Inventarisatie van gezinsbehandelingen bij de partners van Leo Kannerhuis Nederland. Januari 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inventarisatie van gezinsbehandelingen bij de partners van Leo Kannerhuis Nederland. Januari 2011"

Transcriptie

1 Inventarisatie van gezinsbehandelingen bij de partners van Leo Kannerhuis Nederland Januari

2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Methode 5 Resultaten 6 Conclusie 8 Referenties 8 Bijlage 1 9 Bijlage 2 15 Bijlage 3 20 Bijlage

3 Inleiding Leo Kannerhuis Nederland Leo Kannerhuis Nederland is een samenwerkingsverband tussen een aantal aanbieders van zorg voor cliënten met een autisme-spectrumstoornis (ASS). Deze aanbieders zijn verspreid over Nederland. De missie van Leo Kannerhuis Nederland is het realiseren van een gespecialiseerde behandeling voor mensen met ASS. Door de samenwerking en spreiding van locaties kan er een beter aanbod worden gecreëerd in de directe omgeving van de cliënt. Daarnaast kan opgedane kennis worden overgedragen en verder worden uitgebreid (Leo Kannerhuis Nederland, 2008). Onderdeel van Leo Kannerhuis Nederland is de Raad van Advies. Van elke partner zitten er twee leden in de Raad. Daarnaast is er iemand van de Nederlandse Vereniging van Autisme aangesloten. Het opzetten en doen van onderzoek is een hoofdtaak van de Raad van Advies. De focus van deze onderzoeksprojecten is het versterken van de draagkracht van het gezin. Daartoe zijn er werkpakketten opgezet om vanuit deze gezamenlijke focus verschillende invalshoeken te onderzoeken Dit onderzoek betreft werkpakket 6a: inventarisatie gezinsbegeleiding (Leo Kannerhuis Nederland, 2010). Doel onderzoek Het doel van dit onderzoek is het inventariseren van gezinsbehandelingen in de thuissituatie bij de partners van het Leo Kannerhuis Nederland. In het Dr. Leo Kannerhuis Doorwerth wordt al enkele jaren de Psychiatrische Gezinsbehandeling Autisme (PGA) toegepast. Met dit onderzoek wordt gekeken welke gezinsbehandelingen er zijn op de diverse partnerlocaties en in hoeverre ze overeenkomen. Daarbij gaat het om de belangrijkste kenmerken van de gezinsbehandeling. Eerder onderzoek Voor een eerder onderzoek zijn er een aantal gezinsbehandelingen vergeleken met de PGA (Popping, 2010). De gezinsbehandelingen die in dat onderzoek mee werden genomen, zijn door het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) erkend als effectief. Dit is gebeurd door een onafhankelijke onderzoekscommissie, op basis van vastgelegde criteria. De behandelingen zijn met elkaar zijn vergeleken op algemene kenmerken, interventietechnieken en houdingsaspecten. Dit is gebeurd aan de hand van de gegevens die bij het NJI bekend waren en aanvullende literatuur. De gezinsbehandelingen die meegenomen zijn, naast de PGA: Families First (FF), Functionele Familietherapie (FFT), Intensieve Orthopedagogische Gezinsbehandeling (IOG), Jeugdhulp Thuis (JT), Multidimensionele Familietherapie (MDFT), Multisysteem Therapie (MST), Orthopedagogische Video gezinsbehandeling (OVG), Praktische Pedagogische Gezinsbegeleiding (PPG), Triple-P en Wijkgerichte Intensieve Gezinsbegeleiding (WIG). Deze behandelingen richten zich op kinderen en jongeren, zijn over het algemeen met het hele gezin en vinden meestal plaats binnen de thuissituatie. De gezinsbehandelaar gaat een of meerdere keren per week op huisbezoek. Een overzicht van dit vergelijkend literatuuronderzoek staat in bijlage 1. Belangrijke overeenkomsten tussen de gezinsbehandelingen zijn het opbouwen van een werkrelatie, het verzamelen van informatie en aansluiten bij en invoegen in het gezin. Deze factoren, waar met name aan het begin van de behandeling bij stil gestaan wordt, kunnen gezien worden als noodzaak voor elke behandeling, oftewel non-specifieke factoren. Deze factoren dragen bij aan positieve uitkomsten, ongeacht welke interventie gegeven wordt. Het aandeel van non-specifieke factoren in de effectiviteit wordt vaak onderschat, maar er is nog geen overeenstemming hoe groot dit aandeel is. Een belangrijk onderdeel hiervan is de relatie tussen de hulpverlening en de cliënt. Het is dus logisch dat veel van deze factoren overeenkomen tussen de gezinsbehandelingen. Naast overeenkomsten in algemeen werkzame factoren, zijn er ook overeenkomsten in de methodieken en technieken die gebruikt worden. Er worden doelen opgesteld en er wordt een plan van aanpak gemaakt. Sommige methodieken, zoals FF, IOG, MST, OVG, PPG, Triple-P, WIG en PGA maken een competentieanalyse, een genogram en een 3

4 netwerkanalyse. Daarnaast worden er vaardigheden aangeleerd en verbeterd, zoals probleemoplossende, sociale en opvoedingsvaardigheden. Deze vaardigheden worden geoefend, herhaald en er wordt feedback op gegeven. Er wordt gestreefd het gezin positieve ervaringen op te laten doen. Bovendien zijn de gezinsbehandelingen gericht op het vergroten van de competenties, het vergroten van het zelfvertrouwen en worden de gezinsleden op hun krachten aangesproken (Popping, 2010). De PGA is echter ook verschillend van de andere gezinsbehandelingen. PGA richt zich alleen op gezinnen waar ten minste één kind of ouder de diagnose ASS heeft. Tijdens de behandeling wordt er dan ook psycho-educatie gegeven voor zowel de kinderen zelf als voor de overige gezinsleden. Daarnaast wordt de gezinsleden geleerd hoe ze om kunnen gaan met het gedrag wat hoort bij ASS. PGA duurt over het algemener wat langer dan de andere gezinsbehandelingen en is minder intensief, namelijk één keer per week. Een reden hiervoor is dat kinderen met ASS meer tijd nodig hebben om vaardigheden zich eigen te maken en tijd nodig hebben om te verwerken wat er besproken is. Als laatste is een belangrijk verschil dat de PGA zich niet richt op verlichting van de taken. Er worden geen taken overgenomen door de gezinsbehandelaar, waar dat in de andere gezinsbehandelingen zeker in het begin vaak wel het geval is (Popping, 2010). PGA De PGA is volgens de screening van de NJI een veelbelovende interventie. In de komende tijd zal ze aangemeld gaan worden voor de databank voor effectieve interventie. De verwachting is dat zij volgens de huidige criteria voldoet aan de eisen voor opname in de databank. De PGA is in 2002 ontwikkeld door het Dr. Leo Kannerhuis in Doorwerth. In die tijd waren er lange wachtlijsten voor de klinieken en de deeltijdbehandelingen. Er is toen een pilot gestart om de wachtlijsten te laten verminderen. Het doel was een ambulante behandelmethode te ontwikkelen die intensiever is dan de meeste ambulante behandelingen en die meer op het autisme is gericht. PGA is onder meer voortgekomen uit de Praktische Pedagogische Gezinsbegeleiding en het Competentiemodel. In 2004 is de PGA een vast aanbod van de polikliniek geworden en is sindsdien verder ontwikkeld. De doelgroep van PGA bestaat uit gezinnen met één of meerdere kinderen met ASS. Ouders willen graag of moeten het kind in de thuissituatie houden, bijvoorbeeld in afwachting van opname, maar hebben daar in beide gevallen ondersteuning bij nodig. Het doel van de behandeling is om de directe omgeving van het kind met ASS te versterken en de individuele problematiek van de andere gezinsleden te verminderen. Broers en zussen van kinderen met ASS laten vaak meer onaangepast gedrag, emotionele problemen, gedragsproblemen, hyperactiviteit en problemen met leeftijdsgenoten zien. Door PGA in te zetten kan er thuis een beter draagvlak komen en een eventuele klinische opname mogelijk worden voorkomen of verkort. De krachten en vaardigheden van de gezinsleden worden vergroot en versterkt en er komt inzicht in de problematiek en ASS (Aerts, & Kroes, 2008; Popping, 2010, Roeters, 2009). Bij de PGA wordt al enkele jaren de effectiviteit gemeten. Gezinnen vullen aan het begin, het einde en een half jaar later vragenlijsten in. Deze vragenlijsten worden in het gezin besproken. Daarnaast worden de vragenlijsten gebruikt voor verder onderzoek. Zo hebben zowel Aerts en Kroes (2008) als Roeters (2009) de effectiviteit van de PGA onderzocht. Uit beide onderzoeken komt naar voren dat PGA positieve effecten heeft. De opvoedingsstress is afgenomen en het gezinsfunctioneren toegenomen. Ouders, en dan met name moeder, ervaren minder klachten. De gedragsproblemen van zowel het kind met ASS als die van de broers en zussen zijn afgenomen. Het probleemgedrag van de jongere met ASS blijft echter wel ernstig. De competentiebeleving van het kind met ASS en de broers en zussen verbetert ook. De PGA laat effecten zien. Het was echter nog niet duidelijk of het effect van de behandeling ook daadwerkelijk komt door de behandeling zelf. Een interventie kan pas effectief worden genoemd, als aangetoond kan worden dat er geen andere factoren zijn die het effect kunnen verklaren. Een belangrijke mogelijkheid om dit te onderzoeken, is het 4

5 kijken naar de behandelintegriteit. Dit houdt in dat de methodiek wordt uitgevoerd zoals deze bedoeld is. Er is ook een onderzoek gedaan naar de behandelintegriteit bij de PGA. Daarbij zijn er als eerste principes opgesteld. In elke sessie en behandeling, ongeacht de cliënt komen deze principes terug. De principes zijn: 1) er wordt rekening gehouden met autisme, 2) er is sprake van een respectvolle houding, 3) ouders zijn en blijven verantwoordelijk, 4) er wordt competentiegericht gewerkt, 5) er wordt systeemgericht gewerkt en 6) er wordt methodisch gewerkt. Vervolgens is er gekeken of deze principes ook daadwerkelijk terugkomen in de behandeling. Zowel ouders als behandelaren zagen de principes terugkomen in de behandeling. De ouders en behandelaren verschilden maar op één principe significant van elkaar in de mate waarin zij de principes in de behandeling zagen terugkomen. Dit was op het vijfde principe, waarbij de ouders hoger scoorden dan de behandelaren. Er zaten geen significante verschillen tussen de behandelaren onderling in de mate waarop zij de principes toepasten. Ook zaten er geen significante verschillen tussen de drie verschillende fases van behandeling in de mate waarin de principes worden toegepast. Het onderzoek werd uitgevoerd tijdens twee huisbezoeken per gezin. Er bleek wel een significant verschil te zitten tussen de mate waarin de principes werden toegepast in het eerste en tweede huisbezoek (Popping, 2010). Uit de diverse onderzoeken kan dus geconcludeerd worden dat PGA een effectieve behandeling is. Methode huidig onderzoek Deelnemers Als eerste is er naar de leden van de Raad van Advies van Leo Kannerhuis Nederland een verstuurd met de vraag om contactpersonen die benaderd konden worden voor het onderzoek. Deze contactpersonen moesten bij voorkeur overzicht hebben over gezinsbehandelingen. Dit leverde elf contactpersonen op, waarbij sommige contactpersonen ook in de Raad van Advies zitten. Ontwikkeling vragenlijst Het doel van de vragenlijst was om zoveel mogelijk te weten te komen over de gezinsbehandeling die bij de partners wordt uitgevoerd, zonder dat het invullen teveel tijd kost. Als eerste is bekeken welke kenmerken van behandelingen nodig zijn om deze te kunnen beschrijven. Dit zijn de kenmerken die voor iedere behandeling uniek zijn. Voorbeelden zijn de doelgroep, kenmerken van de behandelaar, indicatiecriteria enzovoort. Vervolgens zijn deze kenmerken verder uitgewerkt. Sommige kenmerken konden in één vraag worden gesteld, zoals bijvoorbeeld de duur van de behandeling. Andere vragen werden onderverdeeld in subkenmerken. Bij de indicatiecriteria werd bijvoorbeeld gevraagd naar de redenen van verwijzing, leeftijdsgroep, intelligentiecriteria en overige criteria. De meeste vragen zijn zo opgesteld dat ze zijn te beantwoorden met ja/nee. Er wordt daarna wel uitleg gevraagd die begint met Zo ja of Zo nee. Daarna is er een tweedeling in de vragenlijst gemaakt, zodat er een algemeen en een specifiek deel ontstond. In het eerste algemene deel wordt er gevraagd naar de gezinsbehandelingen binnen de instelling en de visie op de gezinsbehandelingen. Deze hoeft per instelling maar één keer worden ingevuld. Het tweede deel is meer specifiek op de behandeling zelf gericht en vraagt de kenmerken van de behandeling na. Dit deel moest voor elke gezinsbehandeling die in de instelling wordt gegeven ingevuld worden. De vragenlijst is in bijlage 2 toegevoegd. Procedure De contactpersonen die niet in de Raad van Advies zaten zijn telefonisch of per benaderd met de vraag of ze van het onderzoek afwisten en of ze een voorkeur hadden om de lijst per post of per te krijgen. De vragenlijst is zeven keer per post verstuurd en vier keer per . Vervolgens is er een brief opgesteld die met de vragenlijst mee is verstuurd. Deze brief is toegevoegd in bijlage 3. Bij de versie die per post is verstuurd zijn 5

6 ook twee losse versies van het tweede deel van de vragenlijst meegestuurd. Bij de digitale versie is de tweede versie één keer los toegevoegd. In de brief werd aangegeven dat de vragenlijsten voor 1 december moesten worden teruggestuurd. In de derde week van december waren er drie vragenlijsten teruggestuurd. Naar de overige contactpersonen werd een herinneringsmail gestuurd met een nieuwe deadline van 5 januari. Vervolgens zijn degene waarvan nog niets was ontvangen of gehoord op 11 januari gebeld met de vraag hoe ver de contactpersonen waren met invullen. Uiteindelijk zijn er elf vragenlijsten teruggestuurd, waarbij er twee lijsten van één organisatie bijzaten. Bij twee vragenlijsten was alleen de voorpagina ingevuld. Resultaten De antwoorden die de vragenlijsten opleverden, zijn in een schema ingevuld. Dit schema is bijgevoegd in bijlage 4. Gezinsbehandelingen Bij de diverse partners worden verschillende gezinsbehandelingen toegepast. Er zijn twee gezinsbehandelingen die twee keer worden toegepast, namelijk de PGA, die zowel bij het Dr. Leo Kannerhuis in Doorwerth en het Dr. Leo Kannerhuis Brabant plaatsvindt en de Intensieve Psychiatrische Gezinbehandeling (IPG), die zowel bij Lentis als bij Lucertis plaatsvindt. Over de IPG bij Lucertis is niets bekend. Als dus over IPG gesproken wordt, gaat het over de behandeling die bij Lentis wordt toegepast. De gezinsbehandelingen die verder plaatsvinden zijn Intensieve Ambulante Gezinsbehandeling (IG/IAG), Thuisbehandeling (TB), Hometraining (HT), Assertive Community Treatment (ACT), Psychiatrische Intensieve Thuisbegeleiding (PIT) en als laatste Praktische Pedagogische Thuisbegeleiding (PPT). De partners vinden gezinsbehandeling in de thuissituatie zinvol, met name omdat de behandeling dan plaatsvindt in de natuurlijke omgeving en zo de generalisatie naar de thuissituatie makkelijker wordt gemaakt. De gezinsbehandelingen die plaatsvinden op de diverse locaties worden al langere tijd gegeven, met als langste de TB die al 36 jaar wordt gegeven. De enige uitzondering is de PIT die pas sinds een jaar gegeven wordt. Doelgroep en doel Bij alle behandelingen is de doelgroep autisme, al dan niet in combinatie met andere (psychiatrische) problematiek. De behandeling is bij de meeste partners op zichzelf staand, maar kan ook worden gecombineerd worden met zeer diverse andere behandelingen. De combinaties die het meeste genoemd worden zijn medicatie en individuele therapie. Bij de laatste zijn verschillende invullingen mogelijk. De doelen voor de behandeling zijn over het algemeen de thuissituatie en/of het gezinsfunctioneren verbeteren, het evenwicht tussen de draaglast en draagkracht herstellen en handvaten voor de opvoeding en voor de omgang aanreiken. Indicatiecriteria en contra-indicaties De meest genoemde redenen van verwijzing zijn: het gezinssysteem versterken en het functioneren daarvan verbeteren, ter overbrugging van intensievere behandeling, zoals opname, het in kaart brengen van de problematiek en benodigde hulp en een problemen in het gedrag en/of de ontwikkeling van het kind. De leeftijd van de aangemelde kinderen kan lopen van 4 tot ongeveer 18 jaar, waarbij de PGA soms ook bij oudere kinderen wordt toegepast. De HT wordt maar gegeven tot 12 jaar, maar soms ook bij oudere kinderen. De ACT wordt gegeven aan adolescenten en volwassenen. Het IQ van de aangemelde cliënten ligt rond de 80. De grens ligt bij de PPT bij 75, en bij de ACT bij 85. De PGA stelt als enige een dubbele eis, namelijk dat het totale IQ boven de 85 moet liggen en het verbale IQ boven de 80. De TB stelt geen eis aan het IQ en de IPG stelt als eis dat ouders voldoende leerbaar moeten zijn, maar geven geen IQ grens aan. 6

7 Andere indicatiecriteria die nog genoemd worden zijn de motivatie en de noodzaak. Contra-indicaties die vaak zijn genoemd zijn agressie, verslavingsproblematiek, te weinig veiligheid voor behandelaar en/of gezinsleden en de mogelijkheid tot verandering. Daarnaast geldt er bij de meeste een maximale reisafstand van ongeveer 45 minuten, enkele reis. Bij de IAG en de HT ligt de reisduur een minuut of 5 eronder. Bij de TB wordt soms ook gerekend vanaf het huis van de behandelaar. Deze behandeling wordt namelijk in de drie noordelijke provincies gegeven, waardoor de afstand vanaf huis dichterbij kan zijn dan die vanaf de instelling. Bij de PPT kijken ze naar de afstand, het maximum hierbij is 25 kilometer. Duur, frequentie en plaats De duur van de behandeling is heel wisselend. Enkele gezinsbehandelingen duren kort, zoals de PPT en PIT, respectievelijk 2 tot 4 maanden en 3 tot 6 maanden. De IAG en de HT duren gemiddeld zes maanden, de TB zes maanden of langer en de PGA, IPG en de ACT duren 9 maanden of langer, waarbij de ACT en de TB jarenlang kunnen doorgaan. De sessies duren bij de ACT en de PPT 1 á 1,5 uur en bij de overige behandelingen 1,5 tot 2 uur. De frequentie van de behandeling is één keer per week bij de gezinsbehandelingen, behalve bij de HT waarbij de sessie eens per 14 dagen plaatsvindt. Bij de TB varieert de frequentie van eens per week tot eens per maand. De PGA bouwt in de laatste fase de huisbezoeken af waardoor de sessie minder frequent zijn. En bij de IPG kunnen er meerdere sessie per week zijn als het gezin zich in een crisis bevindt. Bij de gezinsbehandelingen vinden er, met uitzondering van de PIT en de IPG, ook sessies op de instelling plaats. Dit gebeurt met de kennismaking, evaluatiegesprekken en adviesgesprekken. Kenmerken behandeling De meeste behandelingen hebben een protocol, de HT, ACT en de PPT niet. De ACT en de PPT zijn als enige niet theoretisch onderbouwd. Bij de PPT is het werkproces als enige niet uitgeschreven. Bij de IPG zijn bovenstaande drie zaken wel aanwezig maar verouderd. De evaluaties van de gezinsbehandelingen vinden bij de PGA na drie maanden en op het einde plaats. De PPT heeft evaluaties op het einde van de behandeling. Bij de IAG is dit eens in de drie maanden en bij de ACT één á twee keer per jaar en op indicatie. De TB heeft na 7 en na 15 sessie een evaluatie en de IPG doet dit ieder half jaar. Alleen bij de PGA worden er vragenlijsten ingevuld om de behandeling te evalueren. Bij de overige gezinsbehandelingen gebeurt dit niet. De TB heeft een eigen effectvragenlijst opgesteld die gebaseerd is op het behandelplan. De verwijzer wordt bij de meeste gezinsbehandelingen betrokken, al is het bij de HT en PIT afhankelijk wie de verwijzer is. De verwijzer wordt in alle gevallen wel geïnformeerd. Het vervolg op de behandelingen is afhankelijk van de situatie. Soms wordt er naar een andere instantie of een andere interne behandeling verwezen. Andere keren kan de hulpverlening stop gezet worden. Kenmerken behandelaar Aan de behandelaren die de gezinsbehandeling geven worden bij alle partners eisen gesteld. Deze eisen zijn ook beschreven. Bij de PGA en de IAG moeten de behandelaren een bepaalde opleiding volgen, bij de andere behandelingen niet verplicht. Bij de PGA heeft de behandelaar een caseload van vier tot zes gezinnen. De behandelaar krijgt meestal individuele werkbegeleiding. Bij HT en de ACT krijgen sommige behandelaren dit wel en andere niet. Bij de PPT is er geen werkbegeleiding, maar kan de behandelaar de casus bespreken in een multidisciplinair team als dit nodig is. De PGA en de HT hebben elke zes weken intervisie, de IAG heeft dit elke drie maanden en de ACT wekelijks. De PIT en PPT hebben geen intervisie. De PPT is de enige gezinsbehandeling die niet in ontwikkeling is. Bij de overige gezinsbehandelingen zijn de behandelaren hier zelf verantwoordelijk voor. 7

8 Conclusie Uitgaande van de PGA, welke op de kernlocatie van Leo Kannerhuis Nederland ontstaan is, zien we bij de gezinsbehandelingen van de partners dat er overeenkomsten zijn. Een aantal factoren die binnen de PGA belangrijk zijn, komen ook terug bij de andere gezinsbehandelingen. Als eerste is de kennis en ervaring van ASS een belangrijk aspect. Alle gezinsbehandelingen richten zich ook op kinderen, jongeren en volwassenen met ASS. Een ander belangrijk aspect is dat de behandeling in de thuissituatie plaatsvindt. Dit is ook bij de andere gezinsbehandelingen het geval. Andere belangrijke aspecten, die ook terug te vinden zijn in de principes, zoals het gericht zijn op alle gezinsleden en het competentiegericht werken, zijn op basis van dit onderzoek moeilijk te vergelijken en zouden verder onderzocht moeten worden.. De PGA is de enige behandeling die standaard een onderzoekstraject heeft met vragenlijsten om te kijken naar de effecten van de behandeling. Bovendien is het de enige behandeling waarbij uit het onderzoek ook de effectiviteit van de behandeling is gebleken. Ook is het de enige gezinsbehandeling waarbij de behandelintegriteit onderzocht is en waarbij gebleken is dat deze goed is. Bij de partners van Leo Kannerhuis Nederland worden verschillende gezinsbehandelingen toegepast. Overeenkomsten tussen deze gezinsbehandelingen zijn dat ze in de thuissituatie gegeven worden en dat de doelgroep gediagnosticeerd is met ASS. Ook de doelen van de verschillende behandelingen komen goed overeen net als de indicatiecriteria en de contra-indicaties. Daar zijn wel kleine verschillen in te vinden, maar deze zijn overbrugbaar. Het enige grote verschil is dat de ACT gericht is op adolescenten en volwassenen, terwijl de andere gezinsbehandelingen gericht zijn op kinderen en jongeren. Daarnaast stellen de IPG en de TB geen eisen aan het IQ van de cliënt. De grote verschillen tussen de behandelingen zitten in de duur van de behandeling. Sommige behandelingen zijn kort en sommige zijn langer en kunnen jarenlang doorlopen. Daarnaast zitten er verschillen in de momenten van evaluatie en intervisie. Ook zijn er behandelingen die geen protocol hebben, niet theoretisch onderbouwd zijn en waarvan het werkproces niet is uitgeschreven. De ACT heeft de eerste twee zaken niet en de PPT heeft alle drie niet. De TB heeft als enige een eigen vragenlijst om het effect te meten. Over het algemeen kan gezegd worden dat de gezinsbehandelingen in doel en indicaties aardig overeenkomen. Bij de uitvoering van de behandeling zitten meer verschillen. Referenties Aerts, F. H., & Kroes, G. (2008). Behandeling van ASS in de gezinscontext. Wetenschappelijk Tijdschrift Autisme, 1, Leo Kannerhuis Nederland. (2008). Leo Kannerhuis Nederland. De beste behandeling binnen handbereik. Gespecialiseerde autismehulpverlening in Nederland. Doorwerth: Leo Kannerhuis Nederland. Leo Kannerhuis Nederland. (2010). Actieplan Raad van Advies. Doorwerth: Leo Kannerhuis Nederland. Popping, M.G.J. (2010). Behandelintegriteit bij de Psychiatrische Gezinsbehandeling Autisme in het Dr. Leo Kannerhuis. (Ongepubliceerde Masterscriptie Orthopedagogiek, Gezin en Gedrag). Nijmegen: Radboud Universiteit. Roeters, W.G.J. (2009). De effectiviteit van Psychiatrische Gezinsbehandeling Autisme en de invloed van gezinsfactoren op de effectiviteit. (Ongepubliceerde Masterscriptie Orthopedagogiek, Gezin en Gedrag). Nijmegen: Radboud Universiteit. 8

9 Bijlagen niet beschikbaar online 9

Klinische behandeling

Klinische behandeling Klinische behandeling voor kinderen met ASS informatie voor cliënten, ouders en verwijzers september 2013 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Klinische behandeling voor kinderen

Nadere informatie

oudertraining contact & communicatie

oudertraining contact & communicatie oudertraining contact & communicatie gebaseerd op de Pivotal Respons Treatment (PRT) methode een aanbod van de Polikliniek in Doorwerth en de Polikliniek in Amsterdam februari 2013 centrum voor autisme

Nadere informatie

Perspectief voor gezinnen met autisme

Perspectief voor gezinnen met autisme psychiatrische Gezinsbehandeling Autisme (pga): Perspectief voor gezinnen met autisme Cisca Aerts 13 november 2012 Congres: Diagnostiek en behandeling van autisme bij (jonge) kinderen pga Project Dr. Leo

Nadere informatie

Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak!

Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak! Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak! Behandelcentrum Kinderen Verder met autisme Het Behandelcentrum Kinderen In ons Behandelcentrum Kinderen bieden wij een gespecialiseerd en

Nadere informatie

polikliniek doorwerth en nijmegen verder met autisme dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers centrum voor autisme maart 2012

polikliniek doorwerth en nijmegen verder met autisme dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers centrum voor autisme maart 2012 polikliniek doorwerth en nijmegen informatie voor cliënten, ouders en verwijzers maart 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Visie en missie dr leo kannerhuis Het Dr. Leo Kannerhuis

Nadere informatie

weekendtraining voor jongeren met een autismespectrumstoornis verder met autisme dr. leo kannerhuis Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers

weekendtraining voor jongeren met een autismespectrumstoornis verder met autisme dr. leo kannerhuis Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers weekendtraining voor jongeren met een autismespectrumstoornis (ASS) Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers november 2014 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Weekendtraining

Nadere informatie

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder locatie Nijmegen informatie voor jongeren, ouders en verwijzers september 2013 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme

Nadere informatie

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten (Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten Omschrijving voorzieningen Ons kenmerk: Datum: Oktober 2015 Contactpersoon: Contractbeheer E-mail: contractbeheer@regiogenv.nl INHOUD 1 34118 Behandeling

Nadere informatie

psychiatrische gezinsbehandeling autisme

psychiatrische gezinsbehandeling autisme psychiatrische gezinsbehandeling autisme (PGA) informatie voor cliënten, ouders en verwijzers mei 2011 / polikliniek Amsterdam centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Visie en missie

Nadere informatie

training van basis naar brug

training van basis naar brug training van basis naar brug een extra steuntje in de rug voor kinderen met autisme bij de overstap van de basisschool naar de brugklas een aanbod van de Polikliniek in Doorwerth informatie voor cliënten,

Nadere informatie

behandelmonitor meten is weten verder met autisme dr. leo kannerhuis

behandelmonitor meten is weten verder met autisme dr. leo kannerhuis de behandelmonitor meten is weten informatie voor cliënten en ouders en naaste over het meten van de resultaten van de behandeling juli 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Inleiding

Nadere informatie

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Foto: Martine Sprangers Naar een gouden standaard Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Door Mariska van der Steege Er bestaan in Nederland nogal wat varianten van Intensieve Pedagogische Thuishulp

Nadere informatie

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Integrale Zorg INFORMATIE VOOR VERWIJZERS Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Kom verder! www.ln5.nl Het zorgarrangement PriZma kent Crisisopvang, Observatie,

Nadere informatie

het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam

het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam informatie voor patiënten en verwijzers maart 2016 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Wat is het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam?

Nadere informatie

autismegroep groepstherapie voor autisme-spectrum stoornis (ass) verder met autisme mensen met een informatie voor cliënten en verwijzers

autismegroep groepstherapie voor autisme-spectrum stoornis (ass) verder met autisme mensen met een informatie voor cliënten en verwijzers autismegroep groepstherapie voor mensen met een autisme-spectrum stoornis (ass) november 2008 informatie voor cliënten en verwijzers centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Autismegroep

Nadere informatie

UITNODIGING 17 NOVEMBER

UITNODIGING 17 NOVEMBER UITNODIGING 17 NOVEMBER Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak! Wij laten u graag op dinsdag 17 november van 15.00-17.00 uur zien en ervaren wat de werkwijze van ons Behandelcentrum

Nadere informatie

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Zelf maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Gastenhof biedt Onze jeugdigen horen erbij Hoe doe je mee in een maatschappij waar het tempo vaak hoog ligt? 2 perspectief Inhoud 4 Voor wie

Nadere informatie

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag.

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Samenvatting De Top600 bestaat uit een groep van 600 jonge veelplegers

Nadere informatie

psychiatrische gezinsbehandeling autisme (PGA)

psychiatrische gezinsbehandeling autisme (PGA) psychiatrische gezinsbehandeling autisme (PGA) informatie voor cliënten, ouders en verwijzers maart 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Visie en missie dr leo kannerhuis Het

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen Zorgmodule Fasehuis Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Verblijf met behandeling Entréa HULPVRAAG Doelgroepen De doelgroep bestaat uit normaal begaafde jeugdigen van 16-18 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Midden

Nadere informatie

Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen

Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen De effectiviteit van thuiszorgmethodieken: de wereld na Savanna Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen Is het alleen Savanna? Roermond Tolbert Het

Nadere informatie

Voor informatie over MST-LVB: MST-LVB Supervisor MST@prismanet.nl 06-23 95 63 91. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over MST-LVB: MST-LVB Supervisor MST@prismanet.nl 06-23 95 63 91. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over MST-LVB: MST-LVB Supervisor MST@prismanet.nl 06-23 95 63 91 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Prisma MST-LVB Multi Systeem Therapie Licht Verstandelijk Beperkt Prisma heeft

Nadere informatie

Dr. Leo Kannerhuis Brabant

Dr. Leo Kannerhuis Brabant Dr. Leo Kannerhuis Brabant Expertisecentrum voor autisme Informatie voor huisartsen, medisch specialisten, zorgpartners en wijkteams Ieder kind met autisme is anders. Daarom besteden we bij de behandeling

Nadere informatie

tisme heeft AlsAls jeje broer ooff zus broer zus auautisme heeft verder met autisme dr. leo kannerhuis

tisme heeft AlsAls jeje broer ooff zus broer zus auautisme heeft verder met autisme dr. leo kannerhuis broer AlsAls jeje broer zus ooff zus heeft tisme heeft auautisme een groep voor broers en zussen van kinderen met een autisme-spectrumstoornis juli 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik

vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik OUDERS & OPVOEDERS Als er binnen uw gezin sprake is van seksueel misbruik, heeft dat grote invloed. Er is veel verdriet, boosheid, wantrouwen en schuldgevoel.

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

PGA behandeling LKH Doorwerth en LKH Brabant, aangesloten bij LKH Nederland: Een vergelijkend onderzoek

PGA behandeling LKH Doorwerth en LKH Brabant, aangesloten bij LKH Nederland: Een vergelijkend onderzoek PGA behandeling LKH Doorwerth en LKH Brabant, aangesloten bij LKH Nederland: Een vergelijkend onderzoek Projectgroep: Cisca Aerts, projectleider Annemarie Ellenbroek Nienke Geerts Brigitte de Jong Ronald

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P Tieners

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P Tieners TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P Tieners Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Groep Tieners biedt deelnemers een goede basis voor het kunnen organiseren en begeleiden van een vaardigheidstraining

Nadere informatie

Doelgroep. Programma onderdelen. Duur/frequentie

Doelgroep. Programma onderdelen. Duur/frequentie Onderwijs-Zorg Arrangementen 8 Doelgroep Jongeren vanaf 12-18 jaar en hun gezinnen, die al langere tijd ernstig zijn vastgelopen op school en waar sprake is van uitval uit het reguliere onderwijs of waar

Nadere informatie

Combigroep. Informatie voor ouders/verzorgers

Combigroep. Informatie voor ouders/verzorgers Combigroep Informatie voor ouders/verzorgers Voor wie is de Combigroep bedoeld? De Combigroep is er voor kinderen in de leeftijd van 4 tot 7 jaar en hun gezin. Kinderen die problemen ervaren in de sociaal-emotionele

Nadere informatie

top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen verder met autisme dr. leo kannerhuis

top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen verder met autisme dr. leo kannerhuis top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen een aanbod van de polikliniek in Doorwerth in samenwerking met scholengemeenschap De Brouwerij in Oosterbeek maart 2015 centrum voor

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Naar een gouden standaard Mariska van der Steege Nederlands Jeugdinstituut / NJi Afdeling jeugd en Opvoeding Catharijnesingel 47 Postbus 19221, 3501 DE

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P Tieners

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P Tieners TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P Tieners Algemene beschrijving De training Triple P niveau 4 Groep Tieners biedt deelnemers een goede basis voor het kunnen organiseren en begeleiden van een vaardigheidstraining

Nadere informatie

Wythmenerhof & Berkummerhof

Wythmenerhof & Berkummerhof Wythmenerhof & Berkummerhof Klinische Behandeling voor jongeren met een autisme-spectrumstoornis Locatie Zwolle Informatie voor cliënten, ouders en verwijzers een samenwerkingsverband van het Dr. Leo Kannerhuis

Nadere informatie

ABC - Ambulant Behandelcentrum

ABC - Ambulant Behandelcentrum ABC - Ambulant Behandelcentrum Als het thuis en/of op school dreigt vast te lopen Informatie voor verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Vergroten van sociale competenties. Vergroten zelfbeeld/zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Inleiding

Nadere informatie

Zorgmodule Intensief Kort Ambulant

Zorgmodule Intensief Kort Ambulant Zorgmodule Intensief Kort Ambulant Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Jeugdhulp Thuis Individueel Entréa HULPVRAAG Doelgroepen De doelgroep bestaat uit in Gelderland-Zuid woonachtige gezinnen waarvan één of

Nadere informatie

(echt)parengroep werken aan. je relatie. verder met autisme. polikliniek amsterdam. dr. leo kannerhuis

(echt)parengroep werken aan. je relatie. verder met autisme. polikliniek amsterdam. dr. leo kannerhuis (echt)parengroep werken aan je relatie polikliniek amsterdam Een partner relatiegroep voor (echt)paren waarvan één van de partners een diagnose binnen het autisme spectrum (ASS) heeft februari 2013 centrum

Nadere informatie

FACT. FACT Functie Assertive Community Treatment

FACT. FACT Functie Assertive Community Treatment FACT Functie Assertive Community Treatment 1 FACT Functie Assertive Community Treatment Folder voor jongeren Algemene informatie Accare Drenthe/Overijssel maakt deel uit van Accare, een instelling voor

Nadere informatie

Begeleiding in de thuissituatie

Begeleiding in de thuissituatie Begeleiding in de thuissituatie Wie zijn wij? Profila Zorg is een evangelische zorgorganisatie die naast de mogelijkheid voor wonen en dagbesteding ook begeleiding en ondersteuning biedt in de eigen woonomgeving

Nadere informatie

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard Tieners biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve individuele Triple

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard Tieners biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve individuele Triple

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Kennisnetwerk HBO-docenten Bijeenkomst 16 september 2016

Kennisnetwerk HBO-docenten Bijeenkomst 16 september 2016 Kennisnetwerk HBO-docenten Bijeenkomst 16 september 2016 Nienke Foolen (NJi) Met bijdragen van: Cécile Chênevert Renée Dekker Leo Bathoorn Vandaag: Integraal werken en de samenwerking tussen professionals.

Nadere informatie

Professionele hulp voor kinderen en jongeren

Professionele hulp voor kinderen en jongeren Professionele hulp voor kinderen en jongeren Ik heb het leuker en gezelliger met mama. Lijn5 is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die hulp nodig hebben in moeilijke fases van hun leven. Door

Nadere informatie

Specifieke interventies voor het stoppen van kindermishandeling en voorkomen van herhaling

Specifieke interventies voor het stoppen van kindermishandeling en voorkomen van herhaling Bijlage III Overzicht methoden en programma s op het terrein van kindermishandeling Nederlands Jeugdinstituut (NJi) Toelichting overzicht In onderstaand schema is een overzicht opgenomen van preventieve

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD (0 12)

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD (0 12) TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD (0 12) Algemene beschrijving De training Niveau 4 Standaard Triple P biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve individuele Triple P gezinsinterventies

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P 0 12 jaar

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P 0 12 jaar TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P 0 12 jaar Algemene beschrijving De training Triple P niveau 4 Groep 0 12 jaar biedt deelnemers een goede basis voor het kunnen organiseren en begeleiden van een vaardigheidstraining

Nadere informatie

Kerncompetenties psychotherapeut

Kerncompetenties psychotherapeut Kerncompetenties psychotherapeut 5 oktober 2006 Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie Overname is toegestaan, mits ongewijzigd en met gebruik van bronvermelding. Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie,

Nadere informatie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie Wier Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen Patiënten & familie 2 Voor wie is Wier? Wier is er voor mensen vanaf achttien jaar (en soms jonger)

Nadere informatie

Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving.

Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving. Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Woon je zelfstandig of binnen je gezin en heb je daarbij ondersteuning nodig? Dan kun je gebruik maken van de ambulante hulpverlening

Nadere informatie

Het gezin centraal. Handboek voor ambulante hulpverleners. Arjan Bolt

Het gezin centraal. Handboek voor ambulante hulpverleners. Arjan Bolt Het gezin centraal Handboek voor ambulante hulpverleners Arjan Bolt Het gezin centraal Handboek voor ambulante hulpverleners Arjan Bolt ISBN-10: 90 6665 655 7 ISBN-13: 978 90 6665 655 0 NUR 847 2006 B.V.

Nadere informatie

Pedagogische gezinsbehandeling

Pedagogische gezinsbehandeling Pedagogische gezinsbehandeling Wie zijn wij en wat kunnen wij u bieden? ASVZ is een organisatie voor zorg- en dienstverlening aan mensen met een beperking of psychiatrische problematiek. Ruim 4.000 medewerkers

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD STEPPING STONES 0 12 jaar

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD STEPPING STONES 0 12 jaar TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD STEPPING STONES 0 12 jaar Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard Stepping Stones 0 12 jaar biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve

Nadere informatie

PCIT opleidingsinformatie 2011

PCIT opleidingsinformatie 2011 PCIT opleidingsinformatie 2011 PCIT opleiding Inleiding Sinds maart 2007 is in Nederland een effectief aanbod voorhanden voor ouders met kinderen van 2-7 jaar met gedragsstoornissen. Vele ouders en kinderen

Nadere informatie

Ketenzorg bij een moeilijke groep in de praktijk Donderdag 22 april 2010 NVAG themamiddag Driever s Dale Evelien von Eije Driever s Dale Behandelinstelling voor kinderen en jeugdigen met een Lichtverstandelijke

Nadere informatie

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P 0 12 jaar

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P 0 12 jaar TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P 0 12 jaar Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard 0 12 jaar biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve individuele Triple

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: een interventie (groepsschematherapie) gericht op verminderen van borderline symptomen op herstelt niveau, het terugdringen van bijkomende psychische stoornissen, zinvolle

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Dr. Hanneke van Gestel-Timmermans Dr. Evelien Brouwers Dr. Marcel van Assen Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen Herstellen doe je zelf Ontwikkeld

Nadere informatie

Zorgmodule Gezin Centraal

Zorgmodule Gezin Centraal Zorgmodule Gezin Centraal Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Jeugdhulp thuis individueel Entréa HULPVRAAG Doelgroepen Gezinnen met kinderen in de leeftijd van 0-18 jaar woonachtig in de regio Nijmegen en Rivierenland.

Nadere informatie

Training Niveau 4: Groep 0-12 jaar

Training Niveau 4: Groep 0-12 jaar Niveau 4: Groep 0-12 jaar Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Groep 0-12 jaar biedt deelnemers een goede basis voor het kunnen organiseren en begeleiden van een vaardigheidstraining voor

Nadere informatie

Ondersteuning aan Huis

Ondersteuning aan Huis Ondersteuning aan Huis De Twentse Zorgcentra De Twentse Zorgcentra is de grootste aanbieder van zorg- en dienstverlening aan mensen met een verstandelijke beperking in Twente. Ruim 1.900 cliënten maken

Nadere informatie

Schoolmijders Zo doen we dat bij Altrecht Jeugd, in samenwerking met Timon Focus!

Schoolmijders Zo doen we dat bij Altrecht Jeugd, in samenwerking met Timon Focus! Schoolmijders Zo doen we dat bij Altrecht Jeugd, in samenwerking met Timon Focus! Nicolle van de Wiel, klinisch psycholoog Robert Booy, behandelcoordinator Stichting Timon Wat we gaan doen? Definitie schoolmijders

Nadere informatie

In deze brochure beschrijven we wat video-hometraining inhoudt en welke gezinnen hiervoor in aanmerking komen.

In deze brochure beschrijven we wat video-hometraining inhoudt en welke gezinnen hiervoor in aanmerking komen. Amarilis Thuisbegeleidingsdienst Amarilis biedt video-hometraining aan. Dit is een intensieve methodiek waarbij gebruik gemaakt wordt van video-opnames in het gezin met als doel de contactuele-, relationele-

Nadere informatie

Een prenataal traject bestaande uit één tot vier huisbezoeken voor een selectieve groep zwangere vrouwen. Aantal uitgevoerde huisbezoeken.

Een prenataal traject bestaande uit één tot vier huisbezoeken voor een selectieve groep zwangere vrouwen. Aantal uitgevoerde huisbezoeken. 4.1. Aanbod voor aanstaande ouders Onze producten gericht op de prenatale periode bieden aanstaande ouders begeleiding en ondersteuning die start tijdens de zwangerschap. Het is ter voorbereiding op de

Nadere informatie

esther dyslexiepraktijk

esther dyslexiepraktijk esther dyslexiepraktijk molema Dyslexiepraktijk Esther Molema Dyslexiepraktijk Esther Molema is een praktijk waar kinderen met dyslexie en hun ouders terecht kunnen voor behandeling, advisering en coaching.

Nadere informatie

EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING

EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING 1 2 EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING 3 INFORMATIE OVER PSYMENS PsyMens is een kleinschalige GGZ instelling met vestigingen in Utrecht, Nieuwegein, Woerden en Amersfoort. Wij bieden een

Nadere informatie

A nimal A ssisted T herapy

A nimal A ssisted T herapy C l i ë n t i n f o r m a t i e A nimal A ssisted T herapy b i j o n d e r z o e k s p r o j e c t bij volwassenen met een autismespectrumstoornis bij volwassenen met een autismespectrumstoornis Cliënteninformatie

Nadere informatie

Kenniskring Entree van zorg

Kenniskring Entree van zorg Kenniskring Entree van zorg Derde bijeenkomst, 5 november 2013 Groningse zorg voor jeugd en (multiprobleem)gezinnen Programma 1. Opening Lucienne van Eijk 2. Foto van de zorg voor jeugd Marieke Nanninga

Nadere informatie

NOTITIE Ambulante jeugdhulpverlening De Lichtenvoorde

NOTITIE Ambulante jeugdhulpverlening De Lichtenvoorde NOTITIE Ambulante jeugdhulpverlening De Lichtenvoorde Mei 2013 (Herziene versie maart 2013) Angelique Mostermans,GZ Psycholoog Angela Scholten, Manager Oost-Gelre Jeroen Stevens, Teammanager Oost-Gelre

Nadere informatie

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Inleiding In deze brochure geven wij

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Je bent jong, je kunt leren, je hebt een ASS en je wilt zo gewoon mogelijk functioneren, maar

Je bent jong, je kunt leren, je hebt een ASS en je wilt zo gewoon mogelijk functioneren, maar Stel: Je bent jong, je kunt leren, je hebt een ASS en je wilt zo gewoon mogelijk functioneren, maar Je bent ouder van een kind met ASS, je ziet zijn/ haar mogelijkheden en beperkingen en je wilt dat ze

Nadere informatie

Naast deze hoofdbehandelgroepen zijn er nog mogelijkheden voor eendaagse nazorgtrajecten en werken sommige groepen met een voorwerktraject.

Naast deze hoofdbehandelgroepen zijn er nog mogelijkheden voor eendaagse nazorgtrajecten en werken sommige groepen met een voorwerktraject. Dagbehandeling PAAZ 2 U bent aangemeld voor psychiatrische dagbehandeling op de PAAZ van CWZ. In deze folder vindt u informatie over de aanmeldingsprocedure en de behandelmogelijkheden. Heeft u na het

Nadere informatie

crisisinterventie en intensieve behandeling autisme

crisisinterventie en intensieve behandeling autisme crisisinterventie en intensieve behandeling autisme Als er tijdelijk een intensief behandeltraject nodig is! informatie voor patiënten, ouders en verwijzers maart 2016 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis

Nadere informatie

Dagbehandeling. Ouderen

Dagbehandeling. Ouderen Dagbehandeling Ouderen Dagbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P 0 12 jaar

TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P 0 12 jaar TRAINING NIVEAU 4: GROEP TRIPLE P 0 12 jaar Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Groep 0 12 jaar biedt deelnemers een goede basis voor het kunnen organiseren en begeleiden van een vaardigheidstraining

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting In deze studie is de relatie tussen gezinsfunctioneren en probleemgedrag van kinderen onderzocht. Er is veelvuldig onderzoek gedaan naar het ontstaan van probleem-gedrag van kinderen in de

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014 Ontwikkelingen DGT bij ASS Michelle Teluij Eindreferaat 22-04-2014 Inhoud Achtergrond Vraagstelling Resultaten Literatuur Interviews therapeuten Database DGT Zetten Conclusie Aanbevelingen Achtergrond

Nadere informatie

Zorgtraject Thuis Best.

Zorgtraject Thuis Best. Zorgtraject Thuis Best. Met oprechte belangstelling betrokken in dialoog klantgericht efficiënt Thuis Best Het zorgtraject Thuis Best gaat uit van een nauw samenwerkingsverband tussen Almata, de Viersprong,

Nadere informatie

STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad

STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad Een trainingsprogramma voor jonge kinderen (tussen de 4 en 7 jaar) met (ernstige) gedragsproblemen. En hun ouder(s) En hun leerkracht Informatie voor professionals:

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek Psychiatrische Gezinsbehandeling voor Autisme. Eindverslag pilot. Gert Kroes

Evaluatieonderzoek Psychiatrische Gezinsbehandeling voor Autisme. Eindverslag pilot. Gert Kroes Evaluatieonderzoek Psychiatrische Gezinsbehandeling voor Autisme Eindverslag pilot Gert Kroes Evaluatieonderzoek Psychiatrische Gezinsbehandeling voor Autisme Eindverslag pilot Dr. Leo Kannerhuis Houtsniplaan

Nadere informatie

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Gestichtstraat 4 9000 Gent 09/2401325 Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Binnen ambulante begeleidingsdienst ZigZag onderscheiden wij twee types van ondersteuning in

Nadere informatie

de behandelaar of huisarts mee te sturen. In deze verklaring moet het volgende worden vermeld: een

de behandelaar of huisarts mee te sturen. In deze verklaring moet het volgende worden vermeld: een Toelichting bij aanvraagformulier AWBZ-indicatie (PGB/ZIN) U dient deze aanvraag bij Bureau Jeugdzorg in, omdat u uw kind in aanmerking wilt laten komen voor zorg die bekostigd wordt op basis van de Algemene

Nadere informatie

Voorafgaand aan aanmelding behandeling ernstige enkelvoudige dyslexie (EED)

Voorafgaand aan aanmelding behandeling ernstige enkelvoudige dyslexie (EED) Voorafgaand aan aanmelding behandeling (EED) Uw kind heeft al een dyslexieverklaring voor 1. Met dit aanmeldingsformulier meldt u als ouder uw kind rechtstreeks aan voor een behandeltraject voor. Dit betekent

Nadere informatie

Doelgroepanalyse Centrum voor Trauma en Gezin

Doelgroepanalyse Centrum voor Trauma en Gezin Doelgroepanalyse Centrum voor en Gezin Efua Campbell & Inez Berends December 2013 PI Research is gevraagd om voor het Centrum voor en Gezin van de Bascule een doelgroepanalyse uit te voeren. Aan de hand

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

AANMELDINGSFORMULIER DEELTIJD EN KLINIEK YULIUS AUTISME

AANMELDINGSFORMULIER DEELTIJD EN KLINIEK YULIUS AUTISME Autisme T 088 40 50 600 info@yulius.nl AANMELDINGSFORMULIER DEELTIJD EN KLINIEK YULIUS AUTISME HET AANMELDFORMULIER BESTAAT UIT DEEL A EN DEEL B. Na invulling deel A digitaal versturen naar aanmeldinginfo-kjpass@yulius.nl

Nadere informatie

training voor volwassenen met een autisme-spectrumstoornis verder met autisme dr. leo kannerhuis

training voor volwassenen met een autisme-spectrumstoornis verder met autisme dr. leo kannerhuis training voor volwassenen met een autisme-spectrumstoornis (ass) informatie voor cliënten, belangrijke anderen en verwijzers maart 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Visie

Nadere informatie

Hulp voor jonge ouders. Informatie voor professionals

Hulp voor jonge ouders. Informatie voor professionals Hulp voor jonge ouders Informatie voor professionals Zorg voor kwetsbare meiden Meiden tussen de 16 en 27 jaar die zwanger zijn, of een kind hebben gekregen, kunnen terecht bij Vitree. Het gaat om kwetsbare

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie