Niet weten wat je nog niet weet: experimenteren met duurzaamheidscontroverses als pedagogische praktijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Niet weten wat je nog niet weet: experimenteren met duurzaamheidscontroverses als pedagogische praktijk"

Transcriptie

1 Niet weten wat je nog niet weet: experimenteren met duurzaamheidscontroverses als pedagogische praktijk Workshop studiedag Technologie, educatie en duurzaamheid 29 april 2014 Mathias Decuypere Gert Goeminne Katrien Van Poeck Deze workshop Waarom? Kwesties op het raakvlak van technologie, duurzaamheid en samenleving: vaak lastig voor educatieve praktijken Ingeburgerde lespraktijken botsen hier en daar op grenzen: grenzen aan de scheiding tussen wetenschap & technologie vs. samenleving & politiek, grenzen aan competentiegericht onderwijs, klassieke benaderingen over boord gooien Veeleer = de blik verruimen: Wat wordt mogelijk als we gaan experimenteren? Wat laten deze experimenten zien? 1

2 Deze workshop Wat? kant-en-klaar toepasbaar kader/methodiek # concrete werkvormen, mogelijkheden tonen los van diversiteit aan doelgroepen, disciplines, praktische organisatievormen Stilstaan bij wat dit betekent als pedagogische praktijk, voor leerkrachten/docenten Wie? KU Leuven (Laboratorium voor Educatie en Samenleving) en UGent(Centrum voor Duurzame Ontwikkeling) Pedagogiek Science& Technology Studies Behalve in universitaire context, geen praktische ervaring met deze concrete praktijken: poging om te inspireren + uitnodiging om te experimenteren I. Duurzaamheidskwesties op het raakvlak tussen wetenschap en maatschappij 2

3 Het lineaire model Ik zeg dat niet, het zijn de feiten Laat ons het kernenergiedebat rationeel voeren, zonder emotie, op basis van de feiten Laat ons het debat over ggo sduidelijk gescheiden houden: enerzijds het wetenschappelijke debat over de technologie, anderzijds het ideologische debat over het maatschappijmodel Met het klimaat valt niet te onderhandelen Het lineaire model Abstractie Zekerheid Objectiviteit Eensgezindheid Afstandelijkheid Feiten Complexiteit Onzekerheid Subjectiviteit Onenigheid Betrokkenheid Waarden Tweerichtingsverkeer: -Wetenschap als neutrale scherprechter (RBV) -Wetenschap als neutrale spiegel: experiment 3

4 Het wetenschappelijke experiment Het wetenschappelijke experiment Toepassen van een neutrale procedure De feiten spreken voor zich Geen verrassingen Mislukt nooit Weten wat we (leerlingen) nog niet weten 4

5 Quid duurzaamheidskwesties? Naast polarisering, ook verbreding van de argumentatie Kan je deze kwesties in het labo brengen? Duurzaamheidskwesties & controverse Ofwel (lineaire model): controverse als symptoom van onvoldoende feiten & expertise Weten wat we nog niet weten Ofwel: controverse als symptoom dat feiten alleen niet volstaan om maatschappelijke respons vorm te geven. Open staan voor andersoortige kennis (slachtoffers, gebruikers, ), socio-technische toekomstbeelden, Niet weten wat we nog niet weten 5

6 Wat als? We het verhaal van deze kwesties niet alleen vertellen adhvde feiten, maar ook aan de hand van de veelsoortige perspectieven, claims, toekomstbeelden, bekommernissen, etc. die aan de oppervlakte komen? We niet weten wat we nog niet weten? We open staan voor verrassing, iets nieuws? We gaan experimenteren met duurzaamheidscontroverses? Experiment Niet weten wat we niet weten doelbewust settings/praktijken/ opzetten die verrassingen (kunnen)voortbrengen Real world experiments explore new domains, generate learning through surprise, and in so doing help empower citizens to challenge accepted views (Gross) 6

7 Trouwens Het wetenschappelijke experiment is nét dat! II. Collectief experimenteren met duurzaamheidskwesties 7

8 Collectief experiment Collectief experiment Steeds (deels) gesitueerd in de maatschappelijke sfeer => Collectieve experimenten zijn overal, bevinden zich in het brandpunt van het samenleven en vaak recht onder onze neus Collectief experiment Smartphones Relatief recente uitvinding Desondanks: prevalentie reeds ontzettend groot Huidig (media-) discours: vaak gericht op feitelijke mogelijkheden/kansen die nieuwe technologie ons biedt 8

9 Maar: Privacy? Productie/Arbeidsomstandigheden? Levenscyclus? Gebruikte materialen? => Smartphone niet enkel als feitelijkheid, maar ook als controverse/matter of concern Privacy? 9

10 Productie/Arbeidsomstandigheden? Levenscyclus? 10

11 Materialen? Collectief experiment 11

12 Experiment? Niet weten wat je niet weet/uitproberen van iets nieuws: Fairphoneis a social enterprise that started with the goal of opening up the supply chain, understanding how products are made and creating a better connection between people and the things they own. Our hope was to create greater transparency and start serious discussions we didn t actually envision ourselves as consumer electronics producers when we began! 12

13 Collectief? Collectieve activiteit So just who is this community? It s our founding team. It was the people who initially subscribed for a phone last year and gave us the confidence there is a market for our smartphones. It s the thousands more who have actually bought and will continue to buy the phoneand vote with their wallets, not just their voices. It s the partners, contributorsand collaborators we ve met along the way, from miners in the Democratic Republic of Congo (DRC) to major telecoms in Europe. Collectieve zaak/kwestie Collectieve actie Collectieve zaak/kwestie 13

14 Collectieve actie Fundraising van 10,000 exemplaren (3,250,000 ) zonder enige garantie op effectieve productie Collectieve experimenten in educatieve praktijken Collectief experimenteren Het opzetten en uitvoeren van een collectief experiment Onze interesse: niet (enkel) verwijzend naar wat maatschappelijk aan de gang is, maar integendeel (ook) naar het opzetten van een specifieke educatieve praktijk => Hoe collectief experimenteren vorm geven in educatieve praktijken? 14

15 Collectief experiment: Minimale begin-/ randvoorwaarden Experiment: in (minstens) twee betekenissen: Niet weten wat je (nog) niet weet (Ahrens) Uitproberen van iets nieuws (Gross) Collectief: in (minstens) drie betekenissen: Collectieve activiteit = gezamenlijk, of nog, individuele bijdragen worden geïntegreerd in groter geheel Niet louter individueel werk Maar ook niet louter groepswerk Collectieve zaak of kwestie (een matter of concern) = velen aanbelangend, heeft maatschappelijke relevantie Nooit een oefening omwille van de oefening ; fundamenteel is dat het over iets gaat en dus ook dat naar een (vooraf onbekend) resultaat wordt toegewerkt Collectieve actie = publiek maken van de resultaten Enorm veel opties vandaag de dag en publiek hoeft niet noodzakelijk grootschalig begrepen te worden: vb. website, gang van een school, Collectief experimenteren: Opzetten van educatieve praktijken waarin men niet weet wat men niet weet Universitaire context: Laboratorium voor Educatie en Samenleving Twee kleinschalige collectieve experimenten: 1. Wat maakt de school tot school? 2. In stelling brengen van de boeken die niemand leest maar iedereen naar verwijst ( klassiekers) tegenover geijkte opinies in afstudeerrichting 15

16 Collectief experimenteren in educatieve praktijken Centrale doelstellingenvan activiteiten van collectief experimenteren op school (en in lijn met het voorgaande): Het onderzoekenvan de verwevenheid tussen het sociale en het materiële/technische Het blootleggenvan de verwevenheid tussen feiten en waarden Voorbij het exploreren, en dus: een steeds onzekere uitkomst Duurzaamheidskwesties zijn hierbij een uitstekend vertrekpunt Blootleggen van socio-technische duurzaamheidskwesties Vereisten voor collectief experiment (M. Simons & M. Decuypere) Houding: Onderzoekend( speuren, detectivewerk ) Aanwenden van diverse vaardigheden: Observeren, traceren, interpreteren, presenteren, publiek maken Noodzaakvan eenprotocolen van eenduidigeprocedures: Afbakenen: naar welke componenten wordt gespeurd? bv. (enkel) Herkomst productie gebruiksrelaties (volgende slide) Netwerk van 20 actoren, uniforme naamgeving, Collectieve actie vereist uniformiteit en dus formats bv. webpagina: samenvatting, citaten, stellingen, concepten, Werkwijze: voorbij collectief werk en individueel werk Individuele opdrachten Maar: resultaten worden steeds geïntegreerd in een geheel» Voorbeeld 16

17 Gebeurtenis:van matter of fact naarmatter of concern Blootleggen van socio-technische duurzaamheidskwesties Startpunt: een veelheid aan mogelijkheden, bijvoorbeeld: Ding : een dagelijks gebruiksvoorwerp Diersoort Stedelijke problematiek Atypische verschijnselen 17

18 Blootleggen van socio-technische duurzaamheidskwesties Startpunt: nog meer mogelijkheden Latour ( Cogitamus ): ook bijvoorbeeld een panne, innovatie, verplaatsing in tijd of ruimte (bv. archeologie), III. Collectief experimenteren met duurzaamheidskwesties: Controversy mapping als methode/praktijk 18

19 Collectief experimenteren: Methode Controversy Mapping(T. Venturini) Interessante werkvorm Welke controverses? Enkele richtlijnen: Vermijd koude controverses: hot, debat/conflict nog volop gaande, actie Vermijd voorbije controverses: nog geen oplossing of overeenstemming Vermijd onbegrensde controverses: realistische focus, in overeenstemming met tijd en middelen Vermijd underground controverses: observeerbaar, toegankelijk, publiek debat Controversy mapping Spanning complexiteit >< vereenvoudigen/leesbaarheid 19

20 Controversy mapping Controversy atlases Goed evenwicht mogelijk Zoveel mogelijk heen-en-weer bewegen tussen complexiteit en vereenvoudiging, van perspectief wisselen 1 kaartmaar atlas met verschillendekaarten 1. WAT? Van statements naar debatten 2. WIE? Van debatten naar actoren 3. HOE? Van actoren naar netwerken 4. WAAR? Van netwerken naar kosmos 5. WANNEER? Van kosmos naar kosmopolitiek Controversy mapping als educatieve praktijk Hoe zouden we hieraan kunnen beginnen? 20

21 1. Van statements naar debatten Controverse = netwerk van rivaliserende statements die kunnen worden in kaart gebracht Bijvoorbeeld: treinramp Wetteren 1. Elke leerling/student verzamelt 3 beweringen: Op basis van beschikbare berichtgeving (kranten, radio, TV, internet, sociale media ) Bepaal format, bv.: bewering ( louter informa eve berichtgeving) bron (wie beweert dit?) referentie (waar vond je die bewering) topic (waarover gaat het? 1 kernwoord) Bv. verzamelen via online platform om dubbels te vermijden 21

22 1. Van statements naar debatten 2. Samenleggen van deze statements: Welke topics komen aan bod? inventariseren o.b.v. individueel verzamelde statements overleg: bv. i.f.v. uniforme naamgeving Welke netwerken van beweringen vormen zich rond deze topics? ontrafelen van het debat over de treinramp in kaart brengen via bv. mindmap 22

23 2. Van debatten naar actoren Actor = iets dat iets doet : mensen én dingen, gaat een interactie aan met andere elementen Praktische test: maakt de aan/afwezigheid ervan een verschil? Bijvoorbeeld: treinramp Wetteren Per topic: welke actoren zijn hierin betrokken? Traceer alle actoren die genoemd worden in de berichtgeving waar het statement gemaakt werd. Mindmap kan worden aangevuld/aangepast 23

24 24

25 3. Van actoren naar netwerken Er bestaan geen geïsoleerde actoren: steeds inter-actie, elke actor is onderdeel van een netwerk én zelf opgebouwd uit een netwerk van actoren Bijvoorbeeld: treinramp Acrylnitril = actor binnen debat over volksgezondheid Tal van interacties waardoor acrylnitril verstrengeld zit in een netwerk van menselijke en niet-menselijke actoren Netwerk van actoren/interacties/connecties in kaart brengen Verschillende soorten interacties: materieel, weblinks, juridisch, chemisch, institutioneel Vertrekpunt bv. risicodocument FAVV 25

26 26

27 4. Van netwerken naar kosmos Actoren/groepen streven naar een soort stabiliteit (geen chaos om de chaos) beschrijving van de wereld zoals die is (chaotisch, labiel ) Visie op de wereld zoals men wil dat die zou zijn (geregeld, ordentelijk, harmonieus ) ideologie, kosmos : vaak meer invloed dan realistische voorspellingen Observatie niet beperken tot statements, actoren, netwerken ook de betekenissen die hieraan worden toegeschreven Zwerven van kosmos naar kosmos om controverse in zijn volle omvang te percipiëren Voorbeeld treinramp: waar (in welke sferen, arena s ) wordt de controverse beslecht? Klasgesprek/debat/rollenspel In kaart brengen kosmos, arena s, ideologieën 27

28 Juridische kosmos: verantwoordelijkheid Economische kosmos: schade 28

29 Ecologische kosmos: voorzorgprincipe 5. Van kosmos naar kosmopolitiek Overeenstemming bereiken vraagt inspanningen: Nooit zonder discussie: Take any philosophical, religious, artistic, scientific or technical truth and you will find a controversy. (Venturini) eindelijk inzicht in objec eve realiteit (achter de ideologie, controverse) zoals die (er altijd al) is en ontdekt moet worden Overeenstemming, als die er al komt, moet collectief worden opgebouwd Voorbeeld treinramp: verschillende mogelijkheden: Tijdslijn met debatten, actoren, (tegengestelde) statements Live mappingvan (mediaberichtgeving over) rechtszaak, van infovergadering voor inwoners/handelaars, (Foto)tentoonstelling op school 29

30 Wat laten dergelijke experimenten zien? Mattersof concern en de complexe verstrengeling van feiten en waarden, van wetenschap en maatschappij, van menselijke en niet-menselijke actoren Grenzen van de Moderne constitutie: ontdekking van objectieve matters-of-fact?! 30

31 Wat laten dergelijke experimenten zien? Roept interessante vragen op: Monopolie voor wetenschappers-als-experten? Hoe publieke zeggenschap vormgeven? Hoe duurzame technologie ontwikkelen vanuit de erkenning dat laboratoria als afgesloten expertisecentra niet (meer) bestaan? Waarop baseer je je mening, oordeel als burger wanneer objectieve, transparante feiten steeds zeldzamer worden? Collectief experiment als pedagogische praktijk Kwestie diepgaand bestuderen = uitnodiging tot respons Als matter-of-concern met sterke verstrengeling van uiteenlopende (conflicterende) claims, waarden, belangen, engagementen, bekommernissen, Volgehouden aandacht vragen voor die kwestie en alle mensen en dingen die erin betrokken zijn Uitnodiging om erin geïnteresseerd te raken, zich erin te verdiepen en ertoe te verhouden zonder vooraf vast te leggen hoe die respons eruit moet zien (publiek maken) In experiment kunnen zich nieuwe handelingsperspectieven openen 31

32 Collectief experiment als pedagogische praktijk Voorbij onderscheid tussen instrumentele educatie en pluralistische educatie: Instrumenteel: overbrengen van onbetwiste kennis, vaardigheden, gedragsvoorschriften, als matters-of-fact naïef objectivisme Pluralistisch: open einde, vrijblijvend aan bod laten komen van diversiteit aan meningen, waarden, voorkeuren, als mattersof-value naïef subjectivisme Collectieve experimenten (bv. controversymapping) kunnen ruimte creëren voor matters of concern in educatieve praktijken Publieke pedagogiek Far from eluding commitments, the cartography of controversies takes the strongest political stand: not just changing the world, but giving others the chance to do so. (Venturini) Collectief experiment als pedagogische praktijk Wat betekent het voor de leerkracht/docentom het uitgangspunt dat we niet weten wat we niet weten serieus te nemen? Kwetsbare opstelling: vertrekken vanuit een gedeeld niet-weten i.p.v. wetende expert-positie Gelijkheid als uitgangspunt, geloven in mogelijkheid dat iedereen geïnteresseerd kanraken in iets, kan (be)studeren, kan oefenen, enz. Houvast loslaten: uitproberen i.p.v. vertrekken van wat werkt 32

33 Discussie Hoe gaan jullie in de eigen lespraktijk om met dergelijke kwesties? Ervaringen met collectieve experimenten? Wat bracht dit teweeg? Wat werd hierdoor mogelijk? Waren er drempels of moeilijkheden? Kunnen jullie iets met controversymapping in je eigen (les)praktijk? Wat vind je inspirerend? Hoe zou je dat aanpakken? Zie je ook drempels/moeilijkheden? Vraagje van LNE DMVE: Welke ondersteuning vind je zinvol om versterkt in te zetten op duiding van de relatie tussen technologie en samenleving? 33

Visie op de optimale inzet van kennis voor de samenleving. André van der Zande, DG RIVM

Visie op de optimale inzet van kennis voor de samenleving. André van der Zande, DG RIVM Visie op de optimale inzet van kennis voor de samenleving André van der Zande, DG RIVM Inhoud 1. Sociaal robuuste kennis 2. Triple Helix en policy window van Kingdon 3. Casus Volksgezondheid Toekomst Verkenning

Nadere informatie

Wordt de klimaatwetenschap goed weergegeven in de media? Dr Bart Verheggen Amsterdam University College Klimaat Onderzoek & Communicatie

Wordt de klimaatwetenschap goed weergegeven in de media? Dr Bart Verheggen Amsterdam University College Klimaat Onderzoek & Communicatie Wordt de klimaatwetenschap goed weergegeven in de media? Dr Bart Verheggen Amsterdam University College Klimaat Onderzoek & Communicatie http://klimaatverandering.wordpress.com/ @KlimaatVeranda http://ourchangingclimate.wordpress.com/

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

Programma. voor de pauze Kader - Cross media conceptontwikkeling: het proces

Programma. voor de pauze Kader - Cross media conceptontwikkeling: het proces Programma voor de pauze Kader - Cross media conceptontwikkeling: het proces Vragenrondje na de pauze Analyse - Innovatie, creativiteit, coördinatie, implementatie [wat wil je bereiken met cross media?]

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoorde technologieontwikkeling

Maatschappelijk verantwoorde technologieontwikkeling Maatschappelijk verantwoorde technologieontwikkeling Belang voor het hoger onderwijs Lieve Goorden, Universiteit Antwerpen Studiedag over technologie, educatie en duurzaamheid LNE 29 april 2014 inhoud

Nadere informatie

Brandhome interne synthese onderzoek marketing vs. techologie. 20 mei 2015

Brandhome interne synthese onderzoek marketing vs. techologie. 20 mei 2015 Brandhome interne synthese onderzoek marketing vs. techologie 20 mei 2015 Onderzoek - doelstelling Marketing en technologie beiden raken steeds verder verweven met elkaar. Vandaag kunnen ze niet meer

Nadere informatie

PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015.

PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015. PILOT OMGEVINGSVISIE MASTERCLASS PARTICIPATIE Clara Overes & Gerard Jan Hellinga 8 april 2015. Community Planning ISMaatwerk & HzA stedebouw&landschap ISMaatwerk; Clara Overes, participatie en communicatie

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Inge Andersen Hogeschool Utrecht Seminarium voor Orthopedagogiek

Inge Andersen Hogeschool Utrecht Seminarium voor Orthopedagogiek Inge Andersen Hogeschool Utrecht Seminarium voor Orthopedagogiek Wat verstaan we daaronder? SOK-congres 2 december 2016 1 De ruimte die mensen hebben om alleen of samen met anderen invloed uit te oefenen

Nadere informatie

onderzoek in transitie?

onderzoek in transitie? Transitieonderzoek: onderzoek in transitie? Erik Paredis (UGent) Yves De Weerdt (VITO) Frank Nevens (VITO) Opstartworkshop INTRAP 31 mei 2012, Leuven www.steunpunttrado.be Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN

3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN 3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN WAT IS HET? De 3M Science Challenge is een wedstrijd voor leerlingen van middelbare scholen scholen die draait om creativiteit, vindingrijkheid en innovatie. OPDRACHT

Nadere informatie

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014

RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD. Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 RESPONSIVE TO A CHANGING WORLD Yolk Henny van Egmond Congres over het nieuwe werken 2014 Ontwikkeling en groei van binnenuit We leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

SMART citizens. Art in Progress

SMART citizens. Art in Progress Art in Progress 150 jongeren van het Hyperion Lyceum werken 16-20 september samen met zes internationaal bekende kunstenaars: Esther Polak en Ivar van Bekkum, Simon van der Linden/Jorrit Thijn van Monobanda,

Nadere informatie

AANDACHT VOOR PEDAGOGIEK

AANDACHT VOOR PEDAGOGIEK AANDACHT VOOR PEDAGOGIEK Gert Biesta Brunel University London Universiteit voor Humanistiek NLA University College Noorwegen ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Gefeliciteerd! Het is vooral in Nederland belangrijk

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren creativiteit bevorderen Dick van der Wateren bio leraar aardrijkskunde geoloog Spitsbergen, Antarctica, Afrika, Europa leraar natuurkunde, nl&t, maker+klas digitaal lesmateriaal edublogger auteur onderwijsbladen,

Nadere informatie

Grenzen aan seksuele zelfbeschikking?

Grenzen aan seksuele zelfbeschikking? VAKGROEP METAJURIDICA, PRIVAAT- EN ONDERNEMINGSRECHT RECHT & TECHNOLOGIE Grenzen aan seksuele zelfbeschikking? Een juridische blik op de niet-consensuele online verspreiding van seksuele beelden Prof.

Nadere informatie

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs drie groepen op basis van Cito vier groepen op basis van coachingbehoefte zes groepen op basis van analyse van de taak n groepen op basis van de match

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie

T IS AGILE VOOR DE VERANDERING

T IS AGILE VOOR DE VERANDERING T IS AGILE VOOR DE VERANDERING Wendbare organisatie, teal, agile, Nieuwe kreten of is er echte verandering op til? Pascal Vanden Bossche pascalvdbossche Wij begeleiden organisaties om succesvol projecten

Nadere informatie

Natural Europe - Natuurlijk Europa

Natural Europe - Natuurlijk Europa Natural Europe - Natuurlijk Europa General Information Summary Natuurlijk Europa zet een aantal softwaretools in die het mogelijk maken voor leerkrachten om innovatieve online trajecten te ontwerpen via

Nadere informatie

Videoboodschap Caroline Pauwels VUB-congres WeAreVUB 24 mei 2016

Videoboodschap Caroline Pauwels VUB-congres WeAreVUB 24 mei 2016 Videoboodschap Caroline Pauwels VUB-congres WeAreVUB 24 mei 2016 Hello everybody, (verwijst naar filmpje met Théodore Verhaegen, die ook begint met Hello everybody) Beste collega s, studenten, alumni,

Nadere informatie

8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst Michael Jongeneel

8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst Michael Jongeneel 8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst Michael Jongeneel Disrupties in zakelijke omgeving Technologie Decentralisatie Wetgeving Veroudering Disrupties in zakelijke omgeving Technologie Decentralisatie

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Persuasive design. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Persuasive design. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Persuasive design Louis Klomp delegated to Christian Persuade, verb [pəˈsweɪd] 1. to cause to believe; convince 2. win approval or support for 3. win (someone) over Robert B. Cialdini, PH.D 1. Reciprocation

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Onderwijs-seminar. De Leraar van de Toekomst. Bestaat De leraar van De Toekomst wel?

Onderwijs-seminar. De Leraar van de Toekomst. Bestaat De leraar van De Toekomst wel? Onderwijs-seminar De Leraar van de Toekomst Bestaat De leraar van De Toekomst wel? Even voorstellen Anne Looijenga, directeur Centrum voor Ontwikkeling Katholieke Pabo Zwolle En jullie zijn.? 2 De of een

Nadere informatie

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck Overtuigend (om)praten Jan De Boeck Jan De Boeck Overtuigend en constructief gesprekken voeren. De carrière van een doorsnee jeugddienstmedewerker is doorspekt met professionele gesprekken. Met je secretaris,

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Effectieve Communicatie

Effectieve Communicatie Effectieve Communicatie Coachen een veelzijdig vak Groningen, 30 september 2011 MARTIJN DOELEN Basiselementen communicatie en vaardigheden Communicatie filosofie Johan Cruyff Institute for Sport Studies

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

ehealth betaalbaar implementeren doe je zo! 1 december 2015

ehealth betaalbaar implementeren doe je zo! 1 december 2015 ehealth betaalbaar implementeren doe je zo! 1 december 2015 #zorgvisie @redmax_nl Jack van Gils Principal Consultant ehealth Manager Innovator Ondernemer Bedrijfskunde Contact via jack@redmax.nl @jackvangils2

Nadere informatie

Vrouw in Verbinding Introductie

Vrouw in Verbinding Introductie Vrouw in Verbinding Introductie Wat is Zijnsoriëntatie? Hans Knibbe, oprichter van de School voor Zijnsorientatie, omschrijft Zijnsorientatie als volgt: We noemen Zijnsoriëntatie een levenskunstpad. Door

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

Tom. Next year, I ll need the same expertise.. How hard can it be to find...

Tom. Next year, I ll need the same expertise.. How hard can it be to find... How hard can it be to find... Next year, I ll need the same expertise.. FastFlex investeert in con/nu onderzoek. Dit doen wij onder de ZZPers, maar ook onder hiring managers en inkopers. Hierdoor leren

Nadere informatie

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4

User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 User Centred Development! UCD Werkcollege blok 1 week 4 Agenda! Algemene Feedback lesweek 3 opdracht! Reflectie oefening: Hoe gaat het tot nu toe?! Persona oefening! Lesweek 4 opdracht: Een werkdag uit

Nadere informatie

Een huis of een thuis? Maak samen het verschil. Tilburg, 9 april Jo van Engelen

Een huis of een thuis? Maak samen het verschil. Tilburg, 9 april Jo van Engelen Een huis of een thuis? Maak samen het verschil Tilburg, 9 april 2014 Jo van Engelen Met dank aan: Diane Nijs, Martijn van Kooij, Piet Bolwijn, Peter Diamandis, Otto Scharmer Wat wil ik graag met u delen?

Nadere informatie

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0)

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) De wasstraat Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) 20 370 51 42 hello@fonk-amsterdam.com Why? Een van de belangrijkste vragen die je jezelf moet vragen als startup is

Nadere informatie

Maagdenhuisbezetting 2015

Maagdenhuisbezetting 2015 Maagdenhuisbezetting 2015 Genoeg van de marktwerking en bureaucratisering in de publieke sector Tegen het universitaire rendementsdenken, dwz. eenzijdige focus op kwantiteit (veel publicaties, veel studenten,

Nadere informatie

Kapitaliseren van verborgen potentieel

Kapitaliseren van verborgen potentieel Kapitaliseren van verborgen potentieel Een nieuw perspectief op accounting & control Dr. Kees Tillema Kies je nummer 1. Ik houd van.... Mensen! Contact maken, samenwerken, Luisteren naar bezwaren, Anderen

Nadere informatie

Jongeren & Social Media !"#$"#%$!"& Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S PROGRAMMA

Jongeren & Social Media !#$#%$!& Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S PROGRAMMA Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S MICHIEL STADHOUDERS 12 MAART 2013 Social Media stress Nieuwe rage? PROGRAMMA JONGEREN & SOCIAL MEDIA SOCIAL MEDIA: WAT & HOE? RISICO S & KANSEN

Nadere informatie

Creeër test awareness in een grote organisatie: een cultuur wijziging Jeroen Rosink

Creeër test awareness in een grote organisatie: een cultuur wijziging Jeroen Rosink Creeër test awareness in een grote organisatie: een cultuur wijziging Jeroen Rosink Picture of presenter Jeroen Rosink Test Manager ITD Europe Over DAF Productie 2011: LF: 9500 CF/XF: 42.300 Marktaandeel:

Nadere informatie

Programmaoverzicht Bachelor Open dag

Programmaoverzicht Bachelor Open dag Programmaoverzicht Bachelor Open dag 11 2017 Ronde en tijd Openingsronde 09.00-09.30 uur Sessies en activiteiten Waarom Tilburg University? Informatiesessie met de rector magnificus en een student van

Nadere informatie

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Een ruime invulling van EBP als opportuniteit Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Evidence-based practice EBP: één van de belangrijkste

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Communiceren over wetenschap. Geert Vanpaemel KU Leuven

Communiceren over wetenschap. Geert Vanpaemel KU Leuven Communiceren over wetenschap Geert Vanpaemel KU Leuven 1. Inleiding 2. Algemene aanpak 3. Tips & Tricks Negatieve berichtgeving Naamgeving pesticiden, herbiciden, insecticiden, biociden Onvoorziene ecologische

Nadere informatie

Creëer je eigen Social Mediaidentiteit

Creëer je eigen Social Mediaidentiteit Creëer je eigen Social Mediaidentiteit de basiselementen van jouw social media typering voor professioneel gebruik door Veerle De Jaegher 21/6/2012 Your Coach Café Gent Deel 1: social media, ja maar Deel

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk Onlinehulpverlening en Mediawijsheid in het sociaal werk Infobrochure vormingsaanbod Onlinehulpverlening en Media-W 2015 Project Mediawijsheid Een smartphone, laptop, tablet, computer en internet zijn

Nadere informatie

Informeel Delen van Ervaringen en Expertise IDEE 13 mei

Informeel Delen van Ervaringen en Expertise IDEE 13 mei Informeel Delen van Ervaringen en Expertise IDEE 13 mei 5/14/2014 Startpunt We leven niet in een tijdperk van veranderingen maar in een verandering van tijdperken. Jan Rotmans Maatschappelijke en politieke

Nadere informatie

2010 Integrated reporting

2010 Integrated reporting 2010 Integrated reporting Source: Discussion Paper, IIRC, September 2011 1 20/80 2 Source: The International framework, IIRC, December 2013 3 Integrated reporting in eight questions Organizational

Nadere informatie

Ecologie van het leren

Ecologie van het leren Ecologie van het leren Beneluxconferentie dr Manon C.P. Ruijters MLD Apeldoorn 17 oktober 2013 Ecologisch? Ecologie is verbindingen en samenhang diversiteit interacties tussen organismen en hun omgeving

Nadere informatie

Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten!

Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! samen voor kinderen 2 2 Waarom is het belangrijk om leerlingen en leerkrachten te sensibiliseren over de Rechten van het Kind?

Nadere informatie

ZELF DENKENDE WEBSHOP

ZELF DENKENDE WEBSHOP ZELF DENKENDE WEBSHOP ARTIFICIAL INTELLIGENCE PANGAEA Digital Agency - Regulusweg 5 Den Haag - 088-6 123456 - hello@png.nl - www.webshop.ai OPBOUW PRESENTATIE WAT IS AI EN WAT GEBEURT ER IN DE WERELD VAN

Nadere informatie

Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen

Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen Palliatieve zorg en dementie zorg Stellingen prof.dr. Cees Hertogh en dr.ir. Jenny van der Steen EMGO Instituut voor onderzoek naar gezondheid en zorg afdeling huisartsgeneeskunde & ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans LEADERSHIP IN PROJECT-BASED ORGANIZATIONS Dealing with complex and paradoxical demands Leiderschap

Nadere informatie

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach Studiedag: in de kijker workshop: de ergotherapeut als coach Opbouw workshop Korte duiding van de theorie ( theorie wordt aangehaald) Kennismaking adhv exploreren Zelf in de ervaring stappen: oefenen op

Nadere informatie

ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES

ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES 30-5-2012 ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES The persistent challenge of a discipline and its users Sander Meijer, NGI bijeenkomst 29 mei 2012 Promotieonderzoek onder leiding

Nadere informatie

Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie

Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie Barend van van der der Meulen 11 KiviNiria Rathenaulezingen Rathenau Institute: Introductie Missie Improve public

Nadere informatie

Blackboard: Discussion Board (Vraag en Antwoord) inzetten om inhoudelijke discussies te stimuleren vóór een hoorcollege

Blackboard: Discussion Board (Vraag en Antwoord) inzetten om inhoudelijke discussies te stimuleren vóór een hoorcollege 1 Blackboard: Discussion Board (Vraag en Antwoord) inzetten om inhoudelijke discussies te stimuleren vóór een hoorcollege Wat voor type vragen zou ik kunnen stellen, om een inhoudelijke discussie onder

Nadere informatie

Meetellen? Dromen, Durven, Doen!

Meetellen? Dromen, Durven, Doen! The Core of the Matter Haalbaarheid en effectiviteit van gedragsgerichte dual system-interventies bij verandering in organisaties Ben Tiggelaar Meetellen? Dromen, Durven, Doen! Dr. Ben Tiggelaar Adfiz

Nadere informatie

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LONDEN MET 21 GEVARIEERDE STADSWANDELINGEN 480 PAGINAS WAARDEVOLE INFORMATIE RUIM 300 FOTOS KAARTEN EN PLATTEGRONDEN LM2GS4PWIR3FKEP-58-WWET11-PDF File Size 6,444 KB 117 Pages 27 Aug, 2016 TABLE OF CONTENT

Nadere informatie

Kijken met andere ogen Perspectieven vanuit de opleiding intercultureel management

Kijken met andere ogen Perspectieven vanuit de opleiding intercultureel management Kijken met andere ogen Perspectieven vanuit de opleiding intercultureel management Jo Bastiaens & Guido Minne Studiedag Interculturele competentie (g)een evidentie 12 oktober 2011 Overzicht CIMIC: structuur

Nadere informatie

Opbouw Inclusief onderwijs; wat is het? Inclusief onderwijs; waarom? Inclusief onderwijs; waarom niet? De nationale context De internationale vergelij

Opbouw Inclusief onderwijs; wat is het? Inclusief onderwijs; waarom? Inclusief onderwijs; waarom niet? De nationale context De internationale vergelij Collectief Inclusief Opbouw Inclusief onderwijs; wat is het? Inclusief onderwijs; waarom? Inclusief onderwijs; waarom niet? De nationale context De internationale vergelijking De internationale context

Nadere informatie

Binnenklasdifferentiatie Leerkansen voor alle leerlingen

Binnenklasdifferentiatie Leerkansen voor alle leerlingen Binnenklasdifferentiatie Leerkansen voor alle leerlingen Katrien Struyven Vrije Universiteit Brussel Vakgroep Educa;ewetenschappen In memoriam Georges Tibau 1 Getting started Geef voor elke vraag aan,

Nadere informatie

1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren

1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren Stellingen visie 1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren 2. Ik heb voldoende vertrouwen in mijn leerlingen om ze op afstand te coachen en begeleiden 3. Ik houd

Nadere informatie

ARTISTIEKE ACTIES MET IMPACT

ARTISTIEKE ACTIES MET IMPACT ARTISTIEKE ACTIES MET IMPACT TABO GOUDSWAARD @TaboGoudswaard SAMENLEVING KUNSTWERELD Trend: toenemende belangstelling van kunstenaars en organisaties/bedrijven om samen te werken. nieuwe kunstbeweging:

Nadere informatie

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

Open Kaart. Regio onder de loep. De Helix

Open Kaart. Regio onder de loep. De Helix Open Kaart Regio onder de loep De Helix Start Systeemdenken in de praktijk brengen Tentoonstelling Bioregionalisme Bioregio Bioregionalistische NME Omgeving als vertrekpunt voor Educatie Bioregio = geografische

Nadere informatie

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet 1 Free time! read a Stel je hebt een dag vrij van school. Schrijf op wat je dan gaat doen. b Lees de tekst en schrijf op welke dingen Brian en Brenda voorstellen om te doen op een vrije dag. Free time

Nadere informatie

Virtual Reality. toepassingen bij psychose. Wim Veling

Virtual Reality. toepassingen bij psychose. Wim Veling Virtual Reality toepassingen bij psychose Wim Veling Disclosure Wim Veling Speaker fees received from: Lundbeck Positions held on Advisory Boards: geen Grants and sponsoring: geen Wat is VR? 1. Computer

Nadere informatie

vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg en welzijn

vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg en welzijn noteer in je agenda: 3 maart, 31 maart, 21 april, 19 mei en 16 juni 2015 vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan.

Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan. merkpaspoort Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan. Dit paspoort is voor iedereen die op een of andere

Nadere informatie

Goede praktijkvoorbeelden als strategie voor onderwijsvernieuwing?

Goede praktijkvoorbeelden als strategie voor onderwijsvernieuwing? Goede praktijkvoorbeelden als strategie voor onderwijsvernieuwing? Problematiseren en er voorbij Geert Kelchtermans Praktijkvoorbeelden zijn in PV in de hitparade van populair onderwijsjargon Eenvoudige

Nadere informatie

Technology Assessment: omgang met publieke zorgen

Technology Assessment: omgang met publieke zorgen Kivi-Niria Technology Assessment: omgang met publieke zorgen Geert Munnichs Opzet Algemene introductie Wat is/doet het Rathenau Instituut? Publieksonderzoek Status uitkomsten Implicaties voor besluitvorming

Nadere informatie

( Verantwoord ) Beleidsvoerend Vermogen

( Verantwoord ) Beleidsvoerend Vermogen ( Verantwoord ) Beleidsvoerend Vermogen Herman Siebens SOK - Beveren-Waas 10 / 12 / 2010 Er verandert heel wat meer met minder! toenemende druk richting autonomie openheid naar de maatschappelijke omgeving

Nadere informatie

Wat is een Beeldtaal?

Wat is een Beeldtaal? Wat is een Beeldtaal? Beeldtaal is de taal die gebruikt kan worden om beelden te interpreteren en te produceren om zo communicatie mogelijk te maken. Kenmerken waarvan gebruik gemaakt kan worden om een

Nadere informatie

Een levensbeschouwelijk vak op school: een kans of een last?

Een levensbeschouwelijk vak op school: een kans of een last? Een levensbeschouwelijk vak op school: een kans of een last? Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Goedroen Juchtmans 13 mei 2016 Uitgangspunten huidige organisatie levensbeschouwelijke vakken

Nadere informatie

Principles of AI. Images of the Future Positive Images Positive Actions. Stories unite across generations

Principles of AI. Images of the Future Positive Images Positive Actions. Stories unite across generations Principles of AI Constructionist Principle Principle of Simultaneity Open Book Poetic Principle Anticipatory Principle Positive Principle Narrative Principle Words Create Worlds: We move in the direction

Nadere informatie

Onderzoek, een kansrijk verhaal voor nieuwe ontdekkingen. Marjolein Dobber Marjolein ten Cate

Onderzoek, een kansrijk verhaal voor nieuwe ontdekkingen. Marjolein Dobber Marjolein ten Cate Onderzoek, een kansrijk verhaal voor nieuwe ontdekkingen Marjolein Dobber Marjolein ten Cate Opzet presentatie - Onderzoek over onderzoekend leren van docenten - Voorbeeld van een onderzoek door Marjolein

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen

Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen Wat is een universiteit? Over de res publica en het publiek maken van dingen Een denkoefening Prof. Dr. Jan Masschelein Historische uitvindingen: De school De Academie van Plato De middeleeuwse universiteit

Nadere informatie

Waarden van landbouw en boeren. Hendrik Hoeksema, ZLTO (www.zlto.nl) Ton Duffhues, ZLTO en Atelier Waarden van het Land (www.waardenvanhetland.

Waarden van landbouw en boeren. Hendrik Hoeksema, ZLTO (www.zlto.nl) Ton Duffhues, ZLTO en Atelier Waarden van het Land (www.waardenvanhetland. Waarden van landbouw en boeren Hendrik Hoeksema, ZLTO (www.zlto.nl) Ton Duffhues, ZLTO en Atelier Waarden van het Land (www.waardenvanhetland.nl) Twee perspectieven Wat vinden we van waarde(n)? Boeren

Nadere informatie

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch 3.3 Doelgroep Tijdens de workshop doelgroep baken je de groepen af waarvoor je wil werken. Dit kunnen primaire doelgroepen zijn: zij die rechtstreeks participeren in jouw werking, of secundaire doelgroepen

Nadere informatie

VISIE & BELEIDSPLAN: EEN INLEIDING

VISIE & BELEIDSPLAN: EEN INLEIDING VISIE & BELEIDSPLAN: EEN INLEIDING 2014-2017 Wat is deze visietekst? Op de website van de KU Leuven kan je onderstaande verwelkomingstekst vinden voor toekomstige studenten. Het kan dienen als een prozaïsche

Nadere informatie