Kink in de kabel. Is ICT-communicatie de uitkomst of juist het probleem?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kink in de kabel. Is ICT-communicatie de uitkomst of juist het probleem?"

Transcriptie

1 Kink in de kabel. Is ICT-communicatie de uitkomst of juist het probleem? Een lio praktijkonderzoek naar hoe communicatie, middels ICT, bij docenten op het HMC kan verbeteren Door: Bram Bekkers Begeleider HvA: Martijn van Schaik Studentnummer: Opleiding: Mens en Technologie Lio-praktijkschool: HMC MBO vakschool Website: Tijdsbestek: september mei 2014

2 Voorwoord Voor de afronding van de opleiding Mens en Technologie aan de Hogeschool van Amsterdam (domein onderwijs en opvoeding ) is het van belang dat elke student zijn studie afrondt met een afstudeeronderzoek. Dit geeft aan dat de student naast de competenties die een docent geacht wordt te beheersen, ook de competenties beheerst op het gebied van onderzoek doen. Ik ben zelf al jaren docent, trainer en adviseur in het VO en MBO en heb mij volledig gefocust op de implementatie van sociale media, ICT vaardigheden voor docenten en nieuwe technieken. Naast mijn werkzaamheden als docent ben ik samen met twee compagnons een bedrijf gestart, genaamd MeeMetICT. MeeMetICT biedt de faciliteiten om zowel de onderwijsinstelling als geheel, de docent en de leerling wegwijs te maken in het ICT landschap. Dit doen we door middel van trainingen, cursussen en begeleidingstrajecten. De keuze om mijn onderzoek te richten op de ICT-communicatie binnen het HMC komt deels vanuit mijn eigen nieuwsgierigheid en deels door mijn professionele vraag vanuit mijn bedrijf MeeMetICT. De wereld van de ICT, als ook die van communicatie, is continu in beweging. Ook het onderwijs is op dit gebied geen uitzondering. Een docent in een schoolorganisatie moet kunnen werken met ICT-tools om aan te sluiten bij de wensen van (toekomstige) leerlingen. Veel scholen hebben te maken met een groep docenten die nog niet over alle vaardigheden beschikken om optimaal te kunnen werken met deze nieuwe ontwikkelingen. Het HMC is hier geen uitzondering op de regel. Ik heb altijd het idee gehad dat hier nog een wereld te winnen viel en vandaar dat ik voor dit onderwerp heb gekozen. Mijn scriptie is in samenspraak met Martijn van Schaik tot stand gekomen. Hij is volgens zijn LinkedIn profiel Teacher trainer/ researcher aan de Hogeschool van Amsterdam. Daarnaast is hij Lector onderwijskunde aan de NCOI onderwijsgroep. De uitvoering van dit onderzoek was geen sinecuur. Het combineren van werken op een school, een lio-stage, een minor schoolmanagement en een fulltime bedrijf met daarnaast het sociale leven was eveneens geen gemakkelijke taak. Gelukkig heb ik veel ondersteuning gehad van mijn fijne en trouwe studiegroep die mij een duidelijk doel en visie hebben gegeven. Hiervoor wil ik ze allemaal een direct woord van dank sturen. En als laatste maar niet minder belangrijk wil ik mijn vriendin bedanken, voor de geweldige steun tijdens mijn opleiding en bij het schrijven van mijn scriptie. Bram Bekkers April

3 Samenvatting We communiceren al met elkaar sinds het begin der tijden. Toch is er de laatste twintig jaar veel veranderd. Veel van de communicatiemiddelen die we nu elke dag actief gebruiken bestonden twintig jaar geleden nog niet. De wereld van de ICT-communicatie blijft fluctueren en zal dan ook de komende jaren nog in het teken van verandering staan. Willen we echter efficiënt omgaan met tijd en middelen, dan moeten we kritisch kijken naar de huidige (ICT-)communicatiemiddelen en hun gebruikers. Het HMC is een instelling met een divers personeelsbestand. Er werken niet alleen docenten, maar ook ondersteunend personeel zoals conciërges, klassenassistenten en werkbegeleiders. Door deze verschillende functies is er ook een diversiteit in achtergronden, cognitieve mogelijkheden en persoonlijke voorkeuren voor het gebruik van ICT-middelen. Er worden verschillende ICT-communicatie middelen gebruikt, waarbij bepaalde middelen de voorkeur genieten en dus meer gebruikt worden dan anderen. Leeftijden, geslacht, opleidingen en achtergronden van de gebruikers maakt dat de efficiëntie per middel verschilt. Mail is op dit moment het meest gebruikte ICT-communicatie middel binnen het HMC, maar is dat wel terecht? Is mail het beste middel dat medewerkers ter beschikking staat? Of moeten medewerkers getraind worden in het ontdekken en gebruiken van nieuwe ICT-communicatiemiddelen? Sociale media is in opkomst. In de maatschappij wordt daar veelvuldig gebruik van gemaakt. Binnen het HMC wordt er weinig tot niet met group-ware diensten gewerkt, zoals forums of sociale media platformen. Is dit niet opvallend? Moet een organisatie niet een afspiegeling zijn van de maatschappij. Een concrete ICT-visie voor de organisatie, de ontwikkeling van een communicatie platform en het trainen en begeleiden van het personeel zal wel eens de manier van goed omgaan met de uitdagingen die ICT-communicatie biedt kunnen zijn. Het blijft echter voor elke organisatie een uitdaging om de communicatie te stroomlijnen en aan te passen aan de hedendaagse ontwikkelingen. 3

4 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Probleemstelling / doel 1.3. Afbakening 2. Literatuuronderzoek 2.1. ICT en het onderwijs 2.2. Interne communicatie 2.3. Sociale Media Conclusie 3. Onderzoeksopzet 3.1. Inleiding 3.2. Onderzoekslocatie 3.3. Onderzoeksmethode en doelgroep 3.4. Instrumenten 3.5. Kritische succes- en faalfactoren 4. Onderzoeksresultaten 4.1. Resultaten 4.2. Analyse 5. Conclusie 6. Discussie 7. Aanbevelingen 8. Bronvermelding 9. Bijlage 7.1. Bijlage 1. Resultaten gesloten vragen 7.2. Bijlage 2. Resultaten open vragen Pagina

5 1. Inleiding 1.1. Aanleiding Dit onderzoek richt zich op de wereld van de communicatie via de ICT-middelen op het Hout- en Meubileringscollege (HMC). Het HMC is sinds 1929 een zelfstandige MBO-vakschool die zich uitsluitend richt op creativiteit, vakmanschap en ondernemerschap en leidt leerlingen op voor beroepen in de richtingen interieur & wonen, meubel & hout en design & mode accessoires. De aanleiding van dit onderzoek is de vooruitgang en de snelle ontwikkeling in de ICT-communicatietechniek en de nieuwe mogelijkheden die dit met zich mee brengt. Door deze snelle ontwikkelingen wordt het verschil in ICTgebruik binnen en buiten de school steeds duidelijker zichtbaar. Een veelgehoord probleem binnen organisaties (zoals ook binnen het HMC) is de eindeloze hoeveelheid mail die een ieder elke dag moet verwerken. Ook wil het nog wel eens voorkomen dat de toon van een bericht verkeerd wordt geïnterpreteerd door de lezer, of dat men afziet van communicatie, omdat men zoekende is naar het juiste middel. Met dit onderzoek wil ik kijken of ICT een zinvolle bijdrage kan leveren aan de communicatie voor docenten op het HMC. Onder ICT-communicatie versta ik elke vorm van communicatie voor informatieoverdracht die door een computer kan worden omgezet naar een bericht (tekst, data, geluid, stilstaande en bewegende beelden). De ICT-communicatie heeft de afgelopen 10 jaar een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Of het nu gaat om mail, video chat, online community platformen of communicatie via een ELO. Veel organisaties zijn zoekende naar wat deze ontwikkelingen betekenen voor het dagelijks gebruik. Hoe kunnen we effectiever communiceren met behoud van kwaliteit? 1 Het onderzoek zal bestaan uit twee delen. Het eerste deel is een literatuuronderzoek (reviewstudie), waarin wordt teruggekeken op reeds uitgevoerde onderzoeken. Het tweede deel zal bestaan uit empirisch onderzoek. Hier zullen de onbeantwoorde vragen beantwoord worden aan de hand van afgenomen enquêtes. 1 Onder effectiever communiceren versta ik dat docenten ICT in kunnen zetten, om hiermee de tijd die communicatie in beslag neemt te verkorten en miscommunicatie te verminderen. Daarnaast kunnen zij nieuwe ICT-middelen aanleren, ter zelfverrijking en om de communicatie te vergemakkelijken, deze sneller te laten verlopen en gericht de juiste groepen te benaderen. 5

6 1.2. Probleemstelling / Doel Het HMC werkt net als veel organisaties met ICT-communicatiemiddelen. Elk jaar groeit het gebruik van ICT binnen organisaties, zo ook binnen het HMC. Is ICT-communicatie daarmee de oplossing van sommige communicatieproblemen? Of is er geen probleem en valt er niets te verbeteren aan de huidige communicatiemiddelen? De hoofdvraag die ik mijzelf stel bij dit praktijkonderzoek op het HMC is: Kan ander gebruik van ICT bijdragen aan het versoepelen van de ICT-communicatie op het HMC? Het hoofddoel is om knelpunten binnen de ICT-communicatie op het HMC in kaart te brengen en eventuele oplossingen aan te leveren. Het achterliggende doel hierbij is dat docenten minder tijd kwijt zijn aan ICT-communicatie en/of effectiever met de ICT-communicatietijd omgaan. De tijd die hiermee gewonnen kan worden, kan men dan besteden aan onderwijsgerelateerde zaken. Onder het verbeteren van de communicatie versta ik dat docenten ICT in kunnen zetten, om hiermee de tijd die communicatie in beslag neemt te verkorten en miscommunicatie te verminderen. Daarnaast kunnen zij nieuwe ICTmiddelen aanleren, ter zelfverrijking en om de communicatie te vergemakkelijken, deze sneller te laten verlopen en gericht de juiste groepen te benaderen. Noodzaak op het HMC ICT heeft op het HMC (Hout- en Meubileringscollege) prioriteit vanuit het bestuur. Er wordt op het HMC veel gebruik gemaakt van ICT. Dit lijkt bevestigd te worden door het groot aantal computers die op het HMC aanwezig zijn. De overige randvoorwaarden, zoals een netwerk, mailserver en Wi-Fi zijn ook aanwezig. Is dat echter genoeg? Het HMC investeert al jaren in cursussen en trainingen op het gebied van ICT. Dit schooljaar ( ) is er een nieuw programma gelanceerd (MeeMetICT), waarbij docenten begeleid worden om actiever gebruik te maken van ICT in de les en daarbuiten. Dit draagt mede bij aan de docentprofessionalisering. Is het HMC daarmee een uitzondering op de regel als het gaat om het opleiden van de medewerkers op ICT gebied? Wordt er voldoende aangeboden? Zijn docenten in staat om zich in deze snel veranderende wereld staande te houden? Deze vragen zullen in mijn praktijkonderzoek beantwoord worden. 6

7 Interne communicatie op het HMC Het HMC Amsterdam heeft beschikking tot verschillende kanalen als het gaat om interne communicatie. Zo beschikt het HMC over Intranet, Knoest (digitale/papieren nieuwsbrief Amsterdam), Kwast (digitale/papieren nieuwsbrief Rotterdam), HMC-intern (digitaal), de weekmail van de teamleider (digitaal), OR-nieuws (digitaal). Overige kanalen zijn de websites waarop jaarverslagen, roosters en ander personeel gerelateerde zaken op staan. Elke medewerker krijgt de digitale bestanden op zijn werkmailbox binnen (tenzij anders door de gebruiker ingesteld). Het HMC en de communicatie factoren Het HMC heeft een breed medewerkersteam waarbij er diversiteit is in leeftijd, cognitief vermogen, seksen en achtergrond. De vrijheid van communicatie op het HMC is tweezijdig. Enerzijds is er de vrijheid om als werknemer je persoonlijke voorkeuren van communicatie te praktiseren. Het HMC geeft zijn werknemers voldoende vrijheid om dit zelf te beslissen. Anderzijds worden veel zaken gedaan via de mail, ongeacht de achtergrond of voorkeuren van een werknemer. Internetcommunicatie vanuit de organisatie gaat grotendeels via de mail. Uit literatuuronderzoek blijkt dat deze factoren van belang zijn bij de inzet van ICTcommunicatiemiddelen. Dit praktijkonderzoek richt zich echter op het gehele medewerkersteam van het HMC, waardoor er verschillende leeftijdscategorieën en opleidingsniveaus gemeten worden. 7

8 1.3. Afbakening Met dit onderzoek wil ik bekijken hoe de interne communicatie door middel van ICT kan worden verbeterd. Ik wil mijn onderzoek vormgeven door een groot literatuuronderzoek uit te voeren en dit te verifiëren met een enquête. Tevens wil ik mijn onderzoek richten op elke vorm van communicatie voor informatieoverdracht die door een computer kan worden omgezet naar een bericht (tekst, data, geluid, stilstaande en bewegende beelden), waarbij mijn focus zal liggen op en sociale media. Ik heb hiervoor gekozen, omdat de te onderzoeken instelling daar het meest mee werkt. De te onderzoeken instelling is het HMC (Hout- en Meubileringscollege) en tevens mijn lio stage school. Ik wil mijn onderzoek richten op de vestiging in Amsterdam. De te onderzoeken groep zal divers zijn en bestaat uit docenten, administratieve medewerkers en directie, maar ook conciërges en beleidsmedewerkers. Hierdoor zal er een groot verschil zijn in opleidingsniveau. Omdat ik me in mijn onderzoek richt op een onderwerp waar iedereen gebruik van maakt, heb ik geen beperking aangebracht in leeftijd voor de deelnemers van dit onderzoek. Ik ben me ervan bewust dat leeftijd, opleidingsniveau en ervaring een invloed kan hebben op de uitkomsten. Dit zal ik daarom trachten te koppelen aan de literatuur. 8

9 2. Literatuuronderzoek 2.1. ICT en het onderwijs Het medialandschap blijft veranderen. Ons leven wordt steeds meer beheerst door allerhande soorten nieuwe media. Bovendien zijn informatie en communicatiemiddelen te allen tijden beschikbaar. De opkomst van nieuwe media als internet, mobiele telefonie, voice-chat en toepassingen als second screen en apps, maken dat de traditionele communicatiemiddelen langzamerhand marktaandeel moeten inwisselen (Kennisnet 2013). Dat ICT in het onderwijs belangrijk is, blijkt uit de jaarlijkse uitvoering van een ICT-monitor in het onderwijs die plaatsvind sinds 1997 en uitgevoerd wordt door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Kennisnet 2013). Nederland heeft over het algemeen goede randvoorwaarden als het gaat om ICT in het onderwijs. Er is voldoende ondersteuning voor docenten en studenten, veel instellingen hebben een ICT-beleidsplan en er wordt groot belang gehecht aan de ICT-vaardigheden van studenten. Hierbij staan voornamelijk de informatievoorziening en standaardapplicaties centraal, zoals bijvoorbeeld de mail. Docentprofessionalisering wordt gezien als belangrijkste succesfactor voor het verbeteren van de ICT-innovatie van het hoger onderwijs (Sligte et al., 2005). Bij de ICT-monitor uit 2003 is gekeken naar de expertise van zowel studenten als docenten in het werken met ICT, als ook naar hun opvattingen over de inzet van ICT in het onderwijs. ICT-innovatie van het hoger onderwijs is de vernieuwing van het onderwijs met behulp van ICT. De inzet van ICT heeft voor docenten een sterke meerwaarde voor het onderwijs en betreft voornamelijk de informatievoorziening, administratieve functies en standaardapplicaties (tekstverwerkers, internet en ). Daarnaast wordt ICT ingezet voor inhoudelijke communicatie en informatie, alhoewel beduidend minder (SCO-Kohnmann Instituut, 2004). Toch blijkt dat docenten minder belang hechten aan de inhoudelijke communicatie en de inhoudelijke informatieverstrekking via ICT. Zij hechten meer waarde aan de organisatorische functies dan aan bijvoorbeeld de communicatie over het leerproces tussen gebruikers. Het blijkt dat docenten elkaar hier liever voor opzoeken dan zulke zaken bespreken via bijvoorbeeld de mail, wat praktischer zou zijn en minder tijd zou kosten. Uit het onderzoek van het SCO- Kohnman Instituut (2004) is gebleken dat de technische ondersteuning, training, scholing en tijd om met ICT te werken door iets minder dan de helft van de docenten als voldoende wordt gezien en dat de didactische ondersteuning vaak te wensen overlaat. De praktijk blijft achter bij de ambities. Docenten vinden dat de begeleiding (in de vorm van onder andere trainingen) niet effectief gebeurt, waardoor men niet bekent is met de ICT-middelen en deze dus niet op de beste manier in kan zetten. Dit zou echter veel tijd en energie kunnen schelen voor medewerkers (SCO-Kohnmann Instituut, 2004). 9

10 ICT-middelen in het onderwijs Uit het onderzoek van het SCO-Kohnmann Instituut blijkt dat in het hoger onderwijs gebruik gemaakt wordt van de standaardapplicaties, die buiten de instelling ook veel gebruikte hulpmiddelen zijn en die niet gekoppeld zijn aan bepaalde vakken (SCO-Kohnmann Instituut, 2004). Vrijwel elke docent maakt gebruik van tekstverwerkers, internet en . Daarnaast wordt in het onderwijs gebruik gemaakt van een Elektronische Leeromgeving (ELO) en van vakspecifieke applicaties. ICT-communicatiemiddelen De laatste jaren wordt in het onderwijs steeds meer gebruik gemaakt van ICT-communicatie (Simons 2006). Hierbij is aandacht voor meer kwalitatief goede content en een betere benutting van de communicatie- en interactiefaciliteiten van toepassingen van e-learning. De denk- en samenwerkingsprocessen worden duidelijker zichtbaar door de informatie- en communicatietechnologie: docenten en studenten kunnen hierdoor namelijk beter zien welke verschillen er zijn in het leren en het denken (Simons, 2006). Processen en producten van het leren, denken en samenwerken kunnen beter bewaard worden, zodat zowel individuen als groepen er later op terug kunnen kijken. Toch zitten er ook nadelen aan. Het gebruik van ICT in het onderwijs kost namelijk geld en tijd. De meest genoemde kostenposten zijn vaak de kosten voor de hardware, software en ondersteuning, maar daarnaast zijn er ook kostenposten die nauw verbonden zijn met de problematiek van de integratie in curricula, waarbij gedacht kan worden aan docenttijd, ontwikkelkosten, kosten voor professionalisering en implementatie, het huren van ruimtes, kosten van systeembeheer en kosten van het beheren van websites. Naast tal van nadelen zitten er ook veel voordelen aan het inzetten van ICT als communicatiemiddel in het onderwijs. Men kan bijvoorbeeld de onderwijskosten verlagen door automatisch te toetsen en deze toetsen na te kijken, door met studenten en onderling alleen nog te communiceren via en de elektronische leeromgeving of door de communicatie te beperken (door spreekuren in te korten). Daarnaast kan men trachten te streven naar een nieuwe cultuur met betrekking tot communicatie en samenwerking, waarin docenten bijvoorbeeld conference calling, voice chat (skypemeetingen) kunnen houden en waarin men dus leert op een nieuwe manier met elkaar te communiceren (Simons, 2006). Vooral dit laatste punt is van belang voor de communicatie binnen het HMC. 10

11 Wat zijn de knelpunten? Uit de gebruikte case-studies van het SCO-Kohnmann Instituut (2004) blijkt dat voor een effectieve implementatie de aspecten beleidsplan, geld, tijd en visie op onderwijsinnovatie en technische infrastructuur een grote rol spelen (Sligte et al., 2005). Het ontbreken van een gezamenlijke visie van de betrokken partijen zorgt voor de grootste problemen voor effectieve ICT-implementatie. 2.2 Interne communicatie Het belang van interne communicatie Interne communicatie is van groot belang voor een organisatie of bedrijf. De interne communicatie is namelijk een proces van continue uitwisseling van boodschappen en de betekenisgeving daarvan tussen personen die beroepshalve betrokken zijn bij de organisatie en is een managementinstrument om bepaalde doelen te bereiken. Koeleman (2008) voegt hier nog aan toe dat dit proces binnen een organisatie plaatsvindt in een informationele en relationele context, die mede vormend is voor de betekenis die gegeven wordt aan boodschappen. Binnen een organisatie kan een ieder producent of ontvanger zijn. Naast het verschaffen van informatie geeft het versturen van boodschappen ook de ruimte om onderlinge relaties te onderhouden. Goede interne communicatie zorgt voor een efficiënte informatiestructuur, goede samenwerking en een positieve organisatiecultuur (Michels 2010). Tevens versterkt de communicatie de identificatie van medewerkers met de desbetreffende organisatie en creëert het draagvlak voor eventuele veranderingen en is het een middel dat ingezet kan worden om binnen een organisatie veranderingen tot stand te brengen. Zo kan een positieve communicatiecultuur bevordert worden of kan er een efficiënte informatiestructuur geschept worden (Michels 2010). Interne communicatie kan ingezet worden voor het zo snel mogelijk overbrengen van een boodschap van A naar B. De nadruk ligt dan op de communicatiemiddelen en de communicatiestructuur die daarbij gehanteerd wordt. Tevens kan interne communicatie een gemeenschappelijke visie meegeven aan (mede) werknemers en een draagvlak voor gezamenlijke doelen creëren. Daarnaast toont communicatie het begrip en respect tussen medewerkers voor elkaars werk aan. De nadruk ligt in dit geval op de groepsprocessen en het oplossen en/of voorkomen van conflicten tussen medewerkers (Michels 2010). Interne communicatie kan de individuele tevredenheid verhogen onder medewerkers. Hierbij is een prettige werkomgeving voor werknemers essentieel. Door goede interne communicatie kan er een structuurverandering (wijziging in de opbouw van een organisatie), een cultuurverandering (verandering van gedeelde waarden en normen) of een strategieverandering (verandering van het beleid van een organisatie) plaatsvinden (Michels 2010). De afgelopen jaren is het belang van interne communicatie binnen bedrijven en organisaties fors gestegen. 11

12 Slechte interne communicatie kan desastreuse gevolgen hebben voor bedrijven. Zo kunnen er spanningen en conflicten tussen medewerkers ontstaan en kan slechte communicatie zorgen voor een trage terugkoppeling tussen medewerkers en leidinggevenden/managers. Dit stelt de directie amper in staat om knelpunten binnen een organisatie tijdig te signaleren. Tevens kan slechte interne communicatie ertoe leiden dat werknemers een te grote hoeveelheid aan informatie moeten verwerken, die zij tegenwoordig dagelijks via binnen krijgen. Voor het bevorderen van interne communicatie zijn verschillende middelen inzetbaar. Zo noemt Reinders (2002) schriftelijke media personeelsblad, memo s, nieuwsbrieven-, mondelinge communicatie teamvergadering, werkoverleg, telefoongesprekken- en interactieve media en het intranet. Hierover volgt later meer informatie. De beslissing voor een verandering komt meestal vanuit het (top) management binnen het bedrijf of de organisatie. Wanneer een bedrijf of organisatie dus een verandering door wil voeren, is het van belang dat er veelvuldig gecommuniceerd wordt met de medewerkers. Op deze manier wordt er draagvlak en motivatie gecreëerd bij de medewerkers. Interne middelen voor communicatie Veel organisaties maken gebruiken van een intern medium om in contact te blijven met hun medewerkers. Hierbij kan men denken aan personeelsbladen, nieuwsbrieven, actuele bulletins, kaderbladen (Herlé, 1996). Op deze manier worden personeelsleden op de hoogte gehouden van zaken die spelen binnen een organisatie, waardoor zij zich er meer bij betrokken voelen. Traditiegetrouw werden deze (en worden deze soms nog steeds) in een tastbare versie geleverd, bijvoorbeeld in de vorm van een tijdschrift. Echter, door de ontwikkeling van nieuwe technologieën nemen de papieren middelen steeds meer af. Hiervoor in de plaats is het internet gekomen. De afgelopen jaren zijn er veel nieuwe mogelijkheden voor interne communicatie ontwikkeld. Denk aan fora, schoolwebsite, direct messaging en online platformen. Tegenwoordig ondervinden steeds meer organisaties meer nadelen dan voordelen aan de papieren versies. Naar aanleiding hiervan is zichtbaar dat er binnen organisaties steeds meer gebruik gemaakt wordt van ICT voor de interne communicatie. Vaak blijkt dat medewerkers behoefte hebben aan meer informatie in een korter tijdsbestek, waarbij ICT gemakkelijk ingezet kan worden. Het nadeel blijft het overbrengen van emoties, zoals Heijnen (2005) al noemde. De communicatie wordt soms als kil en afstandelijk ervaren, waardoor het voor kan komen dat personeelsleden zich minder betrokken voelen bij een bedrijf en soms zelfs minder gemotiveerd zijn om zich in te zetten voor een werkgever! Papieren en digitale interne communicatiemiddelen hebben verschillende eigenschappen, die voornamelijk te maken hebben met de kenmerken van het medium, zoals bijvoorbeeld de leesbaarheid ervan, hoe vermoeid de lezer wordt van ofwel het papier ofwel het beeldscherm (Van Driel, 2002). Ook 12

13 de cognitieve eigenschappen spelen een rol: van welk medium wordt de informatie beter onthouden? Van den Akker (2003) stelt dat het een emotionele reactie op kan roepen als personeel een nieuwsbrief ontvangt in de privé-mailbox. Volgens haar kan dit als binnendringen in de privéruimte worden gezien. Kritiek en succesfactoren Binnen organisaties bestaan er verschillende manieren om informatie over te brengen van de organisatie naar de werknemer. De theorie van Treviño, Weber en Stein (2000) beschrijft dat de afhankelijke variabelen media-attitudes, keuze voor een medium en algemeen mediagebruik worden beïnvloed door relevante categorieën die gebaseerd zijn op eerder gedaan onderzoek. Dit zijn objectieve factoren, sociale factoren en persoon- en technologiefactoren. Daarnaast hebben ook de kenmerken van sociale omgevingen en personen invloed. Al deze factoren en kenmerken hebben invloed op de media-attitudes. De theorie van deze auteurs staat minder stil bij de keuze voor een medium, omdat die keuze voor interne communicatiemiddelen vaak gemaakt wordt door het management. Deze veelomvattende theorie is gebaseerd op diverse onderzoeken, waarbij gekeken is naar de verbanden tussen verschillende variabelen. Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen de invloed die verschillende variabelen hebben op mediaattitude en gedrag, wat het makkelijk maakt om factoren die meespelen bij dit gedrag te groeperen. Onafhankelijke variabelen zijn van invloed op de voorkeur voor een medium in organisaties, zoals bijvoorbeeld leeftijd. Ook de attitude over een medium of communicatiemiddel kan beïnvloed worden door leeftijd. Venkatesh, Morris, Davis & Davis (2003) lijken een verband te hebben gevonden tussen leeftijd en de voorkeur voor een medium. Zo kan leeftijd invloed hebben op de mate waarin werknemers zichzelf in staat zien om een bepaald medium in te zetten, wat self-efficay genoemd wordt. Jackson (2004) stelt echter het tegenovergestelde. Uit zijn onderzoek blijkt dat juist oudere parlementsleden eerder geneigd zijn om een website te hebben. Volgens Jackson kan er mogelijk een verschil zijn bij de voorkeur voor een bepaald medium en de attitude over papieren dan wel digitale nieuwsbrieven, die te maken hebben met leeftijd. De laatste jaren laait de discussie omtrent professionalisering van het onderwijs op. De docent als professional (ongeacht zijn leeftijd) zou zelf gedeeltelijk verantwoordelijk zijn voor het bijhouden van zijn (ICT) kennis. Het Digitaal Rijbewijs Onderwijs (DRO) is een certificaat voor docenten in het basis- en voortgezet onderwijs. Hierbij wordt een bepaald niveau vereist met betrekking tot basiskennis van computers. Naast de leeftijd kan ook geslacht invloed hebben, aldus Venkatesh, Morris, Davis & Davis (2003). Geslacht is een mediërende factor voor verwachte prestaties, sociale invloed en verwachtingen over vereiste inspanning. Al deze variabelen staan in verband met de gedragsintentie, die uiteindelijk leidt tot een bepaald gedrag. Uit de ICT-barometer uit 2006 blijkt dat vrouwen positiever staan tegenover dan mannen. Hier is geslacht van invloed, maar 13

14 dan op attitude die leidt tot een bepaald gedrag. Er zijn dus mogelijk verschillen in attitude over papieren en digitale communicatiemiddelen. Volgens Treviño, Weber en Stein (2000) kan ook de functie van een werknemer binnen een organisatie van invloed zijn op de computervaardigheden. Het management en kantoorpersoneel hebben doorgaans meer te maken met computers tijdens hun werkzaamheden dan personeel met meer praktisch werk, zoals bijvoorbeeld schoonmakers. Dit kan verband hebben met media-attitudes en uiteindelijk invloed hebben op het gebruik van communicatiemiddelen. Immers, als men voor zijn of haar functie nooit gebruikt maakt van digitale (communicatie) middelen, dan zal een papieren communicatiemiddel veel meer nut hebben. Verder stellen Treviño, Weber en Stein (2000) dat de ervaring met en aanname over een medium een grote rol spelen in het algemeen gebruiken. Uit resultaten van het Centraal Bureau voor Statistiek (2006) blijkt dat 56% van de werknemers in een organisatie toegang hebben tot een computer (N.B. dit percentage zal nu veel hoger liggen). In kleine organisaties ligt dit percentage vaak hoger dan in grote organisaties. Hieruit blijkt dat nog veel werknemers geen computers gebruiken bij hun werkzaamheden. Volgens zowel Treviño, Weber en Stein (2000) en Venkatesh, Morris, Davis & Davis (2003) heeft de ervaring met computers een direct verband met de attitude over media. Ervaring met een medium is een mediërende factor bij sociale invloed, verwachting over de vereiste inspanning en ondersteunende omstandigheden (de omstandigheden die ertoe bijdragen dat men een medium vaker of sneller zal gebruiken). Het gebruik van interne communicatiemiddelen In de theorie van Treviño, Weber en Stein (2000) heeft algemeen gebruik te maken met het algemeen patroon van mediumgebruik van een individu door de tijd, afgezien van specifieke situaties. Hierbij wordt aan alle soorten van interne communicatie gedacht, dus ook mondelinge communicatie. De verschillende media die binnen organisaties ingezet kunnen worden voor de interne communicatie zijn bijvoorbeeld de telefoon, papier, een computer, meetings, fax, , maar ook face-to-face communicatie kan gezien worden als een medium, aldus Treviño et al (2000). Dennis en Valacich (1999) voegen hier nog de chat, videoconference en group-ware aan toe. De communicatie die tot stand komt door deze middelen wordt onder andere geuit in nieuwsbrieven, intranet of personeelsbladen of wiki, die allen ingezet worden voor verschillende doeleinden, afhankelijk van het soort bericht dat gecommuniceerd moet worden en de situatie (Treviño, Weber en Stein 2000). Digitale communicatiemiddelen worden vaak beter geschikt geacht voor korte berichten met een hogere mate van actualiteit, wat mede komt door het meer afstandelijke karakter van digitale communicatiemiddelen en het medium op zich. Wel worden deze berichten vaker uitgegeven of geupdate dan bij papieren communicatiemiddelen het geval is. Papieren communicatiemiddelen 14

15 daarentegen lijken beter geschikt te zijn voor lange artikelen, die echter wel minder actueel zijn vanwege de relatief lange productietijd. Bij deze communicatiemiddelen is dan ook meer achtergrondinformatie te vinden, als ook human interest. Er is over het algemeen meer aandacht besteed aan de opmaak dan bij digitale communicatiemiddelen. Invloeden van buitenaf Volgens Treviño, Weber en Stein (2000) hebben kenmerken van sociale omgevingen direct invloed op media attitudes, waarbij men kan denken aan invloeden vanuit de omgeving en invloed van sociale krachten, zoals de invloed van belangrijke personen en symbolische betekenissen van vormen van communicatie. Treviño, Weber en Stein (2000) stellen tevens dat collega s en leidinggevende invloed hebben op de meer algemene attitude van werknemers over media en bredere gebruikspatronen. Hierdoor moet men dus letten op de mogelijke invloed van de mening van collega s op de eigen attitude over interne communicatiemiddelen binnen een organisatie. Deze attitude kan tevens invloed hebben op het uiteindelijke gebruik van communicatiemiddelen. Volgens Heijnen (2005), De Roode (1989) en Schroevers (2004) zorgt het feit dat familie nieuwsbrieven of personeelsbladen lezen er ook voor dat er een grotere verbondenheid ontstaat met de organisatie. Zo kunnen bijvoorbeeld familieleden een positieve invloed hebben op de werknemer als zij achter het beleid van de desbetreffende organisatie staan. Heden ten dagen kunnen invloeden van buiten af ook bestaan uit groepen op het internet. Denk hierbij aan Linkedin groepen, HMC facebook en andere platformen. Media Media-attitudes hebben te maken met algemene subjectieve evaluaties van media, zoals de mate waarin een medium behulpzaam is en fijn om te gebruiken (Treviño, Webster en Stein 2000). Attitudes van media hebben dus te maken met subjectieve evaluaties van media. Hoe gemakkelijk is een medium in gebruik, is het lastig te begrijpen? Hoe belangrijk is een communicatiemiddel binnen een organisatie? Hierbij kunnen verschillen bestaan in de houding ten opzichte van papieren en digitale communicatiemiddelen. Een kan als onbetrouwbaar overkomen, omdat eenmaal verstuurd de toon van de mail anders over kan komen dan oorspronkelijk de bedoeling was (Hooijmans, 1999). Ook de gevoelens die men associeert met het gebruik van computers zijn van belang (Venkatesh, Morris, Davis & Davis, 2003). Men kan moeite hebben met het gebruiken van een digitaal communicatiemiddel binnen een organisatie als men een negatieve houding heeft ten opzichte van deze digitale communicatiemiddelen. 15

16 De keuze voor een bepaald medium hangt samen met situatie specifieke factoren, terwijl bredere gebruikspatronen en attitudes worden beïnvloed door meer macrovariabelen die relateren aan werk, communicatiepatronen in het algemeen en de organisatie (Treviño, Webster en Stein 2000). Het voorbeeld dat de auteurs hierbij geven is als volgt (pp. 164): Iemand kan een positieve attitude hebben over een medium zoals face-to-face meetings, maar niet in staat zijn om het medium te kiezen in een specifieke situatie door bronbeperkingen. Of iemand kan een erg negatieve attitude over meetings hebben maar zich genoodzaakt voelen om er een bijeen te roepen in een situatie die een groep nodig heeft om te onderhandelen over de oplossing van een probleem Het soort nieuws dat een organisatie over wil brengen is van invloed op de keuze van een organisatie voor een bepaald medium. Voordelen van papieren communicatiemiddelen zijn eenheid, diepte en complexiteit (De Waal en Schoenbach 2004). Online digitale communicatiemiddelen zijn geschikter voor het laatste nieuws en snelle updates. Dit kan van invloed zijn op de keuze van een organisatie voor digitale communicatiemiddelen Afhankelijke variabelen Het verschil tussen digitale en papieren communicatiemiddelen is veel besproken. Het lezen van papier is minder vermoeiend dan het lezen van een beeldscherm (Van Driel 2002). De kwaliteit van beeldschermen is echter zo verbeterd dat dit niet meer aan de orde hoeft te zijn. Ook de komst van e-readers, tablets en grote smartphones heeft de digitale leescultuur veranderd. Volgens Van Driel scannen beeldschermlezers de tekst, waardoor de tekst meteen zichtbaar moet zijn. Door deze rede wordt papier doorgaans geschikter geacht voor langere teksten. Een van de functies van digitalisering is het feit dat documenten makkelijker bewaard kunnen worden (Cole 2006). Deze digitale opslag van bronnen levert enorme besparingen van geld en ruimte op. Hieruit kan men concluderen dat digitale communicatiemiddelen vaker bewaard zullen worden dan papieren communicatiemiddelen. Borsese, McDowall en Andarade (2003) noemen de perceptie van de evaluatie van het management over het communicatiemiddel als effect van het gebruik van communicatiemiddelen. De denkwijze van een management over de communicatie met werknemers kan aangegeven worden door de uitstraling van een document. Zo kunnen werknemers een positievere houding hebben ten opzichte van het management en de organisatie als een document zorgvuldig is vormgegeven en de contactgegevens duidelijk vermeld zijn, omdat een werknemer het gevoel heeft dat hij serieus genomen wordt. De moeite die het management dus neemt voor interne communicatie is van invloed op de houding van de werknemer. Dit heeft ook zijn uitwerking op online communicatie platformen zoals bijvoorbeeld 16

17 Magister. De vormgeving, efficiëntie en duidelijke informatieverstrekking van een platform bepaald hoe medewerkers kijken naar de organisatie. Uit de praktijk blijkt dat er doorgaans meer aandacht besteed wordt aan papieren communicatiemiddelen dan aan digitale communicatiemiddelen. De auteurs stellen tevens dat interne communicatie belangrijk is, omdat het voorziet in een belangrijke behoefte, namelijk een relatie opbouwen tussen werkgevers/leidinggevenden en werknemers. Deze communicatie is belangrijk voor de verbetering van de kwaliteit van werkzaamheden binnen organisaties. Het blijkt dat werknemers een sterk emotionele reactie hebben op het gebruik van nieuwsbrieven via , sterker dan wanneer men de website van de desbetreffende organisatie bezoekt (Van den Akker, 2003). Nieuwsbrieven die binnenkomen in een persoonlijke mailbox voelen dus persoonlijker aan, waardoor werknemers zich meer verbonden voelen met een organisatie: er wordt een relatie opgebouwd. Ook de hoeveelheid mensen voor wie het bericht bestemt is maakt het persoonlijke gevoel sterker of zwakker. Een bericht waarbij de werknemer individueel wordt aangesproken geeft ook een meer persoonlijk gevoel. Feedback Interne communicatie is belangrijk binnen een organisatie, omdat de behoefte bestaat onder werkgevers en werknemers om een permanente relatie op te bouwen met elkaar en mensen bewust te maken van de manier waarop acties invloed kunnen hebben op de omgeving en de kwaliteit van het werk dat geleverd wordt (Borsese et al., 2003). Volgens Jackson (2004) is de mogelijkheid tot het geven van feedback belangrijk. Het belang van het geven van feedback is de mogelijkheid voor werknemers om hun mening te laten horen. Hiermee is het een belangrijk middel om een band te creëren of te versterken tussen werkgevers/het management en werknemers. Volgens Borsese et al. (2003) is het belangrijk om contact te houden met de doelgroep, omdat dit mensen motiveert en het garant staat voor een innovatieve bedrijfsvoering. Een werknemer kan het mogelijk als prettig en gemakkelijk ervaren om digitaal feedback te geven, omdat dit vaak bestaat uit het klikken op een link. Bij een papieren communicatiemiddel kan dit meer handelingen vereisen. Verder kan men nog mondelinge feedback geven, maar hier voelt niet elke werknemer zich prettig bij. Persoonlijk De perceptie van een werknemer over het kunnen omgaan met media kan effect hebben op de voorkeur voor een bepaalde manier van interne communicatie (Compeau en Higgins 1995). Venkatesh et al. (2003) noemen dit self-efficacy. De oudere generatie heeft over het algemeen een positievere houding ten opzichte van papieren communicatiemiddelen, omdat dit een bekend begrip is (Hurme, 1999). Een 17

18 werknemer die veel met computers werkt daarentegen staat waarschijnlijk positiever tegenover digitale communicatiemiddelen. Leeftijd en werkomstandigheden kunnen dus van invloed zijn op de self-efficacy. Bij een hogere contactfrequentie verbetert de kwaliteit van de relatie (Boon, 2005). Toch moet ook hier uitgekeken worden dat de bovengrens bij werknemers niet overschreden wordt: wanneer de werknemer teveel informatie te verwerken krijgt, treed er een overload op (Jones, Ravid en Rafaeli, 2004). Werkgevers moeten dus oppassen met de hoeveelheid informatie die verschaft wordt Sociale Media Met de komst van sociale media is de manier van communicatie veranderd. Communiceren is niet langer eenrichtingsverkeer, van zender naar ontvanger, maar bestaat steeds vaker uit tweerichtingsverkeer. Steeds meer mensen gebruiken Facebook, Twitter of houden een blog bij. Niet alleen onder jongeren, maar ook binnen bedrijven en in het onderwijs. Naast Facebook en Twitter maken ook steeds meer mensen gebruik van Whatsapp, snapchat, Telegram of LinkedIn (SAS 2010). Veel organisaties zetten sociale media in voor extern gebruiken, maar we treffen de sociale media ook steeds vaker aan voor interne communicatie. Het inzetten van sociale media voor interne communicatie biedt vele voordelen. Zo kunnen ze dienen als networking tool (welke collega heeft de juiste kennis en ervaring?), als monitoringsinstrument (wat speelt er binnen een organisatie), als een manier om kennis en informatie uit te wisselen en deze uitwisseling tevens te stimuleren, om het samenwerken in teams te faciliteren en op deze manier de binding met de organisatie te vergroten (Koeleman 2009). De sociale netwerken en platvormen blijven groeien en bieden organisaties de mogelijk om met miljoenen mensen te communiceren over de hele wereld, elk uur van de dag (SAS, 2010). De opmars van smartphones, apps en tablets van de afgelopen jaren hebben alleen maar bijgedragen aan de toename van sociale media. Uit het onderzoek van SAS uit 2010 is gebleken dat organisaties conversaties op sociale media willen kunnen volgen en zich hierin willen mengen. Op deze manier kunnen zij hun doelgroep beïnvloeden. Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat organisaties sociale media omarmen als informatiebron en tevens als interactiekanaal. De organisaties gebruiken sociale media voornamelijk voor het beheren van pagina s of groepen op sociale netwerksites, het promoten van het merk, producten en diensten, het volgen van relevante trends voor klanten, het bieden van communicatiekanalen om met klanten in contact te komen (52%) en het voeren van dialogen met doelgroepen en relaties. 18

19 Wat zijn sociale media? Sociale media is een verzamelnaam voor alle internetkanalen en internettoepassingen die mensen in staat stellen om informatie op een gebruiksvriendelijke en, vaak leuke wijze, te delen. Enkele voorbeelden van zulke internetkanalen zijn: Sociale netwerksites/online communities, zoals LinkedIn en Facebook. Microblogs, zoals Twitter. Sociale foto-, video- en muzieksites, zoals YouTube en Flickr. Sociale nieuwssites, zoals NUjij.nl. Sociale bookmarksites, zoals Delicious en Digg. Beoordelingssites, zoals Kieskeurig.nl en Vergelijk.nl. Forums, blogs en discussiegroepen. Kennisplatforms, zoals Slideshare, Wiki s en Wikipedia. Samenwerkingsplatformen voor de werkvloer, zoals Yammer en Status.net. Mobile messenging (chat) via bijvoorbeeld MSN, PingChat, What sap en ebuddy. (SAS 2010). Sociale media tools die ingezet kunnen worden voor interne communicatie zijn het discussieforum (digitale discussiepagina s op het internet of op een intranet), de wiki (een encyclopedie waarvan de content door de gebruikers ervan toegevoegd is. Het is een platform om kennis en ideeën te delen met anderen), de weblog (een blog of website waarop regelmatig nieuwe bijdragen verschijnen en waarop de geboden informatie in omgekeerd chronologische volgorde wordt getoond), de microblog (bijvoorbeeld Twitter. Deze dienst stelt gebruikers in staat om korte tekstberichten te delen) en overige tools als RSS (Really Simple Syndication, met als doel het versimpelen van de uitwisseling van links en tekst tussen computers en gebruikers), bookmarking (hierbij kan de gebruiker een selectie maken tussen zijn of haar favoriete websites. Dit maakt snelle navigatie door het internet mogelijk) en pod- en vodcasting (het delen van geluids- en video-opnames). De voordelen van sociale media - Sociale media maken het samenwerking makkelijker, net als kennisdeling en kennismanagement. het creëert nieuwe mogelijkheden. Zo wordt informatie makkelijker beschikbaar gemaakt voor een grotere doelgroep en is het samenwerken binnen verschillende afdelingen efficiënter. Volgens Koeleman (2009) bieden sociale media twee soorten oplossingen voor het ontsluiten en ontwikkelen van impliciete kennis. Sociale media maken namelijk mensen met specifieke kennis en ervaring vindbaar en ondersteunen 19

20 daarnaast de kennisuitwisseling. Dit kan voor een bedrijf van grote waarde zijn en kan tevens schelen in kosten en scholing. - Sociale media dragen bij aan efficiëntie en snelle communicatie. Een bericht dat verspreidt wordt via sociale media kan een groot voordeel zijn, omdat dit bericht zich door een organisatie kan verspreiden door het sneeuwbaleffect. Collega s wijzen elkaar op de belangrijkste informatie en delen berichten. Op deze manier wordt een grote doelgroep bereikt. Bovendien kan men zelf bepalen welke informatie men wanneer wil ontvangen (pull), in plaats van alle informatie zonder keus krijgen, zoals bij (push). Hierdoor wordt de overdaad aan informatie (infobesitas) ingeperkt en wordt de bereidheid tot het daadwerkelijk tot zich nemen van informatie verhoogt. - Sociale media bieden nieuwe mogelijkheden op het gebied van beleidscommunicatie. Hierbij gaat het om het bereiken van gezamenlijke doelen en het vinden van een gezamenlijke koers binnen een organisatie. Koeleman (2009) stelt dat het van belang is om leden van een organisatie vroegtijdig bij beleidskeuzes te betrekken. Betrokkenheid creëert draagvlak en tevens hebben ideeën uit de organisatie strategische waarde (wisdom of the crowd). Koeleman (2009): Social Media kunnen de dialoog tussen mensen van verschillende bedrijfsonderdelen gemakkelijker en inzichtelijker maken, waardoor meer participatie in beleidsontwikkeling mogelijk is. Chats, discussiefora en blogs spelen hier een belangrijke rol in. - Sociale media vergroten de trots en de binding met de organisatie. Wanneer sociale media toegelaten worden binnen een organisatie, wordt aan de medewerkers een gevoel van vertrouwen gegeven. Dit komt doordat medewerkers door sociale media zelf bepalen welke informatie relevant is en hoe zij met die informatie omgaan. Wanneer medewerkers dit gevoel van vertrouwen en verantwoordelijkheid krijgen, voelen zij zich doorgaans sterk verbonden met de organisatie, wat zich kan uiten in een gevoel van trots. Volgens Koeleman (2009) lijkt er een verband aanwezig te zijn tussen aspecten van de interne communicatie en zaken als betrokkenheid, motivatie, identificatie en het wij-gevoel. Hij stelt dat sociale media kunnen bijdragen aan het gevoel van trots en binding met de organisatie, omdat zij het communicatieproces kunnen verbeteren. - Sociale media kunnen de identiteit van een organisatie versterken. Dit punt sluit aan bij het vorige, komt daar eigenlijk uit voort. Organisaties kunnen tevens vertrouwen stellen in hun werknemers door ze de mogelijkheid te bieden om thuis te werken en flexibel hun werktijden in te kunnen delen. - Sociale media sluiten aan op de tijdgeest en passen bij het nieuwe werken. Het nieuwe werken houdt in dat werknemers steeds meer vanuit huis werken en op verschillende locatie. Hiervoor zijn nieuwe vormen van communicatie vereist. Sociale media bieden deze manier van communiceren. 20

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Hoe bedrijven social media gebruiken

Hoe bedrijven social media gebruiken Hoe bedrijven social media gebruiken SMO_214 Powered by Pondres Onderzoek Rob van Bakel Auteurs Milou Vanmulken Sjors Jonkers Beste lezer, Ook in 214 publiceren Pondres en MWM2 het Social Media Onderzoek.

Nadere informatie

LIVE PERFORMANCE. Bijlage Onderzoek Social Media. Sander van de Rijt PTTM22

LIVE PERFORMANCE. Bijlage Onderzoek Social Media. Sander van de Rijt PTTM22 LIVE PERFORMANCE Bijlage Onderzoek Social Media Sander van de Rijt PTTM22 Inhoudsopgave Social Media onderzoek Heesakkers & Daniels bestrating 3 Wat is social media? 3 Voor- en nadelen social media 3 Voordelen

Nadere informatie

Onderzoek bij een ambulancedienst

Onderzoek bij een ambulancedienst THEMA Sibrenne Wagenaar & Joitske Hulsebosch Hoe kan communicatietechnologie organisaties ondersteunen? Onderzoek bij een ambulancedienst In ons privéleven is technologie overal binnengedrongen. We gaan

Nadere informatie

Reflectie op het onderzoek

Reflectie op het onderzoek Reflectie op het onderzoek Naar aanleiding van mijn gehouden onderzoek omtrent ICT-communicatie op het HMC wil ik terugkijken naar mijn handelen en de verworven kennis. Een terugblik op de aanpak, het

Nadere informatie

Social Employee Platform

Social Employee Platform SUCCESVOL GEREALISEERD VOOR Social Employee Platform Een nieuw platform voor interne communicatie en kennisdeling 1 Social media in een corporate context Het internet is niet langer een plek waar we alleen

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Blended Learning & Crossmedia Probleemomgeving De Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ) van de Hogeschool Utrecht (HU) profileert zich als een instituut waar

Nadere informatie

Onderzoek: Het gebruik van Social Media in bibliotheken

Onderzoek: Het gebruik van Social Media in bibliotheken Onderzoek: Het gebruik van Social Media in bibliotheken Persoonlijk gebruik van Social Media is de afgelopen jaren explosief gestegen. Op professioneel vlak worden Social Media gezien als een nieuwe manier

Nadere informatie

Heb ik die blog, Facebook, Twitter en RSS feed echt nodig in mijn communicatiemix?

Heb ik die blog, Facebook, Twitter en RSS feed echt nodig in mijn communicatiemix? Heb ik die blog, Facebook, Twitter en RSS feed echt nodig in mijn communicatiemix? Enkele quotes die we de afgelopen jaren te horen kregen op directiecomités en bij verschillende communicatiedepartementen:

Nadere informatie

Marktinventarisatie ELO s in het VO

Marktinventarisatie ELO s in het VO Marktinventarisatie ELO s in het VO Voorwoord Omdat we bij itslearning onze dienstverlening continu willen verbeteren, hebben we onderzoek laten doen naar het gebruik van elektronische leeromgevingen (ELO

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Dennis Boot. ondersteund door Web 2.0. Samenwerken en begeleiden

Dennis Boot. ondersteund door Web 2.0. Samenwerken en begeleiden Samenwerken en begeleiden ondersteund door Web 2.0 Dennis Boot Evaluatie van Google Sites en Google Apps tijdens stages en projecten in het onderwijs. Inhoud Inleiding... 1 Google Sites i.c.m. Google Apps

Nadere informatie

Referentiecase. Five 4 U Cloud Social Intranet

Referentiecase. Five 4 U Cloud Social Intranet Referentiecase Five 4 U Cloud Social Intranet Om niet opnieuw het wiel uit te vinden, hebben we specifiek gekeken naar een standaard oplossing in Office 365. Er zijn maar weinig partijen die een standaard

Nadere informatie

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011

Voorwoord. Uitkomsten enquête 19-06-2011 Voorwoord In mijn scriptie De oorlog om ICT-talent heb ik onderzoek gedaan of Het Nieuwe Werken als (gedeeltelijke) oplossing kon dienen voor de aankomende vergrijzing. Hiervoor werd de volgende onderzoeksvraag

Nadere informatie

Digitale zelfbeschikking biedt uw burgers controle, overzicht en inzicht

Digitale zelfbeschikking biedt uw burgers controle, overzicht en inzicht Digitale zelfbeschikking biedt uw burgers controle, overzicht en inzicht Alstublieft, een cadeautje van uw gemeente! Maak gebruik van het Nieuwe Internet en geef uw burgers een eigen veilige plek in de

Nadere informatie

De Cues Filtered Out Theorie

De Cues Filtered Out Theorie De Cues Filtered Out Theorie Sommige mensen zien Computer mediated communication als een mindere vorm van communicatie, ook volgens de Cues Filtered Out theorie ontbreekt er veel aan deze communicatievorm.

Nadere informatie

!"#$%&'()*+,"#"-. 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +"7"#""- 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$<#),"$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)"/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$?

!#$%&'()*+,#-. 70-&6+*%#-!#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +7#- 9#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)$<#),$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$? 23'4)567/84 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$#/'$&#/#$? /01"-20%%+-3&45567$%(8&9!"#$%&'()*+,"#"-. +"7"#""- 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 D)E#'-)F!"#$$%&'($&!")*

Nadere informatie

Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden.

Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden. Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden. Huidige communicatie school : Electronische Leer Omgeving (ELO): informatie

Nadere informatie

Social media in het mbo Cyril Minnema Studie Professioneel Meesterschap CNA September 2012

Social media in het mbo Cyril Minnema Studie Professioneel Meesterschap CNA September 2012 Social media in het mbo Cyril Minnema Studie Professioneel Meesterschap CNA September 2012 Vraagstelling Kunnen social media in het lesprogramma van de niveau-4 opleiding junior account manager op het

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Online onderzoek Uw werknemers

Online onderzoek Uw werknemers Toelichting Online onderzoek In dit bestand vindt u een inspirerende voorbeeldvragenlijst voor een werknemertevredenheid onderzoek! De vragenlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het opstellen van uw eigen

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Verkenning rondom mogelijkheden, meerwaarde en aandachtspunten 27 januari 2011 NOT Academie Presentatie: Arnout Vree a.vree@avetica.nl www.avetica.nl

Nadere informatie

Zelftest communityvaardigheden voor bibliotheekmedewerkers

Zelftest communityvaardigheden voor bibliotheekmedewerkers Zelftest communityvaardigheden voor bibliotheekmedewerkers Onderdeel van toolkit Nieuw Delen 2. Zelftest Werken met Communities Wat kan ik met de zelftest? Hieronder tref je een test aan waarmee je een

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Social media is onmisbaar in de pensioenwereld!

Social media is onmisbaar in de pensioenwereld! Social media is onmisbaar in de pensioenwereld! Op 10 maart 2014 ben ik gestart met de opleiding LCP. Tijdens de presentatie kregen wij tips over het vinden van een onderwerp voor het essay. Ik heb mijn

Nadere informatie

Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals. Sociale media voor HRD. Focus en keuzes maken

Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals. Sociale media voor HRD. Focus en keuzes maken Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch De wereld ligt aan je voeten. Waar je vroeger naar een netwerkbijeenkomst ging om mensen te ontmoeten,

Nadere informatie

Trendopedia Web 2.0 in organisaties

Trendopedia Web 2.0 in organisaties Trendopedia Web 2.0 in organisaties Mariëlle Nijsten, Menno Manschot Web 2.0 revolutie op internet Web 2.0 is interactieve webtechnologie die de wisdom of the crowds aanboort Voorbeelden: forum blog wiki

Nadere informatie

Hoe profileer je jezelf met behulp van sociale media? Juliette van der Wurff @juulvdwurff

Hoe profileer je jezelf met behulp van sociale media? Juliette van der Wurff @juulvdwurff Hoe profileer je jezelf met behulp van sociale media? Door: Juliette van der Wurff @juulvdwurff Juliëtte van der Wurff @juulvdwurff HBO MWD Hogeschool de Horst Zuwe Maatschappelijk Werker, trainer en Projectleider

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Resultaten Gezondheidszorg

Resultaten Gezondheidszorg Resultaten Gezondheidszorg Conclusies Onbekendheid social media in de gezondheidszorg is groot; treffend is een quote van een zorggebruiker die stelt dat als je als patiënt nog niet of nauwelijks met een

Nadere informatie

MarianSpier. Manager Content & Communicatie International coördinator SBC Afstudeerbegeleider

MarianSpier. Manager Content & Communicatie International coördinator SBC Afstudeerbegeleider MarianSpier Manager Content & Communicatie International coördinator SBC Afstudeerbegeleider Studie Communicatie en designmanagement Didactiek, pedagogiek Organisatiepsychologie Werk Communicatie adviseur

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

Jongeren & Social Media !"#$"#%$!"& Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S PROGRAMMA

Jongeren & Social Media !#$#%$!& Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S PROGRAMMA Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S MICHIEL STADHOUDERS 12 MAART 2013 Social Media stress Nieuwe rage? PROGRAMMA JONGEREN & SOCIAL MEDIA SOCIAL MEDIA: WAT & HOE? RISICO S & KANSEN

Nadere informatie

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015

Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot. Januari 2015 Resultaten eerste peiling digitaal burgerpanel Externe communicatiemiddelen gemeente Oirschot Januari 2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Resultaten... 4 2.1 Onderzoeksverantwoording... 4 2.2 Hoe tevreden

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

Webcare: hoe kan het werken? Door: Robin Albregt

Webcare: hoe kan het werken? Door: Robin Albregt Webcare: hoe kan het werken? Door: Robin Albregt Sociale media nemen de overhand op het gebied van informatievoorziening en zijn op weg om het belangrijkste communicatiekanaal te worden. De alsmaar toenemende

Nadere informatie

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman Innovaties in e-learning What s new? Jos Herkelman Wat is er al bereikt? N@Tschool! v11 Overzicht ; eenvoud ; open ; sneller werken Betere informatievoorziening i i i rondom inloggen Portaalfunctionaliteit:

Nadere informatie

Doelstelling van deze enquete

Doelstelling van deze enquete Doelstelling van deze enquete Het inzichtelijk maken van de bestaande interne communicatiestructuur, de tevredenheid daarover en de mogelijkheden tot verbeteringen. Algemene vragen: - Welke afdeling werkt

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

Social Media, de basis

Social Media, de basis 1 Social Media, de basis Inhoud Doelstellingen Social Media Vormen van Social Media Tools social media Eigenschappen van de doelgroep Trends en ontwikkelingen Astrid Schiepers, www.donnadioggi.nl 2 Waarom

Nadere informatie

Social Media in de Tuinbouw. Social media in de Tuinbouw

Social Media in de Tuinbouw. Social media in de Tuinbouw Social media in de Tuinbouw Inleiding: Dit onderzoek is uitgevoerd door Jan-Peter Steetskamp, in opdracht van Mariëlle van Leeuwen, zelfstandig professional op het gebied van marketing en online communicatie

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd:

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd: Samenvatting De opkomst van Health 2.0 en e-health zorgt ervoor dat de patiënt verandert naar zorgconsument. Health 2.0 zorgt voor een grote mate van patiënt-empowerment; zorgconsumenten nemen zelf de

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013,

ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013, ICT-competenties van lerarenopleiders - Visievormende studiedag - Studiedag 24/05/2012 1 okt 2011 1 okt 2013, Projectcontext & voorstelling De sneltrein van technologische evolutie, 21 STE EEUW! Een totaalaanpak

Nadere informatie

OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS.

OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS. OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS. Er zijn te veel communicatiekanalen. Een normaal mens kan al die digitale input niet meer doeltreffend verwerken. Het slechte nieuws is: het wordt alleen maar meer.

Nadere informatie

Communicatie verenigingen KNVB 2014

Communicatie verenigingen KNVB 2014 1 Communicatie verenigingen KNVB 2014 1. Achtergrond van de notitie: veranderde rollen De kern van de bestuurlijke vernieuwing is het realiseren van een efficiëntere besluitvorming in het amateurvoetbal.

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

Professionaliseren loont! Jacob Poortstra, Cesar Trijselaar en Mieke van Keulen

Professionaliseren loont! Jacob Poortstra, Cesar Trijselaar en Mieke van Keulen Professionaliseren loont! Jacob Poortstra, Cesar Trijselaar en Mieke van Keulen Digitalisering van de maatschappij Gevolgen voor het onderwijs: Studenten voorbereiden op onze gedigitaliseerde samenleving.

Nadere informatie

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Marijke Lemal, Steven Wellens & Eric Goubin Juni 2012 # 1 Opzet en

Nadere informatie

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen

Mediawijsheid. Informatiekaart 08. leren vernieuwen Informatiekaart 08 leren vernieuwen Mediawijsheid Mediawijsheid is actueel in het onderwijs. Kinderen worden geconfronteerd met steeds meer verschillende media; naast de krant en de televisie worden kinderen

Nadere informatie

Social media checklist

Social media checklist Social media checklist In 15 minuten klaar om klanten te benaderen Sociale media audit? Elk bedrijf weet wel dat ze iets met sociale media moeten doen en hebben daarom ook (toen ze wat tijd over hadden)

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Check je sociale media

Check je sociale media Check je sociale media Succesvol zakelijk communiceren via sociale netwerken Heidi Aalbrecht Eric Tiggeler Pyter Wagenaar Sdu Uitgevers, Den Haag 5 Inhoud 1 Inleiding Wat zijn sociale media en wat kun

Nadere informatie

De alles-in-1 Zorgapp

De alles-in-1 Zorgapp De alles-in-1 Zorgapp Tevreden cliënten en medewerkers Impact van zorgapps op de zorgverlening Meerwaarde van zorgapps in het zorgproces De rol van de zorgverlener verandert in rap tempo door nieuwe technologie

Nadere informatie

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1 MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST BRUG DRAAGVLAK 1 VOORSTELLEN AGENDA EVEN VOORSTELLEN Meta t Lam, Lid Raad van Bestuur Rick van Dam, manager Strategie & Innovatie René Bosman, manager Informatie

Nadere informatie

Social media monitoring & webcare

Social media monitoring & webcare Social media monitoring & webcare Over mij Anne-Frank Dekker Sinds 2001 actief in online Online marketeer / Social media adviseur Webrichtlijnen 2 gecertificeerd Google Analytics Professional Even voorstellen

Nadere informatie

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder 1 Van Consumers naar Prosumers O.W. Vonder Over Learning Valley Vertaalt onderwijskundige vraagstukken naar Microsoft oplossingen Spin-out van Wageningen Universiteit Ruime onderwijskundige kennis en expertise

Nadere informatie

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Social Media Bewustwording We constateren een duidelijke behoefte aan voorlichting over het gebruik van social media en internettoepassingen door jonge kinderen. Wij streven

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 Toets-ICT Praktijk modules Basis modules (ECDL Basis) Gevorderden modules (ECDL Advanced) Postbus 38 2410 AA Bodegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

Gebruik sociale media in noodsituaties: feiten, beelden en verwachtingen.

Gebruik sociale media in noodsituaties: feiten, beelden en verwachtingen. Gebruik sociale media in noodsituaties: feiten, beelden en verwachtingen. Onderzoek: Gebruik sociale media in noodsituaties Uitgevoerd door: Politieacademie/NIFV en VDMMP Versie: 1.0 Datum: 24 september

Nadere informatie

10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL

10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL 10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA Zo overtuigt u uw doelgroep wél van de toegevoegde waarde Auteur: Wendy Appel Datum: 7 juli 2009 OnlineResults Databankweg 12p 3821 AL Amersfoort T 035

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Medewerkertevredenheidsonderzoek vakantiepark Hof van Amerongen

Medewerkertevredenheidsonderzoek vakantiepark Hof van Amerongen Medewerkertevredenheidsonderzoek Medewerkertevredenheidsonderzoek vakantiepark Hof van Amerongen In opdracht van onderzoeksbureau Kloofbusters Meting september 2013 Consulant Tim de Roos tim@kloofbusters.nl

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

Social Media Marketing strategie

Social Media Marketing strategie Social Media Marketing strategie --= werkboek =-- 1. Bepaal je doelstelling Vaak zal SMM een onderdeel zijn van bestaande marketingcommunicatieplannen. Een extra kanaal om je doelgroep te bereiken. Soms

Nadere informatie

Web 2.0 als Gereedschap

Web 2.0 als Gereedschap Web 2.0 als Gereedschap Dennis Flinterman www.youse.nl Inhoud About Youse Qué es la Web 2.0? zum Beispiel... 1 Over mijzelf Sinds oktober 2006 zelfstandig interactie ontwerper Daarvoor 6 jaar bij Fabrique

Nadere informatie

APPRECIATIVE INQUIRY Conversaties die bijdragen aan succesvol leren, veranderen en vernieuwen

APPRECIATIVE INQUIRY Conversaties die bijdragen aan succesvol leren, veranderen en vernieuwen Nieuwsbrief oktober 2015 APPRECIATIVE INQUIRY Conversaties die bijdragen aan succesvol leren, veranderen en vernieuwen Beste , Appreciative Inquiry (Waarderend Actieonderzoek) is al jarenlang

Nadere informatie

360 graden feedback formulier

360 graden feedback formulier 360 graden feedback formulier Je bent gevraagd om feedback te geven door middel van dit formulier. Het doel van dit onderzoek is: Aangeven waar Tessa Persijn na haar vierdejaarsstage op het koning Willem

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

M2DESK BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

M2DESK BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING M2DESK Wat is het? De M2Desk is een leerlingtafel waar een computer in geïntegreerd is. Met behulp van twee knoppen kan een computer uit het tafelblad geklapt worden. Tegelijk verschijnt een

Nadere informatie

Sporthuis/GoSport Roy Schungel 1570046

Sporthuis/GoSport Roy Schungel 1570046 Sporthuis/GoSport 1570046 Document Informatie Versie Datum Status Aanpassingen Getroffen pagina s 1.0 20-06-2013 Definitief Colofon Soort document: Versie: 1.0 Afstudeerscriptie Opdrachtgever: Opdrachtgever:

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen;

Communicatieplan. Conform 3.C.2. Juli 2013. BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; Conform 3.C.2 2012 Juli 2013 BW Groep b.v. Waaronder de werkmaatschappijen; de Waard Grondverzet b.v. de Waard Transport & Overslag b.v. Baardmeesweg 20 Professor Zernikestraat 18 3899 XS ZEEWOLDE 8606

Nadere informatie

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg REGIE Informatie over Regie, dé app voor de zorg INHOUDS OPGAVE 03 04 05 06 09 10 11 12 Waarom de zorgapp Regie? Wat is Regie? De meerwaarde van Regie Wie gebruiken Regie? Voordelen van Regie Technische

Nadere informatie

E-mailmarketing optimalisatie-kit

E-mailmarketing optimalisatie-kit E-mailmarketing optimalisatie-kit E-mailmarketing optimalisatie-kit E-mailmarketing is een belangrijk onderdeel van uw marketingmix. E-mail is meetbaar, kostenefficiënt en interactief. Je kunt daadwerkelijk

Nadere informatie

Smart Mobile Services. Simple, Smart, Super"

Smart Mobile Services. Simple, Smart, Super Probleem Kent U dit? Documenten kwijt Overvolle mailboxen Cloudoplossing in USA / Overseas Spyware/NSA/CIA Medewerkers communiceren via openbare riolen Partimers niet direct weer up and running Personeel,

Nadere informatie

AANBOD BLACKBOARD VOOR

AANBOD BLACKBOARD VOOR AANBOD BLACKBOARD VOOR VO UNIVERSITAIR ONDERWIJSCENTRUM GRONINGEN Rijksuniversiteit Groningen Brainbox voor voortgezet onderwijs, aanbod 2005-2007, pagina 1 Brainbox Sinds de zomer 2002 verzorgt de Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Defintie SocialMedia is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele

Nadere informatie

Onderzoeksvaardigheden 2

Onderzoeksvaardigheden 2 Performance van Phonegap Naam: Datum: april 2012 Studentnummer: 0235938 Opleiding: CMD Docenten: Pauline Krebbers Modulecode: MEDMO101DT Modulenaam: Onderzoeksvaardigheden 2 / Media & Onderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen School en computers School en computers Computers zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Kinderen van nu spelen vaak al computerspelletjes voor ze naar groep 1 gaan. Op school nemen computers een

Nadere informatie

Interne communicatie wordt alsmaar belangrijker in de Belgische ondernemingen

Interne communicatie wordt alsmaar belangrijker in de Belgische ondernemingen Interne communicatie wordt alsmaar belangrijker in de Belgische ondernemingen Het Belgische communicatieadviesbureau Corporate Creative Strategies (www.ccstrategies.be), dat zich toelegt op corporate communicatie,

Nadere informatie

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier!

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier! Waarom dit e-book Breng jezelf en je bedrijf onder de aandacht bij LinkedIn. LinkedIn is voor iedereen die zichzelf, product of dienst en bedrijf onder de aandacht wilt brengen. Met dit e-book laat ik

Nadere informatie

HANDLEIDING AAN DE SLAG MET 50 CLUB

HANDLEIDING AAN DE SLAG MET 50 CLUB HANDLEIDING AAN DE SLAG MET 50 CLUB Introductie Welkom bij 50 Club! Leuk dat we u als nieuw lid mogen verwelkomen. In deze handleiding vindt u alle informatie die u nodig hebt om uw profiel in 50 Club

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V.

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Medewerkerstevredenheidsonderzoek Fictivia 2008.V. Opdrachtgever: Uitvoerder: Plaats: Versie: Fictivia B.V. Junior Consult Groningen Fictief 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Directieoverzicht 4 Leiderschap.7

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie