C.V.I. 9.5 Geluid in de vleeswarenindustrie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "C.V.I. 9.5 Geluid in de vleeswarenindustrie"

Transcriptie

1 9 ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN 9.5 GELUID IN DE VLEESWARENINDUSTRIE Auteur : Ir. S.P. van Duin februari 1998 blad 1 van 7

2 INHOUDSOPGAVE 1 WAT IS GELUID HOE WERKT ONS GEHOOR DE GEVOLGEN VAN TE VEEL LAWAAI VEILIG WERKEN MET SCHADELIJK GELUID HOE HARD ZIJN DE VERSCHILLENDE GELUIDEN EERST DE OORZAAK AANPAKKEN blad 2 van 7

3 1 WAT IS GELUID Het fysische begrip geluid kan omschreven worden als het optreden van (uiterst) kleine drukwisselingen ten opzichte van de ons omringende atmosferische luchtdruk; deze drukwisselingen worden door ons gehoor als geluid waargenomen (figuur 1). Geluid ontstaat als een geluidsbron (een machine, de menselijke stem, een vallend voorwerp) de lucht om ons heen in trilling brengt, zodat er geluidsgolven ontstaan. Deze geluidsgolven bestaan uit de genoemde kleine drukwisselingen: net als rimpels op het water. Figuur 1 Geluidsniveau Geluiden worden gekenmerkt door luidheid en toonhoogte. Vanwege het enorme verschil tussen de laagst en hoogst waarneembare drukvariaties (factor miljoen) wordt voor geluid een logaritmische schaal gebruikt uitgedrukt in decibel (afgekort db). Door het invoeren van een logaritmische maat voor de geluiddruk (ook wel geluidssterkte genoemd), dienen geluids(druk)-niveaus niet gewoon, maar zogenaamde logaritmisch opgeteld te worden; zo leveren twee geluidsniveaus van elk 80 db gezamenlijk geen 160 db, maar 83 db op. Met behulp van onderstaande figuur 2 wordt het logaritmisch optellen verduidelijkt. Als twee geluidsniveaus van 80 db en 80 db moeten worden opgeteld gaat dit als volgt: 80 db en 80 db!verschil 0 db! in de figuur is bij 0 db (horizontale as) L 1 = 3 (verticale as); tel dit op bij de hoogste waarde dan is de som van de twee geluidsniveaus = 83 db. blad 3 van 7

4 Als twee geluidsniveaus van 80 db en 90 db moeten worden opgeteld gaat dit als volgt: 80 db en 90 db!verschil 10 db! in de figuur is bij 10 db (horizontale as) L 1 = 0,4 (verticale as); tel dit op bij de hoogste waarde dan is de som van de twee geluidsniveaus ,4 = 90,4 db. De toonhoogte van het geluid wordt bepaald door het aantal drukwisselingen per seconde, de frequentie welke wordt uitgedrukt in Hertz (Hz). Hoe sneller de lucht-trillingen elkaar opvolgen, hoe hoger de toon die wij horen. Het menselijk gehoor is in het algemeen in staat frequenties tussen 20 en Hz waar te nemen. De gevoeligheid van het menselijk oor is echter niet gelijk voor alle frequenties. Wordt bij geluidsniveaus uitgedrukt in db, rekening gehouden met deze gemiddelde oorgevoeligheid, dan gebruikt men de eenheid db(a). db(a) is dus het geluidsniveau gefilterd voor de gevoeligheid van het menselijk oor. Indien sprake is van wisselende geluidsniveaus, is het gebruikelijk om deze uit te drukken in het zogenaamde equivalente geluidsniveau (L eq ), dat wil zeggen het (energetisch) gemiddelde niveau. Het L eq geeft aan welk geluidsniveau een continu signaal zou moeten bezitten om over de beschouwde tijdsduur evenveel geluidenergie te bevatten als het werkelijk wisselende niveau. De meeste geluiden zijn samengesteld uit drukwisselingen met verschillende frequenties. Om de samenstelling van het geluid nauwkeurig te bepalen, is het nodig om de geluiddruk bij iedere frequentie te meten. Men verkrijgt zo het geluidsspectrum (zie figuur 3). Figuur 3 Voorbeeld van geluidsspectrum blad 4 van 7

5 2 HOE WERKT ONS GEHOOR Via de oorschelp komen geluidsgolven het oor binnen. Aan het eind van de gehoorgang vangt het trommelvlies de trillingen op. De trillingen van het trommelvlies worden doorgegeven aan de middenoorbeentjes. De gehoorbeentjes versterken de trillingen en geven ze door aan het zogeheten slakkenhuis. Dit is een buis die als een slakkenhuis spiraalvormig is opgewonden, en die gevuld is met een vloeistof. In het slakkenhuis zit een vlies dat bekleed is met zintuigcellen waar haartjes opstaan, ongeveer zoals de haren van een tandenborstel. Als de vloeistof in het slakkenhuis in trilling komt trillen deze haartjes mee. De zintuigcellen gaan dan stroomstootjes afgeven, die via de gehoorzenuw naar de hersenen worden doorgegeven. Hoe s terker de vloeistoftrillingen, hoe meer stroomstootjes de cellen afgeven. De stroomstootjes worden in het gehoorcentrum in de hersenen omgezet in een geluidwaarneming. De sterkte van de waarneming wordt daarbij bepaald door het aantal binnenkomende stroomstootjes, de toonhoogte door de plaats van de zintuigcellen op het vlies in het slakkenhuis. Figuur 4 Doorsnede van het gehoororgaan uitwendige gehoorgang hamer aambeeld halfcirkelvormige kanalen stijgbeugel trommelvlies nervus cochlearis en nervus vestibularis (gehoorzenuw) cavum tympani buis van Eustachius slakkenhuis verbinding van de buis van Eustachius met de neuskeelholte 3 DE GEVOLGEN VAN TE VEEL LAWAAI De zintuigcellen kunnen heel wat hebben, maar er zijn grenzen. Het is te vergelijken met gras. Als je erop loopt buigen de sprieten om. Later richten ze zich weer op. Als het gras te vaak of te ruw belopen wordt krijgt het geen kans om zich te herstellen en sterft het af. Zo gaat het ook met de haarcellen. Als ze te veel geluid te verwerken hebben gekregen, is er een rustperiode nodig om weer bij te komen. Krijgen ze die niet dan sterven ze op den duur af. Haarcellen die verdwenen zijn worden niet door nieuwe vervangen. Waar de lege plaats overblijft kunnen geen signalen meer worden doorgegeven. Dan treedt er gehoorverlies op. Gehoorschade ontstaat heel geleidelijk; meestal gaan er wel een paar jaar voorbij voordat het merkbaar wordt. Maar als het zover is, is het te laat. De beschadiging heeft het eerst invloed op het horen van hoge tonen. Wanneer nu de hoge tonen wegvallen en het overige geluid nog wel kan worden gehoord heeft dit ernstige gevolgen voor bijvoorbeeld blad 5 van 7

6 het verstaan van spraak. Nu is het in een rustige omgeving nog wel mogelijk door extra goed op te letten toch te verstaan wat er wordt gezegd. Maar als het wat rumoerig is, is dat voor iemand met een beschadigd gehoor niet meer mogelijk. Uiteindelijk kan dit leiden tot een ernstige sociale handicap. 4 VEILIG WERKEN MET SCHADELIJK GELUID Veel mensen moeten werken in een lawaaiige omgeving. Dat is slecht voor hun gehoor. Veel mensen dreigen daardoor bij de uitvoering van hun beroep langzaam maar zeker doof te worden. Is dat erg? Ja, want lawaaidoofheid is niet te genezen. Het is een verminking van het gehoor, ha rder pra ten of een gehoora ppa ra a t helpen niet. Voorkomen van gehoorschade is daarom uiterst belangrijk. De gevolgen van geluid worden helaas vaak onderschat. Gehoorschade kan ontstaan bij langdurige blootstelling aan geluidsniveaus van meer dan 80 db(a). In de onderstaande figuur 5 wordt aangegeven welke combinatie van geluidsniveau en verblijfsduur overeenkomt met een blootstelling gedurende 8 uur aan 80 db(a). Figuur 5 Verband tussen geluidsniveaus en toelaatbare verblij f s- duur (Bron: Teleac) minuten uren Bij een achturige werkda g geldt dus dat een geluidsniveau van 80 db(a) geen lawaaidoofheid als gevolg heeft. Wanneer het niveau hoger ligt, bijvoorbeeld 92 db(a), mag de blootstellingstijd niet meer dan ±30 minuten bedragen. De rest van de dag moet het geluidsniveau lager dan 80 db(a) zijn. 5 HOE HARD ZIJN DE VERSCHILLENDE GELUIDEN In een ruimte met een geluidsniveau van 58 db(a) kan tot op circa 1 meter afstand tussen spreker en toehoorder normaal worden gesproken. In een ruimte met een geluidsniveau van 70 db(a) is spreken met normale stem niet goed mogelijk. Op een onderlinge afstand van 1 meter moet dan op harde toon met elkaar worden gesproken. Bij 80 db(a) moet men bij een afstand van 1 meter schreeuwen. blad 6 van 7

7 6 EERST DE OORZAAK AANPAKKEN Indien het gemiddelde geluidsniveau hoger is dan 85 db(a) wordt door de wetgever een rangorde in maatregelen opgegeven (zie figuur 6). Eerst moet getracht worden het lawaai te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door geluidarme apparatuur te plaatsen (= bronaanpak). Indien dit niet mogelijk is, da n moet de geluids overdracht worden verminderd (= isolatie/omkasten). Als dit ook niet kan, of onvoldoende resultaat oplevert, worden organisatorische maatregelen verlangd (= blootstellingsduur beperken). Zijn alle in redelijkheid te vergen maatregelen genomen, dan kan men zijn toevlucht nemen tot het gebruik van beschermingsmiddelen. De inzet van gehoor beschermingsmiddelen moet gezien worden als een uiterst redmiddel en/of als een tijdelijke oplossing. Echter: bij werkzaamheden met een niet permanent karakter, zoals een klusje in een werkplaats of werkzaamheden die niet 'stil' kunnen worden uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld het zagen van beenderen, zal men altijd gehoorbeschermingsmiddelen moeten dragen. blad 7 van 7

Lawaai & occasionele blootstelling

Lawaai & occasionele blootstelling Lawaai & occasionele blootstelling Lawaai & occasionele blootstelling - Versie: 01/08/2012 Pagina 1 / 8 LAWAAI & OCCASIONELE BLOOTSTELLING Inleiding : In de wereld van de luchtvaart worden heel wat werknemers

Nadere informatie

1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35

1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35 1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35 1.2.1 Wat is geluid? Geluid: trillingen veroorzaakt door een geluidsbron Middenstof: stof die de trillingen geleidt. Resonantie: het overdragen van een trilling

Nadere informatie

Functioneren van het oor / buisjes

Functioneren van het oor / buisjes Afdeling: Onderwerp: KNO 1 Buisjes Functioneren van het oor Aan het oor onderscheidt men drie delen: uitwendig oor, middenoor en binnenoor. Het uitwendig oor bestaat uit de oorschelp en de uitwendige gehoorgang,

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes bij kinderen

Trommelvliesbuisjes bij kinderen Trommelvliesbuisjes bij kinderen Inhoudsopgave Het oor en hoe het werkt... 1 Wat zijn de klachten... 2 Behandeling... 2 Operatie... 2 De voorbereiding... 3 Advies... 3 Tot slot... 4 Het oor en hoe het

Nadere informatie

slechthorendheid en hoortoestellen

slechthorendheid en hoortoestellen patiënteninformatie slechthorendheid en hoortoestellen U bent bij de KNO-arts geweest omdat u niet goed hoort. Mogelijk kunt u door een hoortoestel beter gaan horen. Wat kunnen de klachten zijn? Welke

Nadere informatie

Keel-, neus en oorheelkunde. Slechthorendheid en Hoortoestellen

Keel-, neus en oorheelkunde. Slechthorendheid en Hoortoestellen Keel-, neus en oorheelkunde Slechthorendheid en Hoortoestellen 1 Deze folder geeft u informatie over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar iets aan te doen. Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor

Nadere informatie

Stijgbeugel- of stapesoperatie

Stijgbeugel- of stapesoperatie Stijgbeugel- of stapesoperatie Deze brochure biedt u informatie over operaties aan de stijgbeugel (stapes), een van de gehoorbeentjes in het middenoor. Werking van het oor Het oor is globaal onder te verdelen

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten. Informatie voor familie en naasten

Libra R&A locatie Leijpark. Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten. Informatie voor familie en naasten Libra R&A locatie Leijpark Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten Informatie voor familie en naasten Uw kind/partner/naaste volgt het programma Vroege Intensieve Neurorevalidatie (VIN) van Libra

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 GEHOORSTOORNISSEN. Inleiding. Gehoorstoornissen. Soorten gehoorverlies

Hoofdstuk 2 GEHOORSTOORNISSEN. Inleiding. Gehoorstoornissen. Soorten gehoorverlies Hoofdstuk 2 GEHOORSTOORNISSEN Inleiding Een kan verschillende oorzaken hebben. De gevolgen en de behandeling van de stoornis hangen af van de oorzaak. Dit hoofdstuk beschrijft kort de soorten, de graden

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen. Afdeling KNO

Slechthorendheid en hoortoestellen. Afdeling KNO Slechthorendheid en hoortoestellen Afdeling KNO Dit boekje heeft tot doel u informatie te geven over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar wat aan te doen. Als u recent bij een keel-, neus- en oorarts

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes voor volwassenen

Trommelvliesbuisjes voor volwassenen Trommelvliesbuisjes voor volwassenen Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over het plaatsen van trommelvliesbuisjes. Het plaatsen van trommelvliesbuisjes vindt plaats wanneer de buis

Nadere informatie

Inleiding. Hoe werkt het oor?

Inleiding. Hoe werkt het oor? Otosclerose Inleiding Samen met uw KNO- arts heeft u besloten om vanwege uw gehoor en/of oorklachten een onderzoek te laten verrichten naar eventuele otosclerose. Deze folder geeft u informatie over wat

Nadere informatie

SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN

SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN SLECHTHORENDHEID EN HOORTOESTELLEN 359 Inleiding Het verschijnsel slechthorendheid is bij u vastgesteld. In deze folder leest u meer over dit verschijnsel en de behandelmogelijkheden. Werking van het oor

Nadere informatie

Keel-, neus- en oorheelkunde. Operaties aan het oor

Keel-, neus- en oorheelkunde. Operaties aan het oor Keel-, neus- en oorheelkunde Operaties aan het oor 1 Inleiding Deze folder geeft u informatie over verschillende operaties aan het oor. 2 Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor het horen van geluid.

Nadere informatie

Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2)

Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2) Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2) Geluidsbron, tussenstof en ontvanger Een geluidsbron is een voorwerp dat trilt. Dat kan in principe ieder voorwerp zijn. Of je een geluid kan horen

Nadere informatie

WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT

WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT WAT GEHOORVERLIES EIGENLIJK BETEKENT Hoe weet u of u gehoorverlies heeft? De kans is groot dat u de laatste bent die dat weet. De meeste gehoorverliezen ontwikkelen zich namelijk zo geleidelijk dat u het

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen

Slechthorendheid en hoortoestellen Slechthorendheid en hoortoestellen Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over slechthorendheid en de mogelijkheden om daar wat aan te doen. Hoe werkt een oor? Het oor is nodig voor het horen

Nadere informatie

Figuur 1B: Kans op blijvende gehoorschade in functie van het gemiddeld geluidsniveau (uitgedrukt in dba) en de blootstellingsduur.

Figuur 1B: Kans op blijvende gehoorschade in functie van het gemiddeld geluidsniveau (uitgedrukt in dba) en de blootstellingsduur. Figuur 1A: De A-weging om de geluidsterkte te corrigeren voor het menselijk oor. Bij 1000 Hz wordt geen correctie uitgevoerd: de weging is daar 0 db. Bij 100 Hz bedraagt de weging -20 db. Een mens hoort

Nadere informatie

Informatie bij operaties aan het oor

Informatie bij operaties aan het oor Informatie bij operaties aan het oor Dr. G. Claes Prof. Dr. J. Claes Dr. M. De Cock Dr. J. Van Haesendonck Inleiding Deze informatie heeft tot doel U in te lichten over het verloop van deze ingreep, wij

Nadere informatie

Glas en akoestische isolatie Decibels berekenen

Glas en akoestische isolatie Decibels berekenen Geluid Algemeen Geluid wordt veroorzaakt door trillingen of golven die zich voortplanten in de lucht, een vloeistof of vaste materie zoals een muur. Het gaat om minieme veranderingen in de luchtdruk die

Nadere informatie

Wat is er aan de hand in het middenoor

Wat is er aan de hand in het middenoor Paracentese Wat is er aan de hand in het middenoor Bij het oor onderscheidt men drie delen: uitwendig oor, middenoor en binnenoor. Het uitwendig oor bestaat uit de oorschelp en de uitwendige gehoorgang,

Nadere informatie

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Horen, zo gewoon, wat is het precies? onder andere: Detectie van geluid Discriminatie tussen verschillende

Nadere informatie

Gehoorverbeterende ooroperaties

Gehoorverbeterende ooroperaties Gehoorverbeterende ooroperaties Gehoorverbeterende ooroperaties Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over gehoorverbeterende (reconstructieve) ooroperaties. Deze operaties zijn er op gericht

Nadere informatie

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes)

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes) Samenvatting Thema 7: Zintuiglijke waarneming Basisstof 1 Prikkel: invloed van buitenaf (milieu) op een organisme Adequate prikkel: de prikkel die geschikt is voor een bepaald zintuig: - Lichtprikkels

Nadere informatie

patiënteninformatie trommelvliesbuisjes bij kinderen

patiënteninformatie trommelvliesbuisjes bij kinderen patiënteninformatie trommelvliesbuisjes bij kinderen In overleg met de KNO-arts heeft u besloten om bij uw kind trommelvliesbuisjes te laten plaatsen. In deze folder geven wij u inhoudelijke informatie

Nadere informatie

oorsuizen tinnitus patiënteninformatie

oorsuizen tinnitus patiënteninformatie patiënteninformatie oorsuizen tinnitus U bent bij de KNO-arts geweest omdat u last heeft van oorsuizen. Dit wordt ook wel tinnitus genoemd. Wat is tinnitus? Welke behandelingen zijn mogelijk? Dat en meer

Nadere informatie

WETGEVING & NORMERING

WETGEVING & NORMERING ONGEHOORD DUIDELIJK Lawaai maakt deel uit van ons leven. Of we nu een lawaaierige machine bedienen, thuis de stereo hard zetten of een popconcert bijwonen, aan lawaai ontsnappen we nooit helemaal. In elk

Nadere informatie

Operatie aan het oor. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Operatie aan het oor. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Operatie aan het oor In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat u vanwege gehoor en/of oorklachten een operatie aan het oor zult ondergaan. Deze folder geeft een globaal overzicht van de gang

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor KNO Operaties aan het oor Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Uw KNO-arts heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. Deze

Nadere informatie

IA\IÏAAIDOOI}IIID BtTtR. lloonl(otyli]ïl UIA]ïIT. GI]tlTZI]ïl I$ tr ]ïiiit BII!

IA\IÏAAIDOOI}IIID BtTtR. lloonl(otyli]ïl UIA]ïIT. GI]tlTZI]ïl I$ tr ]ïiiit BII! IA\IÏAAIDOOI}IIID BtTtR lloonl(otyli]ïl UIA]ïIT GI]tlTZI]ïl I$ tr ]ïiiit BII! LAWAAIDOOFHEID -69 Y BETER VOORKOMEN WANT GENEZEN IS ER NIET BIJ! WAT GAAT ER GEBEUREN? Bij r-nu bedrijf werd kortgeleden

Nadere informatie

trommelvliessluiting of middenoorinspectie

trommelvliessluiting of middenoorinspectie patiënteninformatie trommelvliessluiting of middenoorinspectie U heeft met uw KNO-arts gesproken over verlies van uw gehoor door geleidingsgehoorverlies. Een oplossing om uw gehoor te verbeteren zou een

Nadere informatie

Oorgasme. Geluid in je oor

Oorgasme. Geluid in je oor Oorgasme Oorgasme Muziek is intens genieten. Kun jij je een leven inbeelden zonder muziek? Als je ouder wordt, is het normaal dat je de volumeknop al eens wat verder moet draaien. Je gehoor vermindert

Nadere informatie

Oren om te horen. 1. Leesopdracht

Oren om te horen. 1. Leesopdracht 1. Leesopdracht Lees de onderstaande tekst goed door. De tekst gaat over de werking van het gehoor en is erg handig voor maken van de overige opdrachten in dit boekje. Oren om te horen Je oren zijn er

Nadere informatie

Samenvatting project natuur zintuigen

Samenvatting project natuur zintuigen Samenvatting project natuur zintuigen Let op: De plaatjes hoef je niet te leren! Samenvatting van de huid Hoe voel je? In je huid zitten drukreceptoren die gestimuleerd worden door jouw vinger. Ze sturen

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw :

Opleiding Duurzaam Gebouw : Opleiding Duurzaam Gebouw : Akoestiek : ontwerp en realisatie Leefmilieu Brussel Definities en grootheden Manuel Van Damme Acoustical Expert VK Group Doelstelling(en) van de presentatie Evalueren en Definiëren

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes plaatsen onder plaatselijke verdoving op de polikliniek KNO

Trommelvliesbuisjes plaatsen onder plaatselijke verdoving op de polikliniek KNO Trommelvliesbuisjes plaatsen onder plaatselijke verdoving op de polikliniek KNO Albert Schweitzer ziekenhuis december 2013 pavo 1108 Inleiding Omdat u regelmatig last heeft van oorklachten, zoals oorpijn,

Nadere informatie

Ooroperatie. Keel- neus- en oorheelkunde

Ooroperatie. Keel- neus- en oorheelkunde 1/5 Keel- neus- en oorheelkunde Ooroperatie Inleiding Uw Keel- Neus- Oorarts heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. Deze folder heeft tot doel om u wat informatie te geven

Nadere informatie

innovation in insulation

innovation in insulation warmte vocht geluid 2.000 / BG / 12-2004 Bergman Grafimedia Deze uitgave is met de meeste zorg samengesteld. Eventuele wijzigingen en zetfouten ten alle tijde voorbehouden. Geluid Inleiding Aan geluid

Nadere informatie

Schadelijk geluid. Informatie voor werknemers en werkgevers

Schadelijk geluid. Informatie voor werknemers en werkgevers Schadelijk geluid Informatie voor werknemers en werkgevers Werken met machines of werken aan de kant van de snelweg of het spoor kan schadelijk zijn voor het gehoor. Als werknemers langdurig aan hard geluid

Nadere informatie

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten Otosclerose Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor G437-S CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend

Nadere informatie

Keel- Neus- Oorheelkunde Operaties aan het oor

Keel- Neus- Oorheelkunde Operaties aan het oor Keel- Neus- Oorheelkunde Operaties aan het oor 2 Inleiding Uw KNO-arts heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. Deze folder heeft tot doel u te informeren zo n operatie. Hoe

Nadere informatie

Hoeveel db? Wanneer gehoorschade? Waar?

Hoeveel db? Wanneer gehoorschade? Waar? Bescherm je gehoor! Bescherm je gehoor! Als werknemer in de Sector Drankverstrekkende bedrijven (o.a. cafés, discotheken) willen we je graag informeren waar je op moet letten als je werkt bij hoge geluidsniveaus

Nadere informatie

naa Globale beoordeling binnenakoestiek en geluid arbeidsplaats in sporthal

naa Globale beoordeling binnenakoestiek en geluid arbeidsplaats in sporthal Globale beoordeling binnenakoestiek en geluid arbeidsplaats in sporthal Uitgevoerd door Behandeld door Noordelijk Akoestisch Adviesburo BV Noorderstaete 26 9402 XB Assen Postbus 339 9400 AH Assen telefoon

Nadere informatie

Sanering van het oor. Afdeling KNO

Sanering van het oor. Afdeling KNO Sanering van het oor Afdeling KNO Sanering van het oor Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie aan uw oor in het Diaconessenhuis in Meppel, onderdeel van Zorgcombinatie Noorderboog. In deze folder

Nadere informatie

KNO. Trommelvliesbuisjes. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

KNO. Trommelvliesbuisjes. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep KNO Trommelvliesbuisjes Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Het plaatsen van trommelvliesbuisjes is - vooral bij kinderen - één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Revalidatie van het gehoor bij volwassenen

Revalidatie van het gehoor bij volwassenen Revalidatie van het gehoor bij volwassenen Gehoor en communicatie zijn van groot belang voor de mens. Wanneer er een beperking van gehoor, spraak of taal optreedt, heeft dat vaak grote gevolgen voor het

Nadere informatie

Lespakket Bovenbouw Lesmodule B1 Oren om te horen

Lespakket Bovenbouw Lesmodule B1 Oren om te horen Lespakket Bovenbouw Lesmodule B1 Oren om te horen Natuurproject SAMEN OP PAD Activiteit ALGEMEEN Versie 1 Oren om te horen Doelstelling lesmodule Voorbereiding: Bewustwording van het zintuig gehoor. Muziek

Nadere informatie

Gehoorverbeterende operatie. Afdeling KNO

Gehoorverbeterende operatie. Afdeling KNO Gehoorverbeterende operatie Afdeling KNO Gehoorverbeterende operatie Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie aan uw oor in het Diaconessenhuis in Meppel, onderdeel van Zorgcombinatie Noorderboog.

Nadere informatie

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk.

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk. Audio Introductie Geluid is een trilling van deeltjes, die zich voortplant in lucht of in een ander medium, zoals water. Een andere definitie: geluid is een voortschrijdende verandering van luchtdruk.

Nadere informatie

ZINTUIGEN: GEVOELIGE ANTENNES

ZINTUIGEN: GEVOELIGE ANTENNES ZINTUIGEN: GEVOELIGE ANTENNES 1 K u n je a l l e s w a a r n e m e n? Met behulp van je zintuigen heb je steeds contact met je omgeving Hoe zou het zijn zonder zintuigen? Zelfs als je maar één zintuig

Nadere informatie

1. Gehoor 1.1. De fysische prikkel. 1.2. de sensor : het orgaan van corti 3 halfcirkelvormige organen, dynamisch evenwicht

1. Gehoor 1.1. De fysische prikkel. 1.2. de sensor : het orgaan van corti 3 halfcirkelvormige organen, dynamisch evenwicht 1. Gehoor 1.1. De fysische prikkel Geluid is een periodische verdichting van materie. Luidheid wordt bepaald door de amplitude van de druk (hoe sterk is de samendrukking) Toon wordt bepaald door de frequentie,

Nadere informatie

Ooroperaties Inleiding Hoe werkt een oor?

Ooroperaties Inleiding Hoe werkt een oor? Ooroperaties Inleiding De keel-, neus-, en oorarts (KNO-arts) heeft bij uw kind een operatie aan een van de oren voorgesteld. In deze brochure wordt informatie gegeven over de werking van het oor en de

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen

Slechthorendheid en hoortoestellen Slechthorendheid en hoortoestellen 2 Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw gehoor- en / of oorklachten een onderzoek door de kno-arts te laten verrichten. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose

Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een ooroperatie op de afdeling Keel-, Neus- en Oorheel-kunde (KNO) van het Radboudumc. Deze folder

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor Operaties aan het oor Inleiding De keel-, neus-, en oorarts (KNO-arts) heeft bij u een operatie aan een van uw oren voorgesteld. In deze brochure wordt informatie gegeven over de werking van het oor en

Nadere informatie

TINNITUS. Leren omgaan met tinnitus

TINNITUS. Leren omgaan met tinnitus TINNITUS Leren omgaan met tinnitus TINNITUS AURIUM Tinnitus aurium is de medische term voor oorsuizen. Het Latijnse tinnire betekent bellen of rinkelen, auris betekent oor. Iemand met tinnitus neemt geluiden

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Gehoorverbeterende ooroperaties

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Gehoorverbeterende ooroperaties kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Gehoorverbeterende ooroperaties Inleiding Het oor is globaal onder te verdelen in: De uitwendige gehoorgang. Het trommelvlies met daarachter

Nadere informatie

Tinnitus (oorsuizen) Tinnitus Aurium (oorsuizen)

Tinnitus (oorsuizen) Tinnitus Aurium (oorsuizen) Tinnitus (oorsuizen) Tinnitus Aurium (oorsuizen) Deze folder bevat algemene informatie over tinnitus, het tinnitusteam en het zorgprogramma bij tinnitus van het Gehoor- en Spraak Centrum van de afdeling

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes voor volwassenen

Trommelvliesbuisjes voor volwassenen Trommelvliesbuisjes voor volwassenen In overleg met uw arts hebt u besloten om een trommelvliesbuisje te laten plaatsen. De reden hiervoor is dat de buis van Eustachius (een onderdeel van uw oor) niet

Nadere informatie

Een mooi voorbeeld om de drie manieren waarop een trilling zich voortplant te illustreren is de volgende:

Een mooi voorbeeld om de drie manieren waarop een trilling zich voortplant te illustreren is de volgende: Over db s gesproken Inleiding Geluid is een trilling, die ontstaat doordat een geluidsbron trilt in een akoestisch midden. Onder akoestisch midden verstaan we een stof in gasvormige, vaste of vloeibare

Nadere informatie

KNO bij kinderen. Wat zijn de amandelen en wat is hun functie? In de keel. keel-, neusamandelen en trommelvliesbuisjes

KNO bij kinderen. Wat zijn de amandelen en wat is hun functie? In de keel. keel-, neusamandelen en trommelvliesbuisjes KNO bij kinderen keel-, neusamandelen en trommelvliesbuisjes Deze brochure bevat informatie voor ouders van kinderen die poliklinisch behandeld worden door de K.N.O.-arts, zoals voor de verwijdering van

Nadere informatie

Beroepsziekte nr.1: Gehoorschade. Stop de stijging. Paper (3 delen) over lawaaidoofheid & adequate gehoorbescherming

Beroepsziekte nr.1: Gehoorschade. Stop de stijging. Paper (3 delen) over lawaaidoofheid & adequate gehoorbescherming Beroepsziekte nr.1: Gehoorschade. Stop de stijging. Paper (3 delen) over lawaaidoofheid & adequate gehoorbescherming Deel 1: Te veel geluid. Lawaai. Wat kan er misgaan? Deel 2: Gehoorbescherming in de

Nadere informatie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes Diabolo s of trommelvliesbuisjes In overleg met uw behandelende arts heeft u besloten om uw kind een ooroperatie (= plaatsen

Nadere informatie

Tabellenboek. Gitaar

Tabellenboek. Gitaar 4T versie 1 Natuur- en scheikunde 1, Geluid Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Slj en Zan Tabellenboek 1. Neem de volgende tabel netjes over

Nadere informatie

Trommelvliesbuisje bij volwassenen

Trommelvliesbuisje bij volwassenen KNO Trommelvliesbuisje bij volwassenen dagbehandeling BEHANDELING Trommelvliesbuisje bij volwassenen Uw KNO-arts heeft voorgesteld bij u een trommelvliesbuisje te plaatsen. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Les 22 Zintuig 2. Zintuig, sensor. Prikkel. Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor

Les 22 Zintuig 2. Zintuig, sensor. Prikkel. Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor Les 22 Zintuig 2 Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor ANZN 1e leerjaar - Les 22 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Zintuig, sensor Zintuig is een orgaan

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose Inleiding In overleg

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Trommelvliesbuisjes

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Trommelvliesbuisjes kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Trommelvliesbuisjes Het oor Het oor bestaat uit: de uitwendige gehoorgang het trommelvlies met daarachter het middenoor. Hierin bevinden zich

Nadere informatie

Ooroperaties bij oorontstekingen

Ooroperaties bij oorontstekingen Ooroperaties bij oorontstekingen Deze folder geeft u informatie over ooroperaties bij acute en chronische oorontstekingen. Deze operaties zijn er op gericht om ontstekingen in het rotsbeen en/of middenoor

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Operaties bij oorontstekingen

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Operaties bij oorontstekingen kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Operaties bij oorontstekingen Inleiding Het oor is globaal onder te verdelen in: De uitwendige gehoorgang. Het trommelvlies met daarachter

Nadere informatie

Ooroperatie bij kinderen

Ooroperatie bij kinderen Keel-, neus- en oorheelkunde Ooroperatie bij kinderen Afspraak Dag en Datum: Tijd: Waar:... dag...... uur afdeling Kinderdagbehandeling Gebouw D, verdieping 3, ontvangst 1. De operatie wordt gedaan door

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom)

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom) hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom) Inhoud 01 Inleiding 4 02 Voorbereiding 4 03 Het oor 5 04 Wat is een

Nadere informatie

Schade aan het gehoor

Schade aan het gehoor Bescherm je oren! Als werknemer in de podiumsector kun je in deze folder lezen waarop je moet letten als je werkt bij de hoge geluidsniveaus die in podiumsector voorkomen. Bescherm in ieder geval je oren,

Nadere informatie

~ (]J. -S ca. /;a.;j ~ ~/ ~ Ir'! '. - - --~ '-' 1 C\) 4. Middenoor. s. Slakkenhuis. 6. Gehoorzenuw ,.. ...

~ (]J. -S ca. /;a.;j ~ ~/ ~ Ir'! '. - - --~ '-' 1 C\) 4. Middenoor. s. Slakkenhuis. 6. Gehoorzenuw ,.. ... I 3. I H-o'~ hoort een oo~? I, I. Geluidsgolven I I 2. Gehoorgang - Trommelvlies I J 4. Middenoor s. Slakkenhuis 6. Gehoorzenuw '0..,.. '-' 1... C\) -S ca ~ (]J /;a.;j ~ ~/ ~ Ir'! '. - - --~ Inhoudsopgave

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes. Dagbehandeling / kort verblijf

Trommelvliesbuisjes. Dagbehandeling / kort verblijf Trommelvliesbuisjes Dagbehandeling / kort verblijf Beter voor elkaar 2 Inleiding Omdat uw kind regelmatig last heeft van oorklachten, zoals oorpijn, pijn bij het slikken en minder goed horen, heeft de

Nadere informatie

6.3. Het binnenoor. 6.3.1. De Cochlea. Deze maand gaan we verder met de beschrijving van het oor, met name het binnenoor.

6.3. Het binnenoor. 6.3.1. De Cochlea. Deze maand gaan we verder met de beschrijving van het oor, met name het binnenoor. Deze maand gaan we verder met de beschrijving van het oor, met name het binnenoor. 6.3. Het binnenoor. Het vestibulair orgaan en de cochlea, of slakkenhuis, zijn de twee organen die het geheel uitmaken

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes inbrengen bij kinderen

Trommelvliesbuisjes inbrengen bij kinderen Trommelvliesbuisjes inbrengen bij kinderen Samen met de KNO-arts is besloten om bij uw kind trommelvliesbuisjes in te brengen. In deze folder geven we u hier informatie over. Hoe ziet het oor eruit Het

Nadere informatie

OPERATIES BIJ OORONTSTEKINGEN. Inleiding. Oorontstekingen

OPERATIES BIJ OORONTSTEKINGEN. Inleiding. Oorontstekingen OPERATIES BIJ OORONTSTEKINGEN Inleiding Het oor is globaal onder te verdelen in: De uitwendige gehoorgang. Het trommelvlies met daarachter het middenoor. Hierin bevinden zich drie gehoorbeentjes, die samen

Nadere informatie

Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang;

Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang; Plotsdoofheid Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang; 2. Trommelvlies waarachter zich het middenoor bevindt. Hierin bevinden zich de drie gehoorbeentjes en via de

Nadere informatie

Thema: Multimedia/IT. Audio

Thema: Multimedia/IT. Audio Audio OPDRACHTKAART MM-02-07-01 Wat is geluid? Voorkennis: Je hebt Multimedia-opdrachten 1 tot en met 4 (MM-02-03 t/m MM-02-06) afgerond. Intro: Een multimediaproductie zonder geluid is bijna niet voor

Nadere informatie

Slechthorendheid en hoortoestellen

Slechthorendheid en hoortoestellen Slechthorendheid en hoortoestellen Inleiding Uw behandelend arts heeft voorgesteld om in verband met uw gehoor- en / of oorklachten een onderzoek door de knoarts te laten verrichten. Deze folder geeft

Nadere informatie

otosclerose patiënteninformatie Wat is otosclerose? Oorzaak

otosclerose patiënteninformatie Wat is otosclerose? Oorzaak patiënteninformatie otosclerose Door de ziekte otosclerose gaat iemand langzaam slechter horen door overmatige botgroei in het oor. Wat is otosclerose? Hoe verloopt een operatie? En hoe werkt het oor eigenlijk?

Nadere informatie

Oordruppels. Informatie voor patiënten over de juiste toepassing, verschillende soorten en reden van gebruik oordruppels

Oordruppels. Informatie voor patiënten over de juiste toepassing, verschillende soorten en reden van gebruik oordruppels Oordruppels Informatie voor patiënten over de juiste toepassing, verschillende soorten en reden van gebruik oordruppels Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw gehooren/of oorklachten een consult

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv-industrie Schadelijk geluid

Arbocatalogus pkgv-industrie Schadelijk geluid Arbocatalogus pkgv-industrie Schadelijk geluid De arbocatalogus pkgv-industrie is een in fasen ontwikkelde catalogus die beheerd wordt door het Verbond Papier- en Kartonproducerende en -verwerkende industrieën.

Nadere informatie

Operatie aan het oor KNO

Operatie aan het oor KNO Operatie aan het oor KNO Inhoudsopgave Inleiding 4 Hoe werkt een oor? 4 Soorten gehoorverlies 5 De behandelmogelijkheden 6 Gehoorverbeterende (reconstructieve) ooroperaties 7 Schoonmakende (sanerende)

Nadere informatie

VOLUME I VADEMECUM VOOR WEGVERKEERSLAWAAI IN DE STAD. Basisbegrippen van de akoestiek

VOLUME I VADEMECUM VOOR WEGVERKEERSLAWAAI IN DE STAD. Basisbegrippen van de akoestiek 1 VOLUME I VADEMECUM VOOR WEGVERKEERSLAWAAI IN DE STAD Basisbegrippen van de akoestiek RICHTLIJN VOOR DE LEZER Op de rechter pagina vindt de lezer een geordende en doorlopende tekst. Op de linker pagina

Nadere informatie

trommelvliesbuisjes Informatie voor ouders / verzorgers

trommelvliesbuisjes Informatie voor ouders / verzorgers trommelvliesbuisjes Informatie voor ouders / verzorgers Uw kind krijgt trommelvliesbuisjes In overleg met uw KNO-arts krijgt uw kind trommelvliesbuisjes. Uw kind wordt voor deze operatie één dagdeel opgenomen

Nadere informatie

Verwijderen van een oorontsteking. Cholesteatoom

Verwijderen van een oorontsteking. Cholesteatoom Verwijderen van een oorontsteking Cholesteatoom Uw KNO-arts heeft geconstateerd dat u een cholesteatoom heeft. Besloten is dat deze te verhelpen door een operatieve ingreep. Het oor Om inzicht te krijgen

Nadere informatie

Laserbehandeling bij middenoorontsteking

Laserbehandeling bij middenoorontsteking Laserbehandeling bij middenoorontsteking Inleiding De keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) heeft voorgesteld om bij uw kind een opening in het trommelvlies te laseren. In deze brochure wordt informatie gegeven

Nadere informatie

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6)

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Vraag 1 Een luidspreker en een microfoon zijn in principe op dezelfde manier opgebouwd. Alleen werken ze in omgekeerde richting. Wat bij een luidspreker

Nadere informatie

i!i' ] ] ] ] ] 1 ~ 1 ~ Door: A /isha Chandoe Groep Bb VanOstadeschoo/ 1..

i!i' ] ] ] ] ] 1 ~ 1 ~ Door: A /isha Chandoe Groep Bb VanOstadeschoo/ 1.. 1 ~ 1 ~ j J ) J J J I, i!i' 1 Al 1.. Door: A /isha Chandoe Groep Bb VanOstadeschoo/ j 1.. l.. '-....t L- '- '- Inhoud: 1.Inleiding. 2. Wat is een oor? 3. Hoe zit je oor in elkaar? 4. De drie delen van

Nadere informatie

Looporen en oordruppels

Looporen en oordruppels Looporen en oordruppels Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 0924 Inleiding In deze folder leest u meer over looporen en de behandeling met oordruppels die door de KNO-arts zijn voorgeschreven.

Nadere informatie

Lawaai op school en gehoorschade Dr. A. Roelandt

Lawaai op school en gehoorschade Dr. A. Roelandt Lawaai op school en gehoorschade Dr. A. Roelandt Lawaaigeïnduceerd gehoorverlies Wereldwijd grootste irreversiebele beroepsziekte Industrie: veel aandacht Onderwijs, kribbes, : weinig studies Nederland:

Nadere informatie

Doorprikken van het trommelvlies. Paracentese

Doorprikken van het trommelvlies. Paracentese Doorprikken van het trommelvlies Paracentese Inleiding De KNO-arts heeft na onderzoek van uw kind u voorgesteld om de trommelvliezen van uw kind door te prikken. In deze folder leest u meer over de operatie

Nadere informatie

Even voorstellen: Naam: Geboren: Hobby's: School: Leraar: ',HAUW

Even voorstellen: Naam: Geboren: Hobby's: School: Leraar: ',HAUW 1 Even voorstellen: Naam: Geboren: Hobby's: School: Leraar: ',HAUW Jantine Yntema 17februari 1993 Hockey (keepster) en Zeilen R.K Basisschool De Schakel Groep 8 Edwin Tekelenburg Mijn meester, Edwin Tekelenburg,

Nadere informatie

Gehoorbeschadiging. bij jongeren door blootstelling aan luide muziek. Profielwerkstuk 6VWO Biologie 2013-2014. Bertrand Russell College

Gehoorbeschadiging. bij jongeren door blootstelling aan luide muziek. Profielwerkstuk 6VWO Biologie 2013-2014. Bertrand Russell College Gehoorbeschadiging bij jongeren door blootstelling aan luide muziek Profielwerkstuk 6VWO Biologie 2013-2014 Bertrand Russell College Jamey Blaauboer Onder begeleiding van: mevrouw G. Bosma Mede mogelijk

Nadere informatie

Plotsdoofheid. Informatie voor patiënten die plotseling geheel doof worden. Informatie voor patiënten. Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis

Plotsdoofheid. Informatie voor patiënten die plotseling geheel doof worden. Informatie voor patiënten. Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Informatie voor patiënten Plotsdoofheid Informatie voor patiënten die plotseling geheel doof worden G456-Q CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege uw

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid 10/6/2014. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid 10/6/2014. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Geluid 10/6/2014 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm), Leen

Nadere informatie

Operaties aan het oor

Operaties aan het oor KNO Operaties aan het oor BEHANDELING Operaties aan het oor Uw KNO-arts heeft voorgesteld om uw oorklachten te behandelen met een operatie. In deze folder vindt u meer informatie over de verschillende

Nadere informatie

Branchecatalogus podiumkunsten. versterkt geluid

Branchecatalogus podiumkunsten. versterkt geluid Branchecatalogus podiumkunsten versterkt geluid Preambule De brancheorganisaties van werknemers en werkgevers in de podiumkunsten hebben kennis genomen van de wettelijke voorschriften op met betrekking

Nadere informatie