Terugblik op het Vierjarenplan Verslag van de activiteiten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Terugblik op het Vierjarenplan 2009-2012. Verslag van de activiteiten"

Transcriptie

1 Terugblik op het Vierjarenplan Verslag van de activiteiten

2

3 Inhoud Inleiding 5 Vierjarenplan Financiële middelen 8 Het nieuwe pinnen 9 Meer automaten 18 Meer pinnen 29 Optimalisatie betalingsverkeer 46 Onderzoeken ten behoeve van de evaluatie 55 Organisatie, afstemming en communicatie 57 Bronnen 62 3

4 4

5 Inleiding De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is opgericht als uitvoeringsorganisatie van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken en vertegenwoordigers van toonbankinstellingen werd afgesloten. De Stichting beheert een fonds dat projecten ondersteunt die de veiligheid en efficiency van het betalingsverkeer vergroten. Daarbij gaat het vooral om het stimuleren van elektronische betaalmiddelen (met name pinnen) en het terugdringen van het gebruik van contant geld. Op 27 mei 2009 werd tussen genoemde partijen een Nadere Overeenkomst afgesloten, waarin tot en met eind 2012 activiteiten werden overeengekomen. De inspanningen moesten gericht worden op een soepele en versnelde overschakeling van betalen via de magneetstrip naar betalen via de EMVchip. Doelstelling was dat alle betaalautomaten eind 2011 alleen nog maar via deze technologie zouden werken. Tevens zouden extra inspanningen moeten zorgen voor een nog stevigere groei van het aantal pintransacties en betaalautomaten waarmee het aantal transacties met contant geld zou worden teruggedrongen. De doelstellingen en activiteiten van de Stichting voor de periode werden vastgelegd in het Vierjarenplan. In onderliggende rapportage blikken we terug op deze vier jaren, kijken we welke activiteiten tot stand zijn gekomen en welke resultaten dat heeft opgeleverd. 5

6 6

7 Vierjarenplan In het Vierjarenplan zijn de doelstellingen en activiteiten van de Stichting voor de periode op hoofdlijnen beschreven. Per jaar zijn vervolgens meer gedetailleerde werkplannen opgesteld, die door het Bestuur van de Stichting zijn goedgekeurd. Doelstellingen Het oogmerk van de Stichting is in algemene zin het stimuleren van maatregelen die de juiste prikkels geven om het betaalgedrag van alle partijen in het Nederlandse betalingsverkeer te sturen naar een zo efficiënt en veilig mogelijk betaalgedrag. De maatschappelijke kosten van het betalingsverkeer kunnen omlaag, rekening houdend met de belangen van alle partijen en de veiligheid van het betalingsverkeer. De voorgenomen activiteiten voor de periode zijn in vier activiteitenclusters onder te verdelen: De invoering van EMV (het nieuwe pinnen) door het stimuleren van ondernemers om hun infrastructuur (betaalautomaten en datacom) geschikt te maken voor de acceptatie van EMV-betalingen. De Stichting streefde naar 100% werkende EMV-betaalautomaten eind 2011, zodat alle transacties via de EMV-technologie verlopen; Uitbreiding van het aantal locaties waar gepind kan worden. Het stimuleren van toonbankinstellingen om pinnen als betaalmiddel te accepteren en daarvoor EMV-geschikte betaalautomaten in combinatie met toekomstbestendige datacomoplossingen aan te schaffen. De Stichting streefde naar betaalautomaten eind Pinstimulering. Het via toonbankinstellingen, hun medewerkers en massamedia stimuleren van consumenten om met hun pinpas te betalen in plaats van met contant geld. De Stichting streefde naar het ambitieuze aantal van 2,75 miljard elektronische (debet) betaaltransacties eind Activiteiten ter verbetering van het betalingsverkeer. Om bovengemelde doelstellingen te bereiken kan niet altijd worden uitgegaan van de huidige oplossingen. In een aantal gevallen moeten bepaalde belemmeringen worden weggenomen. Het stimuleren van oplossingen en bijdragen aan een robuuste pin-keten rekent de Stichting ook tot haar takenpakket. In de Nadere Overeenkomst is ook afgesproken om per 1 september 2013 een evaluatie gereed te hebben van de resultaten die voortvloeien uit de afspraken die zijn gemaakt in de Nadere Overeenkomst. In deze rapportage worden bovenstaande terreinen beschreven met voor ieder terrein een beschrijving van het doel, het proces, de ingezette middelen en de uiteindelijke resultaten. 7

8 Financiële middelen In de Nadere Overeenkomst is onder andere vastgelegd dat de banken voor de periode van 4 jaar, elk jaar een bedrag van 6 miljoen euro ter beschikking stellen. Bij de start van de uitvoering van het Vierjarenplan is een begroting vastgesteld. In onderstaande figuur staat de budgetverdeling voor de periode weergegeven. De nadruk werd gelegd op het EMV-programma. Hoe pakte dit uit in de praktijk? In de periode is door de Stichting in totaal bijna 21 miljoen euro uitgegeven. Hiervan is 1,3 miljoen euro nog afkomstig uit het fonds Convenant I (ter bekostiging van een week gratis pinnen, passend binnen de categorie activiteiten om het pinnen te stimuleren) en 19,5 miljoen euro vanuit de gelden behorende bij de Nadere Overeenkomst. Budgetverdeling Realisatie ( ) ( ) EMV-programma Meer Automaten Optimalisatie Meer pintransacties Evaluatie-onderzoek Organisatie Nog nader te bepalen/diversen Kijkend naar de realisatie, dan kan worden vastgesteld dat ten opzichte van de begroting die in 2009 was opgesteld er minder geld is besteed aan activiteiten in het kader van de invoering van EMV, de stimulering van betaalautomaten en de evaluatie. Het bestuur heeft aan de andere kant besloten op basis van gegevens over de pingroei meer te investeren in pinstimulering. Ook is er meer door het secretariaat zelf en in werkgroepen uitgevoerd in plaats van dit uit te besteden aan externe partijen, hetgeen leidde tot meer kosten aan organisatie dan tevoren is ingepland. Het secretariaat van de Stichting groeide in de periode dat het activiteitenniveau op zijn hoogtepunt was naar negen personen en slonk daarna weer naar vijf personen. Eind 2012 resteerde nog een bedrag van zo n 4,5 miljoen euro van het budget dat voor het Vierjarenplan ter beschikking was gesteld. Afgesproken is dat daarvan ca. 2,3 miljoen wordt besteed aan activiteiten die worden uitgevoerd in Naast de evaluatie gaat het dan vooral om pinstimulering en optimalisatie. 8

9 Het nieuwe pinnen Met het nieuwe pinnen wordt bedoeld pinnen met behulp van de EMVtechnologie. Door de invoering van EMV wordt bewerkstelligd dat in heel Europa dezelfde technologische standaard voor pinnen wordt gebruikt en dat consumenten met hun pasje en pincode op alle Europese betaalautomaten op gelijke wijze een betaling kunnen doen. De EMV-chiptechnologie is daarnaast van belang in de strijd tegen het skimmen. Doel De belangrijkste uitdaging vormde een soepele en snelle overschakeling van betalen via de magneetstrip naar betalen via de EMV-chip. Alle partijen in de betaalketen waren hierbij betrokken. Banken moesten ervoor zorgen dat consumenten passen kregen met de EMV-chip. Tevens moesten banken met de bij hen bankierende ondernemers zogenoemde acquiring contracten afsluiten voor de acceptatie van op de EMV-technologie gebaseerde betaaltransacties van verschillende merken. Schemes moesten hun specificaties en certificatie geschikt maken voor EMV en consumenten informeren. Betaalautomaatleveranciers moesten betaalautomaten leveren die deze nieuwe pasjes konden verwerken, processors en banken moesten hun systemen aanpassen, ondernemers moesten hun betaalautomaten upgraden of vervangen en consumenten moesten overschakelen van swipen naar dippen. Kortom iedere partij had zo zijn eigen rol in dit proces. De Stichting heeft haar activiteiten gericht op de volgende doelstellingen: Doel van de Stichting: 1. Het realiseren van 100% werkende en actieve EMV-betaalautomaten eind 2011; 2. Het begeleiden en equiperen van toonbankinstellingen (ondernemers en medewerkers) om hun klanten zo vlot mogelijk te laten wennen aan het daadwerkelijk uitvoeren van EMV-transacties. 9

10 Verloop invoering EMV Aftrap in Madurodam Op 24 november 2009 is het startschot gegeven voor de invoering van het nieuwe pinnen. In samenwerking met het projectbureau EMV van Currence werd in Madurodam in aanwezigheid van een groot aantal vertegenwoordigers van brancheorganisaties, schemes, banken en terminalleveranciers de voorlichtingscampagne richting ondernemers gelanceerd. De centrale boodschappen waren dat ondernemers zo snel mogelijk hun pinautomaat moesten laten aanpassen voor het nieuwe pinnen en een pincontract moesten afsluiten voor de acceptatie van de internationale pinmerken Maestro en V Pay. Tevens werd op deze dag met leveranciers van kassa s en betaalautomaten de intentieverklaring getekend van de Sloopregeling Betaalautomaten. Vanuit deze regeling kregen ondernemers een tegemoetkoming voor de kosten van de versnelde invoering van EMV. Pilots ter voorbereiding op de landelijke uitrol In 2010 stond de grote voorbereiding op de landelijke uitrol van het nieuwe pinnen centraal. Voor de betrokken partijen en organisaties betekende dit een grote inspanning. Er vond intensief overleg plaats met de diverse stakeholders, in het bijzonder met de Nederlandse leveranciers van betaalsystemen, resellers en leveranciers van kassasystemen. Hierbij was specifieke aandacht voor de kassakoppeling (koppeling tussen betaalautomaten en kassasystemen) omdat deze bij eerdere vervangingstrajecten tot problemen leidde. 10

11 Om de reacties van het publiek op het nieuwe pinnen te testen en het instructie- en POS-materiaal uit te proberen zijn in 2010 enkele pilots gehouden. Het ging om pilots bij zowel individuele bedrijven als in de winkelcentra Gelderlandplein (Amsterdam) en Leidsenhage (Leidschendam). Hieruit kwamen een aantal - met name backoffice - problemen naar voren die vóór de start van de landelijke uitrol zijn verholpen. Klankbordgroep In aanloop naar de landelijke uitrol van het nieuwe pinnen was het wenselijk om de voortgang van het omschakelingsproces te monitoren en met ondernemers te spreken over probleempunten en mogelijke oplossingen. Op initiatief van het Projectbureau EMV is daarom de klankbordgroep EMV opgericht. Deze groep werd gevormd door vertegenwoordigers van enkele grootwinkelbedrijven die winkels in de pilotgebieden hadden. Daarnaast zijn mkb ers uit de pilotgebieden uitgenodigd om deel te nemen. De klankbordgroep is na de start van de landelijke uitrol van het nieuwe pinnen opgeheven. Startschot landelijke uitrol door minister De Jager Het jaar 2011 werd het jaar van het nieuwe pinnen. Nadat de problemen uit de pilots waren verholpen kon op 31 januari 2011 door de stakeholders een go worden gegeven op de invoering van het nieuwe pinnen. Op 2 maart gaf de toenmalige minister van Financiën Jan Kees de Jager het startschot voor de landelijk uitrol van het nieuwe pinnen. 11

12 Vanaf dat moment maakten consumenten overal in Nederland kennis met het nieuwe pinnen. Hun bankpassen waren inmiddels al geschikt voor het nieuwe pinnen. Nu was het moment aangebroken voor winkeliers, horecaondernemers en tankstationhouders om het nieuwe pinnen te activeren op hun betaalautomaten. Die automaten waren in 2010 al grotendeels geschikt gemaakt, een deel van de ondernemers moest dat nog doen in De invoering van het nieuwe pinnen kwam iets langzamer op gang dan ingeschat was. Maar uiteindelijk is het keurig op tijd afgerond. Opvallend was dat juist mkb-ondernemers al voor de zomer schakelden, terwijl grote bedrijven ervoor kozen de invoering vanaf de zomer van 2011 te laten plaatsvinden. Vooraf was ingeschat dat grotere bedrijven juist vroeger zouden beginnen dan mkb ers. Medio april 2011 lag het percentage EMV-transacties nog op 12%, op 1 oktober was dit inmiddels 70%. De sterke groei halverwege het jaar kwam mede door het activeren van de zogenaamde dip-dwang in de software van de betaalautomaten. Dankzij deze aanpassing werd consumenten die via de magneetstrip wilden pinnen in plaats van via de chip mits de betaalpas en de betaalautomaat hiervoor geschikt waren gevraagd om de chiplezer te gebruiken. Op 31 december 2011 was deze dip-dwang op meer dan 90% van de terminals geactiveerd. Eind 2011 was de invoering nagenoeg afgerond: in Nederland verrichten consumenten niet langer hun pintransactie met de magneetstrip en het merk PIN, maar vanuit de EMV-chip met een van de twee internationale pinmerken, in de praktijk meestal Maestro. Inzet middelen ter behoeve van de invoering EMV Ter ondersteuning van het nieuwe pinnen is er veel gecommuniceerd. Het projectbureau EMV en de Stichting werkten hierbij intensief samen. Dit projectbureau coördineerde de invoering van het nieuwe pinnen. De Stichting hield zich binnen het project vooral bezig met activiteiten gericht op ondernemers. Communicatie richting de consumenten Om consumenten te informeren over de nieuwe manier van pinnen is van 14 maart tot en met 13 april 2011 een tv-commercial uitgezonden. In deze commercial stond het insteken van de betaalkaart met chip centraal. Deze spot is aan het einde van de zomer nogmaals herhaald (week 34-37), waarbij AH via een tag-on liet weten dat het nieuwe pinnen bij hen ook was begonnen. 12

13 Communicatie richting ondernemers Het informeren van retailers, horecaondernemers en tankstationhouders is een traject van jaren geweest. Al vanaf 2007 kon op worden bekeken of een betaalterminal EMV-geschikt was of gemaakt kon worden. Dat er een verandering aan zat te komen is ondernemers regelmatig verteld. Vanaf november 2009 is de officiële voorlichtingscampagne richting ondernemers over het nieuwe pinnen van start gegaan. Er is materiaal aangeleverd aan brancheorganisaties, vakbladen, terminalleveranciers en banken om hun achterban en klanten te stimuleren in actie te komen. Dit leidde tot een grote stroom publicaties in nieuwsbrieven, op websites en vakbladen over het nieuwe pinnen. In 2010 is deze voorlichtingscampagne voortgezet, waarbij de intensiteit van de communicatie en de urgentie van de boodschappen met name in de eerste helft van 2011 sterk werden opgevoerd. Radiospot Eind februari 2011, vlak voor de officiële lancering, startte een radiocampagne waarbij ondernemers werden opgeroepen zich voor te bereiden op het nieuwe pinnen. Betaalwijzer In 2011 zijn twee edities van de Betaalwijzer verschenen (maart en september). Beide uitgaven waren grotendeels gewijd aan het nieuwe pinnen. De Betaalwijzer werd verspreid onder zo n mkb ers. Bij de Betaalwijzer is Point-of-Sale-materiaal gevoegd. Constante informatiestroom via intermediairs Er is materiaal aangeleverd aan brancheorganisaties, vakbladen, terminalleveranciers en banken om hun achterban en klanten te stimuleren in actie te komen. In totaal zijn in 2011 tien digitale nieuwsbrieven naar brancheorganisaties verstuurd. De website vormde voor veel brancheorganisaties, retailers en banken een bron van informatie voor hun eigen website. De vakbladen in de retail zijn gevoed met informatie over het nieuwe pinnen. Dit heeft geleid tot publicaties op maat in de bladen en online. 13

14 overal veilig betalen Direct mail per terminaldoelgroep Voor een betaalautomaatleverancier en voor een grote bank heeft de Stichting een ansichtkaartenactie uitgevoerd met als doel ondernemers in beweging te krijgen. De actie heeft geleid tot grootschalige vervanging van automaten. De ansichtkaart drong aan op actie, omdat de geadresseerde anders te laat zou zijn en er niet meer gepind zou kunnen worden. Distributie voorlichtings- en promotiemateriaal voor ondernemers, medewerkers en klanten via Hieronder vindt u voorbeelden van het verspreide materiaal. POS-materiaal Infowaaier medewerkers Poster backoffice winkel U en uw collega s winnen met het nieuwe pinnen! Maak kans op een magische avond bij Hans Klok s spectaculaire Hurricane Show voor u en uw collega s! * * Kijk voor meer informatie in onderstaande folder Ondernemersfolder Actiedisplay (Maestro) Betaalinstructie 14

15 Het nieuwe pinnen on tour Om de olievlekwerking van de uitrol van het nieuwe pinnen te stimuleren trok een promotieteam door het land en bezocht 12 winkel-/stadscentra. De promotieactie bestond uit een acceptantenactie en een consumentenactie. Bij de acceptantenactie werden ruim winkeliers bezocht die klaar waren voor het nieuwe pinnen. Bij deze winkeliers werd getest of het nieuwe pinnen inderdaad via de juiste route verliep en kregen zij indien gewenst- de benodigde POS-materialen op de betaalautomaat bevestigd. De consumentenactie volgde op de acceptantenactie. De consumenten werden geïnformeerd over het nieuwe pinnen en konden prijzen winnen met het nieuwe pinnen-spel van Maestro. 15

16 Sloopregeling Betaalautomaten Voor winkeliers die in het kader van het nieuwe pinnen hun betaalautomaat vroegtijdig moesten vervangen, is in 2009 een sloopregeling in het leven geroepen. Hiermee kregen zij korting op de aanschaf van een nieuwe betaalautomaat. Op stond vermeld welke terminals onder de Sloopregeling vielen en onder welke voorwaarden ondernemers een beroep konden doen op de regeling. De korting was hoger naarmate de te vervangen betaalterminal recenter aangeschaft was. Leveranciers declareerden die korting bij de Stichting. Daarnaast konden leveranciers aanspraak maken op een sloopvergoeding en een (CTAP 3.1 of IFSF-variant) upgraderegeling. De sloopregeling bleek een succes. Fabrikanten en leveranciers van betaalautomaten hebben massaal korting voor hun klanten gedeclareerd waardoor retailers geen financieel nadeel ondervonden van de invoering van het nieuwe pinnen. Voorafgaand aan de regeling hebben diverse, individuele, gesprekken plaatsgevonden met leveranciers. De hele actie is nauwkeurig gemonitord. De vergoedingen voor de ondernemers verliepen via declaraties van de leveranciers bij de Stichting waarbij strakke procedures zijn gehanteerd. 16

17 Extra ondersteuning tankstationbranche In 2009 heeft een inventarisatie plaatsgevonden binnen de tankstationbranche van de EMV-migratieplannen, onder leiding van de werkgroep Tankstations/Onbemand. De hoofdconclusie was dat de branche weliswaar aan de slag was gegaan met het migratietraject, maar dat er nog diverse drempels te slechten waren. De branche onderscheidt zich door de Europees-brede aanpak die men heeft en door eigen technische oplossingen. Aan een Nederlandse planning en aanpak hadden grote partijen in de branche in eerste instantie geen boodschap. Duidelijk werd dat er gezamenlijk optreden en acties nodig waren om de branche tijdig in beweging te krijgen; met name branchespecifieke voorlichting en aandacht voor EMV op onbemande betaalpunten was nodig. In juni 2011 is speciaal voor deze branche de brochure over het nieuwe pinnen verspreid. Resultaat De vervroegde invoering van het nieuwe pinnen is volgens afspraak in 2011 gerealiseerd. Op 31 december 2011 was 99% van de actieve betaalautomaten voorzien van een nieuwe pinnen-bankcontract. Het percentage EMVtransacties lag toen op 95%. De ontmanteling van de infrastructuur vond vervolgens plaats in het eerste kwartaal van 2012, waarna ook de resterende (complexere) locaties (zoals benzinestations) omschakelden op EMV. Het merk PIN was vanaf 1 januari 2012 officieel geen betaalmerk meer. Het project is royaal binnen het budget gerealiseerd. Van de 10 miljoen euro die was gebudgetteerd is uiteindelijk 6,25 miljoen euro aangewend. 17

18 Meer automaten Consumenten moeten in principe op alle denkbare plaatsen met elektronisch geld kunnen betalen. Voor de periode had de Stichting zich als doel gesteld om door te gaan met het stimuleren van toonbankinstellingen om pinnen als betaalmiddel te accepteren en daarvoor EMV-geschikte betaalautomaten in combinatie met toekomstbestendige datacomoplossingen aan te schaffen. Doel van de Stichting: betaalautomaten eind Proces In 2005, bij de start van het Convenant, werden reeds afspraken gemaakt om het aantal betaalautomaten te verhogen. In 2005 telde Nederland nog automaten, eind 2008 was dit opgelopen naar Met de Nadere Overeenkomst werd een nieuwe target afgesproken. Op dat moment (bij de ondertekening) konden consumenten bij zo n 14% van de detailhandel (met name ambulante handel en MKB-detailhandel food), de helft van de horeca (met name de café- en snackbarbranche) en tal van andere ambachtelijke en dienstverlenende ondernemers nog niet terecht met hun betaalpas. Om hier verandering in aan te brengen heeft de Stichting zich gericht op potentiële instappers in achterblijvende branches en sectoren. Ondernemers moesten worden overtuigd van het nut en de voordelen van het gebruik van een betaalautomaat en het accepteren van pin. Hierbij werd zowel een branchegerichte aanpak, via koepels- en brancheorganisaties, als een geografische aanpak gevolgd. Bij deze geografische of regionale aanpak werden winkelgebieden onder de aandacht gebracht die sterk op het pinnen gericht zijn, de zogenaamde 100%-pingebieden. Deze pinambassadeurs dienen als voorbeeld voor de andere ondernemers. Om de ondernemers te kunnen overtuigen was objectieve informatie nodig. De kostenonderzoeken van EIM uit 2007 en 2011 en de daaruit voortvloeiende rekenmodules maakten het voor veel ondernemers inzichtelijk dat pinnen goedkoper en makkelijker is. Ook testimonials van ondernemers lieten zien wat de voordelen zijn van het accepteren van pinbetalingen. Om de nieuwe instappers tegemoet te treden vormde een subsidieregeling een goed hulpmiddel. Deze werd in eerste instantie breed ingezet, maar later meer gericht ingezet op de achterblijvende groepen. Eind 2011 was de doelstelling van betaalautomaten in het veld al behaald. Vandaar dat in 2012 geen nieuwe initiatieven zijn genomen om het aantal pinautomaten verder te verhogen. Uiteraard zijn de eerder in het vooruitzicht gestelde subsidies uitgekeerd, zijn de contacten met de (100%-)pingebieden onderhouden en konden zelfs nieuwe gebieden worden toegevoegd. Daarnaast zijn enkele doelgroepen benaderd waar het pinnen 18

19 nog (te) weinig voorkomt. Vooral sportclubs kregen veel aandacht. Het totaal aantal betaalautomaten is eind 2012 gestegen tot Inzet middelen Om de inzet van betaalautomaten te vergroten zijn talloze activiteiten ondernomen. Hieronder een greep uit de belangrijkste: Voorlichting en informatievoorziening Campagne Pinnen is gewoon prettiger gericht op het mkb De Stichting heeft marktonderzoek laten uitvoeren door TNS NIPO onder het personeel van grootwinkelbedrijven en ondernemers. Dit heeft geleid tot de interne communicatiestrategie Pinnen is prettiger. Er is materiaal gericht op mkb-ondernemers en materiaal voor grote bedrijven en hun personeel. Het motto is Pinnen is prettiger en er zijn verschillende pay-off varianten: ook voor uw omzet, ook voor de veiligheid en ook voor uw klanten. Het materiaal voor de grote bedrijven stimuleert vooral het stellen van de pinvraag Wil je bij me pinnen? Vraag het gewoon even door kassamedewerkers. Toonbankinstellingen kunnen zelf de interne promotiematerialen gratis bestellen via internet ( Uitdragen resultaten kostenonderzoek en promotie rekenmodule Regelmatig worden door EIM de kosten van het toonbankbetalingsverkeer onderzocht. Hieruit blijkt dat ondernemers de afgelopen jaren duidelijk kostenbesparingen hebben gerealiseerd doordat de consument substantieel meer gepind heeft. En het loont nog steeds voor individuele ondernemers om het pinverkeer te stimuleren en contant betalen te ontmoedigen. Om na te gaan hoe meer pinnen uitpakt voor individuele ondernemers heeft EIM in opdracht van de Stichting twaalf casestudies uitgevoerd. Ook is er een rekenmodule ontwikkeld waarmee ondernemers zelf kunnen berekenen wat het kost/oplevert als klanten meer gaan pinnen. 19

20 Deze rekenmodule is terug te vinden op Als ondernemers in deze rekenmodule hun transacties en de samenstelling ervan invullen wordt getoond wat de kosten van hun betalingsverkeer is, uitgesplitst naar contant en pinnen. Op deze manier zien zij dat aan contant geld ook kosten verbonden zijn als je er rationeel naar kijkt. Ondernemers kunnen via de module eenvoudig nagaan hoe zij op hun betalingsverkeer kunnen besparen door de samenstelling ervan te veranderen. Diverse brancheorganisaties hebben een link gemaakt naar deze rekenmodule op hun eigen site. Overige informatieve activiteiten Voor diverse beurzen en bijeenkomsten is informatiemateriaal aangeleverd (flyers, folders, banners beschikbaar gesteld). Vanwege de kleine bezetting en het grote aantal beurzen staat de Stichting doorgaans niet zelf op beurzen. Voor de Dibevo-beurs en de Tankstationbeurs is een uitzondering gemaakt. Er zijn diverse persberichten verstuurd en artikelen geplaatst over de voordelen van pinnen. Ook is het pinnen gestimuleerd via websites, magazines en nieuwsbrieven van brancheorganisaties. 20

21 Subsidie Slimme Pinpakketten Na de lancering van het initiatief Slimme Pinpakketten in 2007 hebben verschillende stimuleringsacties plaatsgevonden. In eerste instantie was er een generieke subsidie van honderd euro per pakket voor alle instappers en overstappers die een Slim Pinpakket afnamen. Deze subsidie heeft anderhalf jaar gelopen en er zijn rond de subsidies aangevraagd. Vervolgens is de subsidie actiematig ingezet. Dit hield in dat een organisatie de subsidie voor een specifieke actie kon inzetten. De subsidie zorgde voor aandacht en een klein duwtje in de gewenste richting. De Slimme Pinpakketten waren in 2010 aan vernieuwing toe. Dit om in te spelen op de bevinden uit het McKinsey-rapport Naar een robuustere pinketen in Nederland, maar ook om aan te sluiten op de nieuwe mogelijkheid om het pinverkeer via een niet gecertificeerd internetverbinding te laten verlopen en op de low value payment aanbiedingen van banken. Alle leveranciers van Slimme Pinpakketten hebben de mogelijkheid gekregen om nieuwe aanbiedingen voor te leggen die getoetst zijn aan de criteria die het bestuur van de Stichting heeft vastgesteld. De Slimme Pinpakketten werden gepresenteerd op de website De pakketten staan nu op checkout.nl. Om de markt bekend te maken met de nieuwe Slimme Pinpakketten is er veel aan promotie gedaan. Zo zijn de brancheorganisaties uitgebreid geïnformeerd over de nieuwe pakketten en is er een flyer ontwikkeld die via diverse kanalen onder de ondernemers is verspreid. Verder zijn er uitgebreide advertentiecampagnes gevoerd in vakbladen en zijn er bovendien artikelen en advertorials geplaatst. Er is met name gericht op de branches waar nog veel winst te halen is, zoals horeca, ambulante handel, uiterlijke verzorging, taxi s en versbranches. In 2012 is het pakket subsidies Slimme pinpakketten opgemaakt. Aan het begin van 2012 waren er nog zo n subsidies voor beginnende pinners. 21

22 Echter door de sterke toename van aanvragen heeft het bestuur besloten de regeling tot het einde van 2012 voort te zetten. Er zijn uiteindelijk in 2012 zo n subsidies verstrekt. Samen met de aanvragen uit 2011 maakt dit een totaal van over de periode Regionale pinstimulering Eind 2008 is, als samenwerking tussen de gemeente Almere, lokale ondernemers en Currence, het project Almere cash-less van start gegaan als reactie op de stijgende overvalcriminaliteit in Almere. Uitgangspunt is dat er bij meer pintransacties minder contant geld in de winkel is. Dit project is goed opgepakt door de pers en heeft veel publiciteit opgeleverd. De boodschap en aanpak spreken aan en heeft gezorgd voor vervolgtrajecten in winkelcentrum Leidsenhage (Leidschendam) en Horst aan de Maas. Naar aanleiding van de hiervoor genoemde pilots is besloten meer winkelgebieden te ondersteunen bij het zich ontwikkelen tot en profileren als een 100%-pingebied: een gebied waar klanten in iedere zaak met hun pinpas terecht kunnen en waar geen toeslag voor het pinnen wordt gevraagd. Wanneer 100% nog niet realiseerbaar is (maar wel 80 of 90%) kunnen gebieden zich als pingebied kwalificeren. Om de gebieden te ondersteunen is een aantal hulpmiddelen ontwikkeld: 1. Draaiboek 2. Website ( 3. Voorlichtings- en Point-of-Sale-materiaal 4. Een subsidie van 100,- op slimme pinpakketten voor ondernemingen die nog geen pinapparaat hebben. 5. De pin&win-module via Currence (internet), via een eigen module of met inlevertonnen die fysiek in het winkelgebied worden geplaatst. 6. Een financiële tegemoetkoming van maximaal ,- om een aansprekende actie op te zetten om het pinnen nog meer te stimuleren. 22

23 In de periode zijn er in totaal %-pingebieden gerealiseerd, te weten: Winkelcentrum Leidsenhage Leidschendam Winkelcentrum Horst aan de Maas Winkelplein Waardhuizen Amstelveen Beurstraverse Rotterdam De Hoogstraat Wageningen Winkelcentrum Polderplein, Markthof en Vier Meren - Hoofddorp De Hovel - Goirle De Helftheuvelpassage Den Bosch Het gehele eiland Ameland De Lange Hezelstraat Nijmegen De Huis- en Tuinboulevard, Designer Outlet Center en het Retailpark Roermond Winkelcentrum de Arendshof Oosterhout. Winkelcentrum De Tuinen in Naaldwijk Winkelcentrum Oostermeent in Huizen Woonboulevard Heerlen in Heerlen Beethovenstraat - Amsterdam Deze 100%-pingebieden zijn overigens de gebieden die zich officieel hebben aangemeld en die voldoen aan alle eisen (het moet bijvoorbeeld gaan om gebieden met meer dan 50 winkels). Er zijn ongetwijfeld meer winkelgebieden waar overal gratis gepind kan worden. In alle 100%-pingebieden is een pin&win-actie gehouden om consumenten te stimuleren om meer te pinnen. De pin&win-actie is opgezet via een module (invoeren van pinbonnen op internet) of met inlevertonnen die fysiek in het winkelgebied zijn geplaatst. Daarnaast zijn de ondernemers uitgebreid geïnformeerd over de actie en het pinnen. De relatie met de 100%-pingebieden wordt gekoesterd door de Stichting. De pingebieden worden geïnformeerd via nieuwsbrieven. De gebieden zijn goede ambassadeurs voor het pinnen. Daarom worden deze gebieden regelmatig betrokken bij leuke acties om het pinnen op de agenda te houden. Branchegerichte aanpak De Stichting heeft met bijna alle relevante brancheorganisaties samengewerkt om het aantal pinautomaten te verhogen. De campagnes bestonden meestal uit een pinkrant, informatie via andere kanalen van de brancheorganisaties (websites, nieuwsbrieven, bijeenkomsten etc.) en een herhaling van de boodschap na enkele maanden. In 2009 liep een uitgebreid brancheproject samen met de Centrale Vereniging van Ambulante Handelaren (CVAH) bestaande uit: marktbezoeken, voorlichtingsbijeenkomsten, een pinkrant, berichten in het vakblad De Koopman, elektronische nieuwsbrieven en een helpdesk. Daarnaast zijn subsidies (100 euro) verstrekt aan ondernemers die startten met mobiel pinnen. 23

24 In 2010 zijn maar liefst met 14 brancheorganisaties pincampagnes gehouden (CBW-MITEX, VBW, KNS, NBOV, ADN, ANKO, Anbos, Provoet, Koninklijke Nederlandse Boekverkopersbond, NOAB, NSO, HOGIAF, CVAh en KHN). Steeds in nauwe samenwerking met de brancheorganisatie werd bekeken hoe de doelgroep het beste bereikt kon worden. Naast een pinkrant en testimonials van vooraanstaande ondernemers bestonden de campagnes uit flankerende informatie om de boodschappen diverse malen via diverse kanalen uit te dragen. Zo zijn er ansichtkaartenacties gevoerd, beurzen bezocht, informatiebijeenkomsten georganiseerd, artikelen geschreven etc. In 2011 is een ander type campagne gevoerd. Zo heeft de CVAH met haar marktbezoeken nog meer aandacht aan pinnen besteed en speciale proposities van aanbieders voor marktkooplieden onder de aandacht gebracht. Met KHN is een grote pin&win-actie opgezet. En in de taxibranche is de samenwerking gezocht met de taxicentrales in grote steden. Sportverenigingen In 2011 is de Stichting een campagne gestart om het pinnen bij sportverenigingen meer voet aan de grond te geven en daar is in 2012 mee doorgegaan. Het aantal pinautomaten en pinacties bij sportclubs is nog beperkt. Voor de sportverenigingen is een scala aan informatiematerialen beschikbaar, waaronder een specifieke folder, een website, posters en ansichtkaarten. Er zijn diverse mailings gestuurd aan de belangrijkste sportbonden. Doel was het 24

25 informeren van penningmeesters om hen te overtuigen om met pinnen te starten in de kantine. Voor het genereren van extra aandacht en publiciteit is de Stichting een partnership aangegaan met de Penningmeester van het Jaar verkiezing. Zo kwamen we in contact met penningmeesters. Zij kregen workshops aangeboden en er werd aandacht besteed aan pinnen op de verkiezingswebsite, in nieuwsbrieven, advertenties etc. Naast deze workshops zijn er door de Stichting ook workshops gegeven aan penningmeesters van amateurvoetbalclubs in het verlengde van activiteiten die ING voor hen organiseert. In 2010 werden er pinautomaten geteld bij sportclubs. In 2012 was dit aantal opgelopen naar ruim Promotionele acties Om nog meer aandacht te vragen voor pinnen zijn ook diverse grote en kleine promotionele activiteiten opgezet. Om een voorbeeld te stellen naar collega s zijn er met enkele mkb-ondernemers kleine projecten opgezet. In deze projecten werd een cadeautje gegeven aan klanten die pinnen, bijvoorbeeld een kerstster bij de aankoop van een kerstboom per pin of een vuurwerkhandelaar die pinnende klanten een pakketje sterretjes meegaf. Op Koninginnedag stond Tijn met zijn koffietafeltje op de vrijmarkt. Alle klanten konden bij hem pinnen. Lekker Thuis, een leverancier van kant-enklaarmaaltijden, levert met name aan ouderen. Twee op de drie klanten betaalt tegenwoordig met de pinpas. Deze en andere verhalen uit cashdominante branches, zoals taxi s, bezorgpizza s etc. zijn opgemaakt en uitgebracht als persbericht. Om andere ondernemers te overtuigen dat pinnen ook in hun branche prima kan. 25

26 Actie met goede doelen In september 2012 heeft er een pilot plaatsgevonden van pinnen voor het goede doel. Tientallen vrijwilligers van KWF Kankerbestrijding in Utrecht hebben deze nieuwe vorm van collecteren getest. Naast de traditionele collectebus hadden zij een mobiele pinautomaat bij zich waarmee donateurs hun bijdrage aan het goede doel konden pinnen. De actie kwam landelijk in het nieuws. Overigens is uiteindelijk het aan de deur collecteren met een pinautomaat door vrijwilligers nog een brug te ver gebleken. Zowel qua kosten als logistiek kleven aan het pinnen in de huidige vorm nog te veel haken en ogen voor goededoelenorganisaties. Communicatiemateriaal rondom pinnen en veiligheid Steeds vaker wordt het verband gelegd tussen pinnen en veiligheid. Minder contant geld in de la, maakt de zaak minder aantrekkelijk voor overvallers. Dit verband wordt ook gelegd in de folder van de campagne Pinnen is prettiger, maar er was behoefte aan een explicietere uiting. Daarom is een aparte flyer ontwikkeld (één voor de horeca en één voor de detailhandel) over pinnen & veiligheid. De flyer is verspreid via brancheorganisaties. Films over stimulering pin Om ondernemers zo laagdrempelig mogelijke informatie te geven zijn drie films ontwikkeld. Twee ervan zijn vooral gericht op mkb-ondernemingen, een ervan is voor alle doelgroepen: Ondernemersfilm: in deze film komen zelfstandige ondernemers aan het woord. Zij vertellen over de voordelen van pinnen (omzet, veiligheid en gemak). De film duurt een kleine 3 minuten. Stappenplan in beeld: Wanneer ondernemers overtuigd zijn van de voordelen van pinnen en een pinautomaat willen aanschaffen, weten ze vaak niet waar te beginnen. Om ondernemers te begeleiden in dit aanschafproces is deze film gemaakt. Het stappenplan is tevens als PDF te downloaden. De film is informatief en duurt 4 minuten. Film met getekende beelden over stimuleren van pinnen: in deze film worden medewerkers gestimuleerd om klanten te vragen of zij willen pinnen. 26

27 De drie films zijn te vinden op De films kunnen hier worden bekeken, maar zijn ook makkelijk op de eigen site (bijvoorbeeld van een brancheorganisatie) te plaatsen. Diverse brancheorganisatie hebben dit ook gedaan. Taskforce Overvallen Om ondernemers in overvalgevoelige wijken in de vier grote steden te overtuigen van de voordelen van pinnen heeft de Stichting informatiemateriaal ontwikkeld en aangeleverd. De folders bevatten beeldmateriaal dat beter aansluit bij de specifieke doelgroep dan het materiaal dat in andere folders is gebruikt. Daarnaast was de Stichting aanwezig op enkele bijeenkomst van de Taskforce Overvallen en leverde informatie aan voor bijeenkomsten van CCV (Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid) in samenwerking met de Kamer van Koophandel. EN OOK VOOR Uw OMZET. - De klant heeft altijd voldoende geld op zak. - Pinnen is wenselijk voor klanten van alle bevolkingsgroepen. Jong, oud, autochtoon of allochtoon. - Geen verlies van klanten. Veel klanten zien af van een aankoop wanneer zij eerst geld uit de muur moeten halen. - Meer impulsaankopen. Doordat een klant niet wordt begrensd door een bepaald bedrag in zijn portemonnee kan deze eerder verleid worden tot extra aankopen. - Het geld staat meteen op uw bankrekening. - De kosten voor uw bedrijfsvoering zullen dalen (lagere wisselgeldkosten, lagere afstortkosten, minder teluren, lagere verzekeringskosten en indien u pint via een breedbandverbinding bespaart u ook op telefoonkosten en internetkosten). - Door te pinnen is ook de kans op kassaverschillen kleiner. BEGINNEN MET PINNEN? HOE REGEL IK DIT? Het is belangrijk dat u zich goed oriënteert op de mogelijkheden. Dan maakt u in één keer de juiste keuze en heeft u er de komende jaren geen omkijken naar. Breng een bezoek aan de volgende websites: Hier vindt u een overzicht van alle betaalautomaten op de Nederlandse markt en belangrijke aandachtspunten. Slimme Pinpakketten zijn totaaloplossingen, die bestaan uit minimaal een betaalterminal en een telecomcontract. Maar vaak zijn ze ook inclusief bankkosten, internetgebruik en zelfs telefonie. Slim zijn ze verder door de één-loketgedachte. En doordat u tegen vaste kosten tot een bepaald maximum of zelfs onbeperkt kunt laten pinnen. Met Slimme Pinpakketten heeft u de kosten in de hand en komt u niet voor verrassingen te staan. MEER IN formatie Heeft u al wel een betaalterminal, maar wilt u kijken of het efficiënter kan of hoe u het pinnen in uw zaak verder kunt promoten? Kijk dan op Naar aanleiding van signalen die burgemeester Aboutaleb van Rotterdam had gekregen van kleine ondernemers heeft de Stichting een ansichtkaart ontwikkeld met als titel In drie stappen naar voordelig(er) pinnen waarin onder andere gewezen wordt op de gunstige low value payment aanbiedingen die de banken medio 2010 hebben ontwikkeld, op de Slimme pinpakketten en op pinnen via breedband. De ansichtkaart is verspreid via winkelcentrummanagers en brancheorganisaties. 27

28 Resultaat Het beoogde aantal betaalautomaten werd al in 2011 bereikt. Een jaar eerder dan gepland. In totaal is tussen 2009 en 2012 een groei van 30% betaalautomaten gerealiseerd (van naar ). Ontwikkeling aantal actieve betaalautomaten Bron: Betaalvereniging Nederland, 2013 Van belang was de goede samenwerking met de leveranciers van betaalautomaten en de banken, met name in het kader van de Slimme Pinpakketten. De groei van de afgelopen 1-2 jaren werd met name behaald door de aanschaf van mobiele pinapparaten in onder meer ambulante handel en de horeca. De acties met de sportverenigingen werden bemoeilijkt door de verschillende proposities van de banken. Vanuit de Stichting wordt uitsluitend het pinnen gepromoot. Twee banken benaderen sportverenigingen met andere elektronische betaalmogelijkheden. Door de activiteiten hebben we veel steunzenders verworven in het land zoals het Ministerie van Veiligheid & Justitie (via de Taskforce Overvallen), politie, wethouders etc. 28

29 Meer pinnen De Stichting voert vanaf het begin van haar bestaan promotionele activiteiten uit om de groei van het aantal pintransacties verder te laten toenemen. Dit vergt een zorgvuldige coördinatie met andere partijen (denk aan banken en schemes) die ook elektronisch betalen bevorderen. Daarbij neemt de Stichting het voortouw bij activiteiten die via toonbankinstellingen, hun medewerkers en brancheorganisaties lopen. De schemes en de banken nemen doorgaans de communicatie richting consumenten en rechtstreekse publieksbenadering voor hun rekening. Met name voor publieksgerichte acties bij verkooppunten waar beide onderdelen samenkomen is goede samenwerking van groot belang. Doel van de Stichting: De Stichting kreeg als ambitieuze doelstelling vanuit de Nadere Overeenkomst mee dat er in Nederland jaarlijks 2,75 miljard keer wordt gepind. Dit doel zou in 2012 bereikt moeten worden, waarbij het grootste deel van de groei ten koste moest gaan van contante betaaltransacties. Om de doelstelling te bereiken was een groei van 57% van het pinnen nodig in de periode Proces Het aantal pintransacties groeide vanaf het begin van pinnen in 1987 van jaar op jaar. De groei stagneerde echter na Op het moment dat het Convenant werd afgesloten (2005) stond de teller op miljoen pintransacties. Begin 2009 was dat aantal opgelopen naar miljoen. Een miljard erbij, dat was het streven dat banken en toonbankinstellingen vol optimisme en enthousiasme afspraken in de Nadere Overeenkomst. Uit het kostenonderzoek over 2006 bleek dat de kosten voor pinnen aanzienlijk gedaald waren en dicht in de buurt kwamen van de kosten voor contant geld. Door het aantal pintransacties te laten toenemen, zouden de kosten van pinnen zelfs lager worden dan de kosten voor contant. Deze informatie wordt sinds 2007 onder de aandacht gebracht van de ondernemers onder andere door middel van pinkranten. Vanaf 2007 werd gestart met de pincampagne Klein bedrag? Pinnen mag!. Deze campagne is eerst voorzichtig voor een beperkt aantal branches ingezet, vanaf 2011 werd het ook mogelijk om deze voor alle toonbankinstellingen uit te zetten. Er werd vanuit de Stichting veel energie gestoken in de bewustwording van ondernemers over de kosten. Met als gevolg dat de meeste ondernemers ophielden met het vragen van een bijbetaling ingeval van pinnen en vaker pinpromotiemateriaal inzetten. In 2010 werd een belangrijke mijlpaal bereikt, de 2 miljardste pintransactie werd gedaan in november van dat jaar. In 2009 en 2010 was de pingroei dan ook bijzonder groot en leek het streefgetal binnen handbereik te komen. Echter in 2011 stagneerde de groei en bleef daarmee achter op schema. Het aantal pintransacties steeg in 2011 met (slechts) 6,1% ten opzichte van 2010 en kwam uit op miljard. De belangrijkste oorzaak is de verslechterde economie, hoewel het niet alleen kommer en kwel was. De supermarkten 29

30 hadden in 2011 een pinstijging van 9,4%. Ook de horeca en tankstations kende een mooie pingroei. Juist deze drie branches hebben in 2011 pincampagnes uitgevoerd. Na een voorzichtig begin in 2009 en succesvolle pilots in 2010 en 2011 heeft het accent in 2012 gelegen op de uitbreiding van het aantal locaties met alleen pinnen-kassa s, met name in de supermarktbranche. Eind 2012 waren er in Nederland zo n winkels met in totaal ruim alleen pinnen-kassa s. PINKASSA'S AANWEZIG Inzet middelen Om het pinnen te stimuleren zijn ontzettend veel activiteiten ondernomen, te veel om hier allemaal uitgebreid op te noemen. Hieronder een greep eruit: Voorlichting en informatievoorziening De website De Stichting gebruikt sinds november als centraal portaal voor informatie over pinnen voor ondernemers en medewerkers van toonbankinstellingen en als ondersteuning van campagnes. Deze site wordt regelmatig geüpdate met nieuwe informatie en links naar relevante websites. De website wordt goed bezocht. In 2012 hebben ruim unieke bezoekers een bezoek gebracht aan deze website, in 2011 waren dat er

31 In de eerste helft van 2010 heeft een social media pilot plaatsgevonden. Doel was om kassamedewerkers vaker de pinvraag te laten stellen. Uit de pilot blijkt dat de inzet van social media alleen goed werkt voor bepaalde doelgroepen (m.n. supermarkten). Actieve voorlichting voor weghalen bordjes met toeslag voor betalen met pin Er is door de Stichting afgelopen jaren veel energie gestoken in de bewustwording van ondernemers over de kosten van pinnen in verhouding tot de kosten van contant. Dit in combinatie met de campagne Klein bedrag? Pinnen mag! heeft veel ondernemers ertoe aangezet om hun bordjes bij de kassa, waarop ze een toeslag vroegen voor een lage pinbetaling, weg te halen. Er was een daling van een kwart van de ondernemers naar enkele procenten. Pinkranten voor branches Ook al in de periode van vóór de Nadere Overeenkomst heeft de Stichting de productie van pinkranten door brancheorganisaties gestimuleerd. Het doel van een pinkrant is om ondernemers vanuit een voor hen betrouwbare bron te informeren over de voordelen van pinnen en hen te motiveren om met pinnen te beginnen wanneer ze nog geen pin accepteren. De pinkranten werden uitgebracht in de huisstijl van de brancheorganisatie. Daarbij vormden een voorwoord door de voorzitter of directeur van de brancheorganisatie en testimonials van vooraanstaande ondernemers vaste ingrediënten. PINKRANT speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN 5 mei 2010 nr. PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! bent u KLaaR voor het nieuwe Pinnen? PINNEN, LEEFT DAT ONDER DE SLAGERS? 31

32 Betaalwijzers Jaarlijks werden er een of enkele edities van de Betaalwijzer verstuurd naar de mkb-ondernemers. De Betaalwijzer is een uitgave van Currence in samenwerking met de Stichting en heeft als doel ondernemers te informeren over ontwikkelingen rondom pinnen, zoals de invoering van het nieuwe pinnen of een nieuwe campagne. De Betaalwijzer werd bij mkb-acceptanten op winkelniveau bezorgd. Grote bedrijven kregen hem via het hoofdkantoor. Lesmateriaal detailhandelsopleidingen De Stichting heeft samen met OVD Educatieve Uitgeverij (de grootste speler in het handelsonderwijs in Nederland voor vmbo en mbo) lesmateriaal ontwikkeld aangaande het onderwerp pinnen. Ongeveer 800 docenten hebben een schrijven hierover ontvangen. De studenten die de kwalificatie verkoopmedewerker en de kwalificatie ondernemer halen, krijgen een certificaat. Lancering protocol Liever pinnen dan contant bij CBL In het kader van de Week van de Veiligheid hebben CBL en de Stichting in 2010 een protocol ontwikkeld met de naam Liever pinnen dan contant. In dit protocol staan tips en regels hoe men de veiligheid in de supermarkt kan verhogen door het pinnen te stimuleren. Dit protocol is verspreid onder alle supermarkten. Productie van allerlei materiaal (film, brochures, leaflets, e-module) over pinnen en distributie ervan naar diverse doelgroepen In 2011 is de film Wil je bij me pinnen? gemaakt. Deze film is gericht op medewerkers bij toonbankinstellingen en stimuleert hen de pinvraag te stellen. De film kan worden ingezet tijdens werkoverleggen. De film is bovendien de basis van een e-module op Medewerkers leren via de e-module een en ander over pinnen. Beantwoorden ze de vragen in de module goed, dan halen ze een certificaat. Speciaal voor de medewerkers in de supermarktbranche staat sinds mei 2012 de e-learningmodule ook op de website van CBL. Op de site van OOTW staat een speciale variant bestemd voor medewerkers van tankstations. 32

33 De Stichting heeft daarnaast diverse materialen beschikbaar gesteld om (kassa)medewerkers te informeren over de voordelen van pinnen en het stimuleren van pinnen. Deze materialen zoals brochures, posters en pennen zijn voor toonbankinstellingen gratis verkrijgbaar. In 2011 zijn er nieuwe materialen toegevoegd aan het assortiment voor onder andere tankstations en sportverenigingen. Pakketten materiaal Pinnen is prettiger Op basis van TNS-NIPO-onderzoek is materiaal ontwikkeld gericht op mkbondernemers en materiaal voor grote bedrijven en hun medewerkers. Het materiaal stimuleert vooral het stellen van de pinvraag Wil je bij me pinnen?. Toonbankinstellingen kunnen zelf gratis de nieuwe interne promotiematerialen bestellen via internet. Overige informatie activiteiten Naast bovengenoemde activiteiten genereert de Stichting extra aandacht voor pinnen in de media door het uitbrengen van persberichten. Ook informeert de Stichting via vakbladen ondernemers over de voordelen van pinnen. Niet alleen in de vorm van advertenties en advertorials, maar er wordt ook zo veel mogelijk gebruik gemaakt van free publicity. Verder zijn er in de afgelopen jaren diverse informatiebijeenkomsten georganiseerd voor toonbankinstellingen, brancheorganisaties en banken. In 2011 was pin only een van de belangrijkste onderwerpen. Ook is het pinnen gestimuleerd via websites, magazines en nieuwsbrieven van brancheorganisaties. 33

34 Campagnes in branches en bij bedrijven Om te komen tot groei van het aantal pintransacties en het aantal pinautomaten, worden er voortdurend campagnes gevoerd. In 2008 is gestart met Klein bedrag? Pinnen mag! vanuit de supermarkten. Daarna sloten slijterijen, tuicentra drogisterijen, de doe-het-zelfbranche, de bloemen- en plantenbranche, modezaken, horeca en ambulante handel zich bij de campagne aan. Inmiddels zijn zo n beetje alle branches wel aan de beurt geweest. De campagnes worden ondersteund via Naast branchecampagnes hebben ook diverse campagnes gelopen bij individuele grootwinkelbedrijven zoals V&D en de La Place restaurants, de Blokker-formules (Blokker, Bart Smit, Leen Bakker, Xenos, Casa, Intertoys, Marskramer, Tuincentrum Overvecht, Cook &Co etc.), Zeeman, Hema, McDonalds, Albert Heijn etc. Alle pincampagnes hebben onderling gemeen dat ze bestaan uit zowel pushals pull-elementen waarbij de volgende tools zijn ingezet: Pull-elementen: Interne voorlichtingsmaterialen Wil je bij me pinnen? Degene die de klanten het beste kan overtuigen om toch te pinnen, zijn de medewerkers zelf. Veel klanten zullen op een verzoek als Wilt u pinnen? of Pinnen heeft onze voorkeur ingaan. Om te bevorderen dat medewerkers deze vraag op het juiste moment stellen is de interne communicatiecampagne opgezet. Met geheugensteuntjes voor ondernemers, bedrijfsleiders en medewerkers om de vraag gewoon even te stellen. Het campagnemateriaal is verkrijgbaar via 34

35 Input werkoverleggen en educatie Met behulp van de film Wil je bij me pinnen? en de bijbehorende e-learningmodule hebben ondernemers en bedrijfsleiders hulpmiddelen in handen om het onderwerp pinnen te bespreken tijdens een werkoverleg. Onderlinge winkelwedstrijden/pinkampioenschappen Om de medewerkers extra te stimuleren en te motiveren heeft de Stichting in de afgelopen jaren diverse winkelwedstrijden en pinkampioenschappen georganiseerd voor toonbankinstellingen en banken. Daarbij zijn diverse categorieën onderscheiden: grootwinkelbedrijven, supermarkten, mkb-bedrijven, individuele (kassa-)medewerkers, tankstations, horecagelegenheden, kappers, (100%)-pingebieden, contantloze winkels en lokale bankkantoren. Winkels, filialen of medewerkers streden om de titel Pinkampioen. Pinkampioen werd het bedrijf of de medewerker die het pinnen het beste wist te stimuleren. Alle pinkampioenen werden beloond. De variëteit aan prijzen was groot, zoals zitzakken, musicalkaartjes, kaartjes voor de show van Hans Klok, etc. Vanaf 2011 werden pinkampioenen beloond met kaartjes voor het grote HMH Pinnen Evenement waarvan twee edities hebben plaatsgevonden (januari 2012 en 2013). Per editie werden rond de medewerkers van toonbankinstellingen en banken getrakteerd op een groot feest. Er traden vele bekende artiesten op. Banken en schemes hadden ervoor gezorgd dat er naast het muziekprogramma van alles te beleven en te winnen viel. 35

36 Push-elementen: Pinpromotiemateriaal Om op de winkelvloer aandacht te vragen voor het pinnen is er pinpromotie materiaal ontwikkeld. Tijdens de campagnes werden ondernemers opgeroepen om hun huidige promotiemateriaal weer even langs te lopen en aan te vullen/te vervangen indien nodig. Als er een pin&win-actie aan de campagne was verbonden werd ook speciaal promotiemateriaal ontwikkeld om de actie ondersteunen. PIN EN WIN BETAAL MET UW PINPAS EN MAAK KANS OP EEN VERBLIJF IN DISNEYLAND PARIS * EN WIN IN DE HORECA.NL Disney * Kijk voor de actievoorwaarden op en win in de horeca.nl Massamediale ondersteuning Om bekendheid te krijgen bij het grote publiek werden de campagnes veelal massamediaal ondersteund door middel van commercials op tv gedurende de looptijd van de campagne. Voor diverse branches waaronder de supermarkten, tankstations, horeca etc. zijn branchespecifieke commercials opgenomen. Pin&win-acties voor de consument Om consumenten te belonen werden aan de branchecampagnes ook dikwijls pin&win-acties gekoppeld. Klanten die gedurende de actieperiode pinden maakten daarmee kans op leuke prijzen. Vaak moesten consumenten daarvoor hun pinbon in een ton stoppen of deze registeren op een website. Onder de deelnemers werden dan leuke prijzen verloot zoals een verblijf in Disneyland of een navigatiesysteem. Tijdens de branchecampagnes van 2012 ging de Nationale Pin Ambassadeur op pad. Hij maakte bij een uitverkoren bedrijf op een willekeurig tijdstip een pinnende consument gelukkig met een cheque ter waarde van 250 euro. 36

37 Landelijke activiteiten Eindejaarsoffensief/PIN en WIN Winterfeest In december wordt er traditioneel veel gekocht en dus ook veel gepind. Om het pinnen in deze tijd nog een extra boost te geven zijn er extra acties gehouden aan het einde van het jaar. In 2009 heeft de Stichting samen met Currence het PIN en WIN Winterfeest (26 november 31 december 2009) georganiseerd. Elke pinbon betekende een kans op het winnen van aantrekkelijke prijzen variërend van een uurprijs van 100,- winkeltegoed tot een jaar lang gratis boodschappen ter waarde van 5.200,-. De actie werd ondersteund met tv-commercials, consumentenposters en informatie voor ondernemers. In 2010 werd de actie herhaald, maar nu werd er vooral gebruikgemaakt van massamedia om de toonbankinstellingen die het in die periode altijd razend druk hebben, te ontlasten. Zo is er twee weken lang redactionele aandacht besteed aan de voordelen van pinnen in het programma Koffietijd door middel van het item de pinner van de dag en werden er commercials uitgezonden rond het half acht journaal op RTL. Week van het pinnen/week van de veiligheid In 2010 heeft de Week van het Pinnen plaatsgevonden. Door het organiseren van een dergelijke week worden ondernemers, brancheorganisaties, koepels, banken, terminalleveranciers, schemes en journalisten goede aanknopingspunten geboden om weer eens extra aandacht te besteden aan pinnen. Klanten kregen nadrukkelijk de vraag om te pinnen. Zij werden extra gestimuleerd door de lopende pin&win-actie. Voor ondernemers was het pinnen in die week gratis. De kosten hiervan zijn door de Stichting aan de banken vergoed. Voor en tijdens de Week van het Pinnen werden radio-commercials uitgezonden, advertenties en banners op internet geplaatst en is buitenreclame ingezet. In 2011 werd besloten om geen speciale Week van het Pinnen te organiseren, maar aan te sluiten bij de Week van de Veiligheid. Veel ondernemers vonden de combinatie van de Week van de Veiligheid in oktober (altijd week 41) en de Week van het Pinnen in november te veel van het goede. Vandaar dat is besloten om de weken te integreren. De Week van de Veiligheid is van oorsprong een initiatief van het CBL om, voorafgaande aan de donkere dagen, de procedures rondom veiligheid weer eens onder de aandacht te brengen. 37

Informatie over het nieuwe pinnen

Informatie over het nieuwe pinnen Informatie over het nieuwe pinnen Bereid uw cliënt voor op het nieuwe pinnen De Nederlandse pin gaat verdwijnen. Ondernemers moeten er voor zorgen dat hun betaalautomaat geschikt wordt gemaakt voor het

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2010

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2010 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2010 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om te sturen naar zo veilig en efficiënt mogelijk betaalgedrag. Daarbij

Nadere informatie

Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen?

Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen? Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen? Voorwoord Als ondernemer in de tabaks- en gemaksdetailhandel wilt u uw klanten een optimale service bieden, maar u wilt ook uw betalingsverkeer veilig en efficiënt

Nadere informatie

Versneld naar een nog veiliger en efficiënter betalingsverkeer. Vierjarenplan 2009 2012

Versneld naar een nog veiliger en efficiënter betalingsverkeer. Vierjarenplan 2009 2012 Versneld naar een nog veiliger en efficiënter betalingsverkeer Vierjarenplan 2009 2012 Leidschendam, 27 mei 2009 INHOUD Inleiding 3 Doelstellingen 5 De huidige status 6 Activiteiten 2009-2012 8 EMV-programma

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u!

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! Nederland stapt over op het pinnen met de chip in plaats van met de magneetstrip. De eerste pilots van het nieuwe pinnen zijn gestart.

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor het nieuwe promotiemateriaal. Mei 2013 Nr.1. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor het nieuwe promotiemateriaal. Mei 2013 Nr.1. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 KIJK OP WWW.PIN.NL voor het nieuwe promotiemateriaal Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Mei 2013 Nr.1 Aan de samenstelling van deze uitgave wordt de grootst mogelijke zorg besteed.

Nadere informatie

Verslag Activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen

Verslag Activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen Verslag Activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2011 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om te sturen naar zo veilig en efficiënt mogelijk betaalgedrag. Daarbij

Nadere informatie

Hoe minder contant, hoe minder risico

Hoe minder contant, hoe minder risico Hoe minder contant, hoe minder risico Renate de Vree Er vinden nog regelmatig overvallen plaats op winkeliers, tankstations en horecaondernemers. Veel van die overvallen betreffen zogenaamde kassaroven.

Nadere informatie

ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER. EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen. Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet

ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER. EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen. Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet OKTOBER 2010 ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen PINNEN Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet Of u als ondernemer nu wel of geen pinmogelijkheid in uw zaak hebt,

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2008

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2008 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2008 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om te sturen naar zo veilig en efficiënt mogelijk betaalgedrag. De maatschappelijke

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2015. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2015. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 KIJK OP WWW.PIN.NL voor promotiemateriaal Mei 2015 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen MB_Raamsticker_160x43,50mm.indd 1 30-12-13 13:36 B_Sticker_60x60_DD.indd 1 30-12-13 13:44 Aan

Nadere informatie

Invoering EMV in Nederland (en andere veranderingen in het betalingsverkeer)

Invoering EMV in Nederland (en andere veranderingen in het betalingsverkeer) Invoering EMV in Nederland (en andere veranderingen in het betalingsverkeer) Presentatie voor Detailhandel Nederland 28 augustus 2009 Piet Mallekoote, Algemeen Directeur Currence Voorzitter Afstemgroep

Nadere informatie

Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer)

Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer) DIGITALE LESBRIEF CONTANTE BETALINGEN GETELD Doelgroep: SLU: 4 havo, 4 vwo 1 lesuur, exclusief huiswerkopdracht Concept Ruil begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer

Nadere informatie

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015 Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) is opgericht als uitvloeisel van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken en vertegenwoordigers

Nadere informatie

Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift

Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Sept 2011 Nr.2 Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift Aan de samenstelling van deze uitgave wordt de grootst mogelijke zorg besteed.

Nadere informatie

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2016

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2016 Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2016 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) is opgericht als uitvloeisel van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken en vertegenwoordigers

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2012

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2012 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2012 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om de veiligheid en efficiency van het betalingsverkeer te vergroten. De

Nadere informatie

bent u klaar voor het nieuwe Pinnen? speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U!

bent u klaar voor het nieuwe Pinnen? speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN 5 mei 2010 nr. bent u klaar PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! voor het nieuwe Pinnen? PINNEN, LEEFT DAT ONDER DE SLAGERS? inhoud Pinkrant

Nadere informatie

December 2014 Betalen aan de kassa 2013

December 2014 Betalen aan de kassa 2013 December 2014 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland

Nadere informatie

Tariefbordjes verdwijnen uit MKB

Tariefbordjes verdwijnen uit MKB outmeldingen Column Henk van den Broek, voorzitter van de stuurgroep betalingsverkeer van het Platform Detailhandel Nederland. Dat pinnen steeds belangrijker wordt is een goede ontwikkeling voor de veiligheid.

Nadere informatie

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen SEPA: betalingsverkeer zonder grenzen In een groot deel van Europa worden de grenzen voor het betalingsverkeer afgeschaft. Er komt één grote Europese

Nadere informatie

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3.1 Typering van het cluster Winkels in food met een laag transactiebedrag zijn vooral de versspeciaalzaken. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan!

Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan! Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan! 2 Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Het betalingsverkeer voor pinnen

Nadere informatie

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen?

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen? Deze casusopdracht gaat over het betalingsverkeer in supermarkten. Voor het beantwoorden van de vragen moet je gebruik maken van de drie informatiebronnen die na de vragen staan gegeven. In informatiebron

Nadere informatie

bent u KlAAR VooR het NIEuwE PINNEN

bent u KlAAR VooR het NIEuwE PINNEN Speciale uitgave van het Productschap VIS Bijlage voor de vishandel in Nederland bent u KlAAR VooR het NIEuwE PINNEN PINNEN stimuleren? Veel ondernemers beseffen de voordelen van pinnen: meer omzet, meer

Nadere informatie

Voorkom gepiep aan de kassa.

Voorkom gepiep aan de kassa. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Maart 2011 Nr.1 Voorkom gepiep aan de kassa. 2011: het jaar van het nieuwe pinnen Nederland stapt over op het nieuwe pinnen. Uw klanten gaan betalen

Nadere informatie

Evaluatie. van de samenwerking tussen toonbankinstellingen en banken tegen de achtergrond van de ontwikkeling van het betalingsverkeer (2009-2012)

Evaluatie. van de samenwerking tussen toonbankinstellingen en banken tegen de achtergrond van de ontwikkeling van het betalingsverkeer (2009-2012) Evaluatie van de samenwerking tussen toonbankinstellingen en banken tegen de achtergrond van de ontwikkeling van het betalingsverkeer (2009-2012) Voorwoord U hebt het evaluatierapport van de Stichting

Nadere informatie

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2.1 Typering van het cluster Het cluster 'grote bedragen, veel transacties' omvat de detailhandelsbranches warenhuizen, bouwmarkten en supermarkten. Zij hebben

Nadere informatie

CBL Protocol. Liever pinnen dan contant. www.supermarkt.nl. betaalpas

CBL Protocol. Liever pinnen dan contant. www.supermarkt.nl. betaalpas CBL Protocol Liever pinnen dan contant betaalpas www.supermarkt.nl 2 3 1.0 De voordelen van pinnen Er zijn verschillende redenen waarom het prettig is als klanten pinnen in plaats van contant betalen,

Nadere informatie

Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s?

Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s? Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s? door Miriam Osten (Manager SBEB) februari 2012 1 Voorwoord Klanten zien in steeds meer winkels Alleen pinnen -kassa s. Bedrijven voeren dit soort kassa

Nadere informatie

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7.1 Typering van het cluster Het cluster omvat alle bedrijven die als hoofdactiviteit op de markt food producten verkopen zoals vlees, vis, groenten en fruit,

Nadere informatie

Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen

Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Mei 2014 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 ISSN 1570-9558 Pinnen, ja graag Campagne 2013 in beeld Op steeds meer plaatsen in Nederland zien we de nieuwe slogan Pinnen,

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen KIJK OP WWW.PIN.NL voor promotiemateriaal Mei 2014 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen MB_Raamsticker_160x43,50mm.indd 1 30-12-13 13:36 MB_Sticker_60x60_DD.indd 1 30-12-13 13:44 Aan

Nadere informatie

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren de hotel-restaurants en de hotels (hotels en pensions zonder vrij toegankelijk restaurant). Nederland telt

Nadere informatie

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11.1 Typering van het cluster Onder de verzamelnaam maaltijdverstrekkers vallen de restaurants in al hun verschijningsvormen: van eetcafé en fastfoodrestaurant

Nadere informatie

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016 Datum 25 januari 2016 Kenmerk 16-01 Gustav Mahlerplein 33-35 1082 MS Amsterdam Postbus 83073 1080 AB Amsterdam Sterke groei elektronisch betalen in 2015 www.betaalvereniging.nl T 020 305 19 00 F 020 305

Nadere informatie

13 Cluster 12: de benzineservicestations

13 Cluster 12: de benzineservicestations 13 Cluster 12: de benzineservicestations 13.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren alle tankstations in Nederland met de daarbij behorende winkels (tankshop). Nederland telt circa 2.200 benzineservicestations,

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel

Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel Het bedrijf De gemakswinkel die wij bezochten, is gevestigd in een kern van een middelgrote gemeente. De winkel opereert in een samenwerkingsverband.

Nadere informatie

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Inhoudsopgave 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Hoofdstuk 1: Sterke groei aantal pinbetalingen in Nederland 3 Hoofdstuk 2: Contactloos

Nadere informatie

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met veel bestellingen die bij aflevering, direct daarna of direct daaraan voorafgaand worden betaald,

Nadere informatie

Contant geld: gedrag en beleving van retailers

Contant geld: gedrag en beleving van retailers Contant geld: gedrag en beleving van retailers Uitkomsten DNB onderzoek, in samenwerking met Panteia, naar het gedrag en de beleving van retailers ten aanzien van contant geld Retailers zijn een belangrijke

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2014

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2014 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2014 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) is opgericht als uitvloeisel van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken

Nadere informatie

Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa?

Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa? Okt. 2007 Nr.3 Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa? ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch

Nadere informatie

600 korting op kassa en pin als u contactloos betalen van ING erbij neemt

600 korting op kassa en pin als u contactloos betalen van ING erbij neemt 600 korting op kassa en pin als u contactloos betalen van ING erbij neemt V.V. V.V. Beste penningmeester, voorzitter en bestuursleden ING en Voetbal (introductie) ING helpt het Nederlandse voetbal verder

Nadere informatie

HBD Monitor Betalingsverkeer 2011

HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 2 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 De HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 is een periodiek onderzoek van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel,

Nadere informatie

Monitor betalingverkeer 2009-2012

Monitor betalingverkeer 2009-2012 Monitor betalingverkeer 2009-2012 Eindmeting Eindrapport Een onderzoek in opdracht van Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen J. Wils R. Hoevenagel P. van der Zeijden Projectnummer: C10363 Zoetermeer,

Nadere informatie

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een laag transactiebedrag zijn er in vele verschijningsvormen. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Sluit u aan op breedband

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Sluit u aan op breedband Het nieuwe pinnen gaat beginnen Sluit u aan op breedband 2 Het nieuwe pinnen gaat beginnen Sluit u aan op breedband De aangewezen verbinding voor het nieuwe pinnen is een breedbandverbinding. Dat is zeker

Nadere informatie

PINNEN IS GRATIS WEEK VAN HET PINNEN DOET U MEE?

PINNEN IS GRATIS WEEK VAN HET PINNEN DOET U MEE? PINNEN IS GRATIS VOOR ONDERNEMERS VAN 1 / T 7 M NOVEMBER DOET U MEE? Pinnen is snel, makkelijk en veilig. Maar er wordt nog veel met contant geld betaald. Dit willen we snel veranderen. Daarom organiseren

Nadere informatie

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een hoog transactiebedrag zijn vooral te vinden in de modesector, in de bruin- en witgoedsector,

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen PetrolConnect is voor alle IT & Communicatie diensten van uw tankstation. Drie zaken die sowieso nodig zijn voor een tankstation zijn het gemak van pinnen, muziek en natuurlijk

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen HotelsConnect voor uw hotel. Voor een hotel is telefonie, beveiliging en internet van groot belang. En bijvoorbeeld eventuele muziek, de mogelijkheid tot pinnen en camerabewaking

Nadere informatie

Veilig betalen in Nederland

Veilig betalen in Nederland De meeste consumenten zijn positief over de veiligheid van het Nederlandse betalingsverkeer. Dat blijkt uit onderzoek dat dnb heeft uitgevoerd, onder meer naar aanleiding van de toename van pinpasfraude

Nadere informatie

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9.1 Typering van het cluster Nederland telt ongeveer 11.000 cafés, die behoren tot ruim 9.600 ondernemi n- gen. Kenmerkend voor de cafés is gewoonlijk de kleine schaal

Nadere informatie

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier FAQ Retourpinnen Voor de winkelier Is deze FAQ ook in het andere talen beschikbaar? Nee. Deze FAQ is alleen in het Nederlands. Is er een FAQ voor mijn kassamedewerkers? Ja. Kijk op www.pin.nl/retourpinnen.

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen SchoolsConnect is een totaalconcept voor onderwijsinstellingen. Gemakkelijk internet en telefonie is altijd fijn op een school. Ook de veiligheid van eigendommen van de school

Nadere informatie

Eindrapportage project hotspots 2012 het invoeren van alleen pinnen-kassa s in Nederland

Eindrapportage project hotspots 2012 het invoeren van alleen pinnen-kassa s in Nederland Eindrapportage project hotspots 2012 het invoeren van alleen pinnen-kassa s in Nederland 1 Leidschendam, 21 november 2012 Inhoud 1. Inleiding....3 2. De opzet van de hotspots Doelstellingen...4 Deelnemers.

Nadere informatie

BEB 2013-206. Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche

BEB 2013-206. Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche BEB 2013-206 Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche Leidschendam, 12 november 2013 1 Inleiding In november 2008 stelde het bestuur van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL)

Nadere informatie

ESSAY. DreamDiscoverDo. Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman

ESSAY. DreamDiscoverDo. Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman ESSAY DreamDiscoverDo Nhung Bui 1623450 JDE-UXD2 JDE-SEMUX.3V-13 December 2014 Pauline Weseman Contactloos betalen, waarom zou je daar niet enthousiast van worden? Redelijk nieuw, nog niet geïntegreerd

Nadere informatie

Uw betalingen zijn in goede handen bij PaySquare

Uw betalingen zijn in goede handen bij PaySquare Uw betalingen zijn in goede handen bij PaySquare Als ondernemer maakt u het uw klanten graag makkelijk. Wilt u uw klanten in staat stellen om iedere aankoop snel, gemakkelijk en veilig te betalen, dan

Nadere informatie

Betalen aan de kassa 2014

Betalen aan de kassa 2014 Betalen aan de kassa 2014 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland in 2014 1 Gebruik van betaalmiddelen 2010-2014 Tabel 1. Gebruik

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen RecreatieConnect is een uniek concept voor de recreatiebranche. Eén totaalconcept voor alle IT & Communicatie diensten voor uw organisatie. RecreatieConnect biedt u diensten

Nadere informatie

Jaarverslag BTLH 2011 \

Jaarverslag BTLH 2011 \ Jaarverslag BTLH 2011 \ BUREAU -TOERISME LAAGHOLLAND Jaar verslag Bureau Toerisme Laag Holland 2010-2011 2010: In Oktober 2010 is Mardiek Voorneveld begonnen als directeur van bureau toerisme Laag Holland,

Nadere informatie

Consumenten gedragen zich anders dan voorheen. Doordat wij continu op onze smartphone in verbinding staan met internet kunnen wij overal en altijd

Consumenten gedragen zich anders dan voorheen. Doordat wij continu op onze smartphone in verbinding staan met internet kunnen wij overal en altijd 1 Consumenten gedragen zich anders dan voorheen. Doordat wij continu op onze smartphone in verbinding staan met internet kunnen wij overal en altijd gebruik maken van een nieuwe informatielaag. Dit heeft

Nadere informatie

Services en diensten Verkoop recreatiewoning

Services en diensten Verkoop recreatiewoning Services en diensten Verkoop recreatiewoning Uw recreatiewoning plaatsen Uw recreatiewoning plaatsen en verkopen via Vakantiehuiswinkel is: Eenvoudig Snel Geen kosten en zonder enige vorm van verplichting.

Nadere informatie

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Vanaf 28 januari 2008 zullen consumenten en bedrijven Europees kunnen gaan betalen. Op die datum komen banken in het hele eurogebied

Nadere informatie

Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014

Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014 Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014 1 Inhoudsopga ve 1 Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 2 Functionele beschrijving... 4 2.1 Pinterminals en bandbreedte... 4 2.1.1 Pinterminals...

Nadere informatie

Mei 2009. Op weg naar een cashloze supermarkt. Meer pinnen - rapportage van een workshop

Mei 2009. Op weg naar een cashloze supermarkt. Meer pinnen - rapportage van een workshop Mei 2009 Op weg naar een cashloze supermarkt Meer pinnen - rapportage van een workshop 1 Inhoud Aanleiding 5 Inleiding 7 Onderzoeksvraag 9 Conclusie 13 Nawoord 15 Bijlagen 17 2 3 Aanleiding De supermarktbranche

Nadere informatie

Pinnen bij uw vereniging, ook iets voor u?

Pinnen bij uw vereniging, ook iets voor u? Pinnen bij uw vereniging, ook iets voor u? René de Wit Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen Arnhem, 1 maart 2013 Agenda - Voorstellen - Betalen in Nederland - Consumenten en pinnen - Pinnen bij sportclubs

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht. Jaarplan 2015. (eerste versie op hoofdlijnen)

Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht. Jaarplan 2015. (eerste versie op hoofdlijnen) Promotie Ondernemers Binnenstad Dordrecht Jaarplan 2015 (eerste versie op hoofdlijnen) Versie 2.0 27 maart 2015 1. Inleiding De POBD is een vereniging die als doel heeft het winkel- en horecabezoek aan

Nadere informatie

CBL Protocol PINNEN, JA GRAAG. betaalpas. www.supermarkt.nl. centraal bureau levensmiddelenhandel

CBL Protocol PINNEN, JA GRAAG. betaalpas. www.supermarkt.nl. centraal bureau levensmiddelenhandel CBL Protocol PINNEN, JA GRAAG betaalpas centraal bureau levensmiddelenhandel www.supermarkt.nl 2 CBL PROTOCOL PINNEN, JA GRAAG 3 1.0 De voordelen van pinnen Er zijn verschillende redenen waarom het prettig

Nadere informatie

AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST

AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST SECONDANT #5 OKTOBER 2012 7 Nederland telde bijna 8000 geldautomaten in 2011 / foto: Inge van Mill. Schade en aanpak van skimmen sinds 2004 AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST Crimi-trends Pintransacties

Nadere informatie

Dienstbeschrijving Solcon Pin

Dienstbeschrijving Solcon Pin Dienstbeschrijving Solcon Pin Inleiding In deze dienstbeschrijving staat beschreven wat de dienst IP-Pin van Solcon. Deze dienstbeschrijving maakt deel uit van de overeenkomst tussen Solcon Internetdiensten

Nadere informatie

Vaste betaalterminal ipp350 Zeer complete betaalterminal en klaar voor de toekomst

Vaste betaalterminal ipp350 Zeer complete betaalterminal en klaar voor de toekomst Vaste betaalterminal ipp350 Zeer complete betaalterminal en klaar voor de toekomst Rekent af met gedoe! Over Paqar Paqar is de nieuwe naam voor betaalsystemen. Voor koop en huur. Van vaste betaalsystemen

Nadere informatie

TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN BETALEN

TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN BETALEN 2012 TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN BETALEN Jeanine Bouwmans Bochema B.V. Juli 2012 2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 3 2. De uitdagingen van toen (2009)... 4 3. Technische ontwikkelingen...

Nadere informatie

Stichting Franniez Jaarverslag 2014

Stichting Franniez Jaarverslag 2014 Stichting Franniez Jaarverslag 2014 Voorwoord Voor de Stichting Franniez, hierna te noemen Kinderfonds Franniez, was 2014 een vruchtbaar jaar. Het idee achter de stichting, een verzamelsysteem ontwikkelen

Nadere informatie

Inleiding. Waarom deze handleiding? Waarom een titel?

Inleiding. Waarom deze handleiding? Waarom een titel? Inleiding De Fairtrade Gemeente campagne groeit door het enthousiasme en de inzet van werkgroepen in heel Nederland. In de gemeenten die de titel Fairtrade Gemeente hebben of hiernaar streven, zijn werkgroepen

Nadere informatie

Store ISMP Smartphone Pin

Store ISMP Smartphone Pin Store ISMP Smartphone Pin StoreConnect is een totaalconcept voor alle IT & Communicatie diensten in uw winkel. Uw klant tevreden maken met het gemak van IP pinnen of gezellige sfeer doormiddel van muziek

Nadere informatie

MEER PINNENDE KLANTEN DOOR DE E-MODULE

MEER PINNENDE KLANTEN DOOR DE E-MODULE MEER PINNENDE KLANTEN DOOR DE E-MODULE Wilt u dat uw klanten vaker pinnen? Medewerkers kunnen klanten hiertoe op allerlei manieren verleiden. Wijs uw medewerkers op de e-module op www.pinnenzakelijk.nl/educatie.

Nadere informatie

Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten

Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten Juli 2007 Nr.2 Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen hipknip op uw PINbeta Chipknip op uw PINbetaalautomaat

Nadere informatie

NAAR EEN CONTANTLOZE DETAILHANDEL

NAAR EEN CONTANTLOZE DETAILHANDEL NAAR EEN CONTANTLOZE DETAILHANDEL NAAR EEN CONTANTLOZE DETAILHANDEL COLOFON Het rapport Naar een contantloze detailhandel is een uitgave van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) en Detailhandel Nederland.

Nadere informatie

Dienstverlening: vraag en antwoord

Dienstverlening: vraag en antwoord Dienstverlening: vraag en antwoord Informatie en ondersteuning door de Belastingdienst Vanaf het begin van 2004 communiceert de Belastingdienst met de markt over elektronisch aangeven. In eerste instantie

Nadere informatie

Speciale editie. Samen strijden tegen skimming Supermarktketens vragen om PIN Flinke besparing voor ondernemers. Dec. 2008 Nr.1

Speciale editie. Samen strijden tegen skimming Supermarktketens vragen om PIN Flinke besparing voor ondernemers. Dec. 2008 Nr.1 e PIN foutmeldingen Speciale editie Voor u ligt een speciale PINeditie van de Betaalwijzer, de nieuwsbrief over elektronisch betalen. Deze speciale editie wordt u eenmalig per post toegezonden. Voor meer

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1

Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1 Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1 Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 2 De Liemers, helemaal goed! De promotie van de Liemers richt zich op vier

Nadere informatie

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Super leuk dat jullie vereniging meedoet aan de Jeugd Sponsor Actie 2014! We zijn er van overtuigd dat de vernieuwde Jeugd Sponsor Actie een

Nadere informatie

DNB BCM Seminar 2013 Speech Frank Elderson Woensdag 27 november 2013

DNB BCM Seminar 2013 Speech Frank Elderson Woensdag 27 november 2013 DNB BCM Seminar 2013 Speech Frank Elderson Woensdag 27 november 2013 Vrijdag middag 5 april. Net lekker geluncht en dan: bericht van het sector crisismanagement secretariaat. Trouble in paradise!!! Er

Nadere informatie

Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards

Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards Tarifering van de verwerking van transacties met betaalpassen en creditcards De Interchange Fee Regulation is een wetgeving vanuit de EU (Verordening (EU) 2015/751), waar elke issuer en acquirer die gevestigd

Nadere informatie

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO

ICT-behoeften in het mkb. Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek van TNS-NIPO ICT-behoeften in het mkb Onderzoek TNS-NIPO Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 13 april 26 Contactpersoon: drs.

Nadere informatie

Betalingen accepteren via PaySquare. Uw betalingen in goede handen

Betalingen accepteren via PaySquare. Uw betalingen in goede handen Betalingen accepteren via PaySquare Uw betalingen in goede handen Veilig betalingsverkeer Maak het uw klanten gemakkelijk Betalingen met betaalkaarten zijn veilig, kostenbesparend en omzetverhogend. Wilt

Nadere informatie

Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007

Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007 Dec 2006 Nr.2 Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007 ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen vergang van strip

Nadere informatie

De veranderende markt

De veranderende markt De veranderende markt 1 De veranderende markt Vanaf 2000 is de detailhandel sterk veranderd door de opkomst van de computer. Als verkoper kun je de kennis over de geschiedenis en de toekomst van de detailhandel

Nadere informatie

E O Jaar u p ro d p e v e s d erslag 20 e r e b m et p a e le l v n an 1 0 het

E O Jaar u p ro d p e v e s d erslag 20 e r e b m et p a e le l v n an 1 0 het Jaarverslag 2010 Op de drempel van het Europese betalen Jaarverslag 2010 Op de drempel van het Europese betalen Inhoudsopgave 3 Profiel Currence 6 Organisatie en kerncijfers 2010 12 Bericht van de Raad

Nadere informatie

KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum

KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum Detailhandel in zwaar weer De marktomstandigheden voor de gevestigde detailhandel zijn er de afgelopen jaren niet beter op geworden. Tussen 2008 en 2012 is de totale

Nadere informatie

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Inhoudsopgave Debriefing 03 Onderzoek 03 Omgevingsanalyse 04 Concept: Opgewekt! 05 Business Model Canvas 11 Pitch-presentatie

Nadere informatie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie White Paper Content Marketing In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie Contentmarketing is hot. Dit komt omdat je hiermee

Nadere informatie

INHOUD. 1. Inleiding 3. 2. Campagnes & beleid 5. 3. Communicatie 7

INHOUD. 1. Inleiding 3. 2. Campagnes & beleid 5. 3. Communicatie 7 BELEIDSPLAN 2014 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Campagnes & beleid 5 3. Communicatie 7 2 1. Inleiding Het zijn bewogen tijden voor Bont voor Dieren. Eind 2012 is het nertsenfokverbod een feit geworden. Uniek

Nadere informatie

Stappenplan Veilig Ondernemen winkelgebieden in Zoetermeer

Stappenplan Veilig Ondernemen winkelgebieden in Zoetermeer Stappenplan Veilig Ondernemen winkelgebieden in Zoetermeer Inhoudsopgave 1 HET STAPPENPLAN VEILIG ONDERNEMEN WINKELGEBIEDEN IN ZOETERMEER...3 2 PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKING: BETROKKEN PARTIJEN...3 GEMEENTE...3

Nadere informatie

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Op 24 september werden de koopstromen 2015 van Oost- Nederland gepresenteerd door het onderzoeksbureau

Nadere informatie