije Universiteit Brussel, academiejaar Titel: Glokalisering in digitale marketing in de muziekindustrieën. Een vergelijkend kwalitatief onderzoek naar de digitale marketing strategieën van een aantal geselecteerde Amerikaanse en Europese/Belgische muzieklabels. Nieuwe digitale media overheersen steeds meer de productie, distributie en consumptie van muziek. Binnen het relevante kader van culturele globalisering, brengen deze media de globale en lokale dimensies steeds dichter naar elkaar toe. Het doel van dit onderzoek is het blootleggen van dit globaal/lokaal discours op basis van de digitale marketingstrategieën, die in de Noord-Amerikaanse en Europese muziekindustrieën vorm krijgen. Aan de hand van een interpretatieve inhoudsanalyse van de meest populaire sociale media die deze Amerikaanse en Europese muziekindustrieën hanteren, werd getracht het concept van glokalisering te situeren en in kaart te brengen. Sleutelwoorden: glokalisering muziekindustrieën digitale marketing inhoudsanalyse VS en Europa 8

9 II. ALGEMENE SAMENVATTING De nieuwe digitale media overheersen zichtbaar steeds meer de productie, distributie en consumptie van muziekproducten. Het probleem bij deze evolutie is, dat de lijn tussen culturele heterogenisering en culturele homogenisering steeds moeilijker te trekken valt. De marketingpraktijken van globale en lokale muziekindustrieën vormen het gevoeligste punt van deze spanning, daar zij de nieuwe media concreet vorm geven. Dit is de probleemstelling die centraal staat in dit onderzoek. Globalisering is een dermate complex concept dat het volledig draagvlak moeilijk in kaart valt te brengen. Wel blijkt dat in de multidimensionele causale bewegingen ervan, lokale krachten schuilen die niet zomaar een polair gegeven vertegenwoordigen. De globale en lokale ruimten houden elkaar net in stand door hun aanwezigheid binnen hetzelfde spanningsveld. Het is uit deze spanning dat de term glokalisering is ontstaan. Op cultureel niveau domineren meerdere visies, die het huidige landschap van de cultuurindustrieën benaderen. Ook hier is geen allesomvattende benadering en kan men spreken van een uiterst complex en dynamisch proces. In deze bewegingen is het een uitdaging om de ware invloed van de nieuwe digitale media in te schatten. Deze media maken culturele globalisering steeds meer actueel, terwijl ze langzaam maar zeker een beeld van culturele hybridisering versterken. De industrieën zelf hebben na enige aanpassing hun draai gevonden met de nieuwe digitale platformen om hun producten te verkopen. In deze pogingen, waar marketingstrategieën een cruciale functie vervullen, kunnen evenwel diverse werkwijzen worden gehanteerd. Gaan platenmaatschappijen opteren voor een gestandaardiseerde aanpak of kiezen ze voor think global and act local? De nieuwsgierigheid die uit deze vraag voorvloeit, vormt de draaiende motor achter het empirisch onderzoek. Dit onderzoek bestaat uit een kwalitatief-interpreterende inhoudsanalyse die aan de hand van twee verschillende analysefasen het mediamateriaal uit 96 verschillende profielpagina s ondervraagt. Het geselecteerde materiaal vertegenwoordigt de vier major platenlabels, op drie van de meest populaire sociale media in zowel Noord-Amerikaanse en Europese muziekproducten. Aan de basis van dit empirisch onderzoek lagen volgende onderzoeksvragen: - Wat zijn de digitale marketingstrategieën achter de nieuwe media, in de VS en in Europa? 9

10 - In welke mate wordt de inhoud van nieuwe media aangepast aan de globale of lokale context in de VS en in Europa? - Is er op basis van de inhoud van deze nieuwe media een discrepantie merkbaar tussen het beleid van de vier major platenlabels op vlak van het globaal/lokaal discours? - Is er op basis van de inhoud van deze nieuwe media een relatie zichtbaar tussen de Amerikaanse en Europese muziekindustrieën; en zo ja, binnen welke theoretische structuur omtrent culturele globalisering past deze relatie? - Op welke wijze lenen de nieuwe media zich al dan niet beter of slechter voor het globaal/lokaal discours? De inhoudsanalyse is opgedeeld in twee afzonderlijke analysefasen, die door middel van hun eigen meetinstrument worden opgebouwd. Het eerste meetinstrument baseert zich op de drie internetspecifieke eigenschappen; interactiviteit, hypertekstualiteit en multimedialiteit. Doel van deze eerste analyse is het in kaart brengen van de materie op basis van enkele structurele eigenschappen, zodat de tweede en belangrijkste analysefase kan plaatsvinden. Het meetinstrument dat zich leent tot de tweede analysefase, is tot stand gekomen uit het globale, lokale en glokale aspect. Uit de resultaten van het onderzoekt blijkt dat de sociale media in de eerste plaats gebruikt worden om gebruikers vast te houden en door te sluizen naar online muziekwinkels. De Amerikaanse labels gaan hier iets opzichtiger te werk dan de Europese platenfirma s. Bij deze laatste staat de culturele inhoud voor een stuk meer centraal. De hoofddoelstelling lijkt in beide situaties wel het generen van een zo hoog mogelijk aantal virtuele vrienden. De meerwaarden die digitale media kunnen leveren wordt in deze queeste duidelijk ingezet. Toch is het opvallend hoe de Amerikaanse platformen een erg homogene en eenvoudige marketingvisie projecteren. Er zijn weinig tot geen bewijzen, die ons toelaten te geloven dat lokale adaptatie een belangrijk gegeven is voor major platenmaatschappijen in de VS. De sociale media dienen een universeel doel en bieden - op enkele uitzonderingen na - geen mogelijkheid tot aanpassing naar lokale contexten. Europese artiesten hebben echter geen keuze en moeten duidelijk op een meer lokaal niveau communiceren met hun publiek. Voor zover duidelijk is, kan er niet aangenomen worden dat de vier majors zich van elkaar onderscheiden in het al dan niet hanteren van globale of lokale marketingstrategieën. Enkel Universal Music Group kiest bewust voor een weliswaar beperkte lokale toets op Facebook. 10

11 De relatie tussen de Amerikaanse en Europese muziekindustrieën kan omschreven worden als één waar zowel globalisering als glokalisering hun plaats krijgen: Vanuit Amerika wordt er duidelijk nog erg volgens standaardisering gewerkt, terwijl diverse Europese Engelstaiige - artiesten hun lokaal aspect net als globaal mogelijk willen profileren. De nieuwe media uit ons onderzoek passen door hun aard perfect binnen de glokale dimensie; het zijn grote overkoepelende en vaste structuren die op niveau van inhoud een stem geven aan lokale individuen en gemeenschappen. Helaas wordt deze glokale eigenschap niet voldoende vertaald in een gelijkaardig gebruik door de muziekindustrieën. Op basis van de internetspecifieke analyse is aangetoond dat Facebook over de meeste middelen beschikt om als globaal medium een lokale invulling te vertegenwoordigen. MySpace springt er niet noodzakelijk negatief uit maar kan onmogelijk tippen aan het multimediale en toepassingsrijke status van Facebook. YouTube ten slotte is over de hele lijn teleurstellend te noemen en doet zijn zelfuitgeroepen status van sociaal netwerk de nodige oneer aan. 11

12 III. INLEIDING Thema Het huidige virtuele klimaat kent steeds meer gevolgen voor de muziekindustrieën. De opkomende digitale facetten van de industrieën zorgen ervoor dat zowel productie, distributie, maar ook marketing in een digitaal jasje zitten om mee te kunnen met de vraag van de consument en de richting van de concurrent. De technologische ontwikkelingen die deze evolutie mogelijk hebben gemaakt, lopen parallel met het fenomeen van globalisering 1, dat de laatste decennia in allerlei contexten wordt aangehaald om onze maatschappij te beschrijven. Deze globalisering actualiseert echter een heersende problematiek binnen de productie en verdeling van muziekproducten en cultuurproducten in het algemeen. De industrieën in kwestie bewegen zich bewust binnen dit globale veld, dat ontgetwijfeld diverse voordelen aanreikt. De aard van culturele globalisering schetst evenwel een werkkader, waarbinnen meerdere strategieën denkbaar zijn. Voelen de muziekindustrieën deze stempel van een globale economie aan als een extra duw in de rug, richting homogenisering? Of gaan ze bewust het aspect van lokale diversitiet 2 uitspelen? Er is een merkbaar spanningsveld onstaan tussen de globale en lokale krachten die zich hier situeren. Met dit globaal/lokaal discours in het achterhoofd, werden concrete invalshoeken voor deze studie overwogen. Een onverwachte uitdaging maakte dat deze masterproef voor het grootste deel in de Verenigde Staten kon geschreven worden, wat een golf van nieuwe mogelijkheden met zich meebracht. Een kort maar verhelderend gesprek met Professor Katia Segers gaf de juiste koers aan: Een vergelijkend onderzoek naar de digitale marketingstrategieën van een aantal Amerikaanse en Europese/Belgische platenlabels. Als invalshoek werd geopteerd voor het fenomeen van glokalisering, dat de globale en lokale krachten samen aanduidt binnen een complex, maar actueel kader. Een dergelijk onderzoek kan gefundeerd worden vanuit marketing standpunt, raakt de actuele materie omtrent culturele globalisering aan en geniet daarbij het internationale gegeven van een vergelijking tussen de Amerikaanse en Europese/Belgische cultuur. 1 SMITH (A.), The Age of behemoths: the globalization of mass media firms. New York, Priority Press, 1991, 89p. 2 ROBINS (K.). What in the world is going on? In: DU GAY (P.). Production of culture / cultures of production. London, Sage Publications, 1997, p

13 Voorstelling titel, probleemstelling en onderzoeksvragen De uiteindelijke titel van deze masterproef luidt als volgt: Glokalisering van digitale marketing in de muziekindustrieën. Een vergelijkend kwalitatief onderzoek naar de digitale marketing strategieën van een aantal geselecteerde Amerikaanse en Europese/Belgische muzieklabels. De probleemstelling die hierbij wordt geformuleerd, plaatst zich rond de strijd tussen het lokale en globale aspect, die binnen de muziekindustrieën relevanter is dan ooit, met de komst van de nieuwe digitale media. Deze nieuwe digitale media overheersen steeds meer de productie, distributie en consumptie van cultuur. Het probleem bij deze evolutie is, dat de lijn tussen culturele heterogenisering en culturele homogenisering steeds moeilijker te trekken valt. De marketingpraktijken van globale en lokale muziekindustrieën vormen het gevoeligste punt van deze spanning, daar zij de nieuwe media concreet vorm geven. Als leidraad in dit onderzoek, staan er enkele onderzoeksvragen centraal rond glokalisering en digitale marketing in de muziekindustrieën. Deze onderzoeksvragen zullen ook een cruciale rol spelen bij de benadering van de literatuur. De belangrijkste onderzoeksvraag in dit onderzoek is: Indien het concept glokalisering vanuit de literatuur kan gedefinieerd en vastgesteld worden, is deze glokalisering ook te bespeuren in de sociale werkelijkheid, met name in de digitale marketingstrategieën van major platenmaatschappijen in de VS en Europa? De onderzoeksvragen, die als een soort gids zullen dienen doorheen deze studie, zijn de volgende: - Wat zijn de digitale marketingstrategieën achter de nieuwe media, die in de muziekindustrieën in de VS en in Europa worden gebruikt? - In welke mate wordt de inhoud van nieuwe media aangepast aan de globale of lokale context in de VS en in Europa? - Is er op basis van de inhoud van deze nieuwe media een discrepantie merkbaar tussen het beleid van de vier major platenlabels op vlak van het globaal/lokaal discours? 13

14 - Is er op basis van de inhoud van deze nieuwe media een relatie zichtbaar tussen de Amerikaanse en Europese muziekindustrieën; en zo ja, binnen welke theoretische structuur omtrent culturele globalisering past deze relatie? - Op welke wijze lenen de nieuwe media zich al dan niet beter of slechter voor het globaal/lokaal discours? De maatschappelijke relevantie Zoals hierboven reeds beschreven is, kan er niet meer naast de digitalisering worden gekeken, die onze cultuuruitingen vandaag de dag mee vormgeven. Door de onafgebroken reeks van technologische ontwikkelingen heeft de consument kunnen genieten van diverse voordelen ten koste van de muziekindustrieën. Muziek kan probleemloos gekopieerd en/of gedownload worden, waardoor de traditionele muziekindustrieën buiten spel worden gezet. Na verschillende jaren en menig aantal verzetspogingen hebben deze industrieën langzaamaan ondervonden, dat er geen weg terug bestaat naar het universele machtsblok, dat ze gedurende zoveel jaren hebben kunnen behouden. Muziek is niet langer hun product en krijgt als het ware een soort van publiek karakter, waar iedereen tegenwoordig aan kan geraken, zonder noodzakelijk veel geld te moeten betalen. De industrieën hebben de laatste jaren een groot aantal strategieën gehanteerd om aan de neerwaartse dans te kunnen ontsnappen en opnieuw profijt te kunnen slaan uit hun praktijken. Verschillende soorten fusies met andere mediaconcerns en 360 contracten zijn daar een duidelijk voorbeeld van. Daarnaast is de sector zich ook bewust geworden van de groeiende sociale media in onze cultuur. Community sites maken steeds meer naam en kunnen soms zelfs niet meer worden losgekoppeld van de consument en diens culturele behoeftes. Daarenboven gebruiken onafhankelijke muzikanten deze sociale platformen vaak als virtuele podia om zichzelf aan de wereld te tonen. Dure producties, ingewikkelde marketingstrategieën en een wijd distributienet lijken plots niet meer nodig om het publiek te bereiken. De muziekindustrie beseft ondertussen welke meerwaarde zulke sociale mediaplatformen kunnen geven voor zowel het ontdekken van nieuw talent als het goedkoop promoten van artiesten. Een dominante aanwezigheid op het internet, al dan niet op sociale media zoals MySpace, Facebook of YouTube, is een drijvende must geworden. Major platenlabels, zoals Sony Music Entertainment en Universal, erkennen het belang van deze digitale distributienetwerken en zijn daarom al tot een overeenkomst gekomen met YouTube en Google. Inkomsten uit reclame staan centraal in dit soort verhalen. Een 14

15 ander mooi voorbeeld van de voordelen, die het digitale tijdperk met zich meebrengt voor de muziekindustrieën, zijn games. Guitar Hero en Wii Music vormen een geslaagd huwelijk tussen games en muziek. Bands en artiesten worden in de kijker geplaatst en de gebruikers downloaden vaak de nieuwe nummers die men in het spel heeft leren kennen. Momenteel betalen de ontwikkelaars van de games nog aan de platenmaatschappijen om de muziek te gebruiken. Als de huidige trend in gameland zich verder zet, kan dit misschien op een dag omgekeerd worden. Alles bij elkaar genomen, kunnen we gerust stellen dat de muziekindustrieën aan het veranderen zijn, in een industrie die digitaal denkend en geletterd is. IFPI leert ons dat 20 procent van alle verkochte muziek momenteel al van digitale platformen afkomstig is. 3 Digitale muziekverkoop via iphones en andere mobiele toestellen leveren ook steeds grotere delen van de koek op. Naast de digitale kant van het verhaal, mag ook de globalisering niet uit het oog verloren worden. Bedrijven trachten steeds meer als een consistent en uniform blok te functioneren over verschillende gebieden. De vier major platenlabels in België zijn elk op hun beurt een lokale tak van de grote Amerikaanse moedervestigingen. Deze bedrijven, die meestal in Los Angeles of New York hun hoofdzetel hebben, werken volgens bepaalde richtlijnen die worden uitgezaaid in alle betrokken internationale vestigingen. Dit kan vermoedelijk tot bepaalde conflicten leiden. Allereerst is er het culturele conflict. Indien een Belgisch filiaal niet genoeg vrijheid zou krijgen voor het implementeren van bepaalde strategieën, kan er wrijving ontstaan door de druk naar homogenisering. Er zijn uiteenlopende scenario s denkbaar over wat er kan fout lopen, wanneer er in bepaalde marketingcampagnes geen rekening wordt gehouden met de lokale markt en consument. Glokalisering is sinds de jaren negentig een belangrijke term geworden voor multinationals, in plaats van de globale standaardisering. 4 Deze visie onderlijnt - weliswaar in theorie - globale heterogeniteit en gaat in tegen het idee dat krachten uit onder andere de VS, zouden leiden tot economische, politieke, institutionele of culturele homogeniteit. 5 3 IFPI. Digital Music Report 2009: New Business Models for a changing environment. Londen, The International Federation of the Phonographic Industry, zie bijlage DVD. Datum van raadpleging: 15 oktober FEATHERSTONE (M.) & LASH (S.). Globalization, modernity and the spatialization of social theory: an introduction. In: FEATHERSTONE (M.), LASH (S.) & ROBERTSON (R.) (eds.). Global modernities. London, Sage Publications, 1995, p RITZER (G.). Rethinking Globalization: glocalization/grobalization and something/nothing. In: Sociological theory, 2003, vol. 21, nr. 3, pp

16 De wetenschappenlijke relevantie Hoewel mijn onderzoek binnen het algemene thema van de muziekindustrieën valt en dit thema reeds ruim aan bod is gekomen in diverse studies, mag er nog niet vanuit gegaan worden dat het daarom ook meteen wetenschappelijk relevant is. De voornaamste reden om een vorm van relevantie te claimen, ligt in het actuele en grensoverschrijdende karakter van dit onderzoek. Met actueel wijs ik op het dynamische gegeven van digitale marketing. Dit veld staat nooit stil en vindt zichzelf voortdurend opnieuw uit. Het moet steeds inspelen op de nieuwste technologische ontwikkelingen en sociale media, die als paddenstoelen uit de grond schieten. In tegenstelling tot het onderzoeken van de digitale marketing op basis van de makers, kiezen we ervoor om de inhoud en toepassing ervan te bestuderen in het virtuele veld van de sociale media. Het bevragen van de muziekindustrieën zelf is een zeer interessante piste, maar maakt ons afhankelijk van de medewerking van anderen. Daarnaast blijkt dat deze ondervragende werkwijze in recente wetenschappenlijke studies omtrent de muziekindustrieën al opvallend frequent is gehanteerd. Bij de belangrijkste wetenschappelijke referenties, waar mijn onderzoek zich bescheiden durft bij aan te sluiten wat betreft thematiek, ligt de nadruk vaak op het gegeven van cultuurproductie en sociale interactie. Een concentratie op de marketingwaarde van de nieuwe digitale media lijkt mij daarom een uitdagende invalshoek. Het internationale aspect durf ik uniek te noemen, daar er weinig tot geen onderzoek is gedaan tussen de Amerikaanse en Europese/Belgische muziekindustrieën in de hierboven genoemde richting. Muziekindustrieën zijn en blijven een gegeven dat we samen met de Rock & Roll geërfd hebben van de Amerikaanse cultuur. Geen enkel ander land is daarom interessanter voor het schetsen van een vergelijking. Uit een grondige zoektocht door de wetenschappelijke databanken, zijn weinig tot geen vergelijkbare werken komen bovendrijven. Helaas houdt dit ook in, dat er weinig communicatiewetenschappelijk theoretisch en empirisch materiaal voorhanden is om op terug te vallen of om bepaalde onderzoeksresultaten mee te vergelijken. Methodologie en structuur In dit onderzoek wordt aan de hand van twee methodes gewerkt. In eerste instantie wordt in de theorie een overzicht gecreëerd van bestaande wetenschappelijke concepten, ideeën, stromingen en theorieën rond het thema van dit werkstuk. Dit theoretische luik wordt opgedeeld in drie grote hoofdstukken: globalisering, de muziekindustrieën en 16

17 marketing. Deze drie onderverdelingen vormen de funderingen van het onderzoek. Aan de hand van een theoretisch besluit wordt deze literatuurstudie afgesloten. In tweede instantie wordt er in een eigen empirisch onderzoek nagegaan in welke mate er sprake kan zijn van glokalisering binnen de digitale marketingstrategieën van muziekindustrieën in de VS en in Europa. Om de aard van de achterliggende marketingstrategieën bloot te leggen, zal de inhoud van een reeks geselecteerde sociale mediaplatformen systematisch en objectief worden geanalyseerd in een kwalitatiefinterpreterende inhoudsanalyse. Hiervoor wordt een totaal van 96 profielpagina s onder de loep genomen. De selectie van deze profielpagina s gaat uit van een evenredige vertegenwoordiging van de vier major platenlabels op de Noord-Amerikaanse en Europese/Belgische markten, in combinatie met de drie meest aangewezen sociale platformen. Vervolgens wordt getracht om theorie en empirie aan elkaar te koppelen in een algemeen besluit en worden algemene conclusies getrokken uit dit onderzoek. Tot slot volgen dankwoord en bibliografie. De bijlagen zijn terug te vinden op de bijgevoegde DVD. 17

18 IV. LITERATUURSTUDIE A. Globalisering 1. Globalisering 1.1 Definiëring Hoewel de term globalisering vaak uiterst onduidelijk gedefinieerd wordt en studies omtrent dit fenomeen moeilijk uit te voeren zijn op systematische wijze, blijft globalisering een immens populair gegeven in de sociale, economische, politieke en zelfs technologische wetenschappen. In een wereld waar virtuele communicatie dagelijkse kost is en waar objecten en mensen zich aan een hoge snelheid grensoverschrijdend bewegen, wordt het concept van globalisering gebruikt om onze maatschappij mee te karakteriseren als wereldomvattend. Een duidelijke definitie is moeilijk te geven daar ze verschilt naargelang welke wetenschap deze definitie verlangt. Culturele globalisering refereert naar het overbrengen en door elkaar mengen van diverse media en kunsten over nationale grenzen en in verschillende vormen. 6 Economisten spreken dan weer over globalisering wanneer multinationale ondernemingen investeren in buitenlandse onderaannemingen om een toegevoegde waarde te creëren buiten de nationale grenzen. 7 Hier ligt duidelijk de nadruk op de opheffing van barrières voor de handel. 8 Anthony Smith definieert op zijn beurt globalisering als een concentratie van informatie- en ontspanningsbedrijven die voorheen lokale aandeelhouders hadden in grote internationale bedrijven. 9 Theodore Levitt verwijst terecht naar Roland Robertson als sleutelfiguur in het formaliseren en specificeren van het concept globalisering. 10 Robertson s definitie van globalisering luidt als volgt: Globalization as a concept refers both to the compression of the world and the intensification of consciousness of the world as a whole both concrete global interdependence and consciousness of the global whole CRANE (D.), KAWASHIMA (N.) & KAWASAKI (K.). Global Culture. Media, arts, policy and globalization. New York, Routledge, 2002, p RUGMAN (A.). Multinational Enterprises and the end of global strategy. In: DUNNING (J.) & MUCCHIELLI (J.). Multinational Firms, the global-local dilemma. Londen, Routledge, 2002, p HESMONDHALG (D.). The Cultural Industries. Londen, Sage, 2002, p SMITH (A.). Op Cit., 1991, p LEVITT (T.) A world of difference. In: WATERS (M.). Globalization, Key ideas. New York, Routledge, 2001, p

19 Het eerste deel van zijn definitie, namelijk het stuk over global compression, loopt parallel met de theorieën over afhankelijkheid en over wereldsystemen die toen heersten. Het verwijst naar een toenemend niveau van afhankelijkheid tussen nationale niveaus door middel van handel, militaire allianties en dominantie en cultuurimperialisme 12. Het meest cruciale deel van zijn definitie situeert zich in het laatste stuk waar hij het idee van een intensivering van global consciousness oppert, hetgeen een relatief nieuw fenomeen was. 13 Globalisering is een fenomeen dat niet alleen problematisch op een eenvoudige en concrete wijze te omschrijven valt. De invulling van deze term staat bovendien frequent centraal in wetenschappelijke discussies. David Held en Anthony McGrew wijden hun werk voornamelijk aan deze intellectuele veldslag, waar sceptici en globalisten elkaar treffen. Die eerst genoemden focussen meer op de continuïteit van sociale reproductie, daar waar globalisten het totale transformatieproces van globalisering betogen. 14 Ze vormen het onderscheid tussen twee grote denkrichtingen die in principe voornamelijk gefundeerd zijn op de invulling van het aspect grenzen : sceptici onderlijnen het belang van het nationale en regionale niveau aan de hand van de stelling dat het grensoverstijgende slechts een volgende stap is in onze geschiedenis. Sommigen onder hen durven globalisering zelfs als een mythe bestempelen die, indien ze ooit zou hebben plaatsgevonden, ondertussen niet meer geldt. De term globalisering levert in hun ogen geen relevante beschrijving van de hedendaagse wereldorde, noch biedt ze een gerechtvaardigde verklaring voor de sociale krachten die deze wereldorde vormgeven. 15 Aan de andere kant geloven globalisten wel dat er grensoverschrijdende en structurele verschuivingen te herkennen zijn die leiden tot een nieuw globaal niveau. De auteurs Held en McGrew sluiten zich aan bij deze piste en menen dat het einde van globalisering, zoals deze door sceptici maar al te vaak wordt erkend sinds 9/11 en de oorlog in Irak, volledig voorbarig is. Ze baseren zich in deze stelling op de voornaamste structuren van deze wereld zoals regeringen, de economie, cultuur, georganiseerde misdaad en de achteruitgang van het milieu. 16 Het onderscheid tussen beide denkrichtingen wordt meestal beschreven in een poging om een vorm van structuur te brengen in het grote aantal tegengestelde theorieën over globalisering die door de jaren zijn komen bovendrijven. Naast de duidelijke positie van 11 ROBERTSON (R.) Globalization: social theory and global culture. Londen, Sage, 1992, p Het concept cultureel imperialisme zal uitvoeriger behandeld worden in een volgend hoofdstuk van deze literatuurstudie. 13 LEVITT (T.). Op. Cit., 2001, p HELD (D.) & McGREW (A.). Globalization/anti-globalization: beyond the great divide. Cambridge, Polity Press, 2007, p IDEM, pp IDEM, 283 p. 19

20 bepaalde sceptici en de globalisten zelf, kunnen nog talloze overlappende interpretaties geconstateerd worden die niet zo gemakkelijk onder te brengen zijn in de bovengenoemde twee zuilen. 17 Dit tegenstrijdige debat levert interessante standpunten, maar zou ons te ver leiden wat betreft het thema van dit werkstuk. Met het oog op een duidelijke omschrijving van globalisering en de context van culturele globalisering, wordt er beperkt tot een werkdefinitie die aangereikt wordt door John B. Thompson: These processes are commonly described today as globalization. The term is not a precise one, and it is used in differing ways in the literature. In the most general sense, it refers to the growing interconnectedness of different parts of the world, a process which gives rise to complex forms of interaction and interdependency. One can speak of globalization in this sense only when the growing interconnectedness of different regions and locales becomes systematic and reciprocal to some degree, and only when the scope of interconnectedness is effectively global. 18 Globalisering wordt dus omschreven als een proces van toenemende verbondenheid tussen diverse delen van de wereld, hetgeen op zijn beurt een complexe vorm van interactie en afhankelijkheid teweegbrengt. Thompson legt duidelijk de nadruk op het systematische en wederkerige karakter van deze verbondenheid. De ultieme conditie om over globalisering te spreken ligt in het globale aspect van de verbondenheid. 1.2 Kernbegrippen Zoals de moeizame definitie van globalisering reeds bewezen heeft, is dit een zeer abstract theoretisch domein, dat verschillende invullingen krijgt vanuit uiteenlopende wetenschappelijke velden. Om een betere oriëntatie te creëren binnen dit op het eerste zicht chaotisch theoretische kluwen, wordt er beroep gedaan op enkele kernbegrippen. Deze begrippen vormen vaak het uitgangspunt voor menig theoretici en helpen in zowel het definiëren als het toetsen van globalisering in de sociale werkelijkheid: - Mobiliteit: Globalisering is een fenomeen dat waargenomen wordt in een groeiende mobiliteit over bepaalde grenzen heen. Alles en iedereen wordt mobieler in deze globale orde; goederen en commoditeiten, informatie en 17 HELD (D.) & McGREW (A.). The Great Globalization Debate: an introduction. In: HELD (D.) & McGREW (A.) (eds.). The global transformations reader. Cambridge, Polity Press, 2000, pp THOMPSON (J.B.) The Globalization of communication. In: HELD (D.) & McGREW (A.) (eds.). The global transformations reader. Cambridge, Polity Press, 200, p

Revision Questions (Dutch)

Revision Questions (Dutch) Revision Questions (Dutch) Lees pagina s 1-44 van New Media: A Critical Introduction (2008). Maak bij het lezen de onderstaande vragen. Print je antwoorden uit en lever deze in bij de Vergeet niet je naam

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

Promoveren : gekkenwerk!

Promoveren : gekkenwerk! Promoveren : gekkenwerk! 1. Een onderwerp vinden Neem je broedtijd: zeer functioneel Blijf dicht bij jezelf Jij moet het boeiend blijven vinden Mijn zoektocht Poging I: september 2005 Innovatie op entertainment

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

Positie van de Vlaamse zomerfestivals en de verhouding tot het reguliere concertaanbod anno 2007.

Positie van de Vlaamse zomerfestivals en de verhouding tot het reguliere concertaanbod anno 2007. Positie van de Vlaamse zomerfestivals en de verhouding tot het reguliere concertaanbod anno 2007. Eindverhandeling tot master in de Communicatiewetenschappen Student: Dorien Meeus Promotor: Prof. Dr. K.

Nadere informatie

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Afgestudeerden van de opleiding hebben de onderstaande eindkwalificaties bereikt: I. Kennis Basiskennis en inzicht: 1. kennis van en inzicht in het

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Take Home Examen. Castells visie op de netwerkmaatschappij is te pessimistisch

Take Home Examen. Castells visie op de netwerkmaatschappij is te pessimistisch Take Home Examen Castells visie op de netwerkmaatschappij is te pessimistisch Docent: Jelle de Bont M. Reithler 444049 Postvak 54 Onderwijsgroep 5 24 oktober 2008 Blok BA CW 2A Aantal woorden 1568 Wij

Nadere informatie

One Style Fits All? A Study on the Content, Effects, and Origins of Follower Expectations of Ethical Leadership

One Style Fits All? A Study on the Content, Effects, and Origins of Follower Expectations of Ethical Leadership One Style Fits All? A Study on the Content, Effects, and Origins of Follower Expectations of Ethical Leadership Samenvatting proefschrift Leonie Heres MSc. www.leonieheres.com l.heres@fm.ru.nl Introductie

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

Big Ideas Great STEM. Katrien Strubbe

Big Ideas Great STEM. Katrien Strubbe + Big Ideas Great STEM Katrien Strubbe (Natuur)wetenschappen: doelen 2 Natuurwetenschappen geven leerlingen een fundamenteel en duurzaam inzicht in de structuren en processen die de mens, de natuur en

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Renewal, Innovation

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH)

NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Nederlandse Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Dankzij de opkomst van sociale media, zoals Facebook en Twitter, is de frequentie en het belang van niet-transactioneel klantgedrag

Nadere informatie

Communiceren en Improviseren. Omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie W.M.A.

Communiceren en Improviseren. Omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie W.M.A. Communiceren en Improviseren. Omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie W.M.A. ter Haar Samenvatting In dit proefschrift is de aard en het

Nadere informatie

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

SAMENVATTING EN CONCLUSIES SAMENVATTING EN CONCLUSIES Aanleiding en vraagstelling De aanleiding van dit onderzoek is de doelstelling van het ministerie van Veiligheid en Justitie om het aantal vrijwilligers bij de Nationale Politie

Nadere informatie

Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte Studiegebied Communicatiewetenschappen. Case study: Viva Vlaanderen en Allez Allez

Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte Studiegebied Communicatiewetenschappen. Case study: Viva Vlaanderen en Allez Allez Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte Studiegebied Communicatiewetenschappen Een inhoudsanalytisch onderzoek naar de constructie van de Vlaamse culturele identiteit via de programmering van muziek van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014

Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Creative Europe Programma en Europe For Citizens Calls en deadlines 2014 Calls subprogramma MEDIA Korte omschrijving Deadline Support for the development of Single Projects and Slate Funding Steun voor

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

17. Een veranderende omgeving vraagt om een nieuwe benadering.

17. Een veranderende omgeving vraagt om een nieuwe benadering. 17. Een veranderende omgeving vraagt om een nieuwe benadering. M.P.G. Hurks Origin Inleiding Algemeen kunnen we stellen dat er wereldwijd twee ontwikkelingen zijn die ondernemingen brengen tot een veranderende

Nadere informatie

- Dossier 10.1: Globalisering en de behoefte aan versterking van de nationale identiteit

- Dossier 10.1: Globalisering en de behoefte aan versterking van de nationale identiteit 1 - Dossier 10.1: Globalisering en de behoefte aan versterking van de nationale identiteit (hoofdstuk 10, MtH) In het begin van de eenentwintigste eeuw bleek dat een groeiende groep Nederlanders behoefte

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Take Home Examen. Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman. i Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II

Take Home Examen. Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman. i Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II Take Home Examen Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman i444049 Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II De Amerikaanse filosoof Nelson Goodman heeft een boek geschreven, genaamd Ways of Worldmaking.

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Zowel online als offline

Zowel online als offline Zowel online als offline reclame creëren online interesse in een merk Volgens bepaalde experts dient reclame tegenwoordig slechts een enkel doel: de consument naar de website van het betrokken merk lokken

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Gender: de ideale mix

Gender: de ideale mix Inleiding 'Zou de financiële crisis even hard hebben toegeslaan als de Lehman Brothers de Lehman Sisters waren geweest?' The Economist wijdde er vorige maand een artikel aan: de toename van vrouwen in

Nadere informatie

Kennisdeling in lerende netwerken

Kennisdeling in lerende netwerken Kennisdeling in lerende netwerken Managementsamenvatting Dit rapport presenteert een onderzoek naar kennisdeling. Kennis neemt in de samenleving een steeds belangrijker plaats in. Individuen en/of groepen

Nadere informatie

Leidraad bij het sjabloon onderzoeksvoorstel Masterscriptie Deel I

Leidraad bij het sjabloon onderzoeksvoorstel Masterscriptie Deel I Leidraad bij het sjabloon onderzoeksvoorstel Masterscriptie Deel I Deze leidraad heeft tot doel om studenten uitleg te geven bij het opmaken van hun onderzoeksvoorstel voor de masterscriptie. Er wordt

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat:

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat: De opportuniteit In de huidige productmaatschappij hebben consumenten doorgaans de keuze uit een ruim assortiment producten om een bepaalde behoefte te bevredigen. Bijgevolg is het product op zich niet

Nadere informatie

Overzicht van tabellen en figuren

Overzicht van tabellen en figuren Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Tabel 1: Drie abstractieniveaus in de sociologie en in de taalkunde 117 Tabel 2: Uitkomsten van de inhoudsanalyse van de narratieven van Salinas de Gortari en

Nadere informatie

Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen

Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen Bachelorscriptie Kunsten, Cultuur en Media Rijksuniversiteit Groningen Begeleider:

Nadere informatie

In de afgelopen decennia heeft ongehuwd samenwonen overal in Europa. toegenomen populariteit van het ongehuwd samenwonen is onderdeel van

In de afgelopen decennia heeft ongehuwd samenwonen overal in Europa. toegenomen populariteit van het ongehuwd samenwonen is onderdeel van Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) De verschillende betekenissen van ongehuwd samenwonen in Europa: Een studie naar verschillen tussen samenwoners in hun opvattingen, plannen en gedrag. In de

Nadere informatie

Thematische behoeftepeiling. Uitkomsten en conclusies van een brede enquête onder patiëntenorganisaties

Thematische behoeftepeiling. Uitkomsten en conclusies van een brede enquête onder patiëntenorganisaties Thematische behoeftepeiling Uitkomsten en conclusies van een brede enquête onder patiëntenorganisaties Inleiding In de komende jaren ontwikkelt de VSOP toerustende activiteiten voor patiëntenorganisaties

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 169 Nederlandse samenvatting Het vakgebied internationale bedrijfskunde houdt zich bezig met de vraagstukken en de analyse van problemen op organisatieniveau die voortkomen uit grensoverschrijdende activiteiten.

Nadere informatie

Effecten van sharing economy op de samenleving en op wonen

Effecten van sharing economy op de samenleving en op wonen Effecten van sharing economy op de samenleving en op wonen Onderzoeksopzet Definitie deeleconomie Trends en ontwikkelingen Deelnemers Maatschappelijke effecten Deeleconomie-platforms Woonvormen met delen

Nadere informatie

Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven

Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven Overzicht Stylized Facts Theoretisch kader Sterke en zwakke sectoren in Vlaanderen? De supersterren van de Vlaamse economie

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context Inhoud Deel 1 Inleiding 1 en scenario s 1.1 Wat is consumentengedrag? 1.1.1 Beschrijven, verklaren en voorspellen van consumentengedrag 1.1.2 Waarop heet consumentengedrag betrekking? 1.1.3 Veranderend

Nadere informatie

Bedrijfsprocessen theoretisch kader

Bedrijfsprocessen theoretisch kader Bedrijfsprocessen theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. Bedrijfsprocessen Het procesbegrip speelt een belangrijke rol in organisaties. Dutta en Manzoni (1999) veronderstellen

Nadere informatie

en sector onder vuur Ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties strategieën in een veranderende wereld Marieke de Wal

en sector onder vuur Ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties strategieën in een veranderende wereld Marieke de Wal Als je denkt dat je te klein en onbeduidend bent om het verschil te maken, denk dan eens aan slapen met een mug Dalai Lama De wereld verandert en wordt complexer. Dat is ook merkbaar in de ontwikkeling

Nadere informatie

Overzicht inschrijvingsvereisten Communicatiewetenschappen 2015-2016

Overzicht inschrijvingsvereisten Communicatiewetenschappen 2015-2016 Overzicht inschrijvingsvereisten Communicatiewetenschappen 2015-2016 Bachelor of Science in de Communicatiewetenschappen (180 sp) Algemene regel: studenten die niet slagen voor minstens 30 studiepunten

Nadere informatie

VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg. een populair recept

VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg. een populair recept VALT HIER NOG WAT TE LEREN? EEN EDUCATIEF PERSPECTIEF OP DUURZAAMHEID Gert Biesta Universiteit Luxemburg een populair recept een maatschappelijk probleem add some learning opgelost! deze bijdrage een perspectief

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Social Media zijn Highly. Erik Hekman Mechelen, Mei 2010. Accessible Media

Social Media zijn Highly. Erik Hekman Mechelen, Mei 2010. Accessible Media Social Media zijn Highly Erik Hekman Mechelen, Mei 2010 Accessible Media KERN VAN DEZE SESSIE Hoe bereik je gebruikersgroepen doormiddel van social media? wat zijn de eigenschappen / mogelijkheden? hoe

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Met een knipoog en een klein budget zoveel mogelijk mensen en effect bereiken

Met een knipoog en een klein budget zoveel mogelijk mensen en effect bereiken THEMA Guerrilla Een voorbeeld van guerrilla marketing in een winkelcentrumomgeving. Dance-event 'Stekker in de Tunnel werd in maart gehouden in de expeditiestraat van Hoog Catharijne. Dit event was een

Nadere informatie

Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen

Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen RESEARCH SUMMARY ONDERZOEK I.K.V. VIONA STEUNPUNT WSE Capita Selecta Recent Arbeidsmarktonderzoek in Vlaanderen Richtlijnen voor auteurs - De hoofdindeling ligt vast en bestaat uit volgende rubrieken:

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel I Kritische discoursanalyse. Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord Inleiding en verantwoording Inleiding

Inhoudsopgave. Deel I Kritische discoursanalyse. Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord Inleiding en verantwoording Inleiding Inhoudsopgave Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord en verantwoording Verantwoording Dankbetuiging Over de auteurs Summary 13 13 13 15 19 19 21 27 28 29 Deel I Kritische discoursanalyse

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie Die publieke opinie in de Europese Unie Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie. Dit werd opgesteld voor de Vertegenwoordiging van de Europese

Nadere informatie

Betekenis manipuleren via framing

Betekenis manipuleren via framing Wegwijzer: Betekenis manipuleren via framing Maakt het een verschil als je zegt: Dit glas is halfvol of Dit glas is halfleeg? Strikt genomen zeg je hetzelfde, maar reageren mensen ook hetzelfde op beide

Nadere informatie

Voor wie? Omschrijving

Voor wie? Omschrijving Minor MOES Voor wie? Een opleidingsgebonden minor voor studenten Geschiedenis en tevens toegankelijk voor andere BA-studenten (bijvoorbeeld van de opleiding Internationale Betrekkingen en Internationale

Nadere informatie

Natural Europe - Natuurlijk Europa

Natural Europe - Natuurlijk Europa Natural Europe - Natuurlijk Europa General Information Summary Natuurlijk Europa zet een aantal softwaretools in die het mogelijk maken voor leerkrachten om innovatieve online trajecten te ontwerpen via

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Dit proefschrift betoogt dat een veel ruimere blik nodig is op de historische ontwikkeling van de Verenigde Staten om te begrijpen waarom het testen

Dit proefschrift betoogt dat een veel ruimere blik nodig is op de historische ontwikkeling van de Verenigde Staten om te begrijpen waarom het testen Samenvatting In dit proefschrift staat de vraag centraal waarom de gestandaardiseerde intelligentiemeting in Amerika zo'n hoge vlucht heeft genomen en tot zulke felle debatten leidt. Over dit onderwerp

Nadere informatie

Workshop 3. Digitale inclusie. E-inclusion. Rondetafel De Digitale Agenda voor Europa. Brussel, 11.10.2011

Workshop 3. Digitale inclusie. E-inclusion. Rondetafel De Digitale Agenda voor Europa. Brussel, 11.10.2011 Workshop 3 Digitale inclusie Rondetafel De Digitale Agenda voor Europa Brussel, 11.10.2011 2 E-inclusion e-inclusie (of digitale inclusie) verwijst naar alle beleidslijneninitiatieven die een inclusieve

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT 1 INTRODUCTIE H:1 Een merk is in de eerste plaats een product. Een product is fysiek, een service, winkel, persoon, organisatie, plaats of een idee. Een

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Techniek en mobilities paradigma vullen elkaar duurzaam aan

Techniek en mobilities paradigma vullen elkaar duurzaam aan Techniek en mobilities paradigma vullen elkaar duurzaam aan Tips en aanbevelingen voor de praktijk Een interactieve workshop KIVI NIRIA Jaarcongres 6 november 2013 Sustainable Mobility Wie zijn wij? Waarin

Nadere informatie

Breek taboe omtrent kansarme

Breek taboe omtrent kansarme ITINERA INSTITUTE FLASH Breek taboe omtrent kansarme versus kansrijke diploma s 03 07 2013 MENSEN WELVAART BESCHERMING De Europese leiders hebben een actieplan tegen jeugdwerkloosheid aangekondigd. Uiteraard

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

LinkedIn is het meest gebruikte platform van Nederlandse bedrijven, gevolgd door Facebook en Twitter

LinkedIn is het meest gebruikte platform van Nederlandse bedrijven, gevolgd door Facebook en Twitter 1 Huidig gebruik van social media LinkedIn is het meest gebruikte platform van Nederlandse bedrijven, gevolgd door Facebook en Twitter Huidig gebruik van social media % van respondenten, meerdere antwoorden

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Introducing strategy

Hoofdstuk 1: Introducing strategy Hoofdstuk 1: Introducing strategy Wat is strategie? Definitie Porter: Concurrentiestrategie = verzameling van verschillende activiteiten kiezen om een unieke waardemix te brengen. Onderscheid tussen operationele

Nadere informatie

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief HKU, Applied Games R&D programma Lector Jeroen van Mastrigt In opdracht

Nadere informatie

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota 2012 Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota Carolien Popken SAB Schoolvereniging Aerdenhout- Bentveld 14-6-2012 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Onderzoek... 4 Voorwoord... 4 Antwoord op de deelvragen

Nadere informatie

O N L I N E D A T I N G

O N L I N E D A T I N G O N L I N E D A T I N G I N 2 0 2 5 5 0 7 0 5 7 A N N E D E J O N G D O C E N T : P I M K R A A I K A M P 49 miljoen Europeanen bezoeken maandelijks een datingsite. Terwijl in de VS al één op de drie huwelijken

Nadere informatie

Beoordeling van het PWS

Beoordeling van het PWS Weging tussen de drie fasen: 25% projectvoorstel, 50% eindverslag, 25% presentatie (indien de presentatie het belangrijkste onderdeel is (toneelstuk, balletuitvoering, muziekuitvoering), dan telt de presentatie

Nadere informatie

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT Posities als antecedenten van management-denken over concernstrategie ACHTERGROND (H. 1-3) Concernstrategie heeft betrekking op de manier waarop een concern zijn portfolio

Nadere informatie

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch

Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Online Marketing College 1 september. 2012 Introductie Docent: Lotte Bouhuijzen / Eefje Op den Buysch Need To Know info Introductie Kennismaking Opzet van colleges, hoe wordt er getoetst Wat gaan we de

Nadere informatie

Filosofie en actualiteit. Zevende avond

Filosofie en actualiteit. Zevende avond Filosofie en actualiteit Zevende avond Over gelijkheid Emancipatie Gelijke behandeling Beloningen Mensenrechten Confucius Racisme Vrouw zijn Crisis Emancipatie Pauline Kleingeld: huwelijk is primair vrijwillige

Nadere informatie

Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld.

Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld. Treatment Intellectueel eigendom, de rechten zijn oneerlijk verdeeld. Lesley Adu-Darkwah John Martens Marleen van Rijn Hoofdvraag In hoeverre is het terecht of onterecht dat een mode-ontwerp moeilijker

Nadere informatie

West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën

West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën VUB-onderzoek in het kader van FLEET (FLEmisch E-publishing Trends): West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën In 2007 veranderden een aantal internationaal toonaangevende kranten hun

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN 1 INTRODUCTIE H:14 Er zijn diverse factoren die bedrijven aansporen om producten en diensten buiten de eigen thuismarkt te verkopen.

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2010.

Digitale (r)evolutie in België anno 2010. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 februari 2011 Digitale (r)evolutie in België anno 2010. De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 73% van de Belgische

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 woensdag 16 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 woensdag 16 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2007 tijdvak 1 woensdag 16 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Probleemomgeving De exponentiële opkomst van smart phones, met als (voorlopige) koploper de iphone van

Nadere informatie

Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen Master Media en Journalistiek. Nationaliteit vervangen door globale uniformiteit?

Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen Master Media en Journalistiek. Nationaliteit vervangen door globale uniformiteit? Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen Master Media en Journalistiek Nationaliteit vervangen door globale uniformiteit? Opdracht 1, week 4 Mariëtte Timmermans (259211) Vak: Grenzeloos Vermaak

Nadere informatie

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur,

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Aan de leden van de commissie cultuur Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 8 november 2012, Amsterdam Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Op 21 november 2012 staat

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek Bejegening van pleegouders in Zeeland Door Veerle de Leede In opdracht van Stichting Pleegoudersupport Zeeland

Samenvatting onderzoek Bejegening van pleegouders in Zeeland Door Veerle de Leede In opdracht van Stichting Pleegoudersupport Zeeland Samenvatting onderzoek Bejegening van pleegouders in Zeeland Door Veerle de Leede In opdracht van Stichting Pleegoudersupport Zeeland Beste pleegouder, U heeft aangegeven graag op de hoogte gehouden te

Nadere informatie

De sterkste schakel: de mens of de procedure? David Passenier Organisatiewetenschap VU Amsterdam

De sterkste schakel: de mens of de procedure? David Passenier Organisatiewetenschap VU Amsterdam De sterkste schakel: de mens of de procedure? David Passenier Organisatiewetenschap VU Amsterdam 1 Overzicht Dilemma: improvisatie of standaardisatie? Benadering organisatiewetenschap Verkennende studie

Nadere informatie

Algemene inleiding Reclame is vandaag de dag niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Bekende producenten brengen hun producten en diensten onder de aandacht van het grote publiek via verschillende

Nadere informatie

Het speelveld van de Chief Commercial Officer

Het speelveld van de Chief Commercial Officer Het speelveld van de Chief Commercial Officer Omgaan met dilemma s Stephan Linnenbank 28 november 2008 Atos, Atos and fish symbol, Atos Origin and fish symbol, Atos Consulting, and the fish symbol itself

Nadere informatie

Strategisch management theoretisch kader

Strategisch management theoretisch kader 1 Strategisch management theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1 1. Strategisch management Strategisch management ligt ten grondslag aan bewust en verantwoord handelen.

Nadere informatie

Clearasil Social Media Case

Clearasil Social Media Case Clearasil Social Media Case Naam case: Clearasil / Reckitt Benckiser Land: Rusland Type Case: B2C Periode: 2009 / 2010 Kerngegevens Clearasil: Moederbedrijf: Reckitt Benckiser Hoofdkantoor: Slough, United

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

VWEC: kritische reflectie Alex Van Leeuwen Social Media Monitoring

VWEC: kritische reflectie Alex Van Leeuwen Social Media Monitoring 2012 VWEC: kritische reflectie Alex Van Leeuwen Social Media Monitoring Robin Vandebroek Lezing De presentatie van Alex Van Leeuwen over social media monitoring ging over de producten die het bedrijf Buzzcapture

Nadere informatie

De Crowdfunding Safari workshop

De Crowdfunding Safari workshop De Crowdfunding Safari workshop Veel organisaties kampen met dalende subsidies, hebben moeite met het ophalen van investeringen of leningen en kunnen doelen daardoor steeds moeilijker halen. Crowdfunding

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

Voorwoord. Erik Sterk Guido Walraven

Voorwoord. Erik Sterk Guido Walraven Voorwoord Erik Sterk Guido Walraven Ondernemende burgers in lokale gemeenschappen kunnen sociale, economische en ecologische impact hebben, zo is de laatste jaren steeds duidelijker geworden. De verschillende

Nadere informatie

Bruto nationaal geluk: een proef op de som 19

Bruto nationaal geluk: een proef op de som 19 Bruto nationaal geluk: een proef op de som Crétien van Campen De laatste jaren hebben verscheidene auteurs gepleit voor geluk als een nieuw richtsnoer voor beleid (Kahneman 1999, Veenhoven 2002, Layard

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen.

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. 1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. Vooraleer je aan een literatuuronderzoek begint, is het belangrijk om voldoende informatie over je onderwerp te verzamelen via vakwoordenboeken,

Nadere informatie