Instituut voor Media en Informatie Management. Open Standaarden en Open Source Software in de archiefwereld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Instituut voor Media en Informatie Management. Open Standaarden en Open Source Software in de archiefwereld"

Transcriptie

1

2

3 Instituut voor Media en Informatie Management Archieven open u! Open Standaarden en Open Source Software in de archiefwereld Afstudeerscriptie Informatie en Media / Archivistiek-B Hade Mugie Praktijkbegeleider: Peter van Beek Docentbegeleider: Peter Horsman 22 februari 2008

4

5 Voorwoord Deze scriptie en de bijbehorende website zijn tot stand gekomen in het kader van mijn studie Archivistiek-B, een specialisatie van de opleiding Informatie en Media aan de Hogeschool van Amsterdam. Als voormalig programmeur raakte ik geïnteresseerd in Open Source Software en begon me af te vragen wat de stand van zaken in de archiefwereld was met betrekking tot Open Source Software. Al pratend en lezend over het onderwerp besloot ik ook Open Standaarden bij het onderzoek te betrekken. Ik was tijdelijk werkzaam bij het gemeentearchief Ede, zij wilden eind 2007 beslissen of ze aan het eind van de lopende contractperiode verder wilden gaan met Atlantis of dat ze op een ander merk software wilden overstappen. De gemeentearchivaris Peter van Beek wilde graag weten of Open Source Software een goed alternatief zou zijn en was bereid als mijn praktijkbegeleider te fungeren. Zowel de scriptie als de website zijn bedoeld voor archivarissen met weinig affiniteit met ICT, al is enig vakjargon onvermijdelijk gebleken. Bij deze wil ik op de eerste plaats de mensen bedanken die voor mij hebben getypt: Mary Exel van het gemeentearchief Ede, mijn echtgenoot Louis Praamsma en mijn dochter Christine Praamsma. Louis ook nog bedankt voor de morele steun en het opmaken van de tekst. Door jullie is mijn RSI niet veel erger geworden en is de scriptie nu af. Verder wil ik iedereen bedanken die tijd heeft vrij gemaakt om mijn vragen te beantwoorden: Jules Lauwerier, Martin Mollema, Ma Oeh Pe, Gijsbert Kruithof, Peter van Beek, Carlo Buysrogge, Hanneke van Aalst-Houbraken, Joost van Koutrik, Jan Boeije, Diane Habets, Wim Mastenbroek, Marion Karsch, Joeri Meijer, Josje Everse, Femia Siero en Justin Banks, en ook nog Hans Waalwijk, Maaike Lulofs, Chris Streefkerk, Peter Waters, Chido Houbraken, Corné Dekker, Peter van Garderen, Chris Prom en Frits de Jong. Dan wil ik ook nog Marien Geelhoed, Henk Kuiper en Arjan Molenaar en bedanken voor de feedback op mijn teksten. En last but not least bedank ik mijn praktijkbegeleider Peter van Beek en mijn docentbegeleider Peter Horsman voor hun begeleiding.

6

7 Inhoud Samenvatting 7 Summary 8 1 Inleiding Inleiding Probleemstelling Gevolgde aanpak 10 2 Open Standaarden Inleiding Standaarden Metadatastandaarden Voordelen Nadelen Voorbeelden Bestandsformaten Voordelen Nadelen Voorbeelden Conclusie 24 3 Open Source Software Inleiding Software Open Source Software Voordelen Nadelen Licenties Kosten Voorbeelden en gebruik Archiefsoftware DIV-software Repositoriesoftware Overige Software Conclusie 41

8 4 Open Standaarden en Open Source Software 43 5 Rol van de overheid Inleiding Motie Vendrik OSOSS College en Forum Standaardisatie Actieplan De praktijk Conclusie 47 6 Bepalende factoren Inleiding Beschikbaarheid Kwaliteit Kosten Medewerkers Plaats in de organisatie Conclusie 51 7 Conclusies en aanbevelingen Algemene conclusies en aanbevelingen Open Standaarden Open Source Software Specifieke adviezen voor het gemeentearchief Ede 57 Bronnenlijst 59 Bijlage I 65 Bijlage II 66 Bijlage III 67 Bijlage IV 68 Bijlage V 70

9 Archieven open u! 7 Samenvatting In deze scriptie wordt besproken wat de voor- en nadelen zijn van het gebruik van Open Standaarden en Open Source Software voor archiefinstellingen en DIVafdelingen. Bovendien wordt voor het gemeentearchief Ede de vraag beantwoord of Open Source Software een alternatief kan zijn ter vervanging van Atlantis. Met de Open Standaarden worden meestal open bestandsformaten bedoeld, maar ook metadatastandaarden zijn Open Standaarden. Metadatastandaarden zijn de facto standaarden waarmee, in dit geval, archieven en hun context beschreven kunnen worden. Metadatastandaarden zijn nodig om de toegankelijkheid en interoperabiliteit van archieven te waarborgen. Een archief kan inhoudelijk worden beschreven met ISAD(G) of met EAD, de XML-implementatie daarvan. Een archiefvormer kan inhoudelijk worden beschreven met ISAAR(CPF). EAC, de XML-implementatie daarvan is nog in ontwikkeling. Dublin Core is geschikt voor interoperabiliteit met de rest van de erfgoedsector. Er zijn nog andere metadatastandaarden in ontwikkeling. Conversie van bestaande papieren of Word toegangen naar metadatastandaarden zal veel tijd kosten. Als de in een organisatie gebruikte software EAD ondersteunt is het aan te bevelen om de oude toegangen daarin ook op te nemen of ze anders te converteren naar EAD. Een open bestandsformaat is een bestandsformaat dat is goedgekeurd door een nonprofit organisatie, is gepubliceerd, ter beschikking gesteld is op een royalty-free basis en geen beperkingen op het hergebruik heeft. Het gebruik van open bestandsformaten wordt als norm gesteld door het Kabinet en zorgt voor leveranciersonafhankelijkheid, toegankelijkheid, interoperabiliteit en digitale duurzaamheid. Bij invoering van open bestandsformaten kunnen er problemen ontstaan door de in de organisatie bestaande vendor lock-in, maar uitstel van invoering betekent alleen maar grotere problemen in de toekomst met betrekking tot digitale duurzaamheid. Goed bruikbare open bestandsformaten zijn HTML, TIFF, PDF/A en ODF. Open Source Software is een economisch en juridisch model voor software ontwikkeling waarbij de broncode vrij beschikbaar is en de licentienemer het recht heeft de broncode te wijzigen en te verspreiden. De grootste voordelen zijn dat de leveranciersonafhankelijkheid, het ontbreken van licentiekosten en de vaak betere ondersteuning van Open Standaarden. Bij de ontwikkeling van Open Source Software werken veel gebruikers actief mee aan de verdere ontwikkeling van de software en daar hebben de meeste archiefinstellingen niet genoeg tijd en kennis voor. Er is nog geen bruikbare Open Source archiefsoftware in Nederland. Bekende Open Source Software voor DIV-afdelingen zijn Alfresco en Typo3. Voor repositories bestaat onder andere DSpace en Greenstone. Omdat er nog geen bruikbare Open Source archiefsoftware bestaat in Nederland kan het gemeentearchief Ede Atlantis nu nog niet vervangen door Open Source Software.

10 Archieven open u! 8 Summary In this thesis the advantages and disadvantages of the use of Open Standards and Open Source Software in archival institutions and DIV-departments will be discussed. For the municipal archive of Ede the question will be answered if Open Source Software could be a viable alternative for Atlantis. Open Standards usually means open file formats but metadata standards are also Open Standards. Metadata standards are de facto standards used in this case for describing archives and their context. Metadata standards are necessary to guarantee the accessibility and interoperability of archives. An archive can be described using ISAD(G) or EAD, its XML-implementation. The creator can be described using ISAAR(CPF). EAC, the XML-implementation of ISAAR(CPF) is still under development. Dublin Core can be used for interoperability with the rest of the heritage-sector. There are still other metadata standards under development. Conversion of existing paper or Word finding-aids into metadata standards will take a lot of effort. If the software used by an organisation supports EAD it s advisable to enter these old finding-aids into that software or else convert them to EAD. An open file-format is a file-format that is approved by a not-for-profit organisation, is published, is royalty-free available and has no restrictions on its reuse. The use of open file-formats has been deemed the norm by the Kabinet and creates supplierindependence, accessibility and digital permanence. When introducing open fileformats problems may arise due to the existing vendor lock-in in an organisation, but postponing the introduction only means bigger problems in the future with digital preservation. Usable open file-formats are HTML, TIFF, PDF/A and ODF. Open Source Software is an economic and legal framework for software development, where the source-code is freely available and the end-user has the right to modify and distribute the source-code. The biggest advantages are supplier-independence, no license costs and the often superior support of Open Standards. In the development of Open Source Software users are working actively with the developers, something most archival institutions don t have enough resources for. At the moment there is no usable Open Source archival software available in the Netherlands. For DIV-departments Alfresco and Typo3 are viable alternatives, for repositories there is DSpace and Greenstone for example.

11 Archieven open u! 9 1 Inleiding 1.1 Inleiding Een van de vele zaken waar ik tijdens mijn studie Archivistiek-B mee te maken kreeg en mij in hoge mate interesseerde was het probleem van de digitale duurzaamheid. Digitale duurzaamheid wil zeggen het op zodanige wijze vastleggen, bewaren, beheren en beschikbaar stellen van digitale documenten (in de brede zin van het woord), dat deze ook na verloop van tijd raadpleegbaar, toegankelijk en authentiek zijn. (Digitale Duurzaamheid, z.j.) Digitale duurzaamheid is een uiterst complexe materie. Behalve een gegevensdrager is er voor de toegankelijkheid van digitale informatie ook nog hardware, software en een gegevensopslagformaat nodig. Gegevensdragers zijn bijvoorbeeld cd s, dvd s, harde schijven en tapes. Hardware is o.a. de computer en bijv. een dvd-speler. Om die hardware te kunnen gebruiken is ook nog systeemprogrammatuur nodig. Software zijn de computerprogramma s en gegevensopslagformaten zijn de bestandsformaten. Naast dit alles is er ook nog metadata nodig om de digitale informatie toegankelijk te maken omdat je metadata niet uit een digitaal document zelf kunt afleiden. De houdbaarheid van al deze vereisten is zeer gering, denk aan 5 1/4" floppy s, PDP-11 en Word 1.0. Voorbeelden van nu (bijna?) niet meer bruikbare en toegankelijke gegevensdragers, hardware en software. Hardware, systeemprogrammatuur en gegevensdrager blijven in deze scriptie buiten beschouwing. Ik beperk me tot de zachtere kant: software, metadata en bestandsformaten. Het gemeentearchief Ede gebruikt op dit moment Atlantis. Juni 2008 zal het lopende contract eindigen, en de vraag is nu of er betere alternatieven zijn en of Open Source Software binnen het bereik van het gemeentearchief ligt. Het doel van deze scriptie en de bijbehorende website 1 is om aan archivarissen en DIV ers informatie te verstrekken over Open Standaarden en Open Source Software. Daarnaast worden er in de scriptie specifieke aanbevelingen gegeven aan het gemeentearchief Ede (de opdrachtgever) voor de eventuele vervanging van Atlantis door Open Source Software. De website zal in de loop der tijd verder worden aangevuld met nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Open Standaarden en Open Source Software die relevant zijn voor archivarissen. De titel van de scriptie, Archieven open u! is ontleend aan de titel van de motie Vendrik Software open u! waarin de Tweede Kamer de Regering oproept het gebruik van Open Source Software en Open Standaarden te stimuleren. 1

12 Archieven open u! Probleemstelling De centrale probleemstelling van deze scriptie is: Wat zijn de voor- en nadelen van het gebruik van Open Source Software en Open Standaarden voor archiefinstellingen en DIV-afdelingen in het algemeen en is het zinvol voor het gemeentearchief Ede om Atlantis te vervangen door een Open Source Softwarepakket en/of Open Standaarden te gaan gebruiken? Behalve deze scriptie verschijnt er ook een website (in de vorm van een blog) met informatie over Open Standaarden en Open Source Software voor archiefinstellingen en DIV-afdelingen. Voor de uitvoering van het onderzoek is deze centrale vraag opgesplitst in een aantal deelvragen als: Wat is Open Source Software? Wat zijn Open Standaarden en wat heeft dat met Open Source Software te maken? Welke Open Source Software bestaat er voor archiefinstellingen en DIVafdelingen? Welke relevante Open Standaarden bestaan er voor archiefinstellingen en DIVafdelingen? Wat zijn de voor- en nadelen van het gebruik van Open Source software en Open Standaarden voor archiefinstellingen en DIV-afdelingen? In hoeverre zijn deze voor- en nadelen specifiek voor archiefinstellingen en DIVafdelingen? Welke factoren bepalen mogelijk de succesvolle toepassing van Open Source Software en Open Standaarden in archiefinstellingen en DIV-afdelingen? Welke rol speelt de overheid? 1.3 Gevolgde aanpak Vanwege mijn RSI-klachten heb ik de afstudeerperiode heel ruim ingepland, zodat ik mijn computerwerkzaamheden goed kon spreiden. In mijn aanvankelijke afstudeervoorstel was het onderwerp van de afstudeeropdracht Open Source Software in archieven. Al snel werd me duidelijk dat ik bij het onderzoek naast Open Source Software ook Open Standaarden moest betrekken. Bovendien wilde ik me niet beperken tot alleen archiefinstellingen, maar ook DIV-afdelingen in het onderzoek betrekken omdat ze dezelfde archiefbescheiden gebruiken, maar in een ander stadium. Het was de bedoeling dat, als ik een stuk literatuur had gelezen, ik het heel kort zou bespreken op het blog. Helaas kostte dat toch teveel computertijd, ik kreeg weer meer last van RSI en ik ben grotendeels gestopt met het bijhouden van het blog. Na de afronding van de scriptie zal ik in de komende tijd de meest interessante bronnen alsnog op het blog plaatsen.

13 Archieven open u! 11 Een eerste oproep op de DIVAR-lijst en het Archiefforum om in contact te komen met gebruikers van Open Standaarden en Open Source Software leverde bijna geen reacties. Ondertussen had ik het onderwerp, dat veel te breed was ingeperkt: ik ging alleen onderzoek doen naar de situatie bij overheidsarchiefinstellingen en DIVafdelingen, en daarbij nog alleen naar specifieke archiefsoftware, dus geen browser- of office-software. Tijdens het onderzoek bleek dat ook de rol van DIV-afdelingen aan het veranderen is en dat de klassieke, aparte DIV-afdelingen lijken te gaan verdwijnen. Omdat dit nog beginnende ontwikkelingen zijn en ik geen tijd had om me hier verder in te verdiepen en omdat het een archivistiek scriptie is, heb ik alleen vluchtig gekeken naar DIV-software. De ondertitel van de scriptie heb ik hieraan aangepast. Er bleek aanvankelijk vooral heel veel Engelstalige literatuur te zijn, maar in de loop van 2007 verschenen er allerlei Nederlandse publicaties als voorbereiding op en naar aanleiding van het Actieplan Nederland Open in Verbinding. De resultaten van de literatuurstudie heb ik verwerkt in een eerste versie van de scriptie. Ondertussen heb ik nog een aantal interessante gesprekken gevoerd over het onderwerp met verschillende mensen. Vervolgens heb ik interviewvragen bedacht en getest op mijn praktijkbegeleider Peter van Beek. Via oproepen op de DIVAR lijst en het Archiefforum heb ik uiteindelijk 12 mensen bereid gevonden mijn vragen te beantwoorden. Helaas bleek er in Nederland nog erg weinig ervaring met Open Standaarden en Open Source Software. Er was al wel wat ervaring met EAD, maar dat was in de scriptie van Karsch en Keuning al besproken. Voor het Was-project (Wegwerken Achterstand Semi-statisch archief) in Ede ben ik zelf met EAD gaan experimenteren. Het lukte me al snel om met behulp van de EAD-toolbox van het Nationaal Archief van een spreadsheet met 20 dossierbeschrijvingen een EAD-bestand en een PDF-bestand te maken. Gaandeweg bleek pagina s toch erg weinig te zijn voor mijn onderwerp en mede omdat de tijd ging dringen heb ik keuzes moeten maken in de uitgebreidheid van de onderwerpen.

14

15 Archieven open u! 13 2 Open Standaarden 2.1 Inleiding Allereerst wordt uitgelegd wat standaarden in het algemeen zijn. Daarna worden van metadatastandaarden en bestandsformaten de voor- en nadelen besproken en een aantal voorbeelden genoemd. 2.2 Standaarden Standaarden zijn wederzijds overeengekomen afspraken waarmee een activiteit of een product gecontroleerd kan worden en waarmee eenheid binnen een organisatie of een groep van organisaties, binnen landen of op wereldschaal gerealiseerd kan worden. (Karsch en Keuning, 2007, p. 16). Standaarden zijn mogelijk op allerlei gebieden: kwaliteitsstandaarden, communicatiestandaarden, veiligheidsstandaarden, standaardeenheden enzovoort. In deze scriptie beperk ik me tot twee soorten gegevens (data) standaarden, te weten metadatastandaarden en bestandsformaten. Metadata is data over data, gegevens over gegevens. In deze scriptie gaat het over het beschrijven van archieven en hun context. Dublin Core, ISAD(G) en EAD zijn bekende voorbeelden van metadatastandaarden. Met bestandsformaten wordt bedoeld de manier waarop gegevens in een computerbestand worden opgeslagen, het bestandstype. Dit wordt vaak aangegeven met een punt en (meestal) drie letters aan het eind van een bestandsnaam. Windows staat standaard zo ingesteld dat die zogenoemde extensie wordt verborgen en ook veel software houdt de extensie verborgen zodat gebruikers niet eens weten dat ze iets in een bepaald bestandsformaat opslaan. De meest bekende bestandsformaten zijn.doc,.tiff,.html en.pdf. 2.3 Metadatastandaarden Om archieven toegankelijk te maken worden ze voorzien van metadata. Daaruit vloeit voort dat metadatastandaarden open moeten zijn opdat iedereen kan zien welke data zijn vastgelegd. Archieven beschrijven wordt al heel lang gedaan, al ver voor invoering van de computer. Maar de exponentieel toegenomen hoeveelheid archiefbescheiden, de mogelijkheden van internet en de verwachtingen van bezoekers maken het noodzakelijk om het beschrijven te standaardiseren. Het expliciet beschrijven en vastleggen van metadata is vooral voor digitale archiefbescheiden heel belangrijk, omdat je metadata daar niet, in tegenstelling tot papieren/analoge archiefbescheiden, uit het document zelf kunt herleiden. Metadatastandaarden zijn de facto standaarden (zie pagina 20).

16 Archieven open u! Voordelen Het gebruik van metadatastandaarden vergroot de toegankelijkheid van archieven doordat de ontstaanscontext en de structuur van archieven dan consequent, volgens internationale afspraken worden vastgelegd. Hierdoor ontstaat bovendien de mogelijkheid om de beschrijvingen van verschillende archieven aan elkaar te koppelen (interoperabiliteit) waardoor ze gelijktijdig doorzoekbaar kunnen worden. Ook kan, als iemand een nieuwe manier van presenteren van gegevens bedenkt, iedereen die methode zonder problemen met zijn eigen gegevens gebruiken. Als archiefbeschrijvingssoftware metadatastandaarden kan im- en exporteren ben je niet meer afhankelijk van één merk software en is er voor een eventuele overstap naar een ander merk geen belemmering. Een ander, door een geïnterviewde genoemd, voordeel is dat van de ondersteuning van de openbaarheid van bestuur. Ook werd nog genoemd, specifiek voor archieven, de uniforme doorzoekbaarheid van bestanden van verschillende archiefinstellingen en dus steeds meer eenheid in de archivistische praktijk, zowel nationaal als internationaal. Verwant hiermee werd publieksvriendelijkheid genoemd, doordat je op allerlei verschillende sites een zelfde soort functionaliteit hebt. Het beschrijven van archieven wordt efficiënter (het wiel hoeft niet elke keer opnieuw uitgevonden te worden). Het opstellen van kwaliteitsstandaarden wordt gemakkelijker doordat er (al bestaande) metadatastandaarden kunnen worden gebruikt. Metadatastandaarden kunnen in de opleiding gebruikt worden, zodat iedereen dezelfde standaarden leert gebruiken en dat niet meer afhankelijk is van wie er toevallig voor de klas staat Nadelen Conversie van bestaande papieren en Word toegangen naar EAD kost veel tijd en vereist nu nog vrij veel kennis van ICT en van EAD. Maar ook conversie naar ISAD(G) kost tijd en vereist kennis van ISAD(G). Deze, ook door een DIV er genoemde, stijging in de beheerslasten door de inzet van de benodigde specialisten wordt echter niet veroorzaakt door het gebruik van een Open Standaard, maar doordat analoge gegevens worden geconverteerd/gedigitaliseerd. Ook overtypen of scannen en OCR-en van papieren toegangen om ze op te nemen in proprietary software als bijvoorbeeld Atlantis A&I kost veel tijd en ook kennis. Metadatastandaarden zijn nog volop in ontwikkeling, er zijn er al wel een aantal vastgelegd en breed geaccepteerd (Dublin Core, ISAD(G) en EAD), maar EAC is nog in ontwikkeling, net als ISIAH en ISDF.

17 Archieven open u! Voorbeelden Dublin Core (ISO 15836:2003) is geen specifieke archiefbeschrijvingsstandaard, maar hij wordt wel vrij veel gebruikt in de rest van de erfgoedsector. De naam heeft niets te maken met de stad Dublin in Ierland, maar met het dorpje Dublin in Ohio in de VS, waar het idee ontstond bij een bijeenkomst van metadata- en webspecialisten, volgens de Nederlandstalige Wikipedia (Dublin Core, 2007). DEN (2006) beschrijft Dublin Core als een sectoroverstijgende standaard voor het toekennen van metadata aan bronnen. In zijn meest eenvoudige vorm bestaat Dublin Core uit 15 velden. Het algemene, niet-sectorspecifieke karakter maakt deze beschrijvingsset geschikt om te dienen als uitwisselingsformaat tussen samenwerkende erfgoedinstellingen. In bijlage I staan de 15 elementen van Dublin Core. Dublin Core wordt onderhouden door The Dublin Core Metadata Initiative 2, een open organisatie die zich bezighoudt met de ontwikkeling van interoperabele online metadatastandaarden die voor vele verschillende doeleinden gebruikt kunnen worden. Het International Council on Archives (ICA 3, ook wel Internationale Archiefraad) is een niet-gouvernementele organisatie voor de wereldwijde archief-community, gericht op het bevorderen van de instandhouding, de ontwikkeling en het gebruik van het mondiale archivistische erfgoed. Het ICA werkt aan de (inmiddels gedeeltelijk voltooide) ontwikkeling van een viertal archiefbeschrijvingsstandaarden. ISAD(G) is de afkorting van International Standard Archival Description (General). Het is een logisch gegroepeerde opsomming van elementen met behulp waarvan een archief en zijn deelarchieven, rubrieken, series en archiefbestanddelen, ongeacht vorm, omvang of medium, op elk niveau volledig kan worden beschreven. In bijlage II staat de Nederlandse versie van ISAD(G). Er zijn zes essentiële beschrijvingselementen, te weten: referentie(s), titel, datering, beschrijvingsniveau, omvang en medium van de beschrijvingseenheid en archiefvormer. De norm definieert evenwel geen uitvoerformaten, noch de wijze waarop de elementen worden gepresenteerd, bijvoorbeeld in inventarissen, catalogi, lijsten enzovoort. (ISAD(G), 2004, p. 4). ISAAR(CPF) staat voor International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons and Families (ISAAR(CPF), 2004, p. 2) en beschrijft op een zelfde manier een archiefvormer 4, zie bijlage III voor de Nederlandse vertaling. ISAAR(CPF) is de uitwerking van de context elementen van ISAD(G). ISAAR(CPF) heeft vier essentiële beschrijvingselementen, namelijk soort entiteit, geautoriseerde naam(namen), bestaansperiode en identificatiecode van de normbeschrijving. ISDF, de International Standard for Describing Functions beschrijft de functies van de archiefvormer. Deze standaard is nog in ontwikkeling, net als ISIAH (International Standards for Institutions with Archival Holdings) die de archiefbeheerder beschrijft Authority records kunnen ook organisaties, personen of families beschrijven die een andere rol dan archiefvormer hebben (gehad) (Horsman, 2007/2008).

18 Archieven open u! 16 ISAD(G) en ISAAR(CPF) worden in Nederland weinig gebruikt, de meeste archieven hebben in de loop der jaren hun eigen beschrijvingsstandaarden ontwikkeld, die natuurlijk grotendeels in elk geval de essentiële elementen van ISAD(G) en ISAAR(CPF) bevatten. ISAD(G) en ISAAR(CPF) zijn inhoudelijke standaarden, om ze te kunnen gebruiken moeten ze geïmplementeerd worden. Dat kan gebeuren door de gewenste elementen in een tekstdocument te zetten, bijv. in PDF, ODF of Word. Dit lijkt nog het meest op het vroegere handmatige samenstellen van een inventaris. ISAD(G) en ISAAR(CPF) kunnen ook in archiefsoftware zijn opgenomen als data model zoals bijv. bij ICA-AtoM. Die software kan dan de gewenste toegangen produceren. Een derde mogelijkheid is EAD, een technische standaard die de ISAD(G) standaard heeft geïmplementeerd. EAD is de afkorting van Encoded Archival Description. Het is een standaard om archieftoegangen te maken in XML en is vastgelegd in het bestand EAD.DTD. XML is een standaard voor ( ) de representatie van gestructureerde gegevens in de vorm van platte tekst. Deze representatie is zowel machineleesbaar als leesbaar voor de mens. (Wikipedia (nl), Extensible Markup Language, 2007). Om de toegangen vervolgens te publiceren heb je een stylesheet nodig (een XSLT-bestand) waarmee je vormgeving van de publicatie zelf kunt bepalen. Je kunt je eigen stylesheets maken of bestaande stylesheets gebruiken of aanpassen. Uitvoer is in principe mogelijk in allerlei bestandsformaten, zoals PDF, ODF, HTML of Word. EAD wordt beheerd door de Library of Congress 5 en de Society of American Archivists 6. In bijlage IV staat een voorbeeld van een (gedeelte van een) EAD inventaris in twee formaten, als platte brontekst en als opgemaakt PDF-bestand. Volgens het Overzicht Archiefsoftware 7 van de Taskforce Archieven kunnen de nieuwere versies van Adlib, MAIS-Flexis, CarIn, Ruurd, ScopeArchiv, ABS Archeion en natuurlijk promead EAD exporteren en kunnen Adlib en promead ook EAD importeren. EAD wordt o.a. gebruikt bij het IISG 8, het Nationaal Archief 9, het Regionaal Archief Leiden 10 en het gemeentearchief Delft 11. In het project Zuid-Hollandse Collecties Digitaal, een gezamenlijk project van een aantal archiefbewaarplaatsen in Zuid- Holland, gaat men met behulp van EAD toegangen op internet zetten. Bij kleinere instellingen wordt EAD nog niet gebruikt, omdat de conversie van bestaande toegangen (op papier of in Word) arbeidsintensief is en nog vrij veel computerkennis

19 Archieven open u! 17 en -affiniteit vereist. Karsch en Keuning (2007) vinden het niet voor de hand liggen dat een archiefbewaarplaats geheel zelfstandig een EAD-conversietraject uitvoert, als redenen daarvoor noemen ze: Voor de uitvoering van dergelijke grootschalige projecten ontbreekt het doorgaans aan capaciteit om daarvoor een projectorganisatie te kunnen inrichten. Ook EADkennis en -vaardigheden ontbreken. Een bijkomend probleem vormt veelal de afdeling ICT. Deze voor het EAD-conversietraject cruciale factor wordt niet zelden bij kleine en middelgrote archiefbewaarplaatsen verzorgd vanuit een moederorganisatie, zoals de gemeente. De letterlijk en figuurlijk grote afstand tussen de archiefbewaarplaats en de moederorganisatie kan een belemmering zijn bij de inzet van ICT. Als er al wel een eigen ICT-afdeling is, is deze vaak klein en doorgaans niet afgestemd op extra werkzaamheden als het begeleiden van een EAD-conversietraject. Uitbesteding kan de instelling voor een belangrijk deel in operationele zin ontlasten, maar projectmanagement vanuit de instelling blijft noodzakelijk en er zal toch intensief contact met de uitvoerder moeten zijn over onder andere voorbewerking van de toegangen. (p. 55) Mijn interviews en eigen ervaring hebben dit beeld bevestigd. Net zoals er na de ontwikkeling van ISAD(G) behoefte bleek aan ISAAR(CPF) werd na de eerste ontwikkeling van EAD begonnen met het ontwikkelen van EAC. EAC is de afkorting van Encoded Archival Context en is volgens Pitti (2003, p. 1) an ongoing initiative within the international archival community to design and implement a prototype standard based on Extensible Markup Language (XML) for encoding descriptions of record creators. EAC is net als EAD vastgelegd in een DTD en is een implementatie van de archivistische normbeschrijving ISAAR(CPF). EAC is nog in ontwikkeling en wordt nog nauwelijks toegepast in Nederland. Bij het e-depot van het gemeentearchief Rotterdam is EAC een van de ontwerpstandaarden voor het metadatasysteem. (Horsman, 2007/2008). Over EAD en EAC is nog heel veel, meer diepgaande, informatie te vinden in de HvA scriptie uit 2007 van Marion Karsch en Jan Keuning getiteld EAD en EAC; grensoverschrijdend en grensverleggend. METS is net als EAD en EAC een DTD. Het is een standaard voor het coderen van beschrijvende, administratieve en structurele metadata betreffende objecten in een digital library, in XML. De standaard wordt onderhouden door de Network Development and MARC Standards Office of the Library of Congress 12 en is ontwikkeld als een initiatief van de Digital Library Federation 13. Omdat niet elke instelling en elk softwarepakket in de (erfgoed)wereld dezelfde metadatastandaarden gebruikt, zijn er crosswalks, ook wel mappings genoemd, ontwikkeld, waarin staat welk element uit de ene standaard overeenkomt met welk

20 Archieven open u! 18 element uit de andere standaard. In Appendix A 14 van de Tag Library van The Library of Congress staan crosswalks tussen ISAD(G) en EAD en viceversa, waarbij only clear equivalencies between data elements were included. Other roughly compatible elements that may be identifiable by users were omitted because the match was felt to be ambiguous or uncertain.. Op diezelfde site staat ook een crosswalk 15 van Dublin Core naar EAD versie 1.0. Uit de interviews en de literatuur blijkt dat er in de Nederlandse archieven nog niet veel gebruik wordt gemaakt van Open Standaarden, maar dat de meeste Open Standaarden wel bekend zijn bij de geïnterviewden. Als er standaarden worden gebruikt dan zijn dat meestal Open Standaarden en men kiest daarvoor vanwege de digitale duurzaamheid en/of de openheid. 2.4 Bestandsformaten In de praktijk wordt met een open standaard meestal een open bestandsformaat bedoeld. De Nederlandstalige Wikipedia (Open Standaard, 2007) heeft het bij de definitie van Open Standaarden vooral over de gevolgen van het gebruik van Open Standaarden. Open standaarden zijn publiek beschikbare specificaties om een bepaalde taak te volbrengen (veelal in gebruik bij hard- en software). Doordat iedereen de standaard mag gebruiken, neemt de uitwisselbaarheid tussen de verschillende soorten hardware- en softwareonderdelen toe. Met andere woorden; men kan dan zelf kiezen, welk softwareprogramma en/of welke computerapparatuur men aanschaft en gebruikt. Hierdoor is men minder afhankelijk van een bepaalde hardware- en/of softwareleverancier, dan wel dienstverlener. Wel is het zaak, dat men de juiste technische kunde en noodzakelijke apparatuur weet te (ver)krijgen, waarop oplossingen van andere fabrikanten (naadloos) kunnen aansluiten. De Engelstalige Wikipedia (Open Format, 2007) beschrijft wat een open bestandsformaat is: An open format is a published specification for storing digital data, usually maintained by a non-proprietary standards organization, and free of legal restrictions on use. For example, an open format must be implementable by both proprietary and free/open source software, using the typical licenses used by each. In contrast to open formats, proprietary formats are controlled and defined by private interests. Open formats are a subset of open standards. The primary goal of open formats is to guarantee long-term access to data without current or future uncertainty with regard to legal rights or technical specification. A common secondary goal of open formats is to enable competition, instead of allowing a vendor s control over a proprietary format to inhibit use of competing products. Governments have increasingly shown an interest in open format issues

Op dit werk is de Creative Commons Licentie Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Unported' van toepassing (zie

Op dit werk is de Creative Commons Licentie Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Unported' van toepassing (zie Op dit werk is de Creative Commons Licentie Naamsvermelding-Gelijk delen 3.0 Unported' van toepassing (zie http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.nl) Instituut voor Media en Informatie Management

Nadere informatie

Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker

Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker Standaarden in het (digitaal) beschrijven van vormgevingsarchieven Bernadine Ypma, zelfstandig onderzoeker Deze samenvatting geeft de resultaten van een onderzoek naar ontsluitingsmethoden van vormgevingsarchieven

Nadere informatie

Open Document Standaarden Pascal de Bruijn

Open Document Standaarden Pascal de Bruijn Open Document Standaarden Pascal de Bruijn Inhoudsopgave Licentie...2 Inleiding...3 Historie...4 De Standaarden...5 OpenDocument Format...5 Standaard...5 Technisch...5 Toegankelijkheid...6 Implementaties...6

Nadere informatie

De mogelijkheden van XML voor de langdurige bewaring van digitale documenten. DAVID studiedag 30 nov 2000

De mogelijkheden van XML voor de langdurige bewaring van digitale documenten. DAVID studiedag 30 nov 2000 De mogelijkheden van XML voor de langdurige bewaring van digitale documenten DAVID studiedag 30 nov 2000 Prof. Jan Engelen, Steven Depuydt K.U.Leuven - ESAT Onderzoeksgroep Document Architecturen Waarom

Nadere informatie

Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten

Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten Onderstaande wensen, eisen en teksten hebben tot doel de leveranciersonafhankelijkheid, flexibiliteit en interoperabiliteit te bevorderen

Nadere informatie

Standaarden en digitale archivering

Standaarden en digitale archivering Standaarden en digitale archivering K. van der Meer 1, 2 en H.H.J. Lorist 1 1 TU Delft 2 IBW UI Antwerpen Waarom kiezen voor standaarden Samenwerking tussen leveranciers of leveranciers en gebruikers +

Nadere informatie

Inleiding. Strekking van de eisen

Inleiding. Strekking van de eisen Eisen voor de programmatuur die door de centrale stembureaus wordt gebruikt ten behoeve van de vaststelling van de uitslag van verkiezingen van de leden van de Tweede Kamer, de leden van het Europees parlement,

Nadere informatie

EXPERTADVIES NEN-ISO :2005 (PDF/A-1) Forum Standaardisatie

EXPERTADVIES NEN-ISO :2005 (PDF/A-1) Forum Standaardisatie EXPERTADVIES NEN-ISO 19005-1:2005 (PDF/A-1) Forum Standaardisatie EXPERTADVIES NEN-ISO 19005-1:2005 (PDF/A-1) Forum Standaardisatie Erika Hokke 05 juni 2008 status Definitief Versie 1.0 ii Inhoudsopgave

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

eisen voor programmatuur die gebruikt wordt bij de berekening van de uitslag van verkiezingen die vallen onder de werking van de Kieswet

eisen voor programmatuur die gebruikt wordt bij de berekening van de uitslag van verkiezingen die vallen onder de werking van de Kieswet Datum 9 april 2008 Ons kenmerk BPR2008/U52926 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Onderdeel DGKB/BPR Inlichtingen T F Uw kenmerk Onderwerp eisen voor

Nadere informatie

Hoe selecteer je preserveringstools? Sara van Bussel. Koninklijke Bibliotheek

Hoe selecteer je preserveringstools? Sara van Bussel. Koninklijke Bibliotheek Hoe selecteer je preserveringstools? Sara van Bussel Koninklijke Bibliotheek Hoe selecteer je preserveringstools? Het probleem van digitale duurzaamheid Types digitale preservering Preserveringstools in

Nadere informatie

Open Access voor wetenschappelijke data in VLIZ Archiveren, documenteren, publiceren en herverdelen

Open Access voor wetenschappelijke data in VLIZ Archiveren, documenteren, publiceren en herverdelen Open Access voor wetenschappelijke data in VLIZ Archiveren, documenteren, publiceren en herverdelen EWI-focus Van Open Access naar Open Data uitdagingen voor het beleid 17-09-2014 Inleiding Het proces

Nadere informatie

Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur)

Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Doelen actieplan Doelstelling Actieplan Nederland Open in Verbinding Verbetering van interoperabiliteit Vermindering

Nadere informatie

Y.S. Lubbers en W. Witvoet

Y.S. Lubbers en W. Witvoet WEBDESIGN Eigen Site Evaluatie door: Y.S. Lubbers en W. Witvoet 1 Summary Summary Prefix 1. Content en structuur gescheiden houden 2. Grammaticaal correcte en beschrijvende markup 3. Kopregels 4. Client-

Nadere informatie

Afspraken zijn de essentie

Afspraken zijn de essentie Forum Standaardisatie Afspraken zijn de essentie De rol van standaardisatie bij het realiseren van interoperabiliteit Peter Waters Hoofd Bureau Forum Standaardisatie Versterking Interbestuurlijke samenwerking

Nadere informatie

Algemene vragen. Specifieke vragen. Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault. Wat is de naam van uw e-depot oplossing?

Algemene vragen. Specifieke vragen. Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault. Wat is de naam van uw e-depot oplossing? Algemene vragen Wat is de naam van uw organisatie? (verplicht) DiVault Wat is de naam van uw e-depot oplossing? DiVault Wat is uw naam? (verplicht) Hans Mannaert Wat is uw e-mailadres? (verplicht) hans@divault.nl

Nadere informatie

Ieder document direct beschikbaar

Ieder document direct beschikbaar Slide 1 Ieder document direct beschikbaar 4 februari 2016 1 Slide 2 Over Expansion Implementatiespecialist op gebied van digitale documentverwerking en archivering Verantwoordelijk voor volledig implementatietraject

Nadere informatie

Het E-depot. Orville Mac Donald, medewerker standaarden en richtlijnen. Afd. Archief en collectiebeheer, Sectie Digitaal beheer. Informatiekundige.

Het E-depot. Orville Mac Donald, medewerker standaarden en richtlijnen. Afd. Archief en collectiebeheer, Sectie Digitaal beheer. Informatiekundige. Stadsarchief Amsterdam Het E-depot Standaardiseren voor een betere dienstverlening 24-06-2014 Orville Mac Donald, medewerker standaarden en richtlijnen. Afd. Archief en collectiebeheer, Sectie Digitaal

Nadere informatie

Een vragenlijst voor archiefinstellingen die willen bijdragen aan het Archi...

Een vragenlijst voor archiefinstellingen die willen bijdragen aan het Archi... Een vragenlijst voor archiefinstellingen die willen bijdragen aan het Archi... Het Archieven Portaal Europa is een publicatie en aggregatie platform voor Europese archiefinstellingen, ontwikkeld door het

Nadere informatie

Open Data. Themamiddag Actieve Openbaarheid

Open Data. Themamiddag Actieve Openbaarheid Open Data Themamiddag Actieve Openbaarheid Open Data Middag Actieve Openbaarheid 11 februari 2016 Agenda Wat is open data + wet- en regelgeving Beleid Open Data Nationaal Archief Hoe is het Nationaal Archief

Nadere informatie

Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces

Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces Stadsarchief Zo vroeg mogelijk in het proces Anje van der Lek Wat gaan we doen? Vanuit mijn perspectief: (overheid, archiefwet) Het e-depot Tenant architectuur Vanuit jullie perspectief: (particuliere

Nadere informatie

Erfgoed en auteursrecht

Erfgoed en auteursrecht Erfgoed en auteursrecht!! Joris Pekel Den Haag 30/09/2014 Inhoud à Auteursrecht, waarom moeten we hier over hebben? à Waarom is dat lastig? à Introductie in het auteursrecht à Creative Commons à Belang

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Digitaal Depot Nationaal Archief

Digitaal Depot Nationaal Archief Wat is een e-depot? Jacqueline Slats Nationaal Archief of the Netherlands Studiedag Digitale Depots, 15 oktober 2008 Felixarchief Antwerpen 1 De Digitale Overheid De samenleving werkt meer en meer met

Nadere informatie

NORMEN VOOR EDEPOTS DUURZAME BEWARING IS VOOR EDEPOTS GROEIMODEL NAAR EEN OAIS BLUE BOOK. Archiverings- en raadplegingsformaten

NORMEN VOOR EDEPOTS DUURZAME BEWARING IS VOOR EDEPOTS GROEIMODEL NAAR EEN OAIS BLUE BOOK. Archiverings- en raadplegingsformaten DUURZAME BEWARING IS Organisatiestructuur Resources Opslagsystemen Standaarden Archiverings- en raadplegingsformaten Karakteriseren en valideren Checksums Migreren en normaliseren Preservation metadata

Nadere informatie

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013 ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters Marc Lankhorst 16 oktober 2013 Agenda 13:00 introductie ArchiMate-status en -ontwikkelingen en NORA-kennismodel 14:00 parallelle workshops rond de

Nadere informatie

CRVa: werk in uitvoering Samantha Castano, projectmedewerker CRVa

CRVa: werk in uitvoering Samantha Castano, projectmedewerker CRVa CRVa: werk in uitvoering Samantha Castano, projectmedewerker CRVa Centraal Register Vormgevingsarchieven Het Centraal Register Vormgevingsarchieven (CRVa) is een onderzoeksinstrument dat zowel externe

Nadere informatie

Zeeuws e-depot presentatie e-depot Monitor 10 februari 2016

Zeeuws e-depot presentatie e-depot Monitor 10 februari 2016 Het Zeeuws Archief is beheerder van de archieven van het Rijk, het Waterschap, de Provincie en drie gemeenten. Sinds 2008 staat digitale duurzaamheid hoog op de agenda. In dat jaar sloten we ons aan bij

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Flexibiliteit en Duurzaamheid: Teksttechnologie en Museumdocumentatie

Flexibiliteit en Duurzaamheid: Teksttechnologie en Museumdocumentatie Flexibiliteit en Duurzaamheid: Teksttechnologie en Museumdocumentatie Spectrum in een nieuw jasje Edward Vanhoutte & Ron Van den Branden Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie Koninklijke Academie voor

Nadere informatie

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing?

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Hans Hofman Nationaal Archief Netherlands NCDD Planets dag Den Haag, 14 december 2009 Overzicht Wat is het probleem? Wat is er nodig?

Nadere informatie

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie.

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. As-Built Documentatie digitaal op orde Als uw bedrijf actief is in de Marine, Off-Shore, energie of chemische industrie, dan heeft u voor

Nadere informatie

Open Source Software. Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl)

Open Source Software. Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl) Open Source Software Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl) Open Source Software (OSS) Wat is het Waarom willen we het wel (of niet) OSS voorbeelden Geschiedenis Licenties Ontwikkeling en ondersteuning Wat

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

Van Gent naar OSLO en

Van Gent naar OSLO en Van Gent naar OSLO en terug @bartrosseau Apps For Ghent 2011, 2012, 2013 Toenemende complexiteit van data, metadata, standaarden, -> ifv herbruikbaarheid Open Data en Standaarden Open data: Vragen standaarden

Nadere informatie

Standaarden, standaarden en nog meer standaarden. Erwin Folmer Nederland Open in Verbinding

Standaarden, standaarden en nog meer standaarden. Erwin Folmer Nederland Open in Verbinding Standaarden, standaarden en nog meer standaarden Erwin Folmer Nederland Open in Verbinding Agenda 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Standaarden Soorten standaarden Impact van standaarden De openheid van standaarden

Nadere informatie

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LM2GS4PWIR3FKEP-58-WWET11-PDF File Size 6,444 KB 117 Pages 27 Aug, 2016 TABLE OF CONTENT

Nadere informatie

Uw data op het Web van Data

Uw data op het Web van Data Uw data op het Web van Data Een beknopt plan van aanpak voor erfgoedinstellingen Ivo Zandhuis In opdracht van het Provinciaal Historisch Centrum 8 maart 2011 2 Over het Provinciaal Historisch Centrum Het

Nadere informatie

Mythes en waarheden over open source licenties voor software. Marianne Korpershoek. PIANOo-lunch 15 februari 2011

Mythes en waarheden over open source licenties voor software. Marianne Korpershoek. PIANOo-lunch 15 februari 2011 Mythes en waarheden over open source licenties voor software Marianne Korpershoek PIANOo-lunch 15 februari 2011 Mythes 1. Er is geen eigenaar van open source software 2. Open sourcesoftware kan niet onderhouden

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Toegang tot overheidsinformatie: de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor Nederland

Toegang tot overheidsinformatie: de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor Nederland Toegang tot overheidsinformatie: de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor Nederland KvAG/NCG/Ravi studiedag Europese GI-projecten waaronder INSPIRE Bastiaan van Loenen B.vanloenen@geo.tudelft.nl 23

Nadere informatie

Forum Standaardisatie. Forumadvies voor XMI 2x. Datum 4 oktober 2013

Forum Standaardisatie. Forumadvies voor XMI 2x. Datum 4 oktober 2013 Forum Standaardisatie Forumadvies voor XMI 2x Datum 4 oktober 2013 Advies ten aanzien van opname van de XMI 2x standaard op lijst met gangbare standaarden 1. De XMI 2x standaard XML Metadata Interchange

Nadere informatie

Inleiding. Record. Specificatie ToPX 2.1

Inleiding. Record. Specificatie ToPX 2.1 Prins Willem-Alexanderhof 20 2595 BE Den Haag T +31-70-331 5400 www.nationaalarchief.nl Contact W. van der Reijden Recordkeeping adviseur T +31 6 55 26 79 52 wout.van.der.reijden@nationaal archief.nl Specificatie

Nadere informatie

Research & development

Research & development Research & development Publishing on demand Workflow ondersteuning Typesetting Documentproductie Gespecialiseerd document ontwerp Web ontwerp en onderhoud Conversie Database publishing Advies Organisatie

Nadere informatie

In deze handreiking is aangegeven hoe om te gaan met de archivering van digitale ruimtelijke plannen.

In deze handreiking is aangegeven hoe om te gaan met de archivering van digitale ruimtelijke plannen. HANDREIKING Onderwerp Archiveren digitale ruimtelijke plannen Aan Gebruikers RO Standaarden Van Geonovum, Monique van Scherpenzeel Datum 3 februari 2010 Status publiek In deze handreiking is aangegeven

Nadere informatie

Nederlands WMS - SLD Profiel. Versie 1.0

Nederlands WMS - SLD Profiel. Versie 1.0 Nederlands WMS - SLD Profiel Versie 1.0 Ravi: een profiel Ravi, netwerk voor geo-informatie Stichting Ravi is een netwerkorganisatie in het publieke domein en richt zich op de ruimtelijke ontwikkeling

Nadere informatie

Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014

Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014 Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014 De IT-jurist bv - Verzelfstandig van Software Borg juridisch - Software Borg Stichting

Nadere informatie

Nederland haalt de XBRL buit nog niet binnen. Door Ron van Ardenne

Nederland haalt de XBRL buit nog niet binnen. Door Ron van Ardenne Nederland haalt de XBRL buit nog niet binnen. Door Ron van Ardenne Ondanks de belofte die extensible Business Reporting Language (XBRL) inhoudt, blijft het gebruik ervan beperkt. Softwareontwikkelaars

Nadere informatie

Hoezo gratis? Mythes en misverstanden over open source software

Hoezo gratis? Mythes en misverstanden over open source software Hoezo gratis? Mythes en misverstanden over open source software Waarom? Waarom? Archief 2.0 O Reilly: eerder mentaliteitswijziging dan louter technologie architecture of participation : samenwerking en

Nadere informatie

Introductie in flowcharts

Introductie in flowcharts Introductie in flowcharts Flow Charts Een flow chart kan gebruikt worden om: Processen definieren en analyseren. Een beeld vormen van een proces voor analyse, discussie of communicatie. Het definieren,

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software.

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar van Brug Software beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar het Notarieel

Nadere informatie

Beschrijven van archieven en erfgoed met AtoM(is) Snel, correct, eenvoudig. Roeland Verhaert

Beschrijven van archieven en erfgoed met AtoM(is) Snel, correct, eenvoudig. Roeland Verhaert Beschrijven van archieven en erfgoed met AtoM(is) Snel, correct, eenvoudig Roeland Verhaert Het begon in Ranst: gemeente in de Voorkempen, 17 000 inwoners actief documentatiecentrum: 10 vrijwilligers middelen

Nadere informatie

Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur)

Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Doelen actieplan Doelstelling Actieplan Nederland Open in Verbinding Verbetering van interoperabiliteit Vermindering van leveranciersafhankelijkheid

Nadere informatie

Hoe te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X How to connect to NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X

Hoe te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X How to connect to NDI Remote Office (NDIRO): Apple OS X Handleiding/Manual Hoe te verbinden met (NDIRO): Apple OS X How to connect to (NDIRO): Apple OS X Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van Apple OS X (Nederlands)... 3 2 Connect

Nadere informatie

Open Onderwijs API. De open standaard voor het delen van onderwijs data. 23 juni 2016 Frans Ward - SURFnet Architectuurraad - Utrecht

Open Onderwijs API. De open standaard voor het delen van onderwijs data. 23 juni 2016 Frans Ward - SURFnet Architectuurraad - Utrecht Open Onderwijs API De open standaard voor het delen van onderwijs data https://www.flickr.com/photos/statefarm/19349203414 23 juni 2016 Frans Ward - SURFnet Architectuurraad - Utrecht Missie Onderwijs

Nadere informatie

Het regelen van ondersteuning op open source software voor overheidsorganisaties. Afstudeerpresentatie Daniël Vijge 12 november 2007

Het regelen van ondersteuning op open source software voor overheidsorganisaties. Afstudeerpresentatie Daniël Vijge 12 november 2007 Het regelen van ondersteuning op open source software voor overheidsorganisaties Afstudeerpresentatie Daniël Vijge 12 november 2007 Inhoud van de presentatie Waarom dit onderzoek? Opzet van het onderzoek

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

ECM - Enterprise Content Management. Daniel Kucharski

ECM - Enterprise Content Management. Daniel Kucharski ECM - Enterprise Content Management Daniel Kucharski IT vraagstukken in de KMO Nood aan gebruiksvriendelijke software afgestemd op specifieke behoeften Geen grote investering in software en hardware Typische

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

1. Beschrijving van de dienst

1. Beschrijving van de dienst 1. Beschrijving van de dienst Een Virtual Research Environment (VRE) is een online omgeving waarin wetenschappers kunnen samenwerken aan een onderzoeksproject. Door gebruik te maken van een VRE kunnen

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Open Access en je carrière VU, 21 april 2011 Strategisch gebruik van auteursrecht

Open Access en je carrière VU, 21 april 2011 Strategisch gebruik van auteursrecht Open Access en je carrière VU, 21 april 2011 Strategisch gebruik van auteursrecht Prof. dr. Martin Senftleben Vrije Universiteit Amsterdam Bird & Bird, Den Haag Inleiding Digitale omgeving dream of the

Nadere informatie

Beheer van de EML_NLstandaard

Beheer van de EML_NLstandaard Beheer van de EML_NLstandaard versie 1.1 oktober 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 EML_NL 4 2. Organisatie 4 2.1 Stuurgroep EML_NL 4 2.2 Publicatie 5 2.3 Financiering 5 2.4 Rechtenbeleid 5 2.5 Klachtenafhandeling

Nadere informatie

Aanmelding van een nieuwe standaard voor de pas toe of leg uit -lijst

Aanmelding van een nieuwe standaard voor de pas toe of leg uit -lijst Aanmelding van een nieuwe standaard voor de pas toe of leg uit -lijst Voor dit type aanmelding geldt dat alle criteria van toepassing zijn en alle vragen beantwoord dienen te worden. U wordt als eerst

Nadere informatie

Windchill Document Management. - Digitaliseren van documenten en processen -

Windchill Document Management. - Digitaliseren van documenten en processen - Windchill Document Management - Digitaliseren van documenten en processen - Bas Verbunt 20 November 2014 Agenda Waarom Document Management? Uitdagingen bij het beheren van documenten Uitdagingen bij het

Nadere informatie

ISO 23081, een nieuwe standaard voor recordkeeping metadata. Hans Hofman Utrecht, 1 maart 2007 Platform Overheid Meta-informatie

ISO 23081, een nieuwe standaard voor recordkeeping metadata. Hans Hofman Utrecht, 1 maart 2007 Platform Overheid Meta-informatie ISO 23081, een nieuwe standaard voor recordkeeping metadata Hans Hofman Utrecht, 1 maart 2007 Platform Overheid Meta-informatie Informatie / documenten Zoeken Vinden Dublin Core Ontologieën Begrijpen Gebruiken

Nadere informatie

De KU Leuven vroeg een oplossing voor het bewaren op lange termijn van de vergaderdocumenten van de belangrijkste raden van de universiteit

De KU Leuven vroeg een oplossing voor het bewaren op lange termijn van de vergaderdocumenten van de belangrijkste raden van de universiteit Digitaal archiveren van vergaderdocumenten Vraag naar digitale archivering De KU Leuven vroeg een oplossing voor het bewaren op lange termijn van de vergaderdocumenten van de belangrijkste raden van de

Nadere informatie

Alfresco's Simple Records Management

Alfresco's Simple Records Management Alfresco's Simple Records Management Het e erste open source dossie r beh eersysteem Ee nvoudig beheer van dossiers Nieuwe wetten, regelgeving en normen hebben voor veel verandering gezorgd in hoe verslagen

Nadere informatie

Nederlandse voornorm NAD-NVN-ENV 1995-1-1. (nl)

Nederlandse voornorm NAD-NVN-ENV 1995-1-1. (nl) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

Nadere informatie

ARCHIEVEN EAD. Partijen om zaken mee te doen V1-2010

ARCHIEVEN EAD. Partijen om zaken mee te doen V1-2010 ARCHIEVEN V1-2010 in EAD Partijen om zaken mee te doen inhoud Voorwoord Probleemloos over op EAD Van word naar EAD Archieven online toegankelijk 3 4 6 8 Drie partijen voor EAD Drie partijen sloten onlangs

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

MINISTERIELE BESCHIKKING MET ALGEMENE WERKING van de ter uitvoering van artikel 6 van het Archiefbesluit 1 (Beschikking digitaal beheer)

MINISTERIELE BESCHIKKING MET ALGEMENE WERKING van de ter uitvoering van artikel 6 van het Archiefbesluit 1 (Beschikking digitaal beheer) MINISTERIELE BESCHIKKING MET ALGEMENE WERKING van de ter uitvoering van artikel 6 van het Archiefbesluit 1 (Beschikking digitaal beheer) Overwegende: De Minister van Constitutionele en Binnenlandse Zaken,

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe.

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar Exact Globe beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar Exact Globe. Met deze oplossing

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Notitie College Standaardisatie CS B. Agendapunt: 06 Standaarden open Bijlagen: Rapport Expertgroep PDF v1.7 Aan: College Standaardisatie Van:

Notitie College Standaardisatie CS B. Agendapunt: 06 Standaarden open Bijlagen: Rapport Expertgroep PDF v1.7 Aan: College Standaardisatie Van: Agendapunt: 06 Standaarden open Bijlagen: Rapport Expertgroep PDF v1.7 Aan: College Standaardisatie Van: Forum Standaardisatie Datum: oktober 2009 Versie 1.0 Betreft: Toevoeging PDF versie 1.7 aan lijst

Nadere informatie

SIMPLIFYSCAN. A sharp choice in intelligent scanning

SIMPLIFYSCAN. A sharp choice in intelligent scanning SIMPLIFYSCAN A sharp choice in intelligent scanning SIMPLIFYSCAN: A SHARP CHOICE IN INTELLIGENT SCANNING SimplifyScan maakt het voor gebruikers mogelijk om documenten op een eenvoudige wijze te scannen

Nadere informatie

Geodata: registreren, ontsluiten, archiveren

Geodata: registreren, ontsluiten, archiveren Data Archiving and Networked Services Geodata: registreren, ontsluiten, archiveren Peter Doorn Geonovum-DANS studiedag: 'Digitale duurzaamheid van Geodata', 16 feb 12 DANS is een instituut van KNAW en

Nadere informatie

Testplan KB en migratie

Testplan KB en migratie Testplan KB en migratie Uitgave: 2.0 Datum: 6 november 2006 Koninklijke Bibliotheek Afdeling Digitale Duurzaamheid Versie 2.0 Pag: 1 Ontstaansgeschiedenis Testplan KB en migratie Versie Document Datum

Nadere informatie

Het gevaar van te grote afhankelijkheid bij Cloud Outsourcing

Het gevaar van te grote afhankelijkheid bij Cloud Outsourcing 1 of 6 Het gevaar van te grote afhankelijkheid bij Outsourcing BUILDING IT TOGETHER Introductie Nirvanix was één van de eerste grote leveranciers in Amerika en hostte na 7 jaar bestaan, een Petabyte aan

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Iedereen gebruikt het..

Iedereen gebruikt het.. , wat is het, wat kun je er mee? Iedereen gebruikt het.. Presentatie JongMKB-KAN, 6-11-2012 Cor Nouws Nou&Off since 2004 leading OpenOffice / LibreOffice professional Nl earlier Microsoft Office sr. consultant

Nadere informatie

Module V - XML. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005) V 1

Module V - XML. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005) V 1 Module V - XML Extensible Markub Language is een eenvoudig en flexibel text-formaat voor de opslag van data. Het is een meta opmaak (markup) taal voor de beschrijving van gestructureerde gegevens. De stukjes

Nadere informatie

Usage guidelines. About Google Book Search

Usage guidelines. About Google Book Search This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world s books discoverable online. It has

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

NMOZTMKUDLVDKECVLKBVESBKHWIDKPDF-WWUS Page File Size 9,952 KB 29 May, 2016

NMOZTMKUDLVDKECVLKBVESBKHWIDKPDF-WWUS Page File Size 9,952 KB 29 May, 2016 NAVIJVEN MINILAMPJES OM ZELF TE MAKEN KERSTFIGUREN UIT DE LAPPENMAND VOOR DE KINDERSSALOON EN COWBOYS VAN LOLLYSTOKJES KAMERBREED BOEKENREK VOOR EEN SMAL BUDGETGEBAKKEN KOEKFIGUURTJES HANGEN WE IN DE KERSTBOOM

Nadere informatie

Business-to-Business

Business-to-Business Business-to-Business 1 WAT IS BUSINESS-TO-BUSINESS? 1.1 Inleiding Bedrijven communiceren veelvuldig met elkaar. Orders worden geplaatst, facturen worden verzonden, informatie wordt uitgewisseld. Zo n dertig

Nadere informatie

Het Gemeentearchief Rotterdam en het Elektronisch Depot. Digitale archieven voor de eeuwigheid?

Het Gemeentearchief Rotterdam en het Elektronisch Depot. Digitale archieven voor de eeuwigheid? Het Gemeentearchief Rotterdam en het Elektronisch Depot. Digitale archieven voor de eeuwigheid? Het jaar 2015. Uw tante is op 99 jarige leeftijd overleden. Dat is jammer. De burgemeester komt niet op haar

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Digitale duurzaamheid 101. Wat het is, wat het niet is en wat u er mee moet.

Digitale duurzaamheid 101. Wat het is, wat het niet is en wat u er mee moet. Digitale duurzaamheid 101 Wat het is, wat het niet is en wat u er mee moet. Wie zijn wij? Vader van Amber (5) en Stijn (3) Getrouwd met Pamela O.a.Vader.man.vriend.eigenzinnig. dichter.gouda.zelfstandig

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed

Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Open cultuur data in de praktijk Werkbijeenkomst Nederlands-Vlaamse samenwerking bij digitalisering van het cultureel erfgoed Johan Oomen @johanoomen Hoofd R&D Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Nadere informatie

De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm. Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038

De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm. Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038 De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038 1 Even voorstellen Jaap van der Marel Secretaris Normcommissie Tolk- en vertaaldiensten en aanverwante

Nadere informatie

Intermax backup exclusion files

Intermax backup exclusion files Intermax backup exclusion files Document type: Referentienummer: Versienummer : Documentatie 1.0 Datum publicatie: Datum laatste wijziging: Auteur: 24-2-2011 24-2-2011 Anton van der Linden Onderwerp: Documentclassificatie:

Nadere informatie

BCM en de Cloud. CSA-nl 10 april 2012 André Koot

BCM en de Cloud. CSA-nl 10 april 2012 André Koot BCM en de Cloud CSA-nl 10 april 2012 André Koot info@i3advies.nl Twitter: @meneer Agenda Cloud Risico's Maatregelen 1. Cloud Cloud omnipresent Wereldwijd alle grote aanbieders Volop management aandacht

Nadere informatie