DE FABRIEK ALS LANDSCHAPSELEMENT CASUS: LES COKERIES DU BRABANT TE GRIMBERGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE FABRIEK ALS LANDSCHAPSELEMENT CASUS: LES COKERIES DU BRABANT TE GRIMBERGEN"

Transcriptie

1 Florence Van Driel Vrije Universiteit Brussel Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte Studiegebied Kunstwetenschappen en archeologie Prof. dr. Dries Tys Proeve ingediend voor het behalen van de graad van Master in de Kunstwetenschappen en Archeologie Academiejaar DE FABRIEK ALS LANDSCHAPSELEMENT CASUS: LES COKERIES DU BRABANT TE GRIMBERGEN

2 VOORWOORD Les Cokeries du Brabant is een mooi voorbeeld van het laatste type moderne gasfabrieken. Ook haar omvang, haar geschiedenis, haar geografische ligging (niet bij de steenkoolmijn of staalindustrie, maar bij de afzetmarkt voor gas) maken haar bijzonder. Cokesfabrieken getuigen van een enorme inventiviteit bij de bouw en het fabricatieproces en van gevaarlijke werkomstandigheden. Van één grondstof, steenkool, haalt men gas, cokes en een hele reeks bijproducten, zelf grondstof voor verscheidene industrietakken. Cokesfabrieken vormen een centraal element, zelfs een katalysator, in een netwerk van verschillende nijverheden en diensten: eerst en vooral de mijnindustrie en ook de staalnijverheid, de chemische nijverheid, de gasdistributie, In de Vilvoordse kanaalzone waren er maar liefst drie van deze cokesfabrieken. Les Cokeries du Brabant, degene die eerst sloot, had als enige als hoofdfunctie de productie van gas. Tijdens haar carrière kwamen er verschillende installaties bij en begin jaren 1970 beschikte ze over een representatief staaltje van installaties. Dit allemaal maakt het zo interessant om deze fabriek te bespreken. Misschien nóg interessanter: Les Cokeries du Brabant richtte begin jaren 1930 huizen op voor haar werknemers. Zowel arbeiderswoningen als ploegbaas- en ingenieurswoningen zijn vertegenwoordigd. Terwijl de fabriek al iets minder dan vijfendertig jaar geleden gesloopt werd, bestaan al deze woningen anno 2008 nog. Maar hier net knelt het schoentje en dit heeft me overtuigd deze studie te schrijven: de verloedering van de wijk Verbrande Brug langs de oostzijde van het kanaal stijgt spectaculair. Een paar decennia geleden was dit een levendige wijk met een grote, dampende en indrukwekkende fabriek. Haar aanwezigheid bracht leven: mensen, winkels, cafés, bedrijvigheid. Met haar verdwenen ook de winkels, de cafés en het leven. Nu nog zijn er enkele sporen die naar het vorige leven van de wijk verwijzen: het stratenpatroon, de Gaston Devoswijk met haar arbeiderswoningen, de ploegbaaswoningen en ingenieurswoningen, de afgesneden Maalbeek, de jaren architectuur in de wijk, de straatnamen Cokeriestraat en Gaston Devoswijk.

3 De wijk wordt waarschijnlijk geen lang leven meer gegund. Paradoxaal genoeg door de komst van bedrijven. Huisvesting blijkt in de nabije omgeving van deze nieuwe bedrijven geen belangrijke factor meer te zijn. Met de gelegenheid van dit voorwoord wil ik een heleboel mensen bedanken: meneer Igné, voor zijn vele informatieve mails, zijn krantenknipsels, foto s en voor de verschillende contacten met verschillende voormalige personeelsleden en mensen met schatten. Meneer Bal, voormalig ingenieur onderhoud, die mij een grote hoeveelheid foto s en informatie heeft verschaft. Meneer Andries, voormalig technisch tekenaar, en meneer Alcide, voormalig hoofd exploitatie, voor hun uitgebreide uitleg. Meneer en mevrouw voor het redden van de plannen en ze me ter beschikking te stellen. Pater Ton van de abdij van Grimbergen, die er steeds voor zorgde dat het materiaal beschikbaar lag en voor zijn opzoekingswerk. Schepen Vertongen en meneer De Ridder, voor hun medewerking om een oproep naar getuigen te plaatsen op grimbergs.net. De op deze wijze gevonden getuige meneer Debeer, die meneer De Kinder erbij betrok, beide eigenaars van ingenieurswoningen. Meneer Calderon voor zijn tips. Meneer Van Win voor zijn socio-politieke informatie. Prof. dr. Scholliers en Tys voor het in goede banen brengen van deze studie. Annemie, een vriendin van mijn moeder, voor het kritisch nalezen. Tenslotte mijn moeder, Annelise, voor haar inzet. 2

4 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 1 INHOUDSOPGAVE 3 INLEIDING 6 1. Probleemstelling 6 2. Thematische, chronologische en geografische afbakening 7 3. Kritisch overzicht van de bronnen die het basismateriaal vormen van het onderzoek Geschreven bronnen 8 Openbare instellingen 8 Privé-instellingen 12 Pers Iconografische bronnen 14 Kaarten 14 Plannen 14 Foto s en prentkaarten 15 Film Sites, gebouwen, voorwerpen, Mondelinge bronnen Omschrijving van de methodologie Onderzoeksproblematiek Beperkingen Opmerking DE INDUSTRIËLE ONTWIKKELING IN DE KANAALZONE VAN VILVOORDE EN DE ONTSLUITINGSINFRASTRUCTUUR Industrialisatie in de Vlaams-Brabantse regio s Industriële ontwikkeling van Vilvoorde Opkomst van het socialisme in Vilvoorde, de Borgt en de Verbrande Brug Duchéfabrieken HISTORIEK VAN LES COKERIES DU BRABANT Drie cokesfabrieken in de Vilvoordse industriezone Geschiedenis: de Imperial Continental Gaz Association en Les Cokeries du Brabant Imperial Continental Gaz Association 30 3

5 2.2.2 Les Cokeries du Brabant als dochteronderneming van de Imperial Continental Gaz Association Oprichting van Les Cokeries du Brabant Sluiting van Les Cokeries du Brabant Korte bedrijfsgeschiedenis Ligging en bedrijfsterrein Bestuur Personeel HUISVESTING DOOR LES COKERIES DU BRABANT De Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen: een belangrijk keerpunt in het denken over volkshuisvesting Huisvesting ten gevolge van de vestiging van Les Cokeries du Brabant Arbeiderswoningen 57 Gaston Devoswijk Ploegbaaswoningen 60 Een huis op het bedrijfsterrein 60 Drie huizen langs de Eppegemsesteenweg 61 Vier huizen in de Gaston Devoswijk Ingenieurswoningen 62 Drie huizen langs de Kattenhuisstraat in Eppegem 62 Verbrande Brugsesteenweg Huisvesting door particulieren ACTIVITEIT EN MACHINEPARK VAN LES COKERIES DU BRABANT Algemeen De zwarte straat: van steenkool tot cokes De witte straat: bijproducten en gasproductie Bijproducten Gasproductie Energie Laboratorisch onderzoek Overige gebouwen ANALYSE 84 Kort overzicht van de ruimtelijke impact 84 Comparatieve analyse 84 Erf-goed of erf-slecht? 87 4

6 BESLUIT 94 LIJST VAN DE FIGUREN 96 Kaarten, plannen en luchtfoto s 96 Documenten 97 LIJST VAN DE BIJLAGEN 98 Foto s en prentkaarten 98 BRONNEN EN BIBLIOGRAFIE Gebruikte afkortingen Mondelinge bronnen en s Primaire bronnen Cartografische en iconografische bronnen Secundaire bronnen Kranten- en tijdschriftartikels Elektronische publicaties 108 FIGUREN 110 Kaarten, plannen en luchtfoto s 110 Documenten 138 5

7 INLEIDING 1. PROBLEEMSTELLING De aanvankelijke probleemstelling van dit onderzoek was nagaan hoe de bouw van de arbeidershuizen van de huidige Gaston Devoswijk, na de komst van Les Cokeries du Brabant, in z n werk ging; namelijk de besluitname, de uitbesteding aan derden, de organisatie, het gebruik van de ruimte, de indeling in de huizen zelf, de doelgroep, Wie de architect was en of hij ook andere fabriekswijken heeft gebouwd. Hoe de verdeling van de huizen gebeurde, hoeveel men moest betalen, hoe men er leefde, Hieromtrent bleek amper iets te vinden en hierdoor heb ik het opzet gewijzigd. Hoofdstuk drie is een poging om voor zover mogelijk deze huisvesting van Les Cokeries du Brabant te bespreken. Een tweede onderzoeksthema, gekoppeld aan het eerste, is het achterhalen van de impact van de fabriekswijk, maar vooral van de fabriek zelf, op het toenmalige landschap. Hoe werd de ruimte, ook het fabrieksterrein, benut? Waarom? Wat zijn de formatieprocessen? Wat was de impact op de toenmalige bewoners? Hoe werd er gereageerd op de komst van de fabriek? Hoofdstuk twee handelt over de algemene historiek van Les Cokeries du Brabant: de aankoop en ligging van de gronden, de receptie bij de bewoners, de inplanting in het landschap, Om de ruimtelijke organisatie en de impact op de bewoners na te gaan, is het nodig te bespreken wat het bedrijf deed, hoe het dat deed en waar. In hoofdstuk vier wordt het proces van steenkool naar cokes, gas en bijproducten besproken in relatie tot het machinepark. Een studie over een fabriek kan heel ruim worden opgevat. Verschillende deelaspecten kunnen aan bod komen: economie, politiek, milieu, verkeer, wetgeving, bedrijfsgeschiedenis, techniekgeschiedenis, architectuur, archeologie, erfgoed, landschap, organisatie van de gassector, Al deze aspecten bespreken is onbegonnen werk en zeker niet het doel van deze studie. Moeilijker echter, is ze van elkaar los te koppelen. Elk onderdeel wordt dus aangeraakt, voor zover het relevant is voor de rode 6

8 draad van deze masterpaper: de impact van Les Cokeries du Brabant op het toenmalige en het huidige landschap. Nog steeds heeft de fabriek, die reeds veertig jaar ontmanteld is, invloed op het landschap. Op een persmeeting van Waterwegen en Zeekanaal NV in februari 2008 werd meegedeeld dat een beschrijvend bodemonderzoek in hun opdracht wordt uitgevoerd voor de sanering van terreinen van Les Cokeries du Brabant. Dit in het teken van de reconversie van voormalige industriezones. Op dat moment was Waterwegen en Zeekanaal bezig met de sanering van de gronden van Forges de Clabecq in Vilvoorde, een andere cokesfabriek langs het kanaal, om ze te herontwikkelen en te ontsluiten en ze een nieuwe functie in de stad te geven. In het persbericht wordt niet meegedeeld wat er met de gronden van Les Cokeries du Brabant zal gebeuren. Dit leidt tot het delicate aspect erfgoed. Wat te doen met zulke sites die al voor een groot deel herbestemd zijn? Hier bezetten Total, DHL, Beamix en Coffral al een deel van de gronden. Is dit verdwenen en gecontamineerde fabrieksterrein erfgoed? En om terug te keren tot de aanvankelijke probleemstelling: hoe moet het verder met de huizen? De analyse in hoofdstuk vijf geeft een eerste aanzet THEMATISCHE, CHRONOLOGISCHE EN GEOGRAFISCHE AFBAKENING Zoals hierboven vermeld kan een veelvoud aan aspecten gelinkt worden aan dit onderwerp. Soms is het moeilijk om grenzen te stellen, omdat al deze systemen een weerslag hebben op het doen en laten van Les Cokeries du Brabant. Om me te beperken heb ik gepoogd de (industrieel-)archeologische relevantie in het achterhoofd te houden, met betrekking tot de ruimtelijke impact. Een chronologisch afbakening stellen was niet moeilijk: de periode waarin het bedrijf actief was, namelijk tussen 1927 en Een korte voor- en nageschiedenis van de site bleek onontbeerlijk voor de impact op het toenmalige landschap en de impact op het huidige landschap. Net als de chronologische afbakening is de geografische afbakening evident. Het terrein van Les Cokeries du Brabant wordt besproken, dus zowel het bedrijfsterrein als de huizen in haar bezit. Het bedrijfsterrein lag ten oosten van het kanaal, ten noorden van de Verbrande Brug en de Eppegemsesteenweg, ten zuiden van de Gerselarendries (maar 1 WATERWEGEN EN ZEEKANAAL NV, Persmeeting werkingsjaar 2008 afdeling Zeekanaal, 6 februari

9 grenst hier niet aan) en ten westen van Herlaarhof en de Gaston Devoswijk. Het ligt nog net op grondgebied Grimbergen, vlak tegen de grens met Vilvoorde en Eppegem (deelgemeente van Zemst). Ten oosten van dit terrein ligt de Gaston Devoswijk met vijftig arbeiderswoningen, vier ploegbaaswoningen en drie ingenieurswoningen (die al in Eppegem liggen). Een andere ingenieursvilla ligt ten westen van het kanaal, langs de Verbrande Brugsesteenweg. De drie later aangekochte ploegbaaswoningen liggen langs de Eppegemsesteenweg, ten zuiden van het bedrijfsterrein. Maar ook hier is een uitbreiding nodig naar het ruimer geheel: de provincie Vlaams- Brabant en de stad Vilvoorde komen ook aan bod om zaken te verduidelijken en in een breder kader te kunnen plaatsen. 3. KRITISCH OVERZICHT VAN DE BRONNEN DIE HET BASISMATERIAAL VORMEN VAN HET ONDERZOEK Als kapstok voor volgende bronnenbespreking heb ik de cursus Industriële archeologie en industrieel erfgoed van prof. dr. P. Scholliers gebruikt. De bronnen heb ik ingedeeld onder geschreven bronnen (volgens bronproducerende instelling, behalve het laatste punt archiefinstellingen), iconografische bronnen, sites, gebouwen en voorwerpen en mondelinge bronnen en geluid GESCHREVEN BRONNEN OPENBARE INSTELLINGEN Gemeente Normaal gezien bewaart het Gemeentearchief Grimbergen bouwaanvragen en vergunningen, maar deze met betrekking tot Les Cokeries du Brabant en haar huizen werden er niet gevonden. Wat ze er wel bewaren, bij de dienst Leefmilieu, zijn de commodo et incommodoonderzoeken voor de periode van 1962 tot en met De geschiedenis van de milieuvergunning start in 1791 met een Frans decreet omtrent de onderwerping van hinderlijke inrichtingen aan het politiereglement van plaatselijke besturen. Nadien volgt een reeks decreten, gekenmerkt door een continuïteit: de bevoegdheid van de gemeentelijke overheid wat onderzoek betreft voorafgaande aan de 2 P. SCHOLLIERS, op. cit., s.d. 8

10 oprichting van een hinderijk bedrijf. In Bronnen voor de studie van het hedendaagse België, 19 de -20 ste eeuw staat dat de gemeentelijke archieven de rijkste verzameling aan commodo et incommodo-onderzoeken zouden moeten bevatten, aangezien de gemeente een beslissende bevoegdheid voor de inrichtingen van de tweede klasse en een adviserende bevoegdheid voor de inrichtingen van de eerste klasse heeft (er zijn drie klassen, naargelang de graad van risico s en belasting op mens en milieu, klasse 1 wordt als hinderlijkst beschouwd). Het provinciale archief bevat de commodo et incommododossiers van de bedrijven van de eerste en tweede klasse waarvoor tegen een gemeentelijke beslissing beroep werd aangetekend. Aanvragen voor de installatievergunning van stoommachines en stoomketels worden ook door de provincies behandeld, maar het commodo et incommodo-onderzoek wordt door de gemeente uitgevoerd. 3 Les Cokeries du Brabant hoort bij de eerste bedrijfsklasse. In de bewaring van haar commodo et incommododossiers is er een chronologische logica merkbaar: in het Gemeentearchief Grimbergen vond ik onderzoeken van 1962 tot 1969 (jaar van overname door Sidmar), voor de voorgaande periode vond ik onderzoeken in het Archief van de Provincie Vlaams-Brabant. 4 Provincie De voorlopers van de commodo et incommodo-onderzoeken aanwezig in het Gemeentearchief Grimbergen, zijn te raadplegen in het Archief van de Provincie Vlaams- Brabant, Leefmilieu, ARAB, nr Het gaat om dossiers tussen 1927 en 1956, het behelst dus ook de dossiers van de oprichting van het bedrijf. In het Kadasterarchief van de provincie Vlaams-Brabant in Brussel worden kaarten en hun leggers alsook mutatieschetsen bewaard, zowel van de fabriek als van haar huizen. Verder verkreeg ik er huidige kadasterkaarten die een zicht geven van het verloop van de fabriekssite na de sluiting (in 1974 door Sidmar). 3 TECOMAS AIB-VINÇOTTE (eds.), Het Milieuvergunningsdecreet. Vlarem I & II, Vilvoorde 2004, p. 1; P. VAN DEN EECKHOUT, G. VANTHEMSCHE, Bronnen voor de studie van het hedendaagse België, 19 de -20 ste eeuw, Brussel 2005 (4 ed.), p , PA, dienst Leefmilieu, A.R.A.B, nr. 641,

11 De informatie verkregen in het Registratiekantoor van Grimbergen en Zemst in Humbeek geeft meer uitleg over de notarissen betrokken bij de aan- en verkoop van gronden door Les Cokeries du Brabant. Centrale gezag Het tweede deel van het Belgisch Staatsblad bestaat uit de bijlagen, waaronder de Bijzondere verzameling van de akten betreffende de handels- en landbouwvennootschappen. Dit neemt akten, uittreksels van akten, processen-verbaal en andere bescheiden op. Het Belgisch Staatsblad en haar bijlagen zijn onder andere te raadplegen in de Koninklijke Bibliotheek (de inventaris vóór 1945 is enkel te raadplegen op microfilm). De eerste vermelding van Les Cokeries du Brabant, namelijk de statuten, vond ik in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 1927, nummer ; de laatste vermelding, van 1973, in de bijlagen onder nummer , is een balans en winst- en verliesrekening van 31 december Onder Openbare Werken in het Algemeen Rijksarchief in Brussel vond ik niets omtrent het bedrijf of de Verbrande Brug. In enkele inventarissen van de Administratie van het Mijnwezen in hetzelfde archief zijn er wel sporen die naar Les Cokeries du Brabant leidden. In het tweede deel vond ik statistieken omtrent cokesfabrieken van de jaren 1954 tot en met In het derde deel staat er informatie over ondernemingen die stoommachines produceren, waaronder Babcock & Willocx, Bailly-Mathot en U.C.B. (Union Chimique Belge), fabrikanten die aan Les Cokeries du Brabant leveren, maar deze archieven verwijzen nergens naar Les Cokeries du Brabant. 6 Het Nationaal Instituut voor Statistiek (N.I.S.) heeft verscheidene handels- en nijverheidstellingen verricht. In de activiteitsperiode van Les Cokeries du Brabant werden tellingen verricht in 1930, 1937, 1947 en De resultaten van de handels- en nijverheidstelling van 1930 raakten door de economische crisis snel verouderd en werden niet gepubliceerd. Ze staan wel in het Algemeen Rijksarchief in Brussel en 5 P. VAN DEN EECKHOUT, G. VANTHEMSCHE, op. cit., p A.R.A., T262, nr ; Administration des mines: deuxième série dit «Nouveau fonds». Inventaire, Brussel 1989; Inventaire des archives de l administration des mines. Troisième série, Brussel 1995 (2de ed.); R. DEPOORTERE, L. VANDEWEYER, Inventaire de l administration des mines. Quatrième série ( ), Brussel 1995; R. DOEHAERD, L. KUMPS, Inventaire des archives de l administration des mines. Première série («ancien fonds»), Brussel 1995 (2 ed.). 10

12 leveren specifieke informatie over Les Cokeries du Brabant. De economische en sociale telling van 1937 is echter wel gepubliceerd en wordt door Art en Vanhaute als waardevol omschreven. In tegenstelling tot de telling van 1930 geeft deze publicatie geen informatie per onderneming, maar per industrietak. 7 Notariaat Met de naam van de notaris betrokken bij de oprichting van het bedrijf, verkregen in het registratiekantoor van het kadaster, kon ik verder zoeken in het notariaat, bewaard in het Rijksarchief van Anderlecht. In de protocollen van notaris Pierre Léon Octave De Doncker vond ik informatie over de oprichting van het bedrijf (ook gepubliceerd in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad van 1927, nummer ), de aankoop van twee terreinen in 1927 en 1929 die het gros van de bedrijfssite vormen en waarop op het laatst aangekochte terrein de arbeidershuizen komen, de aankoop van een ingenieursvilla in 1931 en een aankoop van een aanzienlijk deel van de bedrijfssite in Parastatalen Alvorens ik met zekerheid wist dat de huizen van Les Cokeries du Brabant door het bedrijf zelf werden opgericht, ben ik ten rade gegaan bij de Vlaamse Landmaatschappij (V.L.M.), de Vlaamse Maatschappij voor Sociale Woningen (V.M.S.W.), de Inter- Vilvoordse Maatschappij voor Huisvesting, Providentia (omdat deze maatschappij in de nieuwe Gaston Devoswijk heeft gebouwd) en Jaak Cauwenberghs, de voormalig zaakvoerder van de Samenwerkende Maatschappij voor Goedkope Woningen van Grimbergen (deze maatschappij was opdrachtgever voor de bouw van de nieuwe 7 A.R.A., T300, nr. 299, Nijverheidstelling, 1930; J. ART, E. VANHAUTE, Inleiding tot de lokale geschiedenis van de 19de en de 20ste eeuw, Gent 2003, p. 163; MINISTERIE VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN, CENTRALE DIENST VOOR DE STATISTIEK, Economische en sociale telling van 27 februari Telling van de handels- en nijverheidsinrichtingen. Provincie Brabant (voorloopige uitkomsten), s.l. 1937; MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN, CENTRALE DIENST VOOR DE STATISTIEK, Economische en sociale telling van 27 februari Boekdeel IV. De Nijverheidsinrichtingen (sociaal gedeelte), Brussel s.d.; P. VAN DEN EECKHOUT, G. VANTHEMSCHE, op. cit., p R.A., Protocollen van notarissen Brabant, Pierre Léon Octave De Doncker ( ),

13 Gaston Devoswijk). Nergens kon men mij meer gegevens verschaffen over de huisvesting van het besproken bedrijf. Archiefinstellingen Om verdere informatie terug te vinden over de huisvesting van Les Cokeries du Brabant heb ik contact opgenomen met diverse architectuurarchieven: Vlaams Architectuur Archief/Centrum voor Architectuurarchieven (VAI/CvAA), het Architectuurarchief provincie Antwerpen, het Sint-Lukasarchief, Archives d Architecture Moderne (A.A.M.) en Archives La Cambre. Zonder naam van een architect kon niet verder gezocht worden. Hiervoor, maar ook om meer informatie te winnen over de cokesfabriek, wendde ik mij tot de Orde van de Architecten, het Departement Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening (ASRO) van de KU Leuven, La Fonderie, Waterwegen en Zeekanaal NV, het Stadsarchief van Vilvoorde, Watersite Vilvoorde, het Archief en Museum van de Socialistische Arbeidersbeweging (AMSAB), de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie (VVIA), het Steunpunt Industrieel en Wetenschappelijk Erfgoed (SIWE), het Museum voor Oudere Technieken (MOT), de heemkundige kring Eigen Schoon (Grimbergen), de heemkundige kring Hendrik I (Vilvoorde) en de heemkundige kring De Semse (Zemst). Nergens kon men mij concrete informatie verschaffen, meestal kreeg ik wel nuttige pistes om verder te onderzoeken. PRIVÉ-INSTELLINGEN Ondernemingen Van Les Cokeries du Brabant zelf heb ik geen archief teruggevonden. Dit is niet te verwonderen: meneer Igné en meneer Haesaerts konden me melden dat, na de sluiting door Sidmar, het archief verspreid lag op de grond in de burelen. Het lag zo voor het rapen 9 Er zijn verschillende archiefgidsen en inventarissen met betrekking tot bedrijfsarchieven. Enkele werden geraadpleegd met als doel een bedrijfsarchief van ofwel Les Cokeries du Brabant, ofwel de I.C.G.A. te vinden, maar deze opzoekingen bleken vruchteloos. Les Cokeries du Brabant is een dochteronderneming van de Britse Imperial Contintental Gas Association (I.C.G.A.). In de Guildhall Library in Londen zijn er archieven 9 MENEER HAESAERTS, getuigenis, Elewijt februari 2008; MENEER IGNÉ, mail van 20 januari

14 met betrekking tot de I.C.G.A. De inventaris, geraadpleegd op het internet, geeft behalve foto s geen andere archieven met betrekking tot Les Cokeries du Brabant. 10 Door contact op te nemen met verscheidene bedrijfshistorici, hebben enkele pistes me geleid naar onder andere het archief van Distrigaz in het Algemeen Rijksarchief in Brussel. In documenten is correspondentie terug te vinden met Les Cokeries du Brabant. Distrigaz wordt in 1929 opgericht, aanvankelijk om het gas van Les Cokeries du Brabant naar de verdelers te vervoeren. Op het bedrijfsterrein van de cokesfabriek heeft ze onder andere een gascompressiestation staan. Haar archief is terug te vinden onder Tractionel, op haar beurt een onderdeel van Electrobel. 11 De personeelsbladen Codubra, uitgegeven door Les Cokeries du Brabant van 1956 tot 1964 en gebundeld door de schoonzoon van een voormalig personeelslid, geven informatie over de werking van het bedrijf. 12 Werkgeversorganisatie Na mails naar en navraag bij VoKa - Kamer van Koophandel Halle-Vilvoorde omtrent informatie over Les Cokeries du Brabant, verzekerde men mij dat ze noch informatie over niet meer bestaande bedrijven, noch een archief hebben. Recueil Financier 10 CORPORATION OF LONDON S LIBRARIES, Online Public Access Catalogue (online), s.d. (14 februari 2008); H. COPPEJANS- DESMEDT, Gids van de bedrijfsarchieven bewaard in de openbare depots van België, Brussel 1975; H. COPPEJANS-DESMEDT, CH. LUYCKX, D. VAN OVERSTRAETEN, R. WELLENS, Bedrijfsarchieven toegankelijk voor het publiek in België. Supplement op de Gids van de bedrijfsarchieven bewaard in de openbare depots van België, Brussel 1998; M. JACQUEMIN, C. SIX, CH. VANCOPPENOLLE, Guides des Archives d Associations professionnelles et d Entreprises en region bruxelloise (vol. I), Brussel 2001; C. SIX, CH. VANCOPPENOLLE, Guides des Archives d Associations professionnelles et d Entreprises en region bruxelloise (vol. II), Brussel A.R.A., Tractionel, , , , , , , , , ; R. BRION, J.-L. MOREAU, Inventaire des archives du groupe Electrobel alias Compagnie Générale d Entreprises Electriques et Industrielles ( ), s.l.n.d. 12 F. DE MESMAEKER (samensteller), Les Cokeries du Brabant , Eppegem

15 Deze publicatie geeft nauwkeurige informatie over naamloze verenigingen, gaande van gegevens over de historiek, het beginkapitaal, de bestuurssamenstelling, jaarverslagen en de jaarbalans. 13 PERS Voor dit onderwerp is het vaktijdschrift, Bulletin de l association des gaziers belges, na 1939 Revue générale du gaz bruikbaar. Dit behandelt de hele waaier bedrijvigheden die met gas te maken hebben, gaande van de productie, het vervoer, de distributie, tot de toestand in het buitenland en de aanwezigheid op wereldtentoonstellingen. Dit tijdschrift is volledig te raadplegen in de Koninklijke Bibliotheek. 3.2 ICONOGRAFISCHE BRONNEN KAARTEN Om een zicht te hebben op wat er zich vóór de komst van Les Cokeries du Brabant bevond, hanteerde ik twee kaarten uit vroegere periodes, namelijk de kabinetskaarten van de Oostenrijkse Nederlanden door graaf Ferraris, uit en de kadastrale kaart van P. C. Popp, ongedateerd, maar de uiterste data zijn 1842 en Op beide kaarten zijn het verdwenen kasteel en de verdwenen woningen te zien. De inplanting van het bedrijf wordt verduidelijkt door eigentijdse topografische kaarten. 14 PLANNEN Plannen van het bedrijf vond ik op verschillende locaties. De opmerkelijkste plannen, die dateren uit de beginperiode van het bedrijf (de oudste is van 1929 de jongste van 1949) bekwam ik van meneer Haesaerts, die ik op het spoor kwam dankzij meneer Igné. Het betreft een basisplan, waarop in latere periodes aanpassingen werden ingevoerd. Verder zijn er plannen in de commodo et incommododossiers gevonden in het Gemeentearchief Grimbergen, dienst Leefmilieu en het Archief van de Provincie Vlaams-Brabant en in een bouwaanvraag gevonden in het Gemeentearchief Grimbergen, dienst Ruimtelijke Ordening. Verder zijn er plannen en mutatieschetsen en kadasterkaarten (met leggers) in het Kadasterarchief van de provincie Vlaams-Brabant in Brussel. 13 P. SCHOLLIERS, op. cit., p J. ART, E. VANHAUTE, op. cit., p

16 FOTO S EN PRENTKAARTEN Op 31 augustus 1931 stuurt Distrigaz een brief naar Les Cokeries du Brabant. In dat jaar wordt het gascompressiestation van Distrigaz gebouwd op het terrein van de cokesfabriek. Ze vragen of ze op 8 september ingenieurs, vergezeld door een fotograaf, naar het terrein mogen sturen om foto s te maken van hun station in aanbouw. Ik vond noch respons, noch de foto s in het archief in kwestie. Jammer, maar op vele andere plaatsen werden wél foto s gevonden. De privécollectie van Leopold Van Seghbroeck, geschonken aan het Abdijarchief Grimbergen, bevat een hoeveelheid aan prentkaarten en foto s uit de gemeente Grimbergen en omstreken, geklasseerd volgens locatie. Onder Verbrande Brug bevinden zich verschillende prentkaarten en foto s die Les Cokeries du Brabant afbeelden. Ook op het internet vond ik verscheidene prentkaarten van de fabriek. 15 In het archief van de I.C.G.A. in de Guildhall Library bevinden er zich een dertiental foto s van de cokesfabriek. Maar de aanzienlijkste hoeveelheid (bedrijfs- )foto s bekwam ik uit de privécollectie van meneer Bal. Quasi alle foto s zijn gedateerd en meneer Bal kon informatie verschaffen over wat op de foto s te zien is. Een foto die in algemene omgang is, daar die aan het personeel geschonken werd, is een ongedateerde luchtfoto met zicht op het bedrijf en haar inplanting in het omliggende landschap. Ik raadpleegde ook het op internet ontsloten gedeelte van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK), maar dit bleek vruchteloos. 16 FILM Op 9 juni 1959 werd een nieuwe cokesovenbatterij ingehuldigd. Volgens het personeelsblad Codubra was er een cameraman van de nationale televisie aanwezig om een korte documentaire film te maken. Om dit terug te vinden heb ik contact opgenomen met het beeldarchief van de VRT, maar negatieve respons volgde: deze beelden zijn mogelijk nog gerestaureerd, waardoor ze niet raadpleegbaar zijn Onder andere Delcampe België (online), s.d. postales.delcampe.be/page/list/language,d,cat,8769,var,postkaarten-europa-belgie-vlaams-brabant- Grimbergen.html (10 oktober 2007). 16 A.R.A., Tractionel , Archief Distrigaz, Station de compression Pont-Brûlé, Les Cokeries du Brabant; KONINKLIJK INSTITUUT VOOR HET KUNSTPATRIMONIUM, Fototheek online (online), (10 oktober 2007). 17 Codubra. Nieuwsblad 19 (1959), p. 5. (hierna vermeld als Codubra). 15

17 In april en mei 1975, een jaar na de sluiting van Sidmar, zes jaar na de sluiting van Les Cokeries du Brabant, wordt de fictiefilm Verbrande Brug op locatie gedraaid. De regisseur is Guido Henderickx. De film werd heruitgegeven op dvd, met een documentaire over de film als extra. Aangezien de film heel realistisch is, kan die informatie geven over het leven aan de Verbrande Brug, of toch hoe Guido Henderickx die percipieert. Maar het is vooral de documentaire door Erik Martens over de film die de percepties over de Verbrande Brug van Erik Martens zelf, van de regisseur, van de scenarist Marcel Van Maele en van filmjournalist Patrick Duynslaegher weergeeft SITES, GEBOUWEN, VOORWERPEN, Van deze hele site blijven alle huizen nog over, behalve een ploegbaaswoning op het bedrijfsterrein zelf. Van de fabriek haast niets: enkel een toegangsgebouw met prikklok en verpleegzaal (bijlage VII voor huidige situatie) langs de Eppegemsesteenweg. Waterwegen en Zeekanaal heeft een aanvraag ingediend om dit gebouw en één van de ploegbaaswoningen te mogen slopen. Voorwerpen van Les Cokeries du Brabant zijn er niet meer. Volgens verscheidene mondelinge bronnen werden machines als schroot overgenomen. Behalve sites, gebouwen en voorwerpen zijn er nog andere relicten, zoals wegen, straatnamen (Cokeriestraat en Gaston Devoswijk) en perceelsgrenzen. 3.4 MONDELINGE BRONNEN Ik had gehoopt meer te weten te komen over de huisvesting van Les Cokeries du Brabant door getuigenissen van voormalige werknemers en huidige bewoners. Dankzij een oproep op Grimbergs.net 19 met de hulp van meneer Igné, meneer De Ridder en schepen Vertongen naar eigenaars of bewoners van de huizen door de cokesfabriek gebouwd, ben ik in contact gekomen met Daniel Debeer, één van de eigenaars van een ingenieurswoning in de Kattenhuisstraat. Ook in een lokaal café werd een oproep gedaan, met de hulp van medestudente Karmen Middernacht. De auteur van Bedrijven en werkgelegenheid gedurende de XXste eeuw in Vilvoorde , meneer Calderon, heeft me nuttige tips kunnen geven met mogelijke zoekpistes. 18 G. HENDERICKX, Verbrande Brug, 1975 (film), heruitgegeven in de reeks Kroniek van de Vlaamse film door het Koninklijk Belgisch Filmarchief, s.d. 19 Deze oproep is terug te vinden op 16

18 Naast verschillende interessante sporen ben ik dankzij meneer Igné in contact gekomen met drie voormalig bedienden. Op 7 februari 2008 deed meneer Bal zijn getuigenis. Meneer Bal was tussen 1958 en 1969 actief bij Les Cokeries du Brabant, eerst als adjunct-ingenieur onderhoud, nadien als ingenieur onderhoud. De dag nadien bezocht ik meneer Andries, technisch tekenaar bij Les Cokeries du Brabant van 1957 tot Op 11 februari had ik een afspraak met meneer Alcide, werkzaam van 1960 tot 1969, eerst als hoofd van de controledienst, nadien als hoofd van de exploitatie. Alle drie behoorden ze tot de jongste generatie werknemers van de cokesfabriek en het gros van de door hen verstrekte informatie geldt voor het laatste decennium van de onderneming. 4. OMSCHRIJVING VAN DE METHODOLOGIE Zoals blijkt uit vorig hoofdstuk, is er een veelheid aan te raadplegen bronnen. Het gros van mijn tijd ging naar het terugvinden ervan in archieven, instellingen, bibliotheken, bij mensen thuis, alsook naar de ordening van deze heel uiteenlopende bronnen en koppeling aan elkaar. Pas nadien kon ik deze bronnen gaan interpreteren. 4.1 ONDERZOEKSPROBLEMATIEK Zoals hoger aangegeven liet de fabriek eind jaren 1920, begin jaren 1930 een grote woonwijk aanleggen, bestaande uit vijftig arbeiderswoningen, vier ploegbaaswoningen en drie ingenieurswoningen. Verder kocht ze een reeds bestaande villa die ook dienst deed als ingenieursvilla. Een tiental jaar later kocht ze drie ploegbaaswoningen, die ook eind jaren 1920, begin jaren 1930 door een naburige fabriek werden gebouwd. Ik had graag nagegaan wie de opdracht kreeg om deze huizen te bouwen, de huizen had ik graag vergeleken met huizen gebouwd met steun van verenigingen onder de koepel van de Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen, ik was graag te weten gekomen welk huisvestingsbeleid de fabriek voerde, Ondanks de heel recente periode waarin deze fabriek bestond en ondanks mijn vele opzoekingswerk, vond ik amper informatie: noch de naam van een architect, noch plannen, noch een exacte bouwdatum, noch informatie over het huisvestingsbeleid, Ik heb de plannen van deze studie dan gewijzigd. Doordat m n nieuwsgierigheid naar de omvang van de fabriek gewekt was, ben me gaan toespitsen op het groter geheel van de bezittingen van Les Cokeries du Brabant: nog steeds hun huizen, maar ook hun bedrijfsterrein met machinepark. Het uitgangspunt werd de al dan niet functionele ruimtelijke organisatie van Les Cokeries du Brabant en de impact op het toenmalige en huidige landschap. 17

19 Gekoppeld aan deze nieuwe wending in het onderzoek rees een andere problematiek. Een fabriek staat niet stil, er zijn constant aanpassingen. Gedurende het veertigjarig bestaan van Les Cokeries du Brabant werd er gemoderniseerd, machines werden toegevoegd, afgebroken, verkocht, raakten in onbruik, De gegevens verkregen uit getuigenissen, het personeelsblad Codubra, boeken, zijn dus gebonden aan één periode van de geschiedenis van Les Cokeries du Brabant. In deze bronnen worden niet altijd data vermeld en het is niet altijd duidelijk van en tot wanneer iets in gebruik was. In deze studie heb ik wel gepoogd aan te geven wanneer machines gebouwd en gebruikt werden en in onbruik raakten, maar dit was niet altijd voor alle machines mogelijk. Verder kan de interpretatie van sommige bronnen problemen opleveren. De personeelsbladen bijvoorbeeld, werden geschreven door kaderleden. Hierin wordt aangetoond dat de directie het beste voorheeft met de fabrieksarbeiders: ze krijgen allerlei voordelen en hun veiligheid wordt hoog in het vaandel gedragen. Uiteraard dienen zulke stellingen met een dikke korrel zout genomen worden. Wat primeert is de productie- en winstmaximalisatie. Maar de voordelen die gegeven worden zijn er ook en het is niet altijd gemakkelijk om deze op een objectieve wijze te benaderen. 4.2 BEPERKINGEN Zoals in de probleemstelling en de thematische afbakening reeds werd aangehaald, zijn er verscheidene aspecten die in zulke studie komen opduiken. De hoofdlijn die gevolgd wordt, is de ruimtelijke organisatie impact op het landschap. Andere aspecten komen aan bod, voor zover nodig om de rode draad te volgen. De overige aspecten kunnen elk in relatie met Les Cokeries du Brabant een onderzoeksobject op zich vormen, maar dit valt buiten het doel van deze paper. Hier wordt dus niet gepoogd een politieke, economische of sociale casestudy te schrijven, noch een bedrijfshistoriek, een architectuurstudie, een milieustudie of een techniekstudie. De invulling van het landschap blijft het centrale aspect. 4.3 OPMERKING De wijk Verbrande Brug ligt in de gemeente Grimbergen, maar haar economische ontwikkeling gaat gepaard met de ontwikkeling van de kanaalzone in Vilvoorde. Om 18

20 deze reden wordt de industriële ontwikkeling van Vilvoorde in dit werk besproken en slechts in mindere mate die van Grimbergen. Om het de lezer te vergemakkelijken, zijn de plannen, kaarten en luchtfoto s in één onderhoofdstuk opgenomen. In een volgend onderhoofdstuk volgen de documenten. Deze figuren worden voorgesteld in de volgorde waarin ze in deze studie voorkomen. In de bijlage zijn foto s en prentkaarten te vinden, die thematisch gerangschikt zijn. 19

Een nieuw boek van Ter Palen!

Een nieuw boek van Ter Palen! Een nieuw boek van Ter Palen! In bedrijf : Ter Palen beschrijft industrieel verleden Het is al een tijdje geleden, maar we hebben voor u weer een publicatie klaar: In bedrijf. Onze ondervoorzitter dompelde

Nadere informatie

Stortingslijst van het archief van de Belgische Bank van de Arbeid (BBA) (1913-1943) (D/1986/005) Martijn Vandenbroucke

Stortingslijst van het archief van de Belgische Bank van de Arbeid (BBA) (1913-1943) (D/1986/005) Martijn Vandenbroucke 089 Stortingslijst van het archief van de Belgische Bank van de Arbeid (BBA) (1913-1943) (D/1986/005) Martijn Vandenbroucke Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2012 INLEIDING De Belgische Bank van

Nadere informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie AEDIFICA Naamloze vennootschap Openbare gereglementeerde vastgoedvennootschap naar Belgisch recht Maatschappelijke zetel: Louizalaan 331-333, 1050 Brussel Ondernemingsnummer: 0877.248.501 (RPR Brussel)

Nadere informatie

Notaris Ines van Opstal

Notaris Ines van Opstal SW/BUR/SV Alle briefwisseling te richten aan Stad Antwerpen - / Stedenbouwkundige vergunningen, Jan Van Rijswijcklaan 162, 2020 Antwerpen Notaris Ines van Opstal Louisalei 60 2660 HOBOKEN uw bericht van

Nadere informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie

PERSBERICHT Gereglementeerde informatie AEDIFICA Naamloze vennootschap Openbare gereglementeerde vastgoedvennootschap naar Belgisch recht Maatschappelijke zetel: Louizalaan 331-333, 1050 Brussel Ondernemingsnummer: 0877.248.501 (RPR Brussel)

Nadere informatie

Notaris Hans Van Overloop

Notaris Hans Van Overloop Nieuwe contactgegevens vanaf 10 maart 2010 Stedenbouwkundige vergunningen Loketadres op afspraak Postadres Grote Markt 1 2000 Antwerpen Tel 03 338 67 45 notaria@stad.antwerpen.be SW/V/SV Alle briefwisseling

Nadere informatie

Ecobel. Een reis doorheen de evolutie van de consumptie en de productie in België

Ecobel. Een reis doorheen de evolutie van de consumptie en de productie in België Ecobel Een reis doorheen de evolutie van de consumptie en de productie in België BELvue museum Paleizenplein 7 1000 Brussel t: +32 (0)2 500 45 54 info@belvue.be www.belvue.be Het BELvue is een project

Nadere informatie

De jaarlijkse statistieken van de hoven en de rechtbanken

De jaarlijkse statistieken van de hoven en de rechtbanken Wegwijs in justitie In de hoofdrol bij justitie De instellingen Meer informatie Justitie in de praktijk De jaarlijkse statistieken van de hoven en de rechtbanken [ Gegevens 2003 ] Notariaat Met dank aan

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

5. Octrooi Maria-Theresia betreffende de aanleg van de Diestse steenweg, handgeschreven, 26 maart 1778 C 3449 Afmetingen: Verzekeringswaarde:

5. Octrooi Maria-Theresia betreffende de aanleg van de Diestse steenweg, handgeschreven, 26 maart 1778 C 3449 Afmetingen: Verzekeringswaarde: Lijst van de stukken ontleend bij het Stadsarchief Leuven 1. Plan aanleg vaart C 7096 46,1 x 85 2. Tekening vaartkom C 7096 38 x 56 x 3 3. Naerder reglement voor de casseyde van Brussel naer Loven, 1713

Nadere informatie

Gelet op het decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning (Milieuvergunningsdecreet), zoals gewijzigd bij latere decreten;

Gelet op het decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning (Milieuvergunningsdecreet), zoals gewijzigd bij latere decreten; MLVER/0100000137/MV/lydr. OVER DE MEDEDELING VAN VERANDERING VAN DE N.V. BASF ANTWERPEN MET BETREKKING TOT EEN CHEMISCH BEDRIJF (POLYETHEROLENFABRIEK-BLOKVELD F 300), GELEGEN TE 2040 ANTWERPEN, HAVEN 725,

Nadere informatie

Inventaris van de Dienstreglementen van Nederlandse en Internationale Spoorwegmaatschappijen, 19e-20e eeuw

Inventaris van de Dienstreglementen van Nederlandse en Internationale Spoorwegmaatschappijen, 19e-20e eeuw Nummer archiefinventaris: 2.19.042.88 Inventaris van de Dienstreglementen van Nederlandse en Internationale Spoorwegmaatschappijen, 19e-20e eeuw Auteur: A.D. de Pater Nationaal Archief, Den Haag 1994 Copyright:

Nadere informatie

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij West-Vlaanderen Koning Leopold III-laan 66, 8200 Brugge T 050 40 31 66 F 050 71 94 06 E info@pomwvl.be KBO nummer: 0881.702.779 _ www.pomwvl.be TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN

Nadere informatie

HEURISTIEK TOERISME VLAANDEREN. cursus. module voorbereidingsproces (40 u.) component Informatieverwerving en verwerking (12 u.

HEURISTIEK TOERISME VLAANDEREN. cursus. module voorbereidingsproces (40 u.) component Informatieverwerving en verwerking (12 u. TOERISME VLAANDEREN cursus HEURISTIEK module voorbereidingsproces (40 u.) component Informatieverwerving en verwerking (12 u.) Jos van Dooren Jos van Dooren Pagina 1 BRONNENSTUDIE VOOR GIDSEN EN REISLEIDERS

Nadere informatie

Leerlijn erfgoededucatie Hengelo. Lesbladen groep 8

Leerlijn erfgoededucatie Hengelo. Lesbladen groep 8 Leerlijn erfgoededucatie Hengelo Lesbladen groep 8 Industrieel erfgoed en herbestemming in Hengelo Naam: School: Groep: Les 1: Fabrieken van vroeger 1. Oude foto s en wist jedat? De volgende foto s zijn

Nadere informatie

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN WERKBLAD Tijdlaag tot 1000 Thema: verdwenen rivieren en de Limes 1. Ligt landgoed De Haar binnen het projectgebied? o ja o nee 2. Wat is zavel? 3. Zet de woorden zand, zavel

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Projectsubsidies cultureel erfgoed

Projectsubsidies cultureel erfgoed Projectsubsidies cultureel tweede ronde 2014 Aanvrager Titel Korte omschrijving Universiteit Antwerpen Studiecollecties: een uitdagende context binnen universiteiten en musea Dit project wil een denkkader

Nadere informatie

PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN

PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN PROVINCIE ANTWERPEN STAD HERENTALS GEMEENTE GROBBENDONK RUIMTELIJK UITVOERINGSPLAN HAZENPAD VERZOEK TOT RAADPLEGING BIJLAGE BUNDELING ADVIEZEN bvba Advies Ruimtelijke Kwaliteit (bvba ARK) Augustijnenlaan

Nadere informatie

Koningsstraat 20. Brussel

Koningsstraat 20. Brussel Koningsstraat 20 Brussel De Koningsstraat nr. 20 is gelegen in de nabijheid van het Koninklijk Paleis en het Parlement in Brussel. Hier zijn de Directie en enkele afdelingen van de bank gevestigd en op

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

In dit hoofdstuk gaan wij op zoek naar de verschillende vergunningen die nodig zijn voor de opstart van een kapsalon.

In dit hoofdstuk gaan wij op zoek naar de verschillende vergunningen die nodig zijn voor de opstart van een kapsalon. 12. Vergunningen. In dit hoofdstuk gaan wij op zoek naar de verschillende vergunningen die nodig zijn voor de opstart van een kapsalon. Er zijn 3 type vergunningen : 1. Stedebouwkundige vergunning (bouwvergunning)

Nadere informatie

INLEIDING. Later volgden er nog twee vrij uitgebreide losbladige aanvullingen op het werk van René De Roo. Zo verscheen er in 1974 één op de losse

INLEIDING. Later volgden er nog twee vrij uitgebreide losbladige aanvullingen op het werk van René De Roo. Zo verscheen er in 1974 één op de losse INLEIDING Het Stadsarchief Mechelen beschikt over een rijk bestand notariaatsarchief 1. Een groot deel daarvan kwam er terecht dankzij een akkoord van 20 februari 1917 tussen de staat en het stadsbestuur.

Nadere informatie

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Voorwoord en Inleiding Dr. Ir. H. Koopmans VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Hoogewerff-Fonds UITGEVERIJ WALTMAN DELFT - 1967

Nadere informatie

Streefbeeldstudie kanaal naar Charleroi en kanaalomgeving op het grondgebied van de stad Halle. Versie 03.02.2012

Streefbeeldstudie kanaal naar Charleroi en kanaalomgeving op het grondgebied van de stad Halle. Versie 03.02.2012 Streefbeeldstudie kanaal naar Charleroi en kanaalomgeving op het grondgebied van de stad Halle Versie 03.02.2012 Inhoud Situering ABC-as / kanaal naar Charleroi / studiegebied streefbeeld Historiek kanaal

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Nieuwsbrief Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Recente wijzigingen in de erfgoedwetgeving Datum 2 december 2011 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan onderworpen

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Aanvraag van een planologisch attest

Aanvraag van een planologisch attest Bijlage I Model I Aanvraag van een planologisch attest AFDELINGSCODE- (Vul hier het adres in van de gedelegeerd planologisch ambtenaar) In te vullen door de behandelende afdeling ontvangstdatum Bezorg

Nadere informatie

Verslag van onze daguitstap naar Bergen Culturele Hoofdstad van europa 2015 23 april 2015. Onze gids was : de heer Jos Monsieur

Verslag van onze daguitstap naar Bergen Culturele Hoofdstad van europa 2015 23 april 2015. Onze gids was : de heer Jos Monsieur Verslag van onze daguitstap naar Bergen Culturele Hoofdstad van europa 2015 23 april 2015 Onze gids was : de heer Jos Monsieur De veertig deelnemers werden door Bob verwelkomt waaronder een nieuw lid Michel

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

40 jaar Ring Shopping Kortrijk Noord

40 jaar Ring Shopping Kortrijk Noord 40 jaar Ring Shopping Kortrijk Noord Het geheugen van de regio In oktober 1973 zwaaiden de deuren van het Ring Shopping Kortrijk Noord open. Een bijzonder tijdstip eigenlijk want heel de regio was toen

Nadere informatie

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20 Burgers en Stoommachines Tot 1:20 Wat gaan we leren? 1. Welke gevolgen de technische uitvindingen hadden. 2. Wat er in de grondwet van 1848 stond. 3. Welke groepen minder rechten hadden dan andere groepen.

Nadere informatie

Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde ([ ]-[ ]) Inventaris van het archief (1888-1958)

Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde ([ ]-[ ]) Inventaris van het archief (1888-1958) Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde ([ ]-[ ]) Inventaris van het archief (1888-1958) Opvragen en citeren: Liberaal Archief, Archief van de Pedagogische Bibliotheek van Vilvoorde, gevolgd door het inventarisnummer.

Nadere informatie

Gelet op het decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning (Milieuvergunningsdecreet), zoals gewijzigd bij latere decreten;

Gelet op het decreet van 28 juni 1985 betreffende de milieuvergunning (Milieuvergunningsdecreet), zoals gewijzigd bij latere decreten; MLVER/0300000006/gvda - ak OVER DE MEDEDELING VAN VERANDERING VAN DE N.V. BP CHEMBEL MET BETREKKING TOT EEN CHEMISCH BEDRIJF, GELEGEN TE 2440 GEEL, AMOCOLAAN 2. De bestendige deputatie van de provincieraad

Nadere informatie

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970 pagina 1 van 5 Halte Bergentheim Gewijzigd: e:10-07-2010 Inhoud: Gegevens halte Exploitatie Gebouwen Emplacement Spoorweghaven Personeel Gegevens plaats Links: Fabrieksaansluitingen: Turfstrooiselfabriek

Nadere informatie

Levensstandaard Fiscale statistiek van de inkomens

Levensstandaard Fiscale statistiek van de inkomens Levensstandaard Fiscale statistiek van de inkomens De Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie biedt onpartijdige statistische informatie. De informatie wordt conform de wet verspreid, meer

Nadere informatie

Herontwikkeling van verlaten industrieterreinen en beheer van potentieel verontreinigde terreinen in Wallonië. Geschiedenis en Actualiteit

Herontwikkeling van verlaten industrieterreinen en beheer van potentieel verontreinigde terreinen in Wallonië. Geschiedenis en Actualiteit Herontwikkeling van verlaten industrieterreinen en beheer van potentieel verontreinigde terreinen in Wallonië Geschiedenis en Actualiteit Arnaud Péters, Doctor in de Geschiedenis Olivier Defêchereux, Senior

Nadere informatie

MLVER/9800000164/PAG/sdv

MLVER/9800000164/PAG/sdv MLVER/9800000164/PAG/sdv HOUDENDE GEDEELTELIJKE AKTENEMING VAN EEN MELDING VAN N.V. EEG SLACHTHUIS VOOR HET VERANDEREN VAN EEN INRICHTING, GELEGEN TE 2800 MECHELEN, SLACHTHUISLAAN 1. De bestendige deputatie

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Archeo-rapport 60 De archeologische begeleiding aan de pastorie van Wezemaal

Archeo-rapport 60 De archeologische begeleiding aan de pastorie van Wezemaal Archeo-rapport 60 De archeologische begeleiding aan de pastorie van Wezemaal Kessel-Lo, 2011 Studiebureau Archeologie bvba Archeo-rapport 60 De archeologische begeleiding aan de pastorie van Wezemaal Kessel-Lo,

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Handelsdokbrug. Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan. Informatievergadering Donderdag 2 februari 2012, om 20 uur

Handelsdokbrug. Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan. Informatievergadering Donderdag 2 februari 2012, om 20 uur Nero Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan Handelsdokbrug Informatievergadering Donderdag 2 februari 2012, om 20 uur De Centrale, Kraankindersstraat 2, 9000 Gent Openbaar onderzoek van 9 januari tot 8

Nadere informatie

leeswijzer bij de kenningsgevingsnota Plan-MER ontsluiting Haspengouw - E40

leeswijzer bij de kenningsgevingsnota Plan-MER ontsluiting Haspengouw - E40 leeswijzer bij de kenningsgevingsnota Plan-MER ontsluiting Haspengouw - E40 WelkoM Hallo, Deze leeswijzer begeleidt u doorheen de kennisgevingsnota van het milieueffectenrapport voor de ontsluiting Haspengouw

Nadere informatie

Gemeente OOSTDUINKERKE Parochiekerk Sint-Niklaas

Gemeente OOSTDUINKERKE Parochiekerk Sint-Niklaas VLAAMSE OVERHEID inventarisatie van het onroerend erfgoed : ORGELS Provincie West-Vlaanderen Administratieve entiteit KOKSIJDE Gemeente OOSTDUINKERKE Parochiekerk Sint-Niklaas Arrondissement Veurne KERK

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Vakantiekolonies. Nieuwpoort [gemeente in arrondissement Veurne - BE]: Hoekhuis: Albert I Laan 126 en Zeedijk 10

Vakantiekolonies. Nieuwpoort [gemeente in arrondissement Veurne - BE]: Hoekhuis: Albert I Laan 126 en Zeedijk 10 Kindervreugde Andere namen Barkentijn (1986) Adres Nieuwpoort [gemeente in arrondissement Veurne - BE]: Hoekhuis: Albert I Laan 126 en Zeedijk 10 Architect David L. (1923) Vakantiekolonies Bestaansperiode

Nadere informatie

STADSARCHIEF S-HERTOGENBOSCH

STADSARCHIEF S-HERTOGENBOSCH SECUNDAIRE GENEALOGISCHE BRONNEN AANWEZIG IN HET STADSARCHIEF S-HERTOGENBOSCH HANDLEIDING EN OVERZICHT Versie 14 april 2013 Woord vooraf Voor stamboomonderzoek zijn er als het ware twee soorten bronnen:

Nadere informatie

Een workshop rond het maken van beschrijvingen op collectieniveau

Een workshop rond het maken van beschrijvingen op collectieniveau COMETA STAP VOOR STAP Een workshop rond het maken van beschrijvingen op collectieniveau 31 januari 2012 Versie 1.0 IN DEZE WORKSHOP Wat is het Cometa-model? Waarom beschrijven op collectieniveau? Wat is

Nadere informatie

NOVEMBER 2014 BAROMETER

NOVEMBER 2014 BAROMETER NOVEMBER 2014 BAROMETER In deze nieuwe editie van de barometer staan we stil bij de Census 2011 die afgelopen maand werd gepubliceerd door Statistics Belgium, onderdeel van de FOD Economie. We vertalen

Nadere informatie

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAK: GESCHIEDENIS Dit is een vakfiche voor alle studierichtingen 3 de graad bso. Let op: de inhoud van een vakfiche wordt jaarlijks aangepast. Deze vakfiche

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/11/043 ADVIES NR 10/23 VAN 5 OKTOBER 2010, GEWIJZIGD OP 5 APRIL 2011, BETREFFENDE HET MEEDELEN VAN ANONIEME

Nadere informatie

SECTORFOTO Verhuissector 2008 DEpaRTEmEnT WERk En SOCialE ECOnOmiE

SECTORFOTO Verhuissector 2008 DEpaRTEmEnT WERk En SOCialE ECOnOmiE SECTORFOTO Verhuissector 2008 Departement Werk en Sociale Economie Colofon Samenstelling: Vlaamse overheid Beleidsdomein Werk en Sociale Economie Departement Werk en Sociale Economie Koning Albert II-laan

Nadere informatie

De studie B2B Press: De vakmedia bezetten een sleutelpositie in het medialandschap

De studie B2B Press: De vakmedia bezetten een sleutelpositie in het medialandschap 1 De studie B2B Press: De vakmedia bezetten een sleutelpositie in het medialandschap I. WIE IS B2B PRESS? 2 3 B2B Press: de federatie van de vakpers B2B Press is één van de vijf departementen * die samen

Nadere informatie

TK: handelshuis met commerciële ruimte geschikt voor diverse bedrijfsdoeleinden

TK: handelshuis met commerciële ruimte geschikt voor diverse bedrijfsdoeleinden Adres : 3980 TESSENDERLO Tushoekstraat 33 Traject : Ideale ligging voor uitbating commerciële of toeristische activiteit in wijk met veel jonge gezinnen, vlakbij het toeristische fietspad, het industrieterrein

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

Familiekunde. Vlaanderen

Familiekunde. Vlaanderen Familiekunde Vlaanderen Documentatie- en studiecentrum voor familiegeschiedenis Van Heybeeckstraat 3, 2170 Merksem, België +32 (0)3 646 99 88 administratie@familiekunde-vlaanderen.be www.centrumfamiliegeschiedenis.be

Nadere informatie

384 HET BELGISCH RECHTS- EN PENITENTIAIR SYSTEEM GEINVENTARISEERD

384 HET BELGISCH RECHTS- EN PENITENTIAIR SYSTEEM GEINVENTARISEERD 384 HET BELGISCH RECHTS- EN PENITENTIAIR SYSTEEM GEINVENTARISEERD Het Algemeen Rijksarchief te Brussel (ARA) bezit een fondscatalogus met het beschikbaar archivalisch werk. Het materiaal verrast ons telkens

Nadere informatie

Info & Verkoop. Site Peutiebos - Aarschotseweg 50, 1800 Peutie. URBIS GROUP Keizer Karelstraat 103 9000 Gent. Tel.: 09 233 15 30 Fax: 09 233 17 29

Info & Verkoop. Site Peutiebos - Aarschotseweg 50, 1800 Peutie. URBIS GROUP Keizer Karelstraat 103 9000 Gent. Tel.: 09 233 15 30 Fax: 09 233 17 29 Site Peutiebos - Aarschotseweg 50, 1800 Peutie Info & Verkoop URBIS GROUP Keizer Karelstraat 103 9000 Gent Tel.: 09 233 15 30 Fax: 09 233 17 29 info@urbis.be www.urbis.be www.peutiebos.be Voorwoord Geachte

Nadere informatie

ERFGOED IN MIJN STRAAT

ERFGOED IN MIJN STRAAT Onroerend Erfgoed Phoenixgebouw Koning Albert II-laan 19, bus 5 1210 Brussel Tel. +32 (0)2 553 16 50 http://www.onroerenderfgoed.be http://inventaris.vioe.be Vlaamse overheid Onroerend Erfgoed ID 1581

Nadere informatie

Aanvraag van een planologisch attest

Aanvraag van een planologisch attest Bijlage I Model I Aanvraag van een planologisch attest AFDELINGSCODE- (Vul hier het adres in van de gedelegeerd planologisch ambtenaar) In te vullen door de behandelende afdeling ontvangstdatum Bezorg

Nadere informatie

De wind in de zeilen voor Dilbeek

De wind in de zeilen voor Dilbeek De wind in de zeilen voor Dilbeek Op zoek naar geschikte locaties voor windturbines in Dilbeek aan de hand van het Windplan Vlaanderen en de Vlaamse Omzendbrief Windenergie Waarom windenergie? Op zoek

Nadere informatie

Sectoren / paritaire comités Methodologie

Sectoren / paritaire comités Methodologie Sectoren / paritaire comités Methodologie Wouter Vanderbiesen Mei 2014 Methodologie Steunpunt Werk en Sociale Economie Parkstraat 45 bus 5303-3000 Leuven T:+32 (0)16 32 32 39 steunpuntwse@kuleuven.be www.steunpuntwse.be

Nadere informatie

aan de slag met archief en documentatie lessenreeks over archief- en documentatiebeheer voor de lokale erfgoedhouder

aan de slag met archief en documentatie lessenreeks over archief- en documentatiebeheer voor de lokale erfgoedhouder aan de slag met archief en documentatie lessenreeks over archief- en documentatiebeheer voor de lokale erfgoedhouder Steeds meer mensen in Vlaanderen zijn geboeid door geschiedenis en erfgoed. Er wordt

Nadere informatie

Project Trage wegen Ingelmunster. Startnota

Project Trage wegen Ingelmunster. Startnota Project Trage wegen Ingelmunster Startnota Juni 2007 1 PROJECT TRAGE WEGEN 3 1.1 Reden tot opmaak 3 1.2 Projectteam 3 1.3 Naar een actuele inventaris 3 1.3.1 Opmaken van een basiskaart 3 1.3.2 Opzoeken

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Inventaris van het archief van Guido Steenkiste (1976-1992) (D/2003/010) Martijn Vandenbroucke. Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2004

Inventaris van het archief van Guido Steenkiste (1976-1992) (D/2003/010) Martijn Vandenbroucke. Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2004 295 Inventaris van het archief van Guido Steenkiste (1976-1992) (D/2003/010) Martijn Vandenbroucke Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2004 INHOUDSTAFEL INLEIDING 3 Historische context van de archiefvormer

Nadere informatie

2.4 Transport. Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters

2.4 Transport. Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters IV. Beschrijving van de drijvende krachten en Analyse van druk en impact Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters 15 100 Aantal per ha BLO (runderen en varkens) 12 9 6

Nadere informatie

Betrokkenen WERKGROEPBETROKKENEN Provinciale toeristische organisaties Kunststeden Toeristische industrie Lokale congresbureaus (MICE)

Betrokkenen WERKGROEPBETROKKENEN Provinciale toeristische organisaties Kunststeden Toeristische industrie Lokale congresbureaus (MICE) Betrokkenen WERKGROEPBETROKKENEN Provinciale toeristische organisaties 1 VVP 2 Toerisme Provincie Antwerpen 3 Toerisme Limburg 4 Toerisme Oost-Vlaanderen 5 Toerisme Vlaams-Brabant 6 Westtoer Kunststeden

Nadere informatie

EUROPEAN FEDERATION OF MUSEUM & TOURIST RAILWAYS FÉDÉRATION EUROPÉENNE DES CHEMINS DE FER TOURISTIQUES ET HISTORIQUES

EUROPEAN FEDERATION OF MUSEUM & TOURIST RAILWAYS FÉDÉRATION EUROPÉENNE DES CHEMINS DE FER TOURISTIQUES ET HISTORIQUES EUROPEAN FEDERATION OF MUSEUM & TOURIST RAILWAYS FÉDÉRATION EUROPÉENNE DES CHEMINS DE FER TOURISTIQUES ET HISTORIQUES EUROPÄISCHE FÖDERATION DER MUSEUMS- UND TOURISTIKBAHNEN EUROPESE FEDERATIE VAN MUSEUM-

Nadere informatie

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd?

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 67 van JORIS POSCHET datum: 23 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Bovenlokale sportinfrastructuur - Evaluatie Het wegwerken

Nadere informatie

uw bericht van uw kenmerk ons kenmerk afdrukdatum 07/11/2011 TP/2110273 2570 09/11/2011

uw bericht van uw kenmerk ons kenmerk afdrukdatum 07/11/2011 TP/2110273 2570 09/11/2011 Alle briefwisseling sturen aan: - Stadsontwikkeling - Stedenbouwkundige vergunningen Grote Markt 1 2000 Antwerpen Steenackers Louis Clementinastraat 24 2018 ANTWERPEN uw bericht van uw kenmerk ons kenmerk

Nadere informatie

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Gemeente Oosterhout Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Netto oppervlakte: ca. 1.4 hectare Aantal bedrijven: 1 bedrijf Bereikbaarheid (wegen, spoor, water, openbaar vervoer): A27 en openbaar vervoer Type

Nadere informatie

1.TYPOLOGIE VAN DE ONDERNEMINGEN NOMENCLATUUR VAN DE

1.TYPOLOGIE VAN DE ONDERNEMINGEN NOMENCLATUUR VAN DE 1.TYPOLOGIE VAN DE ONDERNEMINGEN NOMENCLATUUR VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEITEN - NACE De ondernemingen kunnen worden beschreven aan de hand van verschillende typologieën, die elk beantwoorden aan precieze

Nadere informatie

Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf?

Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf? Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf? Studiegebied Handelswetenschappen en Bedrijfskunde Opleiding Bachelor in het Toerisme en recreatiemanagement

Nadere informatie

Voorstelling project Het geheugen van de sport door Bregt Brosens, Sportimonium

Voorstelling project Het geheugen van de sport door Bregt Brosens, Sportimonium Voorstelling project Het geheugen van de sport door Bregt Brosens, Sportimonium Op 16 oktober 2015 ging dit project officieel van start met een symposium. Dit is de volledige tekst bij de presentatie van

Nadere informatie

MEROVINGISCHE PIONIERS BRABANTSE BOEREN

MEROVINGISCHE PIONIERS BRABANTSE BOEREN MEROVINGISCHE PIONIERS BRABANTSE BOEREN Middeleeuwse bewoning in de Kempen AdAK P R O V I N C I A L E I N F O D A G A R C H E O L O G I E 2 0 1 3 Turnhout zaterdag 16 februari 2013 Het voorbije decennium

Nadere informatie

Stadswandeling. Kruispoort

Stadswandeling. Kruispoort Brugge Brugge is de hoofdstad van de provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt bijna 117.000 inwoners. Ongeveer 20.000 daarvan wonen in het historisch centrum. In 2002 was Brugge Culturele hoofdstad

Nadere informatie

Het Snijdersplein. Voorwoord

Het Snijdersplein. Voorwoord Het Snijdersplein Voorwoord Ruim 4 jaar ben ik nu bezig om alle gegevens van de kadastrale percelen van de vestingstad s-hertogenbosch, in 1832 aangeduid als de secties G en H, vanaf het begin van het

Nadere informatie

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Inleiding Een zuivere splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde De splitsing van de kieskring BHV is ruim 50 jaar de eis van de

Nadere informatie

Waarom onze bodem de beste bescherming verdient. OVAM, uw beleidspartner in afval en bodem

Waarom onze bodem de beste bescherming verdient. OVAM, uw beleidspartner in afval en bodem Waarom onze bodem de beste bescherming verdient. OVAM, uw beleidspartner in afval en bodem Onze bodem beschermen is onze toekomst beschermen. De bodem vervult een onschatbare rol in de voedselproductie,

Nadere informatie

Mondelinge geschiedenis en architectuur Een voorstel voor format diepte-interview Centrum Vlaamse Architectuurarchieven _ draft 28 april 2010

Mondelinge geschiedenis en architectuur Een voorstel voor format diepte-interview Centrum Vlaamse Architectuurarchieven _ draft 28 april 2010 Mondelinge geschiedenis en architectuur Een voorstel voor format diepte-interview Centrum Vlaamse Architectuurarchieven _ draft 28 april 2010 THEMA S - Identificatie - Opleiding - Opdrachtgevers - Samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2003 190 Beschikking van de Minister van Justitie van 6 mei 2003, houdende plaatsing in het Staatsblad van de tekst van het Besluit kadastrale tarieven

Nadere informatie

Werkstuk Dordtologie november 2014

Werkstuk Dordtologie november 2014 Werkstuk Dordtologie november 2014 Hilde van Kruiningen VAN BIERBROUWEN. NAAR BLAUWBILGORGEL Omdat ik in dit gebied woon en me dagelijks over de Groenmarkt en het Buddingh plein begeef hebben de geschiedenis

Nadere informatie

VERSTERK HET IMAGO VAN UW BEDRIJF BEWAAR ARCHIEVEN VOOR DE TOEKOMST

VERSTERK HET IMAGO VAN UW BEDRIJF BEWAAR ARCHIEVEN VOOR DE TOEKOMST VERSTERK HET IMAGO VAN UW BEDRIJF BEWAAR ARCHIEVEN VOOR DE TOEKOMST W AT IS EEN BEDRIJFSARCHIEF? Een bedrijf draagt zorg voor zijn documenten zolang zij de bedrijfsprocessen ondersteunen. Dit is evident.

Nadere informatie

Architectenwoning. te Borgerhout. Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Architect : Albert Barentsen (1915 1985)

Architectenwoning. te Borgerhout. Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Architect : Albert Barentsen (1915 1985) Architectenwoning te Borgerhout Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Ontworpen in het expo-jaar 1958 Gebouwd in 1959 Architect : Albert Barentsen (1915 1985) Huis Cruyslei 1b - Architect Albert Barentsen

Nadere informatie

www.degrootefabrieke.be

www.degrootefabrieke.be www.degrootefabrieke.be Deze oude spinnerij die sinds 1907 het dorpsgezicht van Avelgem meebepaalt en een halve eeuw geleden nog de belangrijkste werkgever was in de gemeente, is in een zeldzaam goede

Nadere informatie

Statistiekensynthese internet & e-government in Vlaanderen

Statistiekensynthese internet & e-government in Vlaanderen Statistiekensynthese internet & e-government in Vlaanderen februari 2009 Lieselot Vandenbussche Campus Vijfhoek O.-L.-Vrouwestraat 94 2800 Mechelen Tel. 015 36 93 00 Fax 015 36 93 09 www.memori.be Inhoudstafel

Nadere informatie

Melding van de sluiting van een risico-inrichting

Melding van de sluiting van een risico-inrichting Melding van de sluiting van een risico-inrichting /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief van de Algemene Centrale-gewest Mechelen (1913-1993)

Plaatsingslijst van het archief van de Algemene Centrale-gewest Mechelen (1913-1993) Plaatsingslijst van het archief van de Algemene Centrale-gewest Mechelen (1913-1993) 535 (S/1992/535, S/1994/509) Martine Vermandere & Josée De Clerck Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 1995 1 INLEIDING

Nadere informatie

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 1025 GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE N. 2008 92 VLAAMSE OVERHEID [C 2007/37387]

Nadere informatie

Op- en uitbouw documentatiecentrum.

Op- en uitbouw documentatiecentrum. 2 3. Onderzoek van de verzameling. 3.1. De schikking van de documentatie is als volgt opgevat : Algemene opvatting. Het documentatiecentrum omvat drie onderzoeksvelden : a. Algemene naslagwerken die toelaten

Nadere informatie

Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Nota Ruimte budget 25 miljoen euro Planoppervlak 33 hectare Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Synergie tussen stad en water De directe ligging

Nadere informatie

Vlaams minister-president Peeters tekent krijtlijnen uit voor Vlaams wijnbouwbeleid

Vlaams minister-president Peeters tekent krijtlijnen uit voor Vlaams wijnbouwbeleid PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN DE MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Dinsdag 21 februari2012 Vlaams minister-president

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief van de cv Valkerij (1991-2007) (S/2015/042) Maarten Savels. Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2015

Plaatsingslijst van het archief van de cv Valkerij (1991-2007) (S/2015/042) Maarten Savels. Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2015 623 Plaatsingslijst van het archief van de cv Valkerij (1991-2007) (S/2015/042) Maarten Savels Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis 2015 1 Inleiding 1. Historische inleiding De coöperatieve vennootschap

Nadere informatie

Toelichting bij de procedure voor de bouw van een 2 de kerncentrale te Borssele (Nederland)

Toelichting bij de procedure voor de bouw van een 2 de kerncentrale te Borssele (Nederland) 21 september 2009 Toelichting bij de procedure voor de bouw van een 2 de kerncentrale te Borssele (Nederland) Inleiding In een gezamenlijke brief van 17 september 2008 aan de Nederlandse Tweede Kamer hebben

Nadere informatie

PLAATSINGSLIJST VAN HET ARCHIEF WIT-GELE KRUIS BRABANT/VLAAMS-BRABANT

PLAATSINGSLIJST VAN HET ARCHIEF WIT-GELE KRUIS BRABANT/VLAAMS-BRABANT KADOC Vlamingenstraat 39 3000 LEUVEN PLAATSINGSLIJST VAN HET ARCHIEF WIT-GELE KRUIS BRABANT/VLAAMS-BRABANT WGK-Vlaams-Brabant, 2 --. Jaarverslagen van het Wit-Gele Kruis Brabant/Vlaams-Brabant 1. 1980-2003.

Nadere informatie