De ontwikkeling van indicatoren voor het reguleringsmanagement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ontwikkeling van indicatoren voor het reguleringsmanagement"

Transcriptie

1 De ontwikkeling van indicatoren voor het reguleringsmanagement

2

3 De ontwikkeling van indicatoren voor het reguleringsmanagement D/2006/3241/197

4

5 V O O r w o o r d Als leidend ambtenaar bent u niet alleen verantwoordelijk voor het management van uw entiteit. U levert ook een belangrijke bijdrage aan het bereiken van de verschillende horizontale beleidsdoelstellingen. Een van die doelstellingen is het reguleringsmanagement, de inspanningen die de Vlaamse overheid levert voor administratieve vereenvoudiging en voor de verhoogde kwaliteit van de Vlaamse regelgeving. Ik ben ervan overtuigd dat exacte, toegankelijke informatie over reguleringsmanagement een noodzakelijke voorwaarde is om de doelstellingen op dat vlak te bereiken. Daarom vindt u in dit rapport de uitwerking van de indicatoren voor het reguleringsmanagement. Reguleringsmanagement is een jonge beleidsmaterie. Het ontwikkelen van relevante indicatoren was dan ook geen eenvoudige opdracht. Bovendien bleef internationale inspiratie beperkt. Vlaanderen is binnen Europa immers een van de koplopers bij de systematische toepassing van instrumenten als de administratieve lastenmeting en de impactanalyse. De kengetallen in dit rapport zullen elk kwartaal aangevuld worden, zodat de beleidsdomeinen er gebruik van kunnen maken. Vanzelfsprekend zullen ze in de toekomst verder verfijnd en uitgebreid worden. Ik feliciteer de entiteiten die hebben bijgedragen tot de ontwikkeling van de indicatoren. Het is verheugend vast te stellen dat beleidsdomeinen en bevoegde ministers de informatie vandaag al gebruiken in hun communicatie. Ik hoop dat deze publicatie, en vooral de kengetallen voor uw entiteit, u zal helpen bij het realiseren van de administratieve vereenvoudiging en bij de verbetering van de kwaliteit van de regelgeving. Luc Lathouwers Secretaris-generaal Departement Bestuurszaken 3.

6 4.

7 I N H O U D samenvatt ing 7 INLEIDING 9 De ontwikkeling van het reguleringsmanagement in Vlaanderen Inleiding Kenmerken van goede regelgeving Structurele initiatieven Actieplannen Opvolging en evaluatie 18 De uitwerking van de monitor reguleri ngsmanagement Reikwijdte van de monitor Doelstellingen en opbouw van de monitor De selectie van indicatoren 27 D e m o n i to r r e g u l e r i n g s m a n ag e m e n t i n d e pr a k t i j k Geselecteerde indicatoren en resultaten Communicatie en rapportage 41 C o n c l u s i e s e n to e ko m s t i g e s ta p p e n 4 7 BIJLAGEn 1.

8 6.

9 s a m e n v a t t i n g De Vlaamse overheid bouwt sinds enkele jaren het reguleringsmanagement uit. Belangrijke beleidskeuzes hierbij waren het uittekenen van actieplannen, de bepaling van de kenmerken van goede regelgeving, de invoering van de reguleringsimpactanalyse (RIA) en het beheersen van de administratieve lasten via de Compensatieregel. Die methodes en standaarden worden intussen steeds vaker toegepast in landen die kiezen voor een gefundeerde aanpak van administratieve vereenvoudiging en verhoogde regelgevingskwaliteit. Om de resultaten van dit beleid in kaart te brengen en de ontwikkelingen te volgen, werden belangrijke indicatoren geselecteerd. Een set van tien indicatoren geeft informatie over de ontwikkelingen, onder meer op het vlak van projectrealisaties, de vermindering van de administratieve lasten, de kwaliteit van de RIA s en regelgeving, en de goede omzetting van de Europese regels. U vindt een overzicht van de indicatoren op bladzijde 75. Sinds 2005 houdt de Vlaamse overheid die indicatoren bij. Samen geven ze een beeld van de inspanningen in de verschillende beleidsdomeinen. Op dit ogenblik kan alleen de ontwikkeling van de cijfers voor projectrealisaties en voor de vermindering van de administratieve lasten geïnterpreteerd worden. Indicatoren met betrekking tot de goede omzetting van Europese regelgeving en de kwaliteit van de RIA s en regelgeving vragen een breder tijdsperspectief. De gerapporteerde kengetallen zijn een waardevol instrument bij het communiceren van de resultaten aan de burger, het bedrijfsleven, de lokale overheid en socioprofitorganisaties. De cijfers hebben ook een sensibiliserende werking. Daarnaast helpen ze de leidend ambtenaar bij het aansturen van het beleid. 7.

10 8.

11 I N L E I D I N G 9.

12 10.

13 De zorg voor een goede regelgeving staat ondertussen al enkele jaren hoog op de politieke agenda in Vlaanderen. Met de oprichting van de Dienst Wetsmatiging werd het reguleringsmanagement organisatorisch ingebed in de Vlaamse overheid. De verbetering en vereenvoudiging van regelgeving, formulieren en procedures werd aangepakt met een driesporenbeleid: administratieve lastenvermindering, juridisch-technische vereenvoudiging en reguleringsimpactanalyse. E Om dit driesporenbeleid te realiseren, stelde de Vlaamse Regering tot voor kort elk parlementair jaar een actieplan op. Vandaag is het een rollend actieplan waaraan de Ministeries ook in de loop van het jaar nieuwe initiatieven kunnen toevoegen. Die actieplannen zijn een belangrijk werkinstrument. Ze bevatten verschillende projecten, acties en structurele initiatieven om de kwaliteit van de regelgeving te verbeteren en de omvang ervan te verminderen. E Naarmate het reguleringsmanagement zich verder ontwikkelde, groeide de belangstelling voor de evaluatie van de impact van dit beleid en van performantie van de ontwikkelde instrumenten 1. Bovendien evolueerde het regelgevingsbeleid in Vlaanderen van een meer centraal gestuurd beleid waarbij de Dienst Wetsmatiging projecten opstartte en instrumenten ontwikkelde, naar een meer decentrale verankering binnen de Ministeries. Die laatste ontwikkelen zelf meer initiatieven. Dat maakt een opvolgingssysteem noodzakelijk om die acties en projecten te registreren en beheren. E De Dienst Wetsmatiging investeerde daarom in de ontwikkeling van een monitoringinstrument voor het reguleringsmanagement. Uit een eigen beperkte rondvraag blijkt dat Vlaanderen met dit initiatief mee tot de pioniers van landen of regio s behoort die hun reguleringsmanagement op een gestructureerde manier opvolgen aan de hand van indicatoren. E In deze paper willen we het Vlaamse monitoringsysteem toelichten en de eerste ervaringen ermee bespreken. We geven eerst een schets van de ontwikkeling van het reguleringsmanagement in Vlaanderen en parallel daarmee van de behoefte aan monitoring. Daarna bespreken we het Vlaamse monitoringsysteem en stellen we de boordtabellen en indicatoren voor die daarbij worden gebruikt. Vervolgens geven we aan hoe Vlaanderen het monitoringsysteem in de praktijk heeft geïmplementeerd. Tot slot trekken we enkele conclusies en gaan we in op de plannen voor de verdere uitbouw van het monitoringsysteem. 1 Ook in andere landen die structureel werken aan de verbetering van hun regelgeving, identificeerde de OESO een gelijkaardige behoefte aan evaluatie en aan het meten van de output en de resultaten van het beleid. 11.

14

15 D e o n t w i k k e l i n g v a n h e t r e g u l e r i n g s m a n a g e m e n t i n V l a a n d e r e n 13.

16 Sinds het regeerakkoord van 8 juli 1999 is administratieve vereenvoudiging en de verbetering van de kwaliteit van de regelgeving een prioriteit voor de Vlaamse Regering. Op 25 juli 2000 werd een algemeen kader voor de vereenvoudiging van wetgeving, regels en procedures goedgekeurd. Daaraan werd verdere uitvoering gegeven met de beslissing van de Vlaamse Regering van 14 september 2001 om een Dienst Wetsmatiging op te richten. Deze entiteit ondersteunt, coördineert en evalueert sindsdien het beleid van de Vlaamse Regering inzake reguleringsmanagement. Het Vlaamse reguleringsmanagement is gericht op de verbetering van de kwaliteit van wetgeving en op de vereenvoudiging van regelgeving, formulieren, procedures en regels. Het is gebaseerd op drie sporen: de vermindering van administratieve lasten (ALV), de juridisch-technische vereenvoudiging (JTV) en de analyse van de effecten van voorgenomen regelgeving (RIA). De intentie om werk te maken van administratieve vereenvoudiging, vereenvoudiging van regelgeving en verbetering van wetgevingskwaliteit loopt ook als een rode draad door het Vlaams Regeerakkoord Dit is niet toevallig. Uit internationale studies blijkt immers dat de concurrentiekracht en de economische performantie van een land meer en meer bepaald worden door de kwaliteit van het bestuur en van de regelgeving. Maar ook voor burgers, ondernemingen en organisaties zijn goede regels en eenvoudige procedures van groot belang. Transparante en duidelijke regels bieden rechtszekerheid en vertrouwen in de overheid. Daarnaast is er ook de druk van Europa. In het kader van de Lissabon-strategie en het Better Regulation initiatief, moeten de lidstaten werken aan de vermindering van administratieve lasten, in het bijzonder voor KMO s, en aan de verbetering van hun regelgevingskwaliteit. Onderstaande kader (Kader 1) geeft chronologisch de belangrijkste mijlpalen aan in de ontwikkeling van het Vlaamse reguleringsmanagement tot op heden. Kader 1: Mijlpalen reguleringsmanagement Hierna gaan we dieper in op de belangrijkste mijlpalen en initiatieven. 25/07/2000 en 14/09/2001: Vlaamse Regering keurt algemeen kader voor de vereenvoudiging van wetgeving, regels en procedures goed en richt Dienst Wetsmatiging op. Juni 2002: Start eerste actieplan volgens een methodiek die de Dienst Wetsmatiging jaarlijks herhaalt. 7/11/2003: Vlaamse Regering keurt de 8 kenmerken van goede regelgeving goed. 1/1/2005: De Vlaamse Regering voert de Compensatieregel voor administratieve lasten in. 1/1/2005: De Vlaamse Regering voert de Reguleringsimpactanalyse (RIA) in. 20/1/2006: De Vlaamse Regering keurt de oprichting van cellen wetskwaliteit goed. 05/05/2006: De Vlaamse Regering keurt de uitbouw van een formulierenwebsite goed Regeerakkoord 2004: Vertrouwen geven, verantwoordelijkheid nemen (De ontplooiing van Vlamingen en Vlaanderen duurzaam bevorderen, een zorgzame, lerende samenleving, goed en doelmatig bestuur), de Vlaamse Regering

17 2.1 Kenmerken van goede regelgeving De doelstelling van het reguleringsmanagement is de kwaliteit van de regelgeving bevorderen. De Vlaamse Regering heeft die doelstelling nader omschreven met de goedkeuring op 7 november 2003 van de 8 kenmerken van goede regelgeving (zie Kader 2). Deze kenmerken vormen de standaard voor kwaliteitsvolle regelgeving. Kader 2: 8 kenmerken van goede regelgeving 1. Noodzakelijk en doeltreffend: Goede regelgeving is regelgeving waarvan is aangetoond dat overheidstussenkomst noodzakelijk en doeltreffend is voor het bereiken van het beoogde doel, en dat regelgeving daarvoor het beste instrument is. 2. Doelmatig en afgewogen: Goede regelgeving creëert maatschappelijke welvaart en welzijn. Het realiseert het beoogde doel tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten, en minimaliseert ongewenste neveneffecten. 3. Uitvoerbaar en handhaafbaar: Goede regelgeving houdt waarborgen in dat er in de praktijk gevolg aan wordt gegeven. Zij moet uitvoerbaar en afdwingbaar zijn. 4. Rechtmatig: Goede regelgeving respecteert de eisen en grenzen die het recht aan de wetgeving stelt, en komt tegemoet aan democratische bekommernissen. 5. Samenhangend: Goede regelgeving is samenhangend. Zij vertoont op zich of geplaatst naast andere regelgeving geen overlappingen en tegenstrijdigheden en maakt deel uit van een coherent geheel. 6. Eenvoudig, duidelijk en toegankelijk: Goede regelgeving is goed begrijpbaar, concreet en vlot toegankelijk voor iedereen voor wie zij van belang kan zijn. 7. Onderbouwd en overlegd: Goede regelgeving is zorgvuldig voorbereid. Zij is gebaseerd op alle nuttige wetenschappelijke en empirische informatie die redelijkerwijze beschikbaar is. Over de doelstellingen, alternatieven, inhoud en effecten ervan is ruim ambtelijk, maatschappelijk en politiek overlegd. 8. Blijvend relevant en actueel: Goede regelgeving verzekert dat de beoogde doelen blijvend doelmatig en doeltreffend worden bereikt. 2.2 Structurele initiatieven Het Vlaamse reguleringsmanagement wordt gekenmerkt door een systematische aanpak. Die staat er borg voor dat zowel bestaande als nieuwe regelgeving geleidelijk aan beantwoorden aan de kwaliteitsstandaarden van goede regelgeving. Die systematische aanpak krijgt vorm via zogenaamde structurele initiatieven: instrumenten die het regelgevingsproces zelf aanpakken en die ertoe moeten bijdragen dat het beleidsproces van begin tot einde aan kwaliteitsnormen voldoet. Zij vormen de ruggengraat van het reguleringsmanagement. We lichten hierna de belangrijkste structurele initiatieven toe. E Meetinstrument administratieve lasten Het meetinstrument voor administratieve lasten wordt in Vlaanderen sinds 2003 gebruikt om de administratieve lasten die verbonden zijn aan de wet- en regelgeving te meten. Dat gebeurt via een methodiek die afgestemd is op het Nederlandse Standaardkostenmodel (SKM). Voor de ontwikkeling van het Vlaamse meetinstrument werd die methodiek aangepast om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de 15.

18 Vlaamse bevoegdheden. In het bijzonder werd het meetinstrument in Vlaanderen afgestemd op het meten van administratieve lasten voor burgers en organisaties, naast de gangbare aanpak voor bedrijven. Elk meetonderzoek start met het doorlezen van de wet- en regelgeving om na te gaan of er sprake is van informatieverplichtingen. Vervolgens worden de benodigde gegevens verzameld om de kosten van de naleving van die wettelijke informatieverplichtingen voor de betrokken actoren in te schatten. De omvang van de administratieve lasten wordt dan uitgedrukt in euro. Momenteel wordt het SKM in steeds meer Europese landen gebruikt om administratieve lasten in kaart te brengen en in euro uit te drukken. Toch zijn er verschillen met het Vlaamse meetinstrument. Het belangrijkste verschil ligt in het gebruik van het instrument: het SKM wordt in andere landen hoofdzakelijk ingezet om regelgeving van volledige beleidsdomeinen in kaart te brengen. De Vlaamse overheid daarentegen heeft ervoor geopteerd om administratieve lasten te meten in het kader van vereenvoudigingsprojecten en van de Compensatieregel voor administratieve lasten. De recente invulling door de Europese Commissie van het SKM komt evenwel overeen met de wijze waarop het meetinstrument ook in Vlaanderen wordt ingezet. E Compensatieregel voor administratieve lasten De initiatieven van de Vlaamse Regering richtten zich tot 2004 voornamelijk op het verminderen van administratieve lasten van bestaande regelgeving. Resultaten die daarmee werden geboekt, dreigden echter tenietgedaan te worden door administratieve lasten van nieuwe regelgeving. Daarom voerde zij de Compensatieregel voor administratieve lasten in. De regel bepaalt dat elke verhoging van administratieve lasten als gevolg van een regeringsbeslissing (decreet, besluit, ), gepaard moet gaan met een minstens even grote daling van bestaande administratieve lasten. De toepassing ervan is verplicht voor alle regelgeving die een regulerend effect heeft op het bedrijfsleven, de burger of non-profit organisaties. Daaronder vallen alle voorontwerpen van decreet en ontwerpen van besluit, behalve regelgeving zonder inhoudelijke impact en individuele beslissingen en besluiten van de Vlaamse ministers. De Compensatieregel verhelpt het dweilen met de kraan open. Het creëert een stilstand op vlak van bijkomende administratieve lasten door invoering van het principe van compensatie. De Compensatiebalans is het centrale werkinstrument voor de toepassing van de Compensatieregel: administratieve lastenverlaging wordt afgewogen tegenover administratieve lastenverhoging, het saldo moet nul of negatief zijn. Cijfers voor die balans worden aangeleverd door de Vlaamse administraties. Per kwartaal worden de cijfers en resultaten gecommuniceerd. E Reguleringsimpactanalyse (RIA) De Vlaamse Regering besliste vanaf 1 januari 2005 een systeem van reguleringsimpactanalyse of RIA in te voeren. RIA bestaat in veel andere landen en op Europees niveau 3. Het gaat om een gestructureerde analyse van de beoogde doelstellingen en van de verwachte positieve en negatieve effecten van een voorgenomen regelgeving in vergelijking met alternatieven Ook op Europees vlak vormt de RIA inderdaad een belangrijk instrument voor de verbetering van de wetgevingskwaliteit. Niet alleen maakt de Commissie een Impact Assessment op voor elk belangrijk voorstel van regelgeving (verordening, richtlijn, e.d.m.) op basis van strikte richtsnoeren, maar daarnaast heeft de Raad recent beslist dat deze Impact Assessment het centrale beleidsdocument wordt op basis waarvan het overleg of de beraadslaging over het betreffende voorstel van richtlijn binnen de Raad kan gevoerd worden.

19 In Vlaanderen moet voor alle regelgeving die een regulerend effect heeft op de burger, het bedrijfsleven of nonprofit organisaties een RIA opgemaakt worden. Om de implementatie van de Vlaamse RIA te ondersteunen, heeft de Dienst Wetsmatiging een helpdesk opgericht en een RIA-gids en een RIA-handleiding gepubliceerd. Ze organiseert tevens vorming op drie niveaus: een beginnerscursus, interactieve sessies voor gevorderden en halfjaarlijkse studiedagen over gespecialiseerde thema s. Voorafgaand aan de finale RIA, adviseert de Dienst Wetsmatiging over een ontwerpversie zodat de RIA-opsteller de mogelijkheid heeft om de RIA en de opgemaakte regelgeving bij te sturen. Verder in het besluitvormingsproces gebeurt er een formele RIA-controle waarbij de finale RIA wordt getoetst op een reeks kwaliteitscriteria. De Minister bevoegd voor Reguleringsmanagement wordt van de resultaten van deze controle op de hoogte gesteld en neemt dit mee tijdens de bespreking van het regelgevingsdossier op de Vlaamse Regering. Deze twee adviesmomenten moeten verhinderen dat de RIA-toets afglijdt naar een formaliteit. Verder in dit rapport wordt ingegaan op het scoringsinstrument waarmee de Dienst Wetsmatiging de opgemaakte RIA s evalueert. E Structurele verankering De voorbije jaren werden ook enkele initiatieven genomen om het reguleringsmanagement structureel te verankeren in de beleidsdomeinen. Leidraad Reguleringsmanagement voor leidend ambtenaren Deze leidraad schetst de beschikbare instrumenten, geeft aanbevelingen om het regelgevingsproces te beheren en om het reguleringsmanagement aan te sturen met een set van indicatoren. Cellen wetskwaliteit Om de kwaliteit van de regelgeving te verbeteren, besliste de Vlaamse Regering op 20 januari 2006 dat er per beleidsdomein een cel wetskwaliteit opgericht wordt. Hierin worden per beleidsdomein de experts op het gebied van regelgeving samengebracht. Het doel van die cellen wetskwaliteit is de kwaliteit van regels en RIA s beter bewaken, de regels en formulieren beter op elkaar afstemmen, en de kans op overbodige of overlappende regels sterk inperken. Formulierenwebsite Voor de burgers en het bedrijfsleven is het niet altijd eenvoudig de juiste formulieren te vinden. Daarnaast laat de kwaliteit van heel wat formulieren ook te wensen over, veel formulieren zijn verouderd en onduidelijk. De Vlaamse overheid vraagt te veel overbodige gegevens op en vaak wordt telkens opnieuw naar dezelfde gegevens gevraagd. Een centrale website met kwaliteitsvolle Vlaamse formulieren wil zorgen voor uniformiteit en kwaliteit in het aanbod aan Vlaamse formulieren. De overheid streeft er daarbij naar om geen informatie op te vragen waarover ze zelf beschikt. 17.

20 2.3 Actieplannen In de jaarlijkse actieplannen formuleren de Vlaamse ministers en hun administraties vereenvoudigingsprojecten. Tot op heden gebeurde dit in drie actieplannen 4. Het Actieplan Reguleringsmanagement telde 117 vereenvoudigingsprojecten. Administratieve lastenverlaging vertegenwoordigde meer dan 45% van alle ingediende projecten. Er werden ook vooral projecten ingediend met het bedrijfsleven als doelgroep. Het Voortgangsrapport meldde een afwerkingsgraad van 75% van de projecten. Het Actieplan Reguleringsmanagement omvatte meer dan 90 concrete projecten en 36 structurele initiatieven. De concrete projecten zorgden voor zichtbare resultaten op korte termijn terwijl de structurele aanpak garant stond voor duurzame resultaten. Eén jaar na de start van het Actieplan stond de teller van het aantal afgewerkte projecten op 57%. Het actieplan 2005 Goede regels. Eenvoudige procedures werd op 29 april 2005 goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Dit actieplan is een rollend actieplan waarbij doorlopend nieuwe projectvoorstellen kunnen worden ingediend. Het plan legt enkele nieuwe klemtonen. Zo wordt de vereenvoudiging zoveel mogelijk uitgedrukt in cijfers en is het actieplan sterker gericht naar doelgroepen: burgers, bedrijven, organisaties en de lokale overheid. Bovendien kunnen de beleidsdomeinen indien zij dit wensen een eigen actieplan opstellen. De beleidsdomeinen Leefmilieu, Landbouw, Onderwijs en Welzijn hebben dit ondertussen ook gedaan. Uit de evolutie van de actieplannen blijkt dat de rol van de Dienst Wetsmatiging geleidelijk aan verschoven is van centrale initiatiefnemer naar coördinator en begeleider. In de beginfase was het reguleringsmanagement immers een nieuwe materie. Omdat heel wat beleidsdomeinen intussen voldoende kennis hebben van de methodieken en doelstellingen van het regeleringsmanagement en een eigen beleid ontwikkelen, spitst de Dienst Wetsmatiging haar aandacht nu toe op ondersteuning, begeleiding en kwaliteitsbewaking bij het gebruik van de methodieken en op de coördinatie van beleidsdomeinoverstijgende projecten. 2.4 Opvolging en evaluatie Samen met de ontwikkeling van het Vlaamse reguleringsmanagement, is er een toenemende aandacht voor de evaluatie van de impact van dit beleid en van de performantie van de instrumenten. Dit is ook het geval in andere landen. Volgens de OESO is die toenemende aandacht het resultaat van drie met elkaar verband houdende ontwikkelingen 5 : De beleidsmakers moeten rekenschap afleggen voor de (toenemende) budgettaire middelen en het politiek kapitaal dat wordt geïnvesteerd in het reguleringsmanagement. Er is een groeiende interesse om na te gaan hoe het regelgevingsbeleid meer op feiten kan worden gebaseerd en kan worden ondersteund door empirische bevindingen. Er is een algemene trend naar ex-post evaluatie van het overheidsbeleid en activiteiten. Die ontwikkelingen zijn ook in Vlaanderen van toepassing. De opvolging van het reguleringsmanagement gebeurde in Vlaanderen tot 2005 via de jaarlijkse voortgangsrapporten. Daarin werd een stand van zaken opgemaakt van de vereenvoudigingsprojecten en de De volledige actieplannen kunnen geconsulteerd worden op de website van de Dienst Wetsmatiging: 5 OECD, Working Party on Regulatory Management and Reform, Regulatory performance: ex post evaluation of regulatory tools and institutions, Draft report by the Secretariat, GOV/PGC/REG(2004), 6, september 2004.

21 structurele initiatieven uit het actieplan. Op basis van de conclusies over de projecten en de structurele initiatieven formuleerde de Dienst Wetsmatiging telkens ook enkele aanbevelingen. Toch stelde zich vanuit verschillende overwegingen de behoefte aan een verdergaande monitoring. Die moet er voor zorgen dat: de resultaten van het reguleringsmanagement niet enkel kwalitatief maar ook kwantitatief worden uitgedrukt, de impact van de vereenvoudigingsprojecten en structurele initiatieven wordt opgevolgd, wordt nagegaan of de vooropgestelde doelstellingen worden bereikt, de behaalde resultaten worden gerapporteerd en gecommuniceerd en de noden aan bijsturing van het beleid en het vastleggen van nieuwe objectieven voor het nieuwe beleid worden gedetecteerd. Daarom nam de Dienst Wetsmatiging begin 2005 het initiatief om een uitgebreider monitoringsysteem op te zetten. We lichten het hierna toe. 19.

22 20.

23 D e u i t w e r k i n g v a n d e m o n i t o r r e g u l e r i n g s m a n a g e m e n t 21.

24 Uit een eigen beperkt onderzoek is gebleken dat er al veel, vooral internationaal studiewerk is verricht naar indicatoren inzake reguleringsmanagement die toelaten om landen onderling te vergelijken. Maar de ontwikkeling van monitoringsystemen door individuele landen om hun activiteiten en de impact ervan op te volgen, blijkt nog in zijn kinderschoenen te staan. Er was dus nood aan een op maat gemaakt monitoringsysteem dat aansluit bij het Vlaamse reguleringsmanagement. Niettemin werden de principes en ervaringen binnen de OESO en de EU als inspiratiemateriaal gebruikt (zie Kader 3). In dit hoofdstuk gaan we in op de conceptuele ontwikkeling van de monitor reguleringsmanagement in Vlaanderen. Met monitor bedoelen we het geheel van indicatoren waarmee we het reguleringsmanagement volgen. We besteden daarbij aandacht aan achtereenvolgens de reikwijdte van de monitor, het conceptueel kader dat werd ontwikkeld en de set van kernindicatoren die werd voorgesteld. Kader 3: De ontwikkeling van indicatoren inzake reguleringsmanagement door OESO en EC De OESO is al sinds midden de jaren 90 actief met de opmaak van indicatoren inzake reguleringsmanagement. De aanleiding was een aanbeveling, goedgekeurd in 1995, om de kwaliteit van overheidsregelgeving te verbeteren. De aanbeveling bevatte ook al een checklist ter beoordeling van het regelgevingsproces. Hierop verder bouwend zijn er een aantal surveys ontwikkeld (in 1998 en in 2000) die op basis van indicatoren toelieten om OESO-landen onderling te vergelijken. In 2004 werd een nieuwe survey voorgesteld met vragen rond 4 centrale thema s: de kwaliteit van het regelgevingsbeleid, de beschikbare ondersteunende instrumenten, de betrokken instellingen en de dynamische aspecten van regelgevingskwaliteit. Ook de Europese Commissie en in het bijzonder DG Ondernemingen, is actief op het terrein. Zo werden eind 2004 de resultaten van het project Indicators of regulatory quality, gecoördineerd door professor Radaelli van de University of Bradford, voorgesteld. Toch waren de aanpak en de ervaringen van de OESO en de EC om meerdere redenen minder bruikbaar voor de conceptuele ontwikkeling en de praktische uitwerking van de Vlaamse monitor reguleringsmanagement. Vooreerst concentreren de indicatoren die de OESO en de EC voorstellen zich bijna uitsluitend op de kwaliteit van de regelgeving en, vooral, op de institutionele inrichting van het regelgevingsproces. Een tweede reden houdt verband met de achterliggende bedoeling van de OESO. Die bestaat er vooral in om landen met elkaar te vergelijken. Daartoe organiseren ze surveys die tamelijk generiek van aard zijn, precies omdat ze potentieel van toepassing moeten zijn op elk van de landen. Tenslotte geldt in het bijzonder voor de initiatieven van de OESO dat ze ingebed zijn in een ruimer kader waarbij de relatie wordt gelegd met de competitiviteit van de landen. Vlaanderen had dus nood aan een meer op maat gemaakt monitoringsysteem dat beter aansluit bij het Vlaamse reguleringsmanagement. Hoewel de gebruikte methodes om tot een indicatorenset te komen geïnspireerd zijn op deze van de OESO en de EC, zijn de geselecteerde indicatoren op maat van de Vlaamse context. Bronnen: OECD (2005), Indicators of Regulatory Capacities and Quality in OECD Countries, Working Party on Regulatory Management and Reform, GOV/PGC/REG(2005)4, p. 65 Commission of the European Communities (2004), Indicators on Regulatory Quality, final report, DG Enterprise, p

25 3.1 Reikwijdte van de monitor Bij de ontwikkeling van een monitoringsysteem, is een belangrijke vraag wat men wel en wat men niet wil monitoren. Hierna overlopen we de belangrijkste uitgangspunten die bij die afbakening werden gehanteerd. E De doelstellingen van het regelgevingsbeleid als vertrekpunt In Vlaanderen werden de doelstellingen van het wetgevingsbeleid vertaald in 8 kenmerken van goede regelgeving. Het monitoringsysteem moet idealiter toelaten om de realisatie van elk van die 8 kenmerken op te volgen. Door de relatie met de kenmerken van goede regelgeving te leggen, kan tevens worden verzekerd dat het monitoringsysteem alle relevante aspecten van het reguleringsmanagement dekt. Dit uitgangspunt sluit aan bij de aanpak van de OESO. Die stelt dat de gedefinieerde indicatoren de regelgevingskwaliteit moeten reflecteren 6. E Een dynamisch systeem met groeimogelijkheden Omdat niet alle aspecten van het regelgevingsbeleid al in dezelfde mate ontwikkeld zijn in Vlaanderen, werd het monitoringsysteem expliciet ingevoerd als een dynamisch systeem. Dat houdt in dat het systeem kan meegroeien met de verdere ontwikkeling van het regelgevingsbeleid in Vlaanderen. Er zijn dus aspecten die al van bij de start worden opgevolgd en aspecten die (eventueel) later zullen worden toegevoegd aan het opvolgingssysteem. Zo wordt bijvoorbeeld het aspect consultatie bij de voorbereiding van nieuwe regelgeving nog niet meegenomen in de monitor omdat dit momenteel nog niet sterk is uitgebouwd, met uitzondering van de advisering door adviesraden die evenwel vrij laat in het regelgevingsproces plaatsvindt. E Bottom-up aanpak als basis Een derde belangrijk uitgangspunt is dat het monitoringsysteem vertrekt van informatie op het niveau van de individuele projecten en initiatieven (bottom-up). De indicatoren op Vlaams niveau zijn dus dikwijls een aggregatie van de indicatoren die op projectniveau opgevolgd worden. We hebben er ook voor geopteerd om in eerste instantie indicatoren in het monitoringsysteem op te nemen die gebaseerd zijn op informatie die binnen de Vlaamse overheid aanwezig is. E Focus op instroom van nieuwe regelgeving Een vierde en laatste uitgangspunt is de klemtoon op de monitoring van de activiteiten gericht op de stroom van nieuwe regelgeving. Het draagvlak voor het meten van de administratieve lasten van alle bestaande regelgeving is onvoldoende groot. De focus op de monitoring van de instroom aan nieuwe regelgeving neemt niet weg dat ook indicatoren gerelateerd aan de voorraad bestaande wetgeving worden opgevolgd. 6 Zie voor meer info Regulatory Quality Indicators, methodological Issues for the Output and Outcome Indicators; Working Party on regulatory Management and Reform, OESO, september 2005 (GOV/PGC/REG(2005)12 23.

Reguleringsmanagement in Vlaanderen. Beheerskosten van regelgeving

Reguleringsmanagement in Vlaanderen. Beheerskosten van regelgeving Reguleringsmanagement in Vlaanderen Beheerskosten van regelgeving Dienst Wetsmatiging Ellen Vermoesen coördinator dienst Wetsmatiging Departement Bestuurszaken De dienst Wetsmatiging zorgt voor de beleidsvoorbereiding

Nadere informatie

MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME

MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME VLAAMS MINISTER VAN FINANCIEN EN BEGROTING EN RUIMTELIJKE ORDENING NOTA AAN DE VLAAMSE

Nadere informatie

Ex ante evaluatie van beleid en regelgeving: focus op impact assessments VEP studiedag 30 april 2010

Ex ante evaluatie van beleid en regelgeving: focus op impact assessments VEP studiedag 30 april 2010 Ex ante evaluatie van beleid en regelgeving: focus op impact assessments VEP studiedag 30 april 2010 «Ik wil mensen in armoede een transparant model aanreiken waarmee zij kunnen toetsen of een beleidsmaatregel

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

1. Bepalen van de prioriteiten

1. Bepalen van de prioriteiten 1 1. Bepalen van de prioriteiten Bij het bepalen van prioriteiten heeft men aandacht voor: bevestigen en borgen van wat goed gebleken is (= behoud-punten); verbetering van de vastgestelde werkpunten (=

Nadere informatie

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be Vlaanderen is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN Een nieuwe procesaanpak www.complexeprojecten.be U heeft het als bestuur of als private initiatiefnemer wellicht reeds meegemaakt. De opstart en uitvoering

Nadere informatie

Toelichting bij de nota Opvolging van doelstellingen in de regeerperiode 2014-2019. Dieter Vanhee Departement Bestuurszaken

Toelichting bij de nota Opvolging van doelstellingen in de regeerperiode 2014-2019. Dieter Vanhee Departement Bestuurszaken Toelichting bij de nota Opvolging van doelstellingen in de regeerperiode 2014-2019 Dieter Vanhee Departement Bestuurszaken Infosessie ondernemingsplan 12 januari 2015 Regeerakkoord 2014-2019 We verminderen

Nadere informatie

Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW)

Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW) Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW) Vooraf In dit voortgangsrapport beperken we ons tot een bespreking van de items

Nadere informatie

De meerjarige ondernemingsplannen binnen de Vlaamse overheid Les plans d entreprises pluriannuels au sein de l administration Flamande

De meerjarige ondernemingsplannen binnen de Vlaamse overheid Les plans d entreprises pluriannuels au sein de l administration Flamande De meerjarige ondernemingsplannen binnen de Vlaamse overheid Les plans d entreprises pluriannuels au sein de l administration Flamande Martin Ruebens Secretaris-generaal Departement Kanselarij en Bestuur

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

01-07-2002 ME/MW 02022387 RL/FvK/2002/131 1. Advies departementale actieprogramma s vermindering administratieve lasten 2002

01-07-2002 ME/MW 02022387 RL/FvK/2002/131 1. Advies departementale actieprogramma s vermindering administratieve lasten 2002 Aan de Minister van Economische Zaken Mevrouw A. Jorritsma-Lebbink Postbus 20101 2500 EC Den Haag Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 01-07-2002 ME/MW 02022387 RL/FvK/2002/131 1 Onderwerp Advies departementale

Nadere informatie

Checklist voor een reguleringsimpactanalyse

Checklist voor een reguleringsimpactanalyse 14111_RIA_handleiding_opmaak.indd 1 27/11/12 14:35 Checklist voor een reguleringsimpactanalyse Achtergrondinformatie Meer informatie voor de opmaak van een reguleringsimpactanalyse kunt u vinden in de

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Communicatieverantwoordelijke

Functiebeschrijving: Communicatieverantwoordelijke Functiebeschrijving: Communicatieverantwoordelijke Functiefamilie organisatie ondersteunende functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context

Nadere informatie

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De

Nadere informatie

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099.

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099. STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID Het contract coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid 2013 wordt stilzwijgend verlengd voor een periode van 12 maanden

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun C Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 21/22 van het Kankerplan: Psychosociale

Nadere informatie

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014

Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 Observatorium voor Gezondheid en Welzijn OPERATIONEEL PLAN 2011-2014 1. OPDRACHTEN VAN HET OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN 1.1 Wettelijke basis De opdrachten van het Observatorium staan opgesomd

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG

PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG Stefaan VIAENE Johan PEETERS 30 maart 2007 1 A. CONTEXT VAN HET PROJECT - Doelstelling 32 van het Globaal Plan bepaalt: We geven

Nadere informatie

Goedgekeurd op 11 februari 2011

Goedgekeurd op 11 februari 2011 GROEP GEGEVENSBESCHERMING ARTIKEL 29 00327/11/NL WP 180 Advies 9/2011 betreffende het herziene voorstel van de industrie voor een effectbeoordelingskader wat betreft de bescherming van de persoonlijke

Nadere informatie

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : OPI-PMO - Project Manager FUNCTIEFAMILIE : Technology AFDELING : Technology DATUM LAATSTE AANPASSING: mei 2010 FUNCTIETITEL DIRECTE LEIDINGGEVENDE: Senior Program Manager OUDE CODE:

Nadere informatie

Maken we goede wetgeving? Benchmarking van Vlaanderen

Maken we goede wetgeving? Benchmarking van Vlaanderen Maken we goede wetgeving? Benchmarking van Vlaanderen Achtergronddocument bij de analyse gepubliceerd in SERA 2007 Peter Van Humbeeck Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen Oktober 2006 Korte samenvatting

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen COMMISSIE ENERGIEBELEIDSOVEREENKOMST Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen ISO50001 of energiebeheermaatregelen volgens bijlage 9 Volgens Art. 6(7) van de energiebeleidsovereenkomst (EBO) dient elke

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement van het remuneratiecomité van de Vlaamse overheid

Huishoudelijk reglement van het remuneratiecomité van de Vlaamse overheid Huishoudelijk reglement van het remuneratiecomité van de Vlaamse overheid Opdracht en algemene werkingsregels 1 - Het remuneratiecomité heeft aandacht voor het strategische beleid en neemt hierin een adviserende

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril. Eddy Guilliams 1 april 2014

Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril. Eddy Guilliams 1 april 2014 Doelstellingenmanagement en monitoring vanuit de auditbril Eddy Guilliams 1 april 2014 Agenda Interne controle/ organisatiebeheersing en audit Wie zijn we? Doelstellingen en monitoring in de leidraad organisatiebeheersing

Nadere informatie

VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen.

VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen. VEP Studiedag 2009: Plaats en rol van indicatoren bij beleidsnota s, beheersovereenkomsten en convenanten. Gelijkenissen en verschillen. In welk breder verhaal passen de indicatoren waarmee jullie werken?

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Oorsprong van het Parochiekerkenplan Conceptnota Minister Bourgeois Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk Dateert van 24 juni

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008

TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008 TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008 Studievoormiddag Doelgroepen en milieubeleid: focus op prioritaire sectoren van industrie

Nadere informatie

ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN. Evalueren om te evolueren

ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN. Evalueren om te evolueren ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN Evalueren om te evolueren Doe de test... Als je een werking wil evalueren, moet je een maatstaf hebben. Je moet weten wat een ideale werking kan zijn, om daaraan de eigen werking

Nadere informatie

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen 2. BOUWSTENEN VOOR EEN ADAPTATIEPLAN Deze bouwstenen zijn gericht op de uitwerking van een adaptatieplan vanuit een Vlaams beleidsdepartement of beleidsveld. Het globale proces kan eveneens door een ander

Nadere informatie

Participatiedecreet. Infofiche 1. WAT VOORAFGING

Participatiedecreet. Infofiche 1. WAT VOORAFGING Infofiche Participatiedecreet Het participatiedecreet legt de voorwaarden vast waaraan studentenparticipatie in het Vlaamse hoger onderwijs moet voldoen. VVS heeft nog enkele vragen om dit decreet aan

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Vormen van milieueffectrapportage in Vlaanderen. Pascal Van Ghelue Geograaf Dienst Begeleiding Gebiedsgerichte Planprocessen

Vormen van milieueffectrapportage in Vlaanderen. Pascal Van Ghelue Geograaf Dienst Begeleiding Gebiedsgerichte Planprocessen Vormen van milieueffectrapportage in Vlaanderen Pascal Van Ghelue Geograaf Dienst Begeleiding Gebiedsgerichte Planprocessen Inhoud 1. Doel milieueffectrapportage 2. Regelgeving 3. Rapportagevormen (4)

Nadere informatie

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID Resultaten Dienstverlening m.b.t. de facultatieve opdracht prioriteitenbeleid in het kader van het decreet van 13 juli 2001 en het

Nadere informatie

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel?

Beleidsplanning in Geel. Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Beleidsplanning in Geel Welke plaats heeft gezondheid in dit geheel? Geel sterk stijgend aantal inwoners - 2013: 38.238 (+ 13,5% t.o.v. 2000) grote oppervlakte: stedelijke kern landelijke deeldorpen

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016.

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016. VERZOEK COACHING IN MANAGEMENT UW PROJECTVOORSTEL MAN-378 Elke groep die de ondersteuning van een coach wenst te genieten voor zijn project dient in het gedetailleerde beschrijving van het project op te

Nadere informatie

VLAAMSE RAAD VOOR WETENSCHAPSBELEID

VLAAMSE RAAD VOOR WETENSCHAPSBELEID VLAAMSE RAAD VOOR WETENSCHAPSBELEID ADVIES BETREFFENDE DE ORGANISATIE VAN DE INFORMATIE EN DE BEVORDERING VAN DE VLAAMSE PARTICIPATIE INZAKE DE EUROPESE R & D-PROGRAMMA S. VRWB-R/ADV- 15 16 november 1989.

Nadere informatie

DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering

DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering 1. vooraf In 2014 organiseert de VRP de Vlaamse Ruimtelijke

Nadere informatie

Evaluatierapport in het kader van het kwaliteitsdecreet Evaluatie van de zelfevaluatie Algemeen Ziekenhuis Sint-Dimpna

Evaluatierapport in het kader van het kwaliteitsdecreet Evaluatie van de zelfevaluatie Algemeen Ziekenhuis Sint-Dimpna Agentschap Inspectie Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Afdeling Welzijn en Gezondheid Koning Albert II laan 35, bus 31, 1030 BRUSSEL Tel. 02 553 33 79 Fax 02 553 34 35 E-mail: inspectie@wvg.vlaanderen.be

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005

Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005 Sectorraad Kunsten en Erfgoed Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdrage van cultureel erfgoed aan de samenleving, opgemaakt in Faro op 27 oktober 2005 Advies 2010/2 (SARiV) Advies 243-05 (SARC)

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kinrooi Breeërsesteenweg 146 Postcode en plaats Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Kinrooi/W65B-SFGE/2016 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Projectportfoliobeheerder

Functiebeschrijving: Projectportfoliobeheerder Functiebeschrijving: Projectportfoliobeheerder Functiefamilie organisatie ondersteunende functies Voor akkoord Naam leidinggevende Dries Van Den Broucke Datum + handtekening Naam functiehouder Datum +

Nadere informatie

Energie Kwailteitsmanagement systeem

Energie Kwailteitsmanagement systeem Energie Kwailteitsmanagement systeem (4.A.2) Colofon: Opgesteld : drs. M.J.C.H. de Ruijter paraaf: Gecontroleerd : W. van Houten paraaf: Vrijgegeven : W. van Houten paraaf: Datum : 1 april 2012 Energie

Nadere informatie

Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013

Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013 Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013 De vragen zijn opgedeeld in verschillende rubrieken en betreffen het thema safe surgery. Het is de bedoeling dat de

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ)

VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ) VISIETEKST INTEGRALE KWALITEITSZORG (IKZ) Binnen onze vzw Jeugdzorg Sint-Vincentius zien we kwaliteit als een dynamisch en evolutief gegeven (cfr. Prose-model). Wij willen in eerste instantie een kwaliteitsvolle

Nadere informatie

Handleiding bij projectvoorstel Innovatie

Handleiding bij projectvoorstel Innovatie OP ESF Vlaanderen 2014-2020 Prioriteit uit OP: 5 Innovatie en Transnationaliteit Handleiding bij projectvoorstel Innovatie Analyse De bedoeling is dat je bij het beantwoorden van de vragen helder en to

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context. 25 oktober 2007

Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context. 25 oktober 2007 Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context 25 oktober 2007 Inhoud 1. Situering klachtenbehandeling 2. Juridische context 3. Draagvlak? 4. Conclusies 2 1. Situering klachtenbehandeling

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Ministerie van VROMI Land Sint Maarten

Ministerie van VROMI Land Sint Maarten Ministerie van VROMI Land Sint Maarten Rapportage ten behoeve van de Voortgangscommissie Sint Maarten 1e kwartaal 2011 De Minister voor Volkshuisvesting Ruimtelijke Ontwikkeling Milieu en Infrastructuur

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen SARiV Advies 2013/19 SAR WGG Advies 11 juli 2013 Strategische Adviesraad internationaal Vlaanderen Boudewijnlaan 30 bus 81 1000 Brussel T.

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven:

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven: BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Brusselwerking Initiatiefnemer: vzw Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (0478.953.435), Vooruitgangsstraat 323/4, 1030 Brussel (Schaarbeek) Omschrijving

Nadere informatie

Monitoring en evaluatie van het programma voor

Monitoring en evaluatie van het programma voor Monitoring en evaluatie van het programma voor plattelandsontwikkeling in Vlaanderen (PDPO II) Ellen Maertens Afdeling voor Monitoring i en Studie Departement Landbouw en Visserij 27 april 2010 Landbouw

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN ADVIES VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland Baggerbedrijf West Friesland Gebruikte handelsnamen: Baggerbedrijf West Friesland Grond & Cultuurtechniek West Friesland Andijk, februari-mei 2014 Auteurs: M. Komen C. Kiewiet Geaccordeerd door: K. Kiewiet

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

*1475555* Mededeling. Financien. Geachte Staten,

*1475555* Mededeling. Financien. Geachte Staten, Mededeling Datum 21 maart 2013 Aan Provinciale en Gedeputeerde Staten Afdeling CC Van drs. G. de Vos Doorkiesnummer 759 Betreft Uitwerking fase 2 Doorontwikkeling begroting (SMART) Registratienummer: 1475555

Nadere informatie

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken REKENHOF Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken STRATEGISCH PLAN 2010-2014 2 Inleiding Dit document stelt de resultaten voor van de strategische planning van het Rekenhof voor de periode 2010-2014.

Nadere informatie

Brussel, 19 januari 2005 041208_Advies_reguleringsmanagement. Aanbeveling. Bijdrage voor het nieuwe actieplan reguleringsmanagement

Brussel, 19 januari 2005 041208_Advies_reguleringsmanagement. Aanbeveling. Bijdrage voor het nieuwe actieplan reguleringsmanagement Brussel, 19 januari 2005 041208_Advies_reguleringsmanagement Aanbeveling Bijdrage voor het nieuwe actieplan reguleringsmanagement Inhoud Inhoud... 2 1. Samenvatting... 3 2. Aanleiding en situering... 7

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV

Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV BV Leusden, oktober 2013 Auteurs: G.J. van Schoonhoven D.J. van Boven Geaccordeerd door: D.J. van Boven Directeur eigenaar INLEIDING Ons bedrijf heeft een energiemanagement actieplan conform NEN-ISO 50001.

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Peter Lelie Europese Commissie - DG EMPL 7-Oct-09 Directoraat-Generaal for Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Gelijke Kansen Eenheid Sociale

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan 2015 CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk bestrating

Nadere informatie

Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan

Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan Van evaluatie Evaluatie op actieniveau Wanneer? Heel het jaar door, op de momenten

Nadere informatie

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt Duurzame integratieve kwaliteitszorg Andre Vyt Kernaspecten Hoe integreren we alle relevante aspecten in ons kwaliteitsbeleid? Hoe integreren we het kwaliteitsbeleid in onze dagelijkse werking? Wat zijn

Nadere informatie

Advies. Besluit energieprestatiecertificaat bij verkoop en verhuur van niet-residentiële gebouwen

Advies. Besluit energieprestatiecertificaat bij verkoop en verhuur van niet-residentiële gebouwen Brussel, 10 september 2008 Advies besluit energieprestatiecertificaat bij verkoop Advies Besluit energieprestatiecertificaat bij verkoop Inhoud 1. Situering... 3 2. Advies... 4 2.1. Neem maatregelen om

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA(BoS(13/164 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Nadere informatie

Facilitair accountmanager

Facilitair accountmanager Facilitair accountmanager Doel Inventariseren en analyseren van de wensen en ervaringen van klanten van de dienst ten aanzien van de dienstverlening en het uitzetten van daaruit voorvloeiende activiteiten,

Nadere informatie

Grip op inkoopresultaten met contract compliance NEVI-PIANOo congres 5 juni 2014

Grip op inkoopresultaten met contract compliance NEVI-PIANOo congres 5 juni 2014 Grip op inkoopresultaten met contract compliance NEVI-PIANOo congres 5 juni 2014 Natacha Naumann, Inkoop analist, Universiteit Twente Alex Buursema, Managing consultant, Significant INHOUD Even voorstellen

Nadere informatie

Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers

Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers Brussel, juni 2009 Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers Het begin van een nieuwe legislatuur is voor veel organisaties

Nadere informatie