Rijssen-Holten. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk en C.L.A.J. Boom

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rijssen-Holten. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk en C.L.A.J. Boom"

Transcriptie

1

2 Rijssen-Holten Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning Colofon Samenstelling F.D.H. Koedijk en C.L.A.J. Boom Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Copyright GGD Twente, 2013 Overname is toegestaan, mits volledige bron wordt vermeld.

3 Inhoudsopgave Kernboodschappen Rijssen-Holten Kenmerken van de bevolking van Rijssen-Holten Bevolkingskenmerken Vergrijzing Sociaal economische status en uitkeringen Gezondheid Levensverwachting, sterfte en ziekte Functioneren en kwaliteit van leven Psychische gezondheid Leefstijl Overgewicht, beweging en voeding Roken, alcohol- en drugsgebruik Seksuele gezondheid Sociale omgeving Eenzaamheid en sociale woonomgeving Vrijwilligerswerk en mantelzorg Huiselijk geweld en pesten Fysieke omgeving Groen in de omgeving Milieu Leefomgeving Zorg en voorzieningen Zorggebruik eerste lijn Jeugdzorg Voorzieningen Appendix Monitoren Landelijke gegevensbronnen Regionale gegevensbronnen Appendix 2: Interventies Twentse interventies Landelijke interventies van 36

4 4 van 36

5 Kernboodschappen Rijssen-Holten Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Rijssen-Holten In de gemeente Rijssen-Holten wonen mensen; mannen en vrouwen. Als we de verschillende kenmerken van de bevolking in Rijssen-Holten vergelijken met Twente en Nederland, valt een aantal zaken op. Ten opzichte van Twente en Nederland wonen er relatief veel 0-20 jarigen weinig jarigen in de gemeente Rijssen-Holten. Rijssen-Holten heeft een hoger percentage autochtone Nederlanders (93%) dan Twente (83%) en Nederland (79%). Ook wonen er meer gehuwden en zijn er meer meerpersoonshuishoudens met kinderen in Rijssen-Holten in vergelijking met Twente en Nederland. Op een aantal aspecten wijkt Rijssen-Holten ook negatief af ten opzichte van Twente en Nederland. Het percentage laagopgeleiden is in Rijssen-Holten hoger (38%) dan in Twente (34%) en Nederland (27%), en er zijn minder mensen met een hoog inkomen (16%) in vergelijking met Nederland (20%). In 2040 zal de bevolking van de gemeente Rijssen-Holten gekrompen zijn met 2% vergeleken met 2012; in de rest van Twente en in Nederland zal de bevolking tot deze tijd nog groeien, met respectievelijk 3% en 7%. Dit, in combinatie met de grotere stijging van 65+ers, zijn ontwikkelingen die aandacht behoeven. De gezondheid in Rijssen-Holten vergelijkbaar met Twente De bevolking uit de gemeente Rijssen-Holten komt op een aantal gezondheidsaspecten overeen met Twente en/of Nederland, maar ook zijn er zowel positieve als negatieve verschillen: De gemiddelde levensverwachting in de gemeente Rijssen-Holten is vergelijkbaar met die van Twente en Nederland. Bekend is dat levensverwachting sterk samenhangt met opleidingsniveau. De totale sterfte in Rijssen-Holten is vergelijkbaar met die in Nederland en lager dan die in Twente. Over de periode was de sterfte gemiddeld 70 per inwoners in Rijssen-Holten. In Twente en Nederland was dit respectievelijk 76 en 72 per inwoners. De sterfte aan hart- en vaatziekten is hoger in de gemeente Rijssen-Holten in vergelijking met Twente en Nederland, terrwijl de sterfte aan kanker juist lager is in Rijssen-Holten. Ouderen in Rijssen-Holten ervaren hun gezondheid minder vaak als matig tot slecht dan de gemiddelde Twentenaar: 26% versus 29%. Met name 75-plussers in Rijssen-Holten ervaren hun gezondheid vaker als matig tot slecht ervaren: 30%. Ervaren gezondheid hangt samen met opleidingsniveau. Door de sterke vergrijzing in Rijssen-Holten is de verwachting dat mobiliteitsbeperkingen en chronische aandoeningen zoals Diabetes Mellitus sterk zullen toenemen in de toekomst. Ruin een derde van de volwassenen en de ouderen hebben een matig tot hoog risico op een angststoornis of depressie, vergelijkbaar met Twente. Bij jongeren geeft 3% aan veel last te hebben van depressieve gevoelens. Laagopgeleiden hebben vaker een verhoogd risico dan hoogopgeleiden. Leefstijl in Rijssen-Holten kan beter Op landelijk niveau ontwikkelt aantal leefstijlaspecten zich gunstig; (overmatig) alcoholgebruik neemt af bij jongeren en het ontbijt wordt minder vaak overgeslagen dan een aantal jaren geleden. Toch behoeft de leefstijl aandacht, aangezien een ongezonde leefstijl op latere leeftijd voor gezondheidsproblemen kan zorgen. De gemeente Rijssen-Holten scoort, evenals de rest van Twente, slecht op het percentage van de bevolking met overgewicht: van de jarigen heeft 16% overgewicht, bij volwassenen is dit 46% en bij ouderen 62%. In alle leeftijden geldt dat overgewicht meer voorkomt bij laagopgeleiden dan bij hoogopgeleiden. Van de deelnemers aan E-MOVO uit Rijssen-Holten voldoet 9% aan de strenge beweegnorm van minimaal een uur per dag beweging; van de Twentse deelnemers is dit 18%. Daarentegen voldoet 52% van de leerlingen uit Rijssen-Holten aan de soepele beweegnorm van meer dan 7 uur matig intensieve beweging per week. Driekwart van de volwassenen en ruim de helft van de ouderen in Rijssen-Holten voldoet aan de beweegnorm, vergelijkbaar met de rest van Twente. Het aandeel kinderen en volwassenen dat lid is van een sportvereniging is in Rijssen-Holten lager dan gemiddeld in Overijssel. Het grootste deel van zowel de jongeren, volwassenen als ouderen geeft aan minimaal 5 dagen per week te ontbijten, vergelijkbaar met de rest van Twente. Het dagelijks eten van 5 van 36

6 groente wordt weinig gedaan door jongeren en volwassen, vergelijkbaar met de rest van Twente. Laagopgeleiden eten minder vaak dagelijks groenten dan hoogopgeleiden. Het percentage jonge rokers in Rijssen-Holten is hoger dan gemiddeld in Twente: 24% versus 17%. Bij volwassenen en ouderen is het aandeel rokers vergelijkbaar met dat in de rest van Twente. Laag opgeleiden roken vaker dan hoogopgeleiden. Ruim de helft van de respondenten (53%) van E-MOVO in Rijssen-Holten (13-16 jarigen) geeft aan in de afgelopen 4 weken alcohol te hebben gedronken (Twente is 44%). Zevenendertig procent geeft aan de afgelopen 4 weken aan binge-drinken (vijf of meer alcoholische drankjes bij één gelegenheid) te hebben gedaan. Binge-drinken gebeurt vaker door Vmbo-ers (43%) dan door Havo/Vwo-ers (27%). Van de volwassenen rapporteert 17% overmatig alcoholgebruik, bij ouderen is dit 5%. Van alle leerlingen uit klas 2 en 4 uit Rijssen-Holten die hebben deelgenomen aan E-MOVO, gaf 7% aan wel eens softdrugs te hebben gebruikt, vergelijkbaar met Twente. Vmbo-ers rapporteren dit vaker dan Havo/Vwo-ers. Drie precent gaf aan in de laatst 4 weken softdrugs te hebben gebruikt. Aandacht voor seksuele gezondheid in de gemeente Rijssen-Holten is van belang. Van de leerlingen die meededen aan E-MOVO die ooit geslachtsgemeenschap hebben gehad, zegt 53% niet altijd een condoom te gebruiken; 20% zegt nooit een condoom te gebruiken. In Rijssen-Holten gaf 7% van de respondenten uit het E-MOVO onderzoek aan wel eens een seksuele ervaring te hebben gehad tegen hun zin in. Aandacht voor sociale omgeving blijft belangrijk De meerderheid van de inwoners van Rijssen-Holten is tevreden met het aantal sociale contacten. Eenzaamheid neemt toe met de leeftijd; van de 75-plussers voelt 41% zich matig tot ernstig eenzaam, vergeleken met 22% van de jarigen. 41% van de volwassen in Rijssen-Holten doet vrijwilligerswerk; dit wordt vaker door hoogopgeleiden gedaan dan door laagopgeleiden. Dertien procent van de leerlingen in Rijssen-Holten geeft aan recentelijk gepest te zijn, vergelijkbaar met de rest van Twente. Pesten gebeurt vaker op het Vmbo dan op de Havo/Vwo. Veel openbaar groen in de omgeving In Rijssen-Holten is veel openbaar groen in vergelijking met de rest van Twente en Nederland. Wanneer werd gevraagd naar de tevredenheid met groen in de omgeving, gaf 86% aan hier tevreden over te zijn, vergelijkbaar met het landelijke gemiddelde. Buiten spelen is een belangrijke factor voor de ontwikkeling van kinderen. In de gemeente Rijssen-Holten is het gemiddeld aantal kinderen per hectare speelruimte 101. Dit is meer dan het gemiddelde voor Overijssel (55) en Nederland (49), wat betekent dat per kind gemiddeld minder speelruimte is in Rijssen-Holten. Wanneer gevraagd werd naar de tevredenheid met het aantal speelplekken in de omgeving, was 52% het er mee eens dat er goede speelplekken voor kinderen zijn. Inwoners van Rijssen-Holten beoordelen de veiligheid in hun buurt gemiddeld met een 7,2. Meest genoemde buurtproblemen zijn te hard rijden (30%), hondenpoep (17%) en parkeeroverlast (16%). Zorg- en voorzieningengebruik in Rijssen-Holten Inwoners van Rijssen-Holten hebben gemiddeld 30,7 contactminuten met de huisarts, minder dan gemiddeld in Twente (32,1). Toekomstramingen laten zien dat de zorgvraag voor chronische aandoeningen de komende jaren zal toenemen in Rijssen-Holten, mede door de sterke vergrijzing. In 2011 was 3% (294 kinderen) van de 0-17 jarigen in Rijssen-Holten in zorg bij Bureau Jeugdzorg, vergelijkbaar met Twente. Daarnaast waren nog 17 jongeren tussen de 18 en 23 jaar in zorg bij Bureau Jeugdzorg. Ruim de helft van de 0 tot 23 jarigen (53%) maakt gebruik van ambulante zorg. 6 van 36

7 1 Kenmerken van de bevolking van Rijssen-Holten 1.1 Bevolkingskenmerken In de gemeente Rijssen-Holten wonen mensen; mannen en vrouwen (2012). Negenentwintig procent behoort tot de groep 0-19 jarigen (24% in Twente); 55% is tussen de 20 en 64 jaar (59% in Twente), en 16% is 65 of ouder (17% in Twente).Ten opzichte van Twente en Nederland wonen er relatief veel jongeren onder de 20 jaar in de gemeente Rijssen-Holten, en relatief minder jarigen (figuur 1.1). Percentage 10,0 8,0 Mannen 6,0 4,0 2,0 0,0 2,0 4,0 6,0 Vrouwen 8,0 Vrouwen 10,0 < >95 Leeftijd in jaren Rijssen-Holten Twente Nederland Figuur 1.1: Bevolkingsopbouw Rijssen-Holten, Twente en Nederland in 2012 (CBS-Statline, 2012) In Rijssen-Holten meer laag opgeleiden vergeleken met Twente en Nederland Tabel 1.1 geeft de belangrijkste karakteristieke van de bewoners weer. In de gemeente Rijssen-Holten wonen meer autochtone Nederlanders, gehuwden en laag opgeleiden, en zijn meer huishoudens met kinderen vergeleken met de rest van Twente en Nederland. 7 van 36

8 Tabel 1.1 Kenmerken (%) van de bewoners van gemeente Rijssen-Holten, ten opzichte van Twente en Nederland (Bron: CBS Statline, 2012) Rijssen-Holten (n=37.561) % Twente (n= ) % Geslacht Man Vrouw Etniciteit Nederlands Allochtoon - Westers* - niet-westers** 4 3 Burgerlijke staat Ongehuwd Gehuwd Verweduwd Gescheiden Huishoudensamenstelling Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden - zonder kinderen - met kinderen Opleiding (volwassenen) Laag Midden Hoog Inkomen per persoon*** Laag Midden Hoog * Westers: Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika, Oceanië, Japan en Indonesië ** Niet-Westers: Afrika, Latijns-Amerika, Azië (exclusief Indonesië en Japan) *** Laag: < euro, hoog: >41300 euro Nederland (n= ) % Vergrijzing Vergrijzing in Rijssen-Holten sterker dan in Twente en Nederland In 2040 zal de bevolking van de gemeente Rijssen-Holten gekrompen zijn met 2% vergeleken met 2012; in de rest van Twente en in Nederland zal de bevolking tot deze tijd nog groeien, met respectievelijk 3% en 7%. Figuur 1.2 geeft de prognose voor 2040 naar leeftijdsverdeling weer. Het aandeel 0-19 jarige in Rijssen-Holten zal dalen van 29% in 2012 naar 23% in 2040; deze daling is groter dan in de rest van Twente en Nederland, doordat er op dit moment relatief veel jongeren in Rijssen-Holten wonen. Ook zal het aandeel jarigen in Rijssen-Holtenlicht dalen; van 55% naar 51%. Daarentegen stijgt het aandeel 65+ers sterker in Rijssen-Holten: van 16% in 2012 naar 25% in 2040, vergelijkbaar met Twente en Nederland. 8 van 36

9 Rijssen- Holten Twente Nederland ,1 3894,1 139,9 153,2 8,4 10,6 9384, ,3 329,1 369,4 18,6 20,4 4625,2 2714,8 175,9 106,2 9,2 6 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Figuur 1.2: Bevolkingsprognose 2040 naar leeftijd voor de gemeente Rijssen-Holten ten opzichte van Twente en Nederland (in de balkjes de aantallen inwoners x 1000) (Bron: CBS Statline, 2012) 1.3 Sociaal economische status en uitkeringen Sociaal economische status verschilt per postcodegebied in Rijssen-Holten Sociaaleconomische status (SES) en gezondheidheidstoestand zijn aan elkaar gerelateerd. Er bestaan in Nederland aanzienlijke verschillen in gezondheid tussen verschillende SES-groepen. De SES wordt berekend uit vier gegevens: het gemiddelde inkomen in een wijk, het percentage mensen met een laag inkomen, het percentage laag opgeleiden en het percentage mensen dat niet werkt. Figuur 1.3 laat zien dat de SES in Rijssen-Holten verschilt per postcodegebied. Figuur 1.3: Sociaal economische status op 4-cijferig postcodeniveau; gemiddelde score voor Nederland=0; hoe hoger de score, hoe hoger de SES, en andersom. (Bron: SCP, bewerkt door Arcon) 9 van 36

10 Relatief weinig uitkeringen in Rijssen-Holten Figuur 1.4 laat zien dat het percentage personen van de beroepsbevolking dat een werkloosheidsuitkering (WWB/WIJ-uitkering) had in 2011 in de gemeente Rijssen-Holten 1,1% was. Rijssen-Holten scoort hiermee iets lager dan de meeste andere gemeenten in Twente. Het percentage personen dat een Wajong-uitkering kreeg in Rijssen-Holten was 2%, ook lager dan gemiddeld in Twente, en ook was in 2011 het aandeel personen werkzaam via een sociale werkvoorziening (Wsw) lager in Rijssen-Holten: 0,9% van de beroepsbevolking. Figuur 1.4: Percentage uitkeringen per gemeente, Twente 2011 (Bron: CBS, bewerkt door Arcon) 10 van 36

11 2 Gezondheid Gezondheid is op verschillende manieren te meten. Vaak wordt gekeken naar het voorkomen van ziekten en aandoeningen, de levensverwachting, sterfte en doodsoorzaken, maar daarnaast wordt ook de ervaren gezondheid als maat voor gezondheid gezien. 2.1 Levensverwachting, sterfte en ziekte Figuur 2.1: Gemiddelde levensverwachting bij geboorte (in jaren) per gemeente in Twente, (Bron: Nationale Atlas Volksgezondheid, bewerkt door Arcon) Levensverwachting in Rijssen-Holten vergelijkbaar met Nederland De gemiddelde levensverwachting bij geboorte in Rijssen-Holten is 80,9 jaar: 78,3 voor mannen en 83,3 voor vrouwen. Met name vrouwen in Rijssen-Holten lijken langer te leven dan de gemiddelde Twentse en Nederlandse vrouw, maar deze verschillen zijn niet statistisch significant. Onderzoek laat ook zien dat levensverwachting samenhangt met opleidingsniveau: laagopgeleiden leven gemiddeld 7 jaar korter dan hoogopgeleiden en wanneer gekeken wordt naar de levensverwachting in goed ervaren gezondheid is dit verschil zelfs 20 jaar (Bron: CBS/RIVM) 11 van 36

12 leeftijd in jaren Mannen Vrouwen Totaal Rijssen-Holten Twente Nederland Figuur 2.2: Gemiddelde levensverwachting bij geboorte (in jaren) naar geslacht voor de gemeente Rijssen-Holten ten opzichte van Twente en Nederland, (Bron: Nationale Atlas Volksgezondheid) Relatief veel sterfte aan hart en vaatziekten in Rijssen-Holten In 2010 zijn in de gemeente Rijssen-Holten in totaal 299 mensen overleden. Over de periode was de sterfte gemiddeld 70 per inwoners per jaar, wat lager is dan de rest van Twente en vergelijkbaar is met Nederland. In 2010 was de kindersterfte (1-14 jarigen) in Rijssen-Holten 10,5 per kinderen (~ 1 kind in 2010), dit is lager dan in de rest van Nederland en in de rest van Overijssel (beiden 14,0). Voor Twente zijn deze cijfers niet bekend. De zuigelingensterfte in Rijssen- Holten in 2010 was 1,8 per 1000 levendgeborenen (~1 zuigeling in 2010), dit is eveneens lager dan dat in Nederland (3,3, Bron: Kinderen in Tel). Tabel 2.1 laat zien dat sterfte aan ziekten van het hart- en vaatstelsel net als in heel Twente hoger was in de gemeente Rijssen-Holten vergeleken met Nederland. Sterfte aan kanker in Rijssen-Holten was lager dan in Twente en Nederland in Tabel 2.1: Sterfte naar doodsoorzaak voor de gemeente Rijssen-Holten ten opzichte van Twente en Nederland, (Bron: Nationaal Kompas Volksgezondheid) Rijssen-Holten Twente Nederland CMF* Per CMF* Per CMF* Per ** ** ** Totale sterfte Ziekten van hart- en vaatstelsel Kwaadaardige nieuwvormingen * Comparative Mortality Figure, index met NL=100 ** Gestandaardiseerde sterfte per per jaar Diabetes neemt sterk toe met de leeftijd Van de volwassenen (20-65 jaar) in Rijssen-Holten geeft 28% aan een door een arts vastgestelde chronische ziekte of aandoening te hebben. Deze percentages zijn vergelijkbaar met de rest van Twente. Van de jarigen geeft 70% aandoening te hebben; bij 75+-ers is dit 73%. 12 van 36

13 Tabel 2.2: Door een arts vastgestelde chronische ziekten en aandoeningen (%) in de afgelopen 12 maanden naar leeftijd. (Bron: Volwassenenonderzoek 2008, ouderenonderzoek 2010) Rijssen- Holten Twente Rijssen-Holten Twente Totaal 65+ Totaal 65+ Heeft een chronische aandoening Diabetes Mellitus /suikerziekte Hoge bloeddruk Beroerte, hersenbloeding, herseninfarct of TIA* Hartinfarct* Andere ernstige hartaandoening* Een vorm van kanker* Verhoogd cholesterolgehalte** Astma, CARA of COPD Gewrichtsslijtage van heupen of knieën (artrose, slijtagereuma) Ernstige of hardnekkige aandoening van de rug Ernstige aandoening van de nek of schouder * alleen ouderen, geen gegevens beschikbaar over volwassenen ** alleen volwassenen, geen gegevens beschikbaar over ouderen 2.2 Functioneren en kwaliteit van leven Een maat die veel gebruikt wordt voor het meten van gezondheid is de ervaren gezondheid, ook wel subjectieve gezondheid of gezondheidsbeleving genoemd. Uit onderzoek is gebleken dat ervaren gezondheid een sterk voorspellende maat voor sterfte is: hoe slechter de ervaren gezondheid, hoe groter de kans op overlijden. Ouderen ervaren hun gezondheid vaak als matig tot slecht Het grootste deel van de jongeren en de volwassenen in Rijssen-Holten ervaart hun eigen gezondheid als uitstekend tot goed (figuur 2.3). Dit verschilt niet van de rest van Twente. Bij ouderen in Rijssen- Holten wordt de gezondheid minder vaak als matig tot slecht beoordeeld (26%) vergeleken met de rest van Twente (29%). Met name bij de 75-plussers in Rijssen-Holten wordt de gezondheid als matig tot slecht ervaren (30%). Ervaren gezondheid hangt bij zowel volwassenen als ouderen samen met het opleidingsniveau: hoe lager de opleiding, hoe vaker men de eigen gezondheid als matig tot slecht beoordeeld. Ook bij jongeren is te zien dat hoger opgeleiden meer tevreden zijn over hun gezondheid dan lager opgeleiden: van de havo/vwo-ers beoordeelt 91% zijn of haar gezondheid als goed tot heel goed, bij vmbo-ers is dit 84%. 13 van 36

14 % Rijssen-Holten Twente Uitstekend tot zeer goed Goed Matig tot slecht Uitstekend tot zeer goed Goed Matig tot slecht Uitstekend tot zeer goed Goed Matig tot slecht Jongeren Volwassenen Ouderen Figuur 2.3: Ervaren gezondheid van jongeren, volwassenen en ouderen (Bron: E-MOVO 2011, Volwassenenonderzoek 2008, Ouderenonderzoek 2010) Veel 75+ers hebben een mobiliteitsbeperking Lichamelijk functioneren is een maat voor kwaliteit van leven en verwijst naar het kunnen uitvoeren van lichamelijke functies en dagelijkse routineactiviteiten. Van de ouderen in Rijssen-Holten geeft 24% aan één of meerdere mobiliteitsbeperkingen te hebben, vergelijkbaar met de rest van Twente. Dit probleem speelt vooral bij de 75+ers: van hen geeft 36% een beperking te hebben, ten opzichte van 16% van de jarigen. Meest genoemde beperkingen bij de 75+ers zijn beperkingen bij het verrichten van zware huishoudelijke werkzaamheden (36%), bedden verschonen en opmaken (32%), kleren wassen en strijken (28%) en gebruik maken van eigen of openbaar vervoer (29%). Door de vergrijzing zal, gebaseerd op de huidige gegevens, het aantal ouderen met een mobiliteitsbeperking stijgen van 1500 gevallen nu tot 2300 gevallen in 2040! 14 van 36

15 2.3 Psychische gezondheid Psychische gezondheid is eveneens een maat voor de kwaliteit van leven. Psychische klachten omvatten gevoelens van psychische verstoring zoals angst, depressie, slaapverstoring en stress. Dit kan leiden tot (gedeeltelijk) onvermogen tot functioneren en een verhoogd risico op sterfte, pijn en beperkingen. Van de volwassenen in Rijssen-Holten rapporteert 2% matig tot ernstig psychisch ongezond te zijn en bij ouderen is dit 4%, beide vergelijkbaar met de rest van Twente. Depressie in Rijssen-Holten vergelijkbaar met Twente Figuur 2.4 laat zien dat in Rijssen-Holten 6% van de leerlingen van klas 2 en 4 van de middelbare school die hebben deelgenomen aan E-MOVO rapporteerden last te hebben van matige tot ernstige depressieve gevoelens. Vmbo-ers rapporteren vaker depressieve gevoelens dan havo/vwo-ers, en meisjes rapporteren vaker matig tot ernstig depressieve gevoelens dan jongens: 10% versus 3%. Iets minder dan een derde van de volwassenen en de ouderen in Rijssen-Holten heeft een matig risico op depressie of een angststoornis, vergelijkbaar met de rest van Twente. Drie procent heeft een hoog risico, eveneens vergelijkbaar met Twente. Laagopgeleiden hebben vaker een matig tot hoog risico op depressie dan hoogopgeleiden: 41% versus 29%. Jongeren Volwassen Ouderen 3% 3% 32% 4% 31% 4% 94% 64% 65% Geen of licht Matig Ernstig Geen of laag risico Matig risico Hoog risico Geen of laag risico Matig risico Hoog risico Figuur 2.4: Depressieve gevoelens (jongeren) en risico op angststoornis of depressie (volwassenen en ouderen), gemeente Rijssen-Holten (Bron: E-MOVO 2011, Volwassenenonderzoek 2008, Ouderenonderzoek 2010) 15 van 36

16 16 van 36

17 3 Leefstijl Uit verschillende landelijke en regionale rapporten blijkt dat veel mensen er een leefstijl op na houden met negatieve gevolgen voor de eigen gezondheid. We zijn te zwaar, eten ongezond, bewegen te weinig en roken en drinken te veel. In tabel 3.1 worden per leeftijdsklasse een aantal leefstijlfactoren weergegeven voor de gemeente Rijssen-Holten en geheel Twente. Tabel 3.1: Leefstijl kenmerken naar leeftijd en geslacht voor Rijssen-Holten en Twente (Bron: Twente in Balans 2011, E-MOVO 2011, Volwassenenonderzoek 2008, Ouderenonderzoek 2010) Rijssen-Holten Twente Man Vrouw Totaal Man Vrouw Totaal Overgewicht (matig/ernstig) 3 jarigen jarigen jarigen jarigen jarigen ers Voldoet aan beweegnorm jarigen * jarigen ** ers ** Ontbijt minimaal 5 dagen pw jarigen jarigen ers Eet dagelijks groente jarigen jarigen ers Eet dagelijks fruit jarigen jarigen ers Roken (wel eens/dagelijks) jarigen jarigen ers Overmatig alcoholgebruik jarigen # jarigen ## ers ## * dagelijks minimaal 1 uur matig intensief bewegen ** ten minste 5 dagen minimaal 30 minuten matig intensief bewegen # binge-drinken: (5 of meer alcoholische drankjes bij één gelegenheid) in de afgelopen 4 weken ## overmatig alcoholgebruik (>21 glazen per week voor mannen, > 14 voor vrouwen) 17 van 36

18 3.1 Overgewicht, beweging en voeding Bijna tweederde van de ouderen in Rijssen-Holten te dik Overgewicht blijft een groot probleem in Twente, en ook in de gemeente Rijssen-Holten komt veel overgewicht voor onder kinderen, jongeren, volwassen en ouderen. Overgewicht neemt toe met de leeftijd en van de ouderen rapporteert 62% in Rijssen-Holten overgewicht. In alle leeftijdsklassen geldt dat overgewicht meer voorkomt bij laagopgeleiden dan bij hoogopgeleiden. Helft van de jongeren in Rijssen-Holten voldoet niet aan soepele beweegnorm Te weinig bewegen en een ongezond voedingspatroon leidt tot overgewicht. Om vast te kunnen stellen of iemand voldoende beweegt is een beweegnorm opgesteld. Van de deelnemers aan E- MOVO uit Rijssen-Holten voldoet slechts 9% aan de strenge beweegnorm van minimaal een uur per dag beweging; van de Twentse deelnemers is dit 18%. Daarentegen voldoet 52% van de leerlingen uit Rijssen-Holten aan de soepele beweegnorm van meer dan 7 uur matig intensieve beweging per week. Gegevens uit de Jeugdsportmonitor van Sportservice Overijssel laten zien dat 92% van de 4-17 jarigen in Rijssen-Holten minimaal 12 keer per jaar sport, vergelijkbaar met de rest van Overijssel. Tweeënzestig procent van de jeugd in Rijssen-Holten is lid van een sportvereniging, vergeleken met 74% in Overijssel. In de Jeugdsportmonitor is ook gevraagd naar sedentair gedrag (televisie kijken en computeren). Negenentwintig procent van de 4-17 jarigen in Rijssen-Holten geeft aan hier meer dan 2 uur per dag mee bezig te zijn, voor heel Overijssel was dit 41%. Ruim driekwart van de volwassenen en ruim de helft van de ouderen in Rijssen-Holten voldoen aan de beweegnorm van tenminste 5 dagen minimaal 30 minuten matig intensief bewegen, vergelijkbaar met dat in de rest van Twente. Onderzoek van Sportservice Overijssel laat zien dat het aandeel volwassenen in Rijssen-Holten dat minimaal één maal in de week sport iets lager is dan gemiddeld in Overijssel; 57% versus 61%. Het aandeel dat aan sport doet (minimaal 12 keer per jaar één of meerdere sporten beoefenen) was 74% in 2012 (Overijssel: 77%) en het aandeel dat lid is van een sportvereniging was 46% in 2012, voor heel Overijssel was dit 55%. Er wordt te weinig groente en fruit gegeten Het grootste deel van de zowel de jongeren, als de volwassenen en ouderen geeft aan minimaal 5 dagen in de week te ontbijten, net als in de rest van Twente (zie tabel 3.1). Het dagelijks eten van groente en fruit wordt weinig gedaan door volwassenen en blijft het dagelijks eten van groenten achter bij de rest van Twente. Laagopgeleiden rapporteren minder vaak dagelijks groenten te eten dan hoogopgeleiden. Van de ouderen in Rijssen-Holten geeft driekwart aan dagelijks groente en fruit te eten, vergelijkbaar met de rest van Twente. 3.2 Roken, alcohol- en drugsgebruik Lager opgeleiden roken vaker Vierentwintig procent van de leerlingen uit klas 2 en 4 uit Rijssen-Holten geeft aan wel eens te roken; 12% zegt dagelijks te roken. Vmbo-ers geven vaker aan te roken (29%) dan havo/vwo-ers (15%). Van de volwassenen geeft 19% aan te roken, lager dan in de rest van Twente, en van de ouderen geeft 9% aan te roken, vergelijkbaar met de rest van Twente. Ook bij volwassenen wordt een relatie gevonden met opleiding: 22% van de laagopgeleiden geeft aan te roken ten opzichte van 9% van de hoogopgeleiden. Een derde van de jongeren doet aan binge-drinken Ruim de helft (53%) van de respondenten van E-MOVO in Rijssen-Holten gaf aan in de afgelopen 4 weken alcohol te hebben gedronken (Twente: 44%); 24% van de leerlingen uit klas 2 en 74% van de deelnemers uit klas 4. Vmbo-ers geven dit vaker aan (57%) dan Havo/vwo-ers (47%). Wanneer gevraagd wordt waar alcohol gedronken wordt, zijn de meest gegeven antwoorden thuis (35%), bij anderen thuis (27%) of in een discotheek/café/terras (23%). Veertien procent gaf aan meestal alcohol te drinken in een drinkkeet, dit was hoger dan in de rest van Twente (11%) Zevenendertig procent geeft aan de afgelopen 4 weken aan binge-drinken (vijf of meer alcoholische drankjes bij één gelegenheid) te hebben gedaan; 16% van de leerlingen uit klas 2 en 53% van de leerlingen uit klas 4. Binge-drinken werd vaker gerapporteerd door vmbo-ers (43%) dan door 18 van 36

19 havo/vwo-ers (27%). Van de volwassenen rapporteert 17% overmatig alcoholgebruik, en dit wordt vaker gerapporteerd door laagopgeleiden dan door hoogopgeleiden en vaker door mannen dan door vrouwen. Bij ouderen is dit 5%. Drinktest.nl: een advies-op-maat over alcoholgebruik via internet Meisjes rapporteren vaker softdrugs gebruikt te hebben dan jongens Net als alcohol drinken en roken, kan druggebruik onderdeel zijn van een bepaalde leefstijl. Van alle leerlingen uit klas 2 en 4 uit Rijssen-Holten die hebben deelgenomen aan E-MOVO, gaf 7% aan wel eens softdrugs te hebben gebruikt, vergelijkbaar met Twente. Meisjes gaven vaker aan gebruikt te hebben dan jongens: 8% versus 5%, en vmbo-ers rapporteerden vaker softdrugs te gebruiken dan havo/vwo-ers: 9% versus 4%. Drie procent gaf aan in de laatste 4 weken softdrugs te hebben gebruikt. 3.3 Seksuele gezondheid Het terrein van seksuele gezondheid bestrijkt een breed en divers gebied. Hieronder vallen relationele en seksuele vorming, anticonceptie, soa en hiv, maar ook weerbaarheid, onbedoelde zwangerschappen, seksueel grensoverschrijdend gedrag en acceptatie van homoseksualiteit. Seksuele gezondheid is een individuele aangelegenheid, maar raakt ook het sociale domein. Hiv en andere soa zijn infectieziekten: de verspreiding ervan heeft gevolgen voor de volksgezondheid. Tienerzwangerschappen leiden tot schooluitval en een slechter toekomstperspectief voor jonge moeders. Incidenten van grensoverschrijdend seksueel gedrag kunnen ernstige lichamelijke en psychosociale problemen met zich meebrengen voor het individu, de partner en de omgeving. Maar ook sociaal maatschappelijk zijn de gevolgen verstrekkend. Te denken valt aan isolement, uitsluiting, schooluitval, geringe arbeidsparticipatie en kan leiden tot een maatschappelijk gevoel van onveiligheid. Een kwart van de jongeren uit Rijssen-Holten gebruikt nooit een condoom Van de deelnemers aan E-MOVO uit Rijssen-Holten uit klas 2 geeft 3% aan geslachtsgemeenschap te hebben gehad; in klas 4 is dit 20%. Havo/vwo-ers rapporteren minder vaak geslachtsgemeenschap te hebben gehad (5%) dan vmbo-ers (17%). Van de leerlingen die ooit geslachtsgemeenschap heeft gehad zegt 47% altijd een condoom gebruikt te hebben bij geslachtsgemeenschap (Twente: 50%) en 20% zegt nooit een condoom te gebruiken (Twente: 19%). Bij de laatste keer geslachtsgemeenschap heeft 80% een condoom gebruikt en was 97% beschermd tegen zwangerschap. 19 van 36

20 Aantal uitgevoerde soa consulten in 2011 wederom gestegen Door de GGD worden soa-spreekuren gehouden, bedoeld voor hoog-risicogroepen zoals jongeren, mannen die seks hebben met mannen, prostituees, mensen met wisselende contacten, mensen met soa-klachten of personen die gewaarschuwd zijn voor een soa. In 2011 is het aantal soa-consulten in Twente wederom gestegen, en ook steeg het aantal opgespoorde en behandelde soa; bij 16% van de bezoekers werd één of meerdere soa gevonden. In 2011 hebben 32 personen uit de gemeente Rijssen-Holten dit soa-spreekuur bezocht, in 2010 waren dit er 28. Bekendheid Sense spreekuur laag Sinds 2008 worden er door de GGD spreekuren (zogeheten Sense-spreekuren) georganiseerd waar jongeren (gratis) terecht kunnen met vragen over seksualiteit. Aan de leerlingen die meededen met E- MOVO is gevraagd in hoeverre ze bekend zijn met deze spreekuren: in Rijssen-Holten gaf 7% aan hier bekend mee te zijn; in Twente was dit 9%. In 2011 heeft 1 persoon uit de gemeente Rijssen- Holten een Sense spreekuur bezocht, in 2010 waren dit er 5. Iets meer tienermoeders in Rijssen-Holten Gegevens uit Kinderen in tel laten zien dat het percentage tienermoeders (15-19 jarigen) in Rijssen- Holten 0,88% is; Dit komt neer op 11 tienermoeders in het jaar Het percentage is iets hoger dan het gemiddelde voor Overijssel (0,58%) en dat voor Nederland (0,65%). Bijna de helft van de jongens heeft een negatieve houding ten aanzien van homoseksualiteit Binnen E-MOVO is ook gevraagd naar de houding van leerlingen ten opzichte van homoseksualiteit. Van de leerlingen uit Rijssen-Holten vindt 28% dit normaal, 39% vindt het een beetje raar en 33% vindt het erg raar of verkeerd. Van alle deelnemers uit heel Twente vindt 46% homoseksualiteit normaal, 37% vindt het een beetje raar en 16% vindt het erg raar of verkeerd. Jongens in Rijssen- Holten vinden homoseksualiteit vaker erg raar of verkeerd (45%) dan meisjes (21%). Seksueel grensoverschrijdend gedrag behoeft aandacht Recente landelijke cijfers laten zien dat seksuele grensoverschrijding onverminderd hoog blijft en zorgwekkend is. Bijna één op de vijf meiden (tot 25 jaar) wordt wel eens gedwongen om seksuele handelingen te doen die ze eigenlijk niet willen. Uit E-MOVO komt naar voren dat 7% van de deelnemers uit Rijssen-Holten wel eens een seksuele ervaring heeft gehad tegen hun zin in; dit zijn 58 jongeren. In Twente was dit ook 7%. Binnen E-MOVO is ook gevraagd naar ongewenste seksuele voorstellen via internet: 10% van de deelnemers uit Rijssen-Holten gaf aan hier een enkele keer mee te maken te hebben gehad en 4% meerdere keren, vergelijkbaar met Twente De Week van de Lentekriebels is een projectweek over relaties en seksualiteit in het basisonderwijs. De basis voor relatievorming en gezond seksueel gedrag wordt gelegd lang voordat van seksuele relaties sprake is. Bovendien ervaren kinderen al op jonge leeftijd verliefdheid en seksuele gevoelens. In elke groep komen onderwerpen aan de orde die op de leeftijd toegesneden zijn. Over kriebels in je buik, het verschil tussen vriendschap en verliefdheid en waar die schattige lammetjes, maar ook baby s, vandaan komen. 20 van 36

21 4 Sociale omgeving De sociale omgeving is een verzamelnaam voor de deelname, betrokkenheid en binding van mensen met het sociale leven. Het hebben van voldoende en goede sociale relaties gaat gepaard met een gunstige lichamelijke en psychische gezondheid. 4.1 Eenzaamheid en sociale woonomgeving Eenzaamheid neemt toe met de leeftijd Van de volwassenen en ouderen in Rijssen-Holten gaf 4% aan zich ernstig tot zeer ernstig eenzaam te voelen, vergelijkbaar met de rest van Twente. Zoals te zien in figuur 4.1 neemt eenzaamheid toe met de leeftijd: 78% van de jarigen geeft aan zich niet eenzaam te voelen, ten opzichte van 59% van de 75+ers. % Niet Matig (zeer) ernstig leeftijd (jaren) Figuur 4.1: Gevoelens van eenzaamheid naar leeftijd in de gemeente Rijssen-Holten (Bron: Volwassenenonderzoek 2008, Ouderenonderzoek 2010) Grootste deel tevreden over de buurt waarin ze wonen In de veiligheidsmonitor is gevraagd een cijfer te geven voor de sociale woonomgeving: in Rijssen- Holten was dit een 7,0, voor heel Twente was dit een 6,6 (Bron: Veiligheidsmonitor 2011, I&O Research). Tweeëntachtig procent gaf aan dat de mensen in de buurt op een prettig manier met elkaar omgaan, hoger dan in Twente (74%), en 54% gaf aan veel contact te hebben met andere buurtbewoners, ook hoger dan in Twente (46%). 4.2 Vrijwilligerswerk en mantelzorg Hoogopgeleiden doen vaker vrijwilligerswerk Van de volwassenen in Rijssen-Holten gaf 41% aan vrijwilligerswerk te doen; 39% van de mannen en 42% van de vrouwen, vergelijkbaar met de rest van Twente. Het doen van vrijwilligerswerk neemt toe met de leeftijd bij volwassenen en ook met het opleidingsniveau: van de laagopgeleiden geeft 34% aan vrijwilligerswerk te doen, bij hoogopgeleiden is dat 54%. Van de ouderen in Rijssen-Holten geeft 18% aan vrijwilligerswerk te doen; dit neemt af met de leeftijd: 25% van de jarigen en 11% van de 75+ers. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met de rest van Twente. 21 van 36

22 Meerderheid ziet het geven van mantelzorg nauwelijks als belasting Van de volwassenen in Rijssen-Holten geeft 18% aan het afgelopen jaar mantelzorg te hebben gegeven, vergelijkbaar met de rest van Twente. Bij ouderen in Rijssen-Holten is dit 14%.Er is ook gevraagd naar de belasting van de mantelzorg. Van de volwassenen die mantelzorg geven in Rijssen- Holten, geeft 54% aan dit niet of nauwelijks als belasting te zien, 31% voelt zich enigszins belast en 8% tamelijk zwaar belast. Bij ouderen voelt 55% zich niet belast, 36% voelt enige belasting en 9% tamelijk zware belasting. Vier procent van de volwassenen in de gemeente Rijssen-Holten ontving het afgelopen jaar mantelzorg, vergelijkbaar met de rest van Twente. Van de ouderen ontving 16% mantelzorg; 8% van de mannen en 24% van de vrouwen). Dit was vergelijkbaar dan in de rest van Twente. 4.3 Huiselijk geweld en pesten Huiselijk geweld In 2011 zijn er 129 meldingen van huiselijk geweld gerapporteerd in Rijssen-Holten (3,4 per 1000 inwoners). Dit is lager dan het gemiddelde aantal in Twente (5,4 per 1000 inwoners, Bron: Intraval Monitor 2012). Gegevens uit E-MOVO laten zien dat 4% procent wel eens lichamelijk mishandeld wordt, vergelijkbaar met de rest van Twente. Van de volwassenen in Rijssen-Holten gaf 4% aan wel eens slachtoffer te zijn geweest van huiselijk geweld (2% mannen, 6% vrouwen), lager dan in de rest van Twente. Bij ouderen is dat 3%, vergelijkbaar met de rest van Twente. Ruim één op de tien leerlingen recentelijk wel eens gepest Van de leerlingen uit Rijssen-Holten uit klas 2 en 4 van de middelbare school gaf 13% aan de laatste 3 maanden wel eens gepest te zijn op school, vergelijkbaar met Twente. Twee procent van de leerlingen in Rijssen-Holten gaf aan meerdere keren per week gepest te worden. Vmbo leerlingen gaven vaker aan wel eens gepest te worden dan havo/vwo leerlingen: 16% versus 8%. Acht procent van de leerlingen rapporteerde wel eens gepest te worden via digitale communicatie (internet, MSN, chatbox of sms). Ook is in E-MOVO gevraagd of jongeren zelf meedoen aan pesten van anderen. Negentien procent rapporteerde wel eens gepest te hebben, waarvan 5% één keer per week of vaker, vergelijkbaar met de rest van Twente. Vijf procent gaf aan zowel slachtoffer als dader van pesten op school te zijn. In E-MOVO is ook gevraagd naar geestelijke mishandeling. Vier procent van de jongeren in Rijssen- Holten geeft aan geestelijk mishandeld te worden op dit moment, en daarnaast zegt 9% nu niet meer mishandeld te worden, maar vroeger wel. Voor heel Twente zijn deze percentages respectievelijk 3% en 11%. In de meeste gevallen werd de mishandeling gedaan door een jongere op school 22 van 36

23 5 Fysieke omgeving Fysieke omgeving wordt bepaald door het milieu en de inrichting van de leefomgeving. Milieufactoren dragen 5 tot 10% bij aan de ziektelast in Nederland. Naast milieufactoren is leefomgeving een belangrijk onderdeel van fysieke omgeving. Hierbij gaat het onder andere om de woonsituatie, gevoelens van veiligheid en de toegankelijkheid van voorzieningen. 5.1 Groen in de omgeving Groen positief effect op gezondheid De aanwezigheid van groen in de directe omgeving heeft een positief effect op de ervaren gezondheid van mensen. Niet alleen bos- en natuurgebieden hebben een positieve invloed, ook stadsparken en agrarische gebieden dragen hieraan bij. Dat niet alleen: ze zijn ook gezonder, want ze bezoeken minder vaak de huisarts met gezondheidsklachten. Met name angststoornissen en depressies komen minder vaak voor in groene omgevingen. Maar ook gezondheidsproblemen als hoge bloeddruk, hartklachten, rug- en nekklachten, ademhalingsproblemen, darmstoornissen, migraine en duizeligheid doen zich minder vaak voor. Veel openbaar groen in Rijssen-Holten vergeleken met de rest van Twente en Nederland In Nederland is de gemiddelde afstand tot het dichtstbijzijnde bos 2,1 kilometer. Voor inwoners van Rijssen-Holten is de gemiddelde afstand tot het dichtstbijzijnde bos 1,1 kilometer. Figuur 5.1 toont per woning de beschikbaarheid van het openbaar groen binnen 500 meter van de woning. In de gemeente Rijssen-Holten was dit in vierkante meter, waarmee het ruim boven de norm uit de Nota Ruimte van 75 vierkante meter groen per woning zit. Wanneer werd gevraagd naar de tevredenheid met groen in de omgeving, gaf 86% aan hier tevreden over te zijn, vergelijkbaar met het landelijke gemiddelde. Figuur 5.1: Beschikbaarheid openbaar groen per gemeente, 2006 (Bron: Nationale Atlas Volksgezondheid) 23 van 36

24 Minder ruimte om buiten te spelen voor kinderen in Rijssen-Holten vergeleken met Nederland Buiten spelen is een belangrijke factor voor de ontwikkeling van kinderen. Spelen stimuleert de creativiteit, scherpt de intelligentie en vormt de basis van morele en sociale ontwikkeling. In de gemeente Rijssen-Holten is het gemiddeld aantal kinderen per hectare speelruimte 101. Dit is meer dan het gemiddelde voor Overijssel (55) en Nederland (49), wat betekent dat de kinderen in Rijssen- Holten gemiddeld minder speelruimte hebben vergeleken me de rest van Overijssel en Nederland. (Bron: Kinderen in Tel, 2012). In de Veiligheidsmonitor is gevraagd naar de tevredenheid over speelplekken voor kinderen: 52% in Rijssen-Holten is het er helemaal mee eens dat er goede speelplekken zijn; dit is iets lager dan in de rest van Twente ( 55%). Een groene gezonde wijk De inspiratiebrochure Een groene gezonde wijk is tot stand gekomen met behulp van verschillende gezondheids- en groenorganisaties. De brochure is bestemd voor gemeenten en GGD-en en laat voorbeelden zien van mogelijkheden om een groenere leefomgeving te realiseren in en rondom de wijk. 5.2 Milieu Fijnstof Fijnstof bestaat uit verschillende stoffen die op allerlei manieren in de buitenlucht terechtkomen: dit kan zijn door bijvoorbeeld uitstoot door het verkeer of door de industrie, maar ook door uitstoot door veebedrijven via stro of gedroogde mest. Fijnstof heeft effect op onder andere hart- en longfuncties. Er zijn geen veilige drempels aan te wijzen. Wel daalde de concentraties in de afgelopen 10 jaar. Van dier op mens overdraagbare infectieziekten mogelijk risico Een inmiddels veel voorkomende vorm van verspreiding van infectieziekten is die van mens op dier, de zogenaamde zoönosen. Een bekende zoönose is Q-koorts, die vooral via besmette geiten op mensen kan worden overgebracht. Andere voorbeelden van zoönosen die een risico kunnen vormen voor de gezondheid zijn tekenbeten, vogelgriep en BSE. Het blijft van belang hier alert op te blijven, zeker in gebieden met intensieve landbouw. 5.3 Leefomgeving Mensen in Rijssen-Holten tevreden met hun woning De leefbaarheid in de buurt en de woonomgeving in Rijssen-Holten wordt beoordeeld met een gemiddeld rapportcijfer van 7,7, iets hoger dan dat in de rest van Twente (7,5, Bron: Veiligheidsmonitor 2011). Het meest genoemde buurtprobleem in Rijssen-Holten is te hard rijden; 30% geeft aan dat dit vaak voor komt. Daarnaast geeft een groot deel aan last te hebben van hondenpoep (17%) en parkeeroverlast (16%).Dit zijn ook de meest genoemde problemen in de rest van Twente Het grootste deel van de volwassenen in Rijssen-Holten heeft een koopwoning; 87%. Dit is hoger dan in de rest van Twente, waar 76% van de volwassenen rapporteert een koopwoning te hebben. 24 van 36

25 Zevenennegentig procent van de volwassenen geeft een voldoende voor hun woning, vergelijkbaar met de rest van Twente. Van de ouderen in Rijssen-Holten geeft 62% aan een koopwoning te hebben, vergelijkbaar met de rest van Twente. Tachtig procent van de ouderen geeft aan niet te willen verhuizen. Twee procent van de volwassenen en 3% van de ouderen geeft aan zich overdag wel eens onveilig te voelen; s avonds of s nachts voelt 6% van de volwassenen en 7% van de ouderen zich wel eens onveilig. Bij zowel volwassenen als ouderen, rapporteren vrouwen vaker zich onveilig te voelen dan mannen. Gegevens uit de Veiligheidsmonitor laten zien dat de inwoners van Rijssen-Holten de veiligheid in hun buurt gemiddeld een 7,2 geven, vergelijkbaar met Twente. Hierin is ook gevraagd op welke plekken men een gevoel van onveiligheid heeft: in Rijssen-Holten dit zijn met name plekken waar jongeren rondhangen (35% geeft zich hier soms/vaak onveilig te voelen) en rondom uitgaansgelegenheden en in het centrum gemeente (beide 21%), vergelijkbaar met de rest van Twente 25 van 36

26 26 van 36

27 6 Zorg en voorzieningen 6.1 Zorggebruik eerste lijn Huisartsen vormen de spil van de eerstelijnszorg. De huisarts is het eerste aanspreekpunt voor mensen met vragen of problemen over gezondheid en ziekte. De gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde huisartsenpraktijk in de gemeente Rijssen-Holten is 1,2 kilometer, vergelijkbaar met de rest van Twente (Bron: CBS, 2010). Inwoners Rijssen-Holten minste contactminuten met huisarts In figuur 1 is per gemeente de vraag naar huisartsenzorg weergegeven doormiddel van de contacttijd in minuten per inwoner per jaar. In de gemeente Rijssen-Holten was dit gemiddeld 30,7 minuten per inwoner per jaar in Voor heel Twente en voor Nederland ligt dit hoger, namelijk 32,1 en 34,4 minuten. Toekomstramingen voor 2015 laten zien dat de contacttijd met de huisarts zal toenemen met 2% in Rijssen-Holten, voor Twente is dit 3,5% en voor Nederland is dit 3,7%. Het gemiddeld aantal spreekuurcontacten per inwoner van de gemeente Rijssen-Holten was 2,04; dit was ook iets lager dan gemiddeld voor Twente (2,11) en Nederland (2,17) (Bron: VAAM/NIVEL). Figuur 6.1: Contactminuten met de huisarts per inwoner per gemeente (Bron: LINH 2008/CBS 2010) Zorgvraag voor chronische aandoeningen het hoogst Figuur 6.2 geeft een overzicht van de geschatte vraag naar huisartsenzorg opgesplitst naar het geschatte aantal contacten met de huisartsenpraktijk per ziektecluster per 1000 inwoners. Op deze manier wordt een indicatie gegeven van de totale zorgvraag die wordt gepresenteerd in de eerste lijn. In Rijssen-Holten is de zorgvraag voor chronische ziekten het hoogst, net zoals in de rest van Twente in Nederland. Hieronder wordt onder andere diabetes, allergie, astma, COPD en andere chronische aandoeningen geschaard. Overige lichamelijk aandoeningen (onder andere geneesmiddelbijwerking, bloedarmoede, maagzweer, staar, longembolie, moedervlek en overgewicht) is na chronische aandoeningen de meest voorkomende categorie. Toekomstramingen laten zien dat de zorgvraag voor chronische aandoeningen in 2015 met 5% zullen stijgen in Rijssen-Holten 27 van 36

28 Infectieziekten Chronische ziekten Aandoeningen bewegingsapparaat Acute letsels Psychische en sociale problemen Vruchtbaarheid en geboorte Overige lichamelijke klachten Overige lichamelijke aandoeningen Rijssen-Holten Tw ente Nederland Figuur 6.2: Geschatte aantal (deel)contacten met de huisartsenpraktijk per 1000 inwoners per jaar per ziektecluster (Bron: LINH 2008/CBS 2010) Minder medicijngebruik in Rijssen-Holten Het aantal prescripties dat voorgeschreven wordt in de huisartsenpraktijk kan als indicatie dienen voor de vraag naar farmaceutische zorg in de apotheek. In Rijssen-Holten werden naar schatting in prescripties van geneesmiddelen per 1000 inwoners per jaar voorgeschreven, dit was lager dan gemiddeld in Twente (7057). Kalmeringsmiddelen waren de meest voorgeschreven geneesmiddelen, gevolgd door antibiotica, maagmiddelen en medicijnen voor astma of COPD (figuur 6.3) Rijssen-Holten Twente Nederland Maagmiddelen Cholesterolverlagers Antibiotica Insuline Kalmeringsmiddelen Antidepressiva Astma/COPD-middelen Figuur 6.3: Geschatte aantal voorschriften van geneesmiddelen in de huisartsenpraktijk per 1000 inwoners per jaar (Bron: LINH 2008/CBS 2010) 28 van 36

29 Ruim een kwart van de inwoners van Rijssen-Holten ervaart psychisch onwelbevinden In de gemeente Rijssen-Holten ervaart naar schatting 29% psychisch onwelbevinden, vergelijkbaar met Twente (30%) en Nederland (31%). Naar schatting heeft 5% van de inwoners van Rijssen-Holten last van stemmingsstoornissen, 9% angststoornissen en 4% alcoholafhankelijkheid. Figuur 6.4: Percentage inwoners met psychisch onwelbevinden per gemeente (Bron: POLS 2004/Nemesis /CBS 2010) Vraag naar huishoudelijke hulp en verzorging lager in Rijssen-Holten Huishoudelijke hulp wordt gefinancierd vanuit de Wmo en verzorging/verpleging via de AWBZ. Tabel 6.1 geeft het aantal uren huishoudelijke hulp en het aantal geschatte uren verpleging/verzorging weer, wat een indicatie is voor de geschatte vraag naar huishoudelijke hulp en verpleging. Zowel het gemiddelde aantal uren huishoudelijke hulp als het aantal uren dagelijkse verpleging of verzorging in de gemeente Rijssen-Holten is iets lager dan dat in de rest van Twente en in Nederland. Tabel 6.1. Geschat aantal uren huishoudelijke hulp en verzorging/verpleging per inwoner per jaar (Bron: Tweede Nationale Studie NIVEL 2001/CBS 2010) Aantal uren huishoudelijke Aantal uren dagelijkse verzorging/verpleging hulp Rijssen-Holten 9,1 2,6 Twente 9,4 2,7 Nederland 9,3 2,7 6.2 Jeugdzorg In Nederland is het niet mogelijk rechtstreeks te verwijzen naar de geïndiceerde hulpverlening, dit doet het Bureau Jeugdzorg. Bureau Jeugdzorg registreert het verzoek om hulp en stelt vervolgens de juiste zorg vast. Bureau Jeugdzorg dient vast te stellen of de jongere: jeugdzorg nodig heeft, geestelijke gezondheidszorg nodig heeft of zorg voor licht gehandicapte jeugdigen nodig heeft. 29 van 36

30 In verband met de aanstaande transitie van de Jeugdzorg, is onderzoek gedaan om inzicht te krijgen in het huidige zorggebruik naar aantal unieke cliënten (Bron: Factsheets Transformatie Jeugdzorg, November 2012, I&O Research). In totaal zijn bij 25 instellingen in Twente gegevens opgevraagd, en 17 instellingen hebben gegevens aangeleverd. In 2011 waren 294 kinderen van 0 tot en met 17 jaar, waarvan de ouders in de gemeente Rijssen- Holten wonen, in Jeugdzorg; 3% van het totaal aantal kinderen, vergelijkbaar met de rest van Twente. Daarnaast waren ook nog 17 kinderen van jaar geregistreerd (dit is een onderschatting, omdat deze gegevens niet door Mediant geleverd worden omdat deze jongeren niet meer onder jeugdzorgindicaties vallen). Van deze 311 kinderen was 65% man en 35% vrouw. In 2011 liepen voor deze kinderen in totaal 530 zorgtrajecten. Van de jeugdigen in Rijssen-Holten die zorg ontvingen, kregen de meesten dit via de Gereformeerde Jeugdzorg Eleos ( (17%), gevolgd door zorg via Dimence (16%). Elf procent kreeg zorg via provinciaal gefinancierde jeugdzorg, en 9% maakte gebruik van Jeugdzorg uitgevoerd in het kader van AMK (Advies en Meldpunt Kindermishandeling), Jeugdbescherming en Jeugdreclassering. Ongeveer een kwart van de jeugdigen heeft te maken met meerdere instellingen waarvan ze zorg ontvangen. De meest voorkomende zorgvorm in Rijssen-Holten is ambulante zorg (53%), wat betekent dat de cliënten periodiek contact hebben met een professionele hulpverlener. Rijssen-Holten heeft een relatief hoge jeugdscore Het Verwey-Jonker Instituut onderzoekt ieder jaar de leefsituatie van jongeren, waarbij op basis van twaalf indicatoren wordt geprobeerd de leefsituatie van jongeren per gemeente in beeld te brengen. De thema's van deze indicatoren variëren van jeugdcriminaliteit tot tienermoeders. Op basis van alle indicatoren wordt vervolgens een zogenaamde overall score berekend, waarmee uiteindelijk een rangorde is bepaald. Figuur 6.4 laat zien dat de gemeente Rijssen-Holten op basis van deze indicatoren relatief goed scoort. Figuur 6.5: Jeugdscore 2010 (Bron: Verwey-Jonker Instituut, bewerkt door het RIVM) 30 van 36

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013 Samenvatting Losser Versie 1, oktober 2013 Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Losser In de gemeente Losser wonen 22.552 mensen; 11.324 mannen en 11.228 vrouwen. Als we de verschillende

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van Noaberkracht Dinkelland Tubbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Noaberkracht

Nadere informatie

Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen

Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Versie 1, oktober 2013 Bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Noaberkracht Dinkelland Tubbergen In Noaberkracht Dinkelland Tubbergen wonen 47.279

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Haaksbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Haaksbergen en de factoren die hierop

Nadere informatie

Noaberkracht. Dinkelland Tubbergen. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J.

Noaberkracht. Dinkelland Tubbergen. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning Colofon Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Copyright GGD Twente, 2013 Overname

Nadere informatie

Hof van Twente. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom

Hof van Twente. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom Hof van Twente Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning Colofon Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Copyright GGD Twente, 2013 Overname is toegestaan,

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Hengelo

Kernboodschappen Gezondheid Hengelo Kernboodschappen Gezondheid Hengelo De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Hengelo epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Hengelo en de factoren die hierop van invloed

Nadere informatie

Almelo. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk en C.L.A.J. Boom. Uitgave GGD Twente, oktober 2013

Almelo. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk en C.L.A.J. Boom. Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Almelo Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning Colofon Samenstelling F.D.H. Koedijk en C.L.A.J. Boom Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Copyright GGD Twente, 2013 Overname is toegestaan, mits

Nadere informatie

Hengelo. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom. Uitgave GGD Twente, oktober 2013

Hengelo. Colofon. Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning. Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom. Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Hengelo Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning Colofon Samenstelling F.D.H. Koedijk, C.L.A.J. Boom Uitgave GGD Twente, oktober 2013 Copyright GGD Twente, 2013 Overname is toegestaan, mits

Nadere informatie

Gemeente Hof van Twente

Gemeente Hof van Twente Gemeente Hof van Twente Maakt deel uit van de Twentse Gezondheids Verkenning Mei 2013 Titel: Gezondheid op de rails, gemeente Hof van Twente Pagina 2 van 28 Kernboodschappen Hof van Twente Titel: Gezondheid

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAMELIJKE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 2 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Gezondheidsmonitoren jongeren en ouderen. Meta Moerman Cie Welzijn gemeente Neerijnen 19 juni 2012

Gezondheidsmonitoren jongeren en ouderen. Meta Moerman Cie Welzijn gemeente Neerijnen 19 juni 2012 Gezondheidsmonitoren jongeren en ouderen Meta Moerman Cie Welzijn gemeente Neerijnen 19 juni 2012 Wat is E-MOVO q Onderzoek onder 2 e en 4 e klassers, nu 3 e keer q Vragenlijst wordt digitaal in klas ingevuld

Nadere informatie

Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren die wonen in Edam-Volendam. Er is apart gekeken naar de woonkernen Edam en Volendam.

Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren die wonen in Edam-Volendam. Er is apart gekeken naar de woonkernen Edam en Volendam. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Edam-Volendam Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M.

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M. Regionale VTV 2011 Levensverwachting en sterftecijfers Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Levensverwachting en sterftecijfers Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel

Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel Cijfers gezondheidssituatie gemeente Leeuwarderadeel In onderstaande tabellen zijn cijfers weergegeven met betrekking tot de gezondheid van Friezen in de gemeente Leeuwarderadeel. Daarnaast vindt u ook

Nadere informatie

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn GGD Twente Drs. C. Smit Drs.

Nadere informatie

de bevolking van Aa en Hunze vergrijst, van 21% nu naar 35% in 2040.

de bevolking van Aa en Hunze vergrijst, van 21% nu naar 35% in 2040. Met deze factsheet biedt de GGD Drenthe u inzicht in de lokale gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeente Aa en Hunze. U treft cijfers aan over de gezondheidsspeerpunten en risicogroepen. Hierbij

Nadere informatie

Jeugd in Rivierenland Resultaten van een onderzoek naar gezondheid, welzijn en leefstijl van 2e en 4e klassers van het voortgezet onderwijs

Jeugd in Rivierenland Resultaten van een onderzoek naar gezondheid, welzijn en leefstijl van 2e en 4e klassers van het voortgezet onderwijs Jeugd in Rivierenland Resultaten van een onderzoek naar gezondheid, welzijn en leefstijl van 2e en 4e klassers van het voortgezet onderwijs Elektronische Monitor en Voorlichting Onderzoek In het najaar

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid Lichamelijke gezondheid Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 De ervaren gezondheid is een samenvattende gezondheidsmaat van alle gezondheidsaspecten zoals de

Nadere informatie

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede GGD Twente Drs. C. Smit Drs. M.

Nadere informatie

Etniciteit volgens CBS-classificatie (uit GBA) Oldenzaal Twente hoog (HBO,

Etniciteit volgens CBS-classificatie (uit GBA) Oldenzaal Twente hoog (HBO, Monitor Volwassenen 2012 Etniciteit volgens CBS-classificatie (uit GBA) Nederlands 84 88 79 88 89 83 84 91 86 83 Marokkaans 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 Turks 9 2 12 6 2 6 9 1 6 4 Surinaams 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Nadere informatie

Monitor Volwassenen 2012

Monitor Volwassenen 2012 Monitor Volwassenen 2012 Enschede Man Vrouw 19-35 jaar 35-50 jaar 50-65 jaar Aantal 149 217 114 113 139 131 116 115 366 6439 Geslacht Man 100 0 48 49 50 34 55 58 49 50 Vrouw 0 100 52 51 50 66 45 42 51

Nadere informatie

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Verbinden preventie-curatie Presentatie wijkteam 6 februari 2014 Marije Scholtens (GGD Hart voor Brabant), Nicole de Baat (Robuust) Programma 16.00 16.05 welkom en voorstelrondje

Nadere informatie

Algemeen. Tabellenboek volwassenenmonitor 2008-2009 Maasdriel

Algemeen. Tabellenboek volwassenenmonitor 2008-2009 Maasdriel Tabellenboek volwassenenmonitor 2008-2009 Toelichting: In de eerste kolommen staan de cijfers van de gemeente, uitgesplitst naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau. In de kolom "R'land" staat het totaalcijfer

Nadere informatie

11 Gezondheid en leefstijl van jongeren in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van E-MOVO 2007

11 Gezondheid en leefstijl van jongeren in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van E-MOVO 2007 11 Gezondheid en leefstijl van jongeren in de regio Gelre-IJssel Resultaten van E-MOVO 2007 In het kader van preventie vormt de jeugd een belangrijke doelgroep. Veel gezondheidsbeïnvloedend gedrag, zoals

Nadere informatie

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland 1 Dit is een voorlopige uitgave. Na de zomer 2013 komen definitieve tabellen beschikbaar. Gezondheidsenquête: volwassenen en senioren

Nadere informatie

JEUGDMONITOR EMOVO 2013-2014 Gemeente Heemstede

JEUGDMONITOR EMOVO 2013-2014 Gemeente Heemstede Gemeente Resultaten voor gemeente en regio Kennemerland Regio N=9.98 Ervaren gezondheid en aandoeningen Voelt zich gezond 84 83 Heeft minstens chronische aandoening, vastgesteld door arts 3 3 Heeft allergie,

Nadere informatie

Conclusies en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen Achtergrondinformatie Opvoeding en opvoedingsondersteuning Gezondheid Lichamelijke en leefstijl gezondheid leefstijl en psychosociaal welbevinden Conclusies en aanbevelingen Ouderenmonitor Monitor kinderen

Nadere informatie

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Zuid gezond en wel? Van de inwoners van Zuid heeft 81% een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Factsheet gezondheid van vrouwen en mannen

Factsheet gezondheid van vrouwen en mannen Factsheet gezondheid van vrouwen en mannen Aandeel vrouwen en mannen dat in het afgelopen jaar last heeft gehad van de 10 meest voorkomende langdurige aandoeningen/ziekten bij vrouwen*, 2011/2012 1 migraine

Nadere informatie

E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente

E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente GGD Twente is onderdeel van Regio Twente Internet ggdtwente.nl E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente

Nadere informatie

Samenvatting gezondheidspeiling Wijdemeren

Samenvatting gezondheidspeiling Wijdemeren Samenvatting gezondheidspeiling Wijdemeren Een analyse van de gezondheidstoestand van de bevolking geeft zicht op de gezondheidsproblemen die in de regio en gemeente spelen en de groepen waarin die problemen

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Noord gezond en wel?

Noord gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 gezond en wel? Meer dan twee derde van de inwoners van heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 2011

Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 2011 Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 11 Met deze Lokale Verkenning biedt de GGD Midden-Nederland u inzicht in uw lokale gezondheidssituatie. U treft cijfers aan over gezondheidsspeerpunten en risicogroepen.

Nadere informatie

23 65-plussers in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van de ouderenmonitor 2010

23 65-plussers in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van de ouderenmonitor 2010 23 65-plussers in de regio Gelre-IJssel Resultaten van de ouderenmonitor 2010 2011 Het gaat over het algemeen goed met onze 65-plussers. Zij voelen zich beter dan vijf jaar geleden en de deelname aan sportieve

Nadere informatie

deelrapport Levensverwachting en sterfte

deelrapport Levensverwachting en sterfte deelrapport Levensverwachting en sterfte Regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning Zeeland 2012 Inhoud Kernboodschappen 3 Inleiding 4 Levensverwachting en sterfte in Zeeland 5 Wat brengt de toekomst?

Nadere informatie

Gemeente Zeevang. Tabellenboek Jeugdmonitor Emovo 2013-2014

Gemeente Zeevang. Tabellenboek Jeugdmonitor Emovo 2013-2014 Gemeente Zeevang Tabellenboek Jeugdmonitor Emovo 2013-2014 Dit tabellenboek beschrijft de resultaten van Emovo 2013-2014 voor de gemeente Zeevang. Achtereenvolgens treft u: De samenvatting met daarin per

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Ommen

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Ommen [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente In de gemeente gaven 478 ouders van ½- tot 12 jaar inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Tabellenboek Volwassenenmonitor 2013 - Hattem. Algemene gegevens

Tabellenboek Volwassenenmonitor 2013 - Hattem. Algemene gegevens Tabellenboek Volwassenenmonitor 2013 - Algemene gegevens Aantal correct ingevulde vragenlijsten, bruikbaar voor analyse Burgerlijke staat 196 221 82 144 198 424 5459 N=196 N=221 N=80 N=141 N=196 N=417

Nadere informatie

Utrecht gezond!2008-2013

Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht Zuid Wijkgezondheidsprofiel 2010 Asn Actieplan fase 1, 2009-2010 1 2 Inhoud 1 Inleiding Wijkgerichte aanpak 4 Gerichte keuzes 4 Gebruikte gegevens 4 Utrecht Zuid en subwijken

Nadere informatie

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid OInleiding 1 c Depressie is één van de belangrijkste psychische stoornissen waar met preventie gezondheidswinst is te behalen. Depressie is daarom als landelijk speerpunt gekozen. In deze factsheet zal

Nadere informatie

Gezondheidsenquête Drenthe 2003. Tabellenboek Borger-Odoorn

Gezondheidsenquête Drenthe 2003. Tabellenboek Borger-Odoorn Gezondheidsenquête Drenthe 2003 Tabellenboek Borger C.A. Bos, epidemioloog N. van Zanden, epidemioloog GGD Drenthe Overcingellaan 19 9401 LA Assen Tel.: 0592 306300 c.a.bos@ggddrenthe.nl n.van.zanden@ggddrenthe.nl

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Raalte

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Raalte [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 460 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Zwolle

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Zwolle [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 420 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Gemeente Zaanstad en Molenwerf

Gemeente Zaanstad en Molenwerf Gemeente en Molenwerf Tabellenboek Jeugdmonitor Emovo 2013-2014 Dit tabellenboek beschrijft de resultaten van Emovo 2013-2014 voor de gemeente. Achtereenvolgens treft u: De samenvatting met daarin per

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Gezondheid in beeld: Gemeente Laarbeek

Gezondheid in beeld: Gemeente Laarbeek Gezondheid in beeld: Gemeente Laarbeek Gezondheidsmonitor 2012/2013 www.regionaalkompas.nl Inleiding Eind 2012 zijn de Volwassenenmonitor en Ouderenmonitor tegelijkertijd verzonden naar ongeveer 44.000

Nadere informatie

Samenvatting en Beschouwing 19 64 jaar

Samenvatting en Beschouwing 19 64 jaar 7a GEZONDHEIDSPEILING 2005 Het doel van de gezondheidspeiling is het volgen van ontwikkelingen in gezondheid en gezond gedrag. Ruim 10.800 personen in de leeftijd van 19 t/m 94 jaar in de regio Zuid-Holland

Nadere informatie

Nieuw-West gezond en wel?

Nieuw-West gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Nieuw-West gezond en wel? Twee derde van de inwoners van Nieuw-West heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse

Nadere informatie

VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 2012

VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 2012 VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING De volwassenen en ouderenpeiling heeft als doel om op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en leefstijl van inwoners in kaart te brengen. Ongeveer.00 inwoners

Nadere informatie

Lesbische en biseksuele vrouwen & homoseksuele mannen in Amsterdam: gezond en wel?

Lesbische en biseksuele vrouwen & homoseksuele mannen in Amsterdam: gezond en wel? Lesbische en biseksuele vrouwen & homoseksuele mannen in Amsterdam: gezond en wel? Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Kernpunten 1. Minder lichamelijke problemen bij homomannen De gezondheidsverschillen

Nadere informatie

30 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland

30 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland 3 Gezondheid van volwassenen en ouderen in de regio Noord- en Oost-Gelderland resultaten van de monitor volwassenen en ouderen 12 13 Gezondheid is belangrijk! Mensen die zich gezond voelen kunnen beter

Nadere informatie

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen Groningen, 1 maart 2011 Persbericht nr. 34 Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen SPECIALE AANDACHT VOOR KRIMPGEBIEDEN EN VOOR JEUGD De Groninger bevolking groeit nog door tot 2020, en

Nadere informatie

hoog risico angststoornis/depressie matig of hoog risico angststoornis/depressie hulp stress/spanningen 7 8 - te weinig regie over eigen leven

hoog risico angststoornis/depressie matig of hoog risico angststoornis/depressie hulp stress/spanningen 7 8 - te weinig regie over eigen leven Bron: Gezondheidsmonitor Regio Kennemerland 2012 Aantal ouderen (65 jaar en ouder) in Haarlemmermeer per 1-1-2013: 19.700 Functioneren en kwaliteit van leven Ziekten en aandoeningen Uitkomsten ouderen

Nadere informatie

Gezondheidsenquête 2008

Gezondheidsenquête 2008 Gezondheidsenquête 008 De gezondheid van volwassenen in deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek Wijkrapportage (CBS-buurt) Augustus 009 GGD Rotterdam-Rijnmond Bianca Stam Gea Schouten Berdi Christiaanse

Nadere informatie

Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013

Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013 Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013 Programma Onderdeel Tijd Presentatie omgevingsanalyse 18.00-18.45 Interactief deel in twee groepen 18.45-19.30 Plenaire terugkoppeling 19.30-19.45 Afsluiting 19.45-20.00

Nadere informatie

Utrecht gezond!2008-2013

Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht Overvecht Wijkgezondheidsprofiel 2010 Asn Actieplan fase 1, 2009-2010 1 2 Inhoud 1 Inleiding Wijkgerichte aanpak 4 Gerichte keuzes 4 Gebruikte gegevens 4 Utrecht Overvecht

Nadere informatie

40 De Staat van de Stad Amsterdam VIII

40 De Staat van de Stad Amsterdam VIII 3 Gezondheid Gezondheid is een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren in de samenleving. Fysieke en psychische beperkingen kunnen participatie belemmeren, omgekeerd kan participatie de gezondheid

Nadere informatie

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken Themarapport Voortgezet onderwijs NR Gezonde Leefstijl april 008 De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende instellingen die

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Welzijn en (gezondheids)zorg

Welzijn en (gezondheids)zorg Hoofdstuk 14 Welzijn en (gezondheids)zorg 14.1 Inleiding Een belangrijke doelgroep voor het welzijns- en zorgbeleid zijn de ouderen. Dit hoofdstuk begint daarom met het in kaart brengen van deze groep

Nadere informatie

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Kampen

Kindermonitor 2013. Gemeentelijke Factsheet. Kampen [Geef tekst op] Kindermonitor 2013 Gemeentelijke Factsheet [Geef tekst op] Kindermonitor 2013: Gemeente 424 ouders van kinderen van ½- tot twaalf jaar gaven inzicht in de gezondheid, leefstijl en opvoeding

Nadere informatie

Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten. Dung Ngo MSc 15 december 2010

Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten. Dung Ngo MSc 15 december 2010 Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten Dung Ngo MSc 15 december 2010 Achtergrond van het onderzoek Levensverwachting in NL laatste jaren met >2 jaar toegenomen Echter, vergeleken

Nadere informatie

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Stein Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Nuth Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

Gezondheidsenquête Drenthe 2003

Gezondheidsenquête Drenthe 2003 Gezondheidsenquête Drenthe 2003 Tabellenboek C.A. Bos, epidemioloog N. van Zanden, epidemioloog GGD Drenthe Overcingellaan 19 9401 LA Assen Tel.: 0592 306300 c.a.bos@ggddrenthe.nl n.van.zanden@ggddrenthe.nl

Nadere informatie

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Sittard-Geleen Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Seksualiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 In de gezondheidsenquête is een aantal vragen opgenomen over seksuele gezondheid 1. Friezen van 19 tot en met

Nadere informatie

Gezondheid en welzijn

Gezondheid en welzijn JONGERENPEILING 0 De jongerenpeiling heeft als doel om op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Ruim.00 jongeren in de leeftijd van t/m jaar in

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten September 2013 Door: N. Rosendaal Introductie Amsterdam (A), Den Haag (DH), Rotterdam (R), en Utrecht (U) vormen samen de vier grootste steden

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

totaal 2011 6888 7403 7349 7065 7128 7283 14414 13719 12924 14414 Vmbo Havo/vwo Klas 2 Klas 4 Jongen Meisje

totaal 2011 6888 7403 7349 7065 7128 7283 14414 13719 12924 14414 Vmbo Havo/vwo Klas 2 Klas 4 Jongen Meisje Tabellenboek E-MOVO regio GGD, oktober 2012 Toelichting: In de eerste zeven kolommen worden de resultaten van de regio weergegeven, uitgesplitst naar onderwijsniveau, klas en geslacht, en. De laatste drie

Nadere informatie

Utrecht gezond!2008-2013

Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht Noordwest Wijkgezondheidsprofiel 2010 Asn Actieplan fase 1, 2009-2010 1 2 Inhoud 1 Inleiding Wijkgerichte aanpak 4 Gerichte keuzes 4 Gebruikte gegevens 4 Noordwest en subwijken

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar)

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) 3a Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) Deze factsheet beschrijft de resultaten van de gezondheidspeiling najaar 2005 van volwassenen tot 65 jaar in Zuid-Holland Noord met betrekking tot de geestelijke

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Gezondheidsenquête 2008

Gezondheidsenquête 2008 Gezondheidsenquête 008 De gezondheid van volwassenen in deelgemeente Hoogvliet Wijkrapportage (CBS-buurt) Augustus 009 GGD Rotterdam-Rijnmond Berdi Christiaanse Gea Schouten Bianca Stam Voorwoord In dit

Nadere informatie

Ouderenonderzoek Kennemerland

Ouderenonderzoek Kennemerland Ouderenonderzoek Kennemerland Een onderzoek naar de gezondheid en het wel bevinden van 65-plussers en hun behoefte aan voor zieningen, zorg en vervoer. Ouderenonderzoek Kennemerland HET ONDERZOEK In het

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid

Lichamelijke gezondheid 1. Ervaren gezondheid en ziekte en aandoeningen De beoordeling van de eigen gezondheid, de ervaren gezondheid, is een indicatie voor de kwaliteit die iemand aan het leven toeschrijft. Afhankelijk van de

Nadere informatie

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT

VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT IJsselland VOEDING, BEWEGEN EN GEWICHT Jongerenmonitor 2015 77% ontbijt dagelijks 10.3 jongeren School 13-14 jaar 15- jaar 76% een gezond gewicht 15% beweegt voldoende Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Bespreking 5.2.2.2. page 1

Bespreking 5.2.2.2. page 1 Ziekten en langdurige aandoeningen (verder kortweg aandoeningen genoemd) brengen specifieke gevolgen met zich mee voor de gezondheidsbeleving, het dagelijks functioneren en het gebruik van de gezondheidszorg.

Nadere informatie

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 1 LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 FRANK VAN DER MEIJDEN (WETHOUDER GEZONDHEIDSBELEID) MARJON JACOBS (BELEIDSMEDEWERKER GEZONDHEIDSBELEID) TINEKE MEELDIJK (GGD) 2 DOEL VAN DEZE AVOND Integraal

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

KERNCIJFERS JONGERENPEILING 2013 NOORDWIJKERHOUT versie 2/11-03-2014

KERNCIJFERS JONGERENPEILING 2013 NOORDWIJKERHOUT versie 2/11-03-2014 KERNCIJFERS JONGERENPEILING 2013 NOORDWIJKERHOUT versie 2/11-03-2014 De waarden die in de tabellen worden weergegeven zijn percentages, tenzij anders aangegeven. Noordwijkerhout totaal geslacht leeftijd

Nadere informatie

Gezondheidsenquête 2008

Gezondheidsenquête 2008 Gezondheidsenquête 008 De gezondheid van volwassenen in deelgemeente Stadscentrum Wijkrapportage (CBS-buurt) Augustus 009 GGD Rotterdam-Rijnmond Bianca Stam Gea Schouten Berdi Christiaanse Voorwoord In

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 2 Nog volop werk aan de winkel! Dit is alweer de zesde Thermometer Seksuele Gezondheid voor Oost-Nederland

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N PSYCHOSOCIALE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 3 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009

Nadere informatie

Gezondheidsenquête 2008

Gezondheidsenquête 2008 Gezondheidsenquête 008 De gezondheid van volwassenen in deelgemeente Overschie Wijkrapportage (CBS-buurt) Augustus 009 GGD Rotterdam-Rijnmond Bianca Stam Berdi Christiaanse Gea Schouten Voorwoord In dit

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie