Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013"

Transcriptie

1 Female Genital Mutilation: het is niet altijd wat het lijkt! M. Caroline Vos Scholingsmiddag SFG 19 december 2013

2 Opbouw voordracht Introductie Facts and Figures Medische gevolgen Psychosociale gevolgen

3 Interculturele communicatie Taalbeheersing Taboe van het onderwerp Rol anderen (partner, peers, professionals) Het ziet er zonnig uit

4 Facts and figures Definitie Meisjesbesnijdenis is een ingreep aan de uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen zonder medische noodzaak. Terminologie: vgv of meisjesbesnijdenis? Vrouwelijke Genitale Verminking (vgv) = Female Genitale Mutilation (FGM).

5 Definitie Meisjesbesnijdenis treft 100 tot 140 miljoen meisjes en vrouwen in de wereld. De WHO en Unicef spreken over 3 miljoen meisjes per jaar die het risico lopen besneden te worden. Het komt voor in 28 Afrikaanse landen en bij bevolkingsgroepen in een beperkt aantal landen in het Nabije Oosten en in Azië (bijvoorbeeld in Indonesië, Jemen en Koerdisch Irak). In Somalië, Djibouti en Noord-Soedan wordt veelal de meest ingrijpende vorm: infibulatie toegepast.

6

7 Anatomie van de vulva

8 Veranderingen na besnijdenis Type 1: Gedeeltelijke of totale verwijdering van de clitoris, en/of de voorhuid

9 Veranderingen na besnijdenis Type 1: Gedeeltelijke of totale verwijdering van de clitoris, en/of de voorhuid

10 Veranderingen na besnijdenis Type 2: Gedeeltelijk of totale verwijdering van de clitoris en de kleine schaamlippen, met of zonder verwijdering van de grote schaamlippen

11 Veranderingen na besnijdenis Type 3: Vernauwen van de vaginale opening door wegsnijden en aan elkaar hechten van de kleine schaamlippen en/of de grote

12 Veranderingen na besnijdenis Type 4: Alle andere schadelijke handelingen aan de vrouwelijke geslachtsorganen om niet-medische redenen, zoals prikken, piercing, kerven, schrapen en wegbranden

13 Modelprotocol Medische zorg na VGV Doel: 24/7 beschikbaarheid relevante informatie via NVOG-net

14 Vraag uit vorm van VGV leeftijd waarop een meisje besneden is omstandigheden waaronder een VGV is uitgevoerd: met of zonder verdoving, waar? overtuiging: hoe denkt het meisje zelf over besnijdenis? cultuur op zich: hoe makkelijk praten mensen erover? migratie naar landen waar besnijdenis verboden is. houding van echtgenoot/partner bij seks middelengebruik (o.a. qat) Modelprotocol

15 Onderzoek Het gebied rond de clitoris: is de voorhuid intact? De aanwezigheid van labia majora en minora? De introïtus vaginae; hoe groot is de opening? Is de opening van de urethra zichtbaar? Is er veel littekenweefsel aanwezig? Zijn er aanwijzingen voor complicaties van de besnijdenis zoals cysten, abces of fistels?

16

17

18 Obstetrische gevolgen OR 4,69 FGM bij infertiliteit Toename sectio (adj. RR 1,03/1,29/1,31) Toename fluxus (adj. RR 1,03/1,21/1,69) Babysterfte (adj. RR 1,15/1,32/1,55) Geschat 1-2 sterftes toename per 100 Almroth 2005 Eke 2006 Is mijn complicatie een gevolg van VGV?

19 Complicaties op lange termijn-1 menstruatieklachten, m.n. dysmenorroe (dit zie je vaker naarmate de opening kleiner is*. moeilijke en/of pijnlijke urinelozing (dit zie je vaker naarmate de opening kleiner is)*. urineweginfectie (door obstructie bij de mictie)*. chronische pijn in onderbuik chronische infecties, zowel urineweginfecties als vaginaal *Vrouwen ervaren dit niet vaak als een klacht, omdat alle vrouwen in hun omgeving dit hebben

20 Complicaties op lange termijn-2 subfertiliteit littekenvorming met keloïd en huidcysten vaginastenen a.g.v. onvoldoende afvloed/reiniging ontstaan van meatusstenose/urethrastenose verhoogde kans op hiv-infectie, a.g.v. verwondingen, en dus meer sperma/bloedcontact moeilijk inwendig onderzoek (uitstrijkje) moeizame bevalling medisch ingrijpen om coïtus en bevalling mogelijk te maken

21 Complicaties op lange termijn

22 Psychosociale gevolgen angst en depressie hangt samen met gebrek aan perspectief posttraumatische stressstoornis (PTSS) ook op scharniermomenten erna Voorspeller: goede herinnering, vorm, coping dmv drugs Sociale problematiek

23 Psychosociale gevolgen Goede relatie met partner helpt Ook positieve beleving van seksualiteit Gevoel van uitsluiting tav van anderen

24 Seksuele problematiek >50% pijn bij eerste coitus (2,5 x Nl.) Niet altijd een probleem Seksuele respons cyclus kan doorlopen worden (clitoris wordt nooit geheel verwijderd) 86% kan orgasme hebben In Nederland soms schaamte tav besnijdenis Soms ook gewone problematiek Catania et al. 2007

25 Wanneer defibulatie Op verzoek Voorafgaand aan het huwelijk Rondom bevalling

26 Is recontructie een oplossing? Denk aan benadering (medical gaze) Complexe chirurgie die goede voorbereiding vereist Aandacht voor psychische aspecten en kans op herbeleving trauma Goede zorg in thuissituatie regelen

27 Resultaten reconstructieve chirurgie Motivatie 99% herstelde identiteit, 81% verbeterd seksueel functioneren, 29% op reductie van de pijn 30% 1-jaarscontrole, meest anatomisch goed resultaat verbetering of gelijk blijven van de pijnklachten (821/840) clitoraal plezier (815/834) 51% orgasme 5% complicatie (haematoom, wondgenezingsstoornis, koorts) 4% heropnames Foldès et al. 2012

28 Dit onderwerp vraagt geduld, een open mind, nog eens nadenken en navragen en goede samenwerking

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing De informatie en aanbevelingen in dit thema zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op formeel gedocumenteerde standpunten en protocollen vanuit

Nadere informatie

Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg

Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg Voor docenten en het zorgteam in het (ISK) onderwijs KENNIS- EN ADVIESCENTRUM Informatiepakket over meisjesbesnijdenis en nazorg Voor docenten en het

Nadere informatie

MIJN OUDERS ZEGGEN NEE

MIJN OUDERS ZEGGEN NEE Preventie meisjesbesnijdenis jeugdgezondheidszorg Deze folder is voor ouders die afkomstig zijn uit een land waar meisjesbesnijdenis voorkomt. Deze folder is ook beschikbaar in Engels, Frans, Arabisch

Nadere informatie

Presentatie Huiselijk Geweld

Presentatie Huiselijk Geweld Definitie: Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging

Nadere informatie

Presentatie FGM Congres huiselijke geweld en kindermishandeling. Ede Shamsa H. Said

Presentatie FGM Congres huiselijke geweld en kindermishandeling. Ede Shamsa H. Said Presentatie FGM Congres huiselijke geweld en kindermishandeling 11-11 11-2009 Ede Shamsa H. Said FGM FGM/Meisjesbesnijdenis Meisjesbesnijdenis is een verminking van de vrouwelijke genitaliën n in verschillende

Nadere informatie

MEDISCHE ZORG VOOR VROUWEN EN MEISJES MET VROUWELIJKE GENI. Versie 1.0

MEDISCHE ZORG VOOR VROUWEN EN MEISJES MET VROUWELIJKE GENI. Versie 1.0 MEDISCHE ZORG VOOR VROUWEN EN MEISJES MET VROUWELIJKE GENI Versie 1.0 Datum Goedkeuring 04-06-2010 Methodiek Evidence based Discipline Verantwoording Multidisciplinair NVOG Inhoudsopgave Doelstelling en

Nadere informatie

Modelprotocol medische zorg voor vrouwen en meisjes met vrouwelijke genitale verminking (VGV) 1

Modelprotocol medische zorg voor vrouwen en meisjes met vrouwelijke genitale verminking (VGV) 1 Modelprotocol medische zorg voor vrouwen en meisjes met vrouwelijke genitale verminking (VGV) 1 Preventie, begeleiding en behandeling van vrouwen met status na vrouwelijke genitale verminking. Nederlandse

Nadere informatie

1 RAPPORT. Geen vrouwenbesnijdenis in klinieken aangetroffen

1 RAPPORT. Geen vrouwenbesnijdenis in klinieken aangetroffen 1 RAPPORT Geen vrouwenbesnijdenis in klinieken aangetroffen s-hertogenbosch, november 2007 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Definities 3 2.1 Vrouwenbesnijdenis 3 2.2

Nadere informatie

Eerste bezoek aan de gynaecoloog

Eerste bezoek aan de gynaecoloog Eerste bezoek aan de gynaecoloog Afdeling gynaecologie Eerste bezoek aan de gynaecoloog U heeft binnenkort in Medisch Centrum Alkmaar (MCA) een afspraak met een gynaecoloog. U komt voor het eerst. In deze

Nadere informatie

VROUWENBESNIJDENIS. Versie 1.0

VROUWENBESNIJDENIS. Versie 1.0 VROUWENBESNIJDENIS Versie 1.0 Datum Goedkeuring 01-03-2003 Methodiek Consensus based Discipline Multidisciplinair Verantwoording NVOG Inleiding Vrouwenbesnijdenis, door de Wereld Gezondheids Organisatie

Nadere informatie

Handelingsprotocol Vrouwelijke Genitale Verminking bij minderjarigen. Uitleg en handvatten bij aanpak VGV voor AMK, RvdK en Politie

Handelingsprotocol Vrouwelijke Genitale Verminking bij minderjarigen. Uitleg en handvatten bij aanpak VGV voor AMK, RvdK en Politie Handelingsprotocol Vrouwelijke Genitale Verminking bij minderjarigen Uitleg en handvatten bij aanpak VGV voor AMK, RvdK en Politie 25 juni 2013 Handelingsprotocol Vrouwelijke Genitale Verminking bij minderjarigen

Nadere informatie

BULLETIN. Vrouwelijke genitale verminking. www.igz.nl STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID. Gewijzigde tekst Den Haag, april 2010

BULLETIN. Vrouwelijke genitale verminking. www.igz.nl STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID. Gewijzigde tekst Den Haag, april 2010 STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID I NSPECTIE VOOR DE G EZONDHEIDSZ ORG www.igz.nl BULLETIN Vrouwelijke genitale verminking Gewijzigde tekst Den Haag, april 2010 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG 3

Nadere informatie

Spreekuur Nazorg Besneden Vrouwen

Spreekuur Nazorg Besneden Vrouwen Spreekuur Nazorg Besneden Vrouwen GGD Den Haag Afdeling gezondheidsbevordering Jeannette Jansen Inleiding Sinds 2006 doet Den Haag mee aan de door het ministerie van VWS gefinancierde landelijke pilot

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Seksualiteit en gynaecologische kanker

Patiënteninformatie. Seksualiteit en gynaecologische kanker Patiënteninformatie Seksualiteit en gynaecologische kanker Inleiding Deze brochure gaat over intimiteit en seksualiteit en is bedoeld voor vrouwen met kanker en hun partners. Kanker en seksualiteit is

Nadere informatie

Het eerste consult bij de gynaecoloog

Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste consult bij de gynaecoloog Het eerste bezoek aan de gynaecoloog begint met een gesprek g waarin u uw klacht vertelt en de gynaecoloog u vragen stelt. Hierna volgt zo nodig een uitwendig en/of

Nadere informatie

In een begeleidend schrijven komt o.a. de volgende informatie:

In een begeleidend schrijven komt o.a. de volgende informatie: In een begeleidend schrijven komt o.a. de volgende informatie: Dit handelingsprotocol is tot stand gekomen met medewerking van een adviescommissie waarin vertegenwoordigers zitten van betrokken partijen.

Nadere informatie

Vrouwelijke Genitale Verminking in Nederland Omvang, risico en determinanten

Vrouwelijke Genitale Verminking in Nederland Omvang, risico en determinanten BEKNOPTE VERSIE ONDERZOEKSRAPPORT FEMALE GENITAL MUTILATION IN THE NETHERLANDS PREVALENCE, INCIDENCE AND DETERMINANTS Vrouwelijke Genitale Verminking in Nederland Omvang, risico en determinanten Marja

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld Hieronder vindt u de praatplaten die u zelf kunt afdrukken. Druk het document recto-verso af (afdrukken vanaf pagina 2 - omdraaien langs korte zijde)

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende de preventie van vrouwelijke genitale verminking in Vlaanderen

Voorstel van resolutie. betreffende de preventie van vrouwelijke genitale verminking in Vlaanderen stuk ingedid op 1357 (2011-2012) Nr. 1 10 november 2011 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de heer Jean-Jacques De Gucht, de dames Vera Van der Borght, Mieke Vogels Ulla Werbrouck, de heer Sas van

Nadere informatie

prevalentie van en het risico op vrouwelijke genitale verminking in België

prevalentie van en het risico op vrouwelijke genitale verminking in België Studie over de prevalentie van en het risico op vrouwelijke genitale verminking in België Samenvatting Promotor FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Hoofdonderzoekers Dominique

Nadere informatie

Binnenste schaamlippen... 3. Behandeling... 3. Onderzoek... 3. Vóór de operatie... 3. Pre-operatieve screening en anesthesie... 4

Binnenste schaamlippen... 3. Behandeling... 3. Onderzoek... 3. Vóór de operatie... 3. Pre-operatieve screening en anesthesie... 4 Schaamlipcorrectie Inhoud Binnenste schaamlippen... 3 Behandeling... 3 Onderzoek... 3 Vóór de operatie... 3 Pre-operatieve screening en anesthesie... 4 Aandachtspunten vóór de operatie... 4 Wat gebeurt

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

GESPREKSPROTOCOL MEISJESBESNIJDENIS

GESPREKSPROTOCOL MEISJESBESNIJDENIS GESPREKSPROTOCOL MEISJESBESNIJDENIS JUNI 2005 2 VOORWOORD Het gespreksprotocol meisjesbesnijdenis is een handleiding voor artsen en verpleegkundigen in de jeugdgezondheidszorg om, ter preventie van meisjesbesnijdenis,

Nadere informatie

Type IV: Alle andere schadelijke handelingen aan de vrouwelijke geslachtsorganen om niet-medische redenen, zoals prikken, piercing, etc.

Type IV: Alle andere schadelijke handelingen aan de vrouwelijke geslachtsorganen om niet-medische redenen, zoals prikken, piercing, etc. Versluierde pijn Een onderzoek naar de psychische, sociale en relationele gevolgen van meisjebesnijdenis. Erick Vloeberghs, Jeroen Knipscheer, Anke van der Kwaak, Zahra Naleie, Maria van den Muijsenbergh

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. Aandoeningen van de Vulva

GYNAECOLOGIE. Aandoeningen van de Vulva GYNAECOLOGIE Aandoeningen van de Vulva Aandoeningen van de Vulva Klachten van de vulva komen op alle leeftijden voor, zowel bij jonge meisjes als bij oudere vrouwen. In deze folder vindt u informatie over

Nadere informatie

GAMS België. GAMS België

GAMS België. GAMS België 14 15 Emoties zijn reacties op allerlei zaken die zich afspe- VGV is een uiterst pijnlijke ingreep die vaak onder len rondom ons: angst, vreugde, woede, verbazing, dwang en zonder waarschuwing wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Meisjesbesnijdenis De civielrechtelijke aanpak

Meisjesbesnijdenis De civielrechtelijke aanpak Meisjesbesnijdenis De civielrechtelijke aanpak Anneke van Steensel-Bruininx Anr: 388118 Universiteit van Tilburg Rechtsgeleerdheid, accent privaatrecht Begeleidster: Mw. mr. V.M. Smits MEISJESBESNIJDENIS

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel ter voorkoming van meisjesbesnijdenis

Initiatiefvoorstel ter voorkoming van meisjesbesnijdenis Brief d.d. 7 februari 2006 van het college van B&W met reactie op dit voorstel Raadsvoorstel 5/2006 Initiatiefvoorstel ter voorkoming van meisjesbesnijdenis Inleiding Meisjesbesnijdenis heeft het afgelopen

Nadere informatie

Onderzoek naar aard, omvang en spreiding van de risicogroep voor meisjesbesnijdenis in Noord Nederland en een inventarisatie van relevante

Onderzoek naar aard, omvang en spreiding van de risicogroep voor meisjesbesnijdenis in Noord Nederland en een inventarisatie van relevante Onderzoek naar aard, omvang en spreiding van de risicogroep voor meisjesbesnijdenis in Noord Nederland en een inventarisatie van relevante uitgangspunten, organisaties, professionals en activiteiten om

Nadere informatie

Els Leye wetenschappelijk medewerker International Centre for Reproductive Health www.icrh.org Els.Leye@UGent.be

Els Leye wetenschappelijk medewerker International Centre for Reproductive Health www.icrh.org Els.Leye@UGent.be Vrouwelijke genitale verminking in Europa Els Leye wetenschappelijk medewerker International Centre for Reproductive Health www.icrh.org Els.Leye@UGent.be Vrouwenbesnijdenis of vrouwelijke genitale verminking

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking (vgv) en de Nederlandse ketenaanpak

Vrouwelijke genitale verminking (vgv) en de Nederlandse ketenaanpak Vrouwelijke genitale verminking is een vorm van kindermishandeling en een schending van mensenrechten en in Nederland bij wet verboden. Pharos heeft in 2013 in samenwerking met Erasmus MC onderzoek gedaan

Nadere informatie

Aanvullingop de meldcode voor gast- en vraagouders.

Aanvullingop de meldcode voor gast- en vraagouders. Aanvullingop de meldcode voor gast- en vraagouders. Verantwoordelijkheid en taken binnen een gastouderbureau Binnen het werkproces van een gastouderbureau spelen meer partijen een rol. De verschillende

Nadere informatie

Anogenitale Lichen Sclerosus. Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus

Anogenitale Lichen Sclerosus. Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Inhoud Inleiding... 3 Hoe ziet Lichen Sclerosus eruit en wat zijn de klachten?... 3 Is Lichen Sclerosus besmettelijk?... 3 Waardoor wordt

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN

NVOG Voorlichtingsbrochure LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN NVOG Voorlichtingsbrochure LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN LICHEN SCLEROSUS BIJ KINDEREN 1. Inleiding 2. Typische symptomen van Lichen Sclerosus 3. Onderzoek van het kind 4. Wat kan de onderzoekende arts

Nadere informatie

Vrouwelijke Genitale Verminking nader bekeken

Vrouwelijke Genitale Verminking nader bekeken Vrouwelijke Genitale Verminking nader bekeken Een onderzoek naar de aard, omvang en attitude onder professionals en risicogroep in Amsterdam en Tilburg Auteurs: Merlijn Kramer (1), Paula Dijkema (2), Iety

Nadere informatie

Dossier Intieme Hygiëne

Dossier Intieme Hygiëne Dossier Intieme Hygiëne 1. Inleiding Je doucht elke dag. Je gebruikt deodorant, shampoo en conditioner, parfum, bodymilk, handcrème, Je weet best hoe je je lichaam moet verzorgen. Maar weet je ook genoeg

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking, een ver-van-mijn-bedshow?

Vrouwelijke genitale verminking, een ver-van-mijn-bedshow? Tijdschr. voor Geneeskunde, 67, nr. 5, 2011 doi: 10.2143/TVG.67.05.2000925 237 STANDPUNTEN Vrouwelijke genitale verminking, een ver-van-mijn-bedshow? Medische en ethicolegale aspecten van verminkte vrouwen

Nadere informatie

Aandoeningen van de vulva

Aandoeningen van de vulva Gynaecologie Aandoeningen van de vulva Algemene informatie Aandoeningen van de Vulva Inhoudsopgave Paginanummer Inleiding Hoe ziet de vulva eruit? Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog Aandoeningen

Nadere informatie

Bijlage bij kabinetsstandpunt RVZ-advies bestrijding vrouwelijke genitale verminking

Bijlage bij kabinetsstandpunt RVZ-advies bestrijding vrouwelijke genitale verminking Bijlage bij kabinetsstandpunt RVZ-advies bestrijding vrouwelijke genitale verminking Inleiding Vrouwelijke genitale verminking of meisjesbesnijdenis is een vorm van geweld die terug gaat tot eeuwenoude

Nadere informatie

Egbert Kruijver. Inhoud Lezing 19-06-15. Een veelzijdig vraagstuk. Intimiteit en Seksualiteit In de zorg. seksuoloog NVVS

Egbert Kruijver. Inhoud Lezing 19-06-15. Een veelzijdig vraagstuk. Intimiteit en Seksualiteit In de zorg. seksuoloog NVVS Egbert Kruijver seksuoloog NVVS Intimiteit en Seksualiteit In de zorg Een veelzijdig vraagstuk Egbert Kruijver MW-VO / seksuoloog NVVS 18-06-2015 Het Nachtcongres Seksuoloog in de revalidatie Sophia Revalidatie

Nadere informatie

Consultatie en begeleiding bij seksuele problematiek. Centrumlocatie

Consultatie en begeleiding bij seksuele problematiek. Centrumlocatie Centrumlocatie In deze tijd van openheid in de media over seksualiteit lijkt het alsof seks iets vanzelfsprekends is en er geen problemen op dit gebied bestaan. De indruk wordt gewekt dat seks alleen voorkomt

Nadere informatie

Retrospectief onderzoek naar de prevalentie van Vrouwenbesnijdenis of VGV (vrouwelijke genitale verminking) in de verloskundigenpraktijk in 2008

Retrospectief onderzoek naar de prevalentie van Vrouwenbesnijdenis of VGV (vrouwelijke genitale verminking) in de verloskundigenpraktijk in 2008 TNO-rapport KvL/P&Z/2009.044 Retrospectief onderzoek naar de prevalentie van Vrouwenbesnijdenis of VGV (vrouwelijke genitale verminking) in de verloskundigenpraktijk in 2008 Preventie en Zorg Wassenaarseweg

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld

Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld PRAATPLATEN Vrouwelijke genitale verminking en gendergebonden geweld FIM Federaal Impulsfonds Migrantenbeleid - 2 - Inleiding Vrouwelijke genitale verminking (VGV) vormt een traditie binnen verschillende

Nadere informatie

Genitale verminking in het licht van de mensenrechten.

Genitale verminking in het licht van de mensenrechten. Academiejaar 2009-2010 Genitale verminking in het licht van de mensenrechten. De meisjesbesnijdenis in vergelijking gebracht met de jongensbesnijdenis als overgangsrite. Masterproef neergelegd tot het

Nadere informatie

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6

49 Vaginale schimmelinfectie.indd 6 Vaginale schimmelinfectie WAT IS EEN VAGINALE SCHIMMELINFECTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13

Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13 Omgaan met een sexprobleem.qxd 20-03-07 11:54 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13 Waar hebben seksuele problemen mee te maken?

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Aandoeningen van de Vulva 2002 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging voor (NVOG) in

Nadere informatie

Vrouwelijke genitale verminking

Vrouwelijke genitale verminking Universiteit Gent Faculteit Letteren en Wijsbegeerte Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap Vrouwelijke genitale verminking een vergelijkende studie naar het wettelijke, politieke en preventieve beleid

Nadere informatie

Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma

Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma Vrouwelijke Genitale Verminking Meerjarenprogramma Inleiding Sinds begin jaren 90 worden we in Nederland geconfronteerd met Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV), gedefinieerd als een ingreep aan de uitwendige

Nadere informatie

Vrouwelijke Genitale Verminking Digitale dossiers van asielzoeksters onderzocht 2000-2008

Vrouwelijke Genitale Verminking Digitale dossiers van asielzoeksters onderzocht 2000-2008 Vrouwelijke Genitale Verminking Digitale dossiers van asielzoeksters onderzocht 2000-2008 Colofon GGD Nederland, november 2011 Vrouwelijke Genitale Verminking in beeld. Digitale dossiers van asielzoeksters

Nadere informatie

Particuliere klinieken gaan zorgvuldig om met vragen naar vrouwenbesnijdenis. Datum maart 2010

Particuliere klinieken gaan zorgvuldig om met vragen naar vrouwenbesnijdenis. Datum maart 2010 Particuliere klinieken gaan zorgvuldig om met vragen naar vrouwenbesnijdenis Datum maart 2010 Particuliere klinieken gaan zorgvuldig om met vragen naar vrouwenbesnijdenis maart 2010 Inhoud Voorwoord 5

Nadere informatie

Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag Naam jeugdige: Geboortedatum: Sekse jeugdige: Man Vrouw Datum van invullen: Ingevuld door: Over dit instrument Dit instrument is een hulpmiddel

Nadere informatie

Hoe ziet de vulva er uit? 2 3

Hoe ziet de vulva er uit? 2 3 De vulva is de huid rond de schede en bestaat uit de grote, buitenste en de kleine, binnenste schaamlippen en de clitoris. Klachten van de vulva komen op alle leeftijden voor, zowel bij jonge meisjes als

Nadere informatie

Dossier Intieme hygiëne

Dossier Intieme hygiëne Dossier Intieme hygiëne 1. Inleiding We douchen elke dag, gebruiken deodorant, shampoo en conditioner, parfum, bodymilk, handcrème, We weten best hoe we ons lichaam moeten verzorgen. Maar weten we ook

Nadere informatie

AGENTS OF CHANGE. voor jongeren door jongeren. voorlichting in asielzoekerscentra

AGENTS OF CHANGE. voor jongeren door jongeren. voorlichting in asielzoekerscentra AGENTS OF CHANGE voor jongeren door jongeren voorlichting in asielzoekerscentra AGENTS OF CHANGE voor jongeren door jongeren voorlichting in asielzoekerscentra projectverslag sep 2012 - apr 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Uitkomst Hypospadie-Enquête 2006

Uitkomst Hypospadie-Enquête 2006 Uitkomst Hypospadie-Enquête 2006 Publicatiedatum: 29 januari 2007 Inleiding Informatie over de enquête!!" #$$%& '%"(!"!$%! %")%! $$%! ** Kwaliteit van de Steekproef +!%,"-!$%%% Resultaten,"' " '%"!!$ Meer

Nadere informatie

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Welkom Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Datum: : Spreker: https://www.youtube.com/watch?v=lym WPSKpRpE Programma Missie & Visie Stichting 113Online Diensten 113Online / 113Preventie

Nadere informatie

aandoeningen van de vulva

aandoeningen van de vulva aandoeningen van de vulva Inhoud 1 Klachten 3 2 Hoe ziet de vulva eruit? 3 3 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 4 4 Aandoeningen van de vulva en mogelijke behandelingen 4 4.1 Allergie 4 4.2 Infecties

Nadere informatie

VROUWELIJKE GENITALE VERMINKING

VROUWELIJKE GENITALE VERMINKING VROUWELIJKE GENITALE VERMINKING FACTSHEET Somalië I Vrouwen krijgen informatie over de gevaren van genitale verminking Liba Taylor/PANOS Dit is een publicatie in een reeks van dossiers rond vrouwenrechten

Nadere informatie

Meisjesbesnijdenis in Nederland, een kwestie van mensenrechten?

Meisjesbesnijdenis in Nederland, een kwestie van mensenrechten? Meisjesbesnijdenis in Nederland, een kwestie van mensenrechten? Meisjesbesnijdenis in Nederland, een kwestie van mensenrechten? Het beleid ter bestrijding van Vrouwelijke Genitale Verminking getoetst aan

Nadere informatie

Aandoeningen aan de vulva (schaamlippen en clitoris)

Aandoeningen aan de vulva (schaamlippen en clitoris) Aandoeningen aan de vulva (schaamlippen en clitoris) De tekst van deze folder is gebaseerd op de tekst van de brochure Aandoeningen aan de Vulva van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

De aanpak van Vrouwelijke Genitale Verminking

De aanpak van Vrouwelijke Genitale Verminking De aanpak van Vrouwelijke Genitale Verminking Wat helpt? Marja Exterkate Landelijk Congres Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 9 mei 2011 Verschillende invalshoeken Bij ketenbenadering worden vanuit

Nadere informatie

Deel 2. Kanker van de vulva

Deel 2. Kanker van de vulva . Kanker van de vulva Inhoud Wat is kanker van de vulva? 1 Aantallen 2 Het ontstaan van kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 3 Onderzoek 4 Behandeling 4 Mogelijke bijwerkingen en complicaties van de behandelingen

Nadere informatie

11 e Post O.N.S. Meeting

11 e Post O.N.S. Meeting 11 e Post O.N.S. Meeting Sexuality and cancer for the frontline Kennis en kunde in de dagelijkse praktijk Erik van Muilekom MANP Antoni van Leeuwenhoek-Nederlands Kanker Instituut SEKS? Gemeenschap & klaarkomen

Nadere informatie

Pijn bij het vrijen 1

Pijn bij het vrijen 1 Pijn bij het vrijen 1 Wat is het? Pijn bij het vrijen is een klacht die voornamelijk bij vrouwen voorkomt. Meestal gaat het om pijn bij de geslachtsgemeenschap, maar ook andere manieren van vrijen kunnen

Nadere informatie

Handelingsprotocol vrouwelijke genitale verminking bij minderjarigen Uitleg en handvatten bij Ketenaanpak

Handelingsprotocol vrouwelijke genitale verminking bij minderjarigen Uitleg en handvatten bij Ketenaanpak Handelingsprotocol vrouwelijke genitale verminking bij minderjarigen Uitleg en handvatten bij Ketenaanpak Handelingprotocol vgv april 2010, versie 2 Voorwoord Dit handelingsprotocol is tot stand gekomen

Nadere informatie

Nierfalen en Seksualiteit

Nierfalen en Seksualiteit Nierfalen en Seksualiteit 1 Inhoudsopgave Inleiding Seksuele problemen bij nierfalen Bij mannen en vrouwen Factoren die het seksueel functioneren kunnen beïnvloe- den Bespreekbaar maken Maatschappelijk

Nadere informatie

Cutting the rose. Vrouwelijke genitale verminking in België.

Cutting the rose. Vrouwelijke genitale verminking in België. KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN FACULTEIT GENEESKUNDE FAMILIALE EN SEKSUOLOGISCHE WETENSCHAPPEN Cutting the rose. Vrouwelijke genitale verminking in België. Eindwerk voorgedragen tot het behalen van de

Nadere informatie

DE SEKSUELE LEVENSLOOP

DE SEKSUELE LEVENSLOOP DE SEKSEE EVENSOOP Aart Beekman Polikliniek Psychosomatische gynaecologie en Seksuologie Keuzevak seksuologie 2008-2009 Psycho-seksuele anamnese Invloed van de persoonlijke geschiedenis op seksuele betekenisgeving

Nadere informatie

Menstruatie bij stollingsproblemen. Marieke Knol Gynaecoloog i.o. Isala Kliniek Zwolle

Menstruatie bij stollingsproblemen. Marieke Knol Gynaecoloog i.o. Isala Kliniek Zwolle Menstruatie bij stollingsproblemen Marieke Knol Gynaecoloog i.o. Isala Kliniek Zwolle 2007-2011: stollingsarts UMCG 3 oktober 2012 Menstruatie Ongesteldheid ut het is weer zover de rode vlag hangt uit

Nadere informatie

1.1 Seksueel grensoverschrijdend gedrag

1.1 Seksueel grensoverschrijdend gedrag Seksueel geweld is geen eenduidig begrip. Verschillende onderzoeken hanteren verschillende definities van seksueel geweld: seksueel misbruik, gedwongen seks, seksueel partnergeweld, sexual and gender-based

Nadere informatie

aandoeningen van de vulva

aandoeningen van de vulva aandoeningen van de vulva 2 Inhoud Inleiding 4 1 Hoe ziet de vulva er uit 4 2 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 5 3 Aandoeningen van de vulva en mogelijke behandelingen 5 3.1 Allergie 5 3.2 Infecties

Nadere informatie

Aandoeningen van de vulva. Aandoeningen en mogelijke behandelingen

Aandoeningen van de vulva. Aandoeningen en mogelijke behandelingen Aandoeningen van de vulva Aandoeningen en mogelijke behandelingen 2 Inhoud Inleiding 4 Hoe ziet de vulva eruit 5 Onderzoek van de vulva door de gynaecoloog 6 Aandoeningen van de vulva en mogelijke behandelingen

Nadere informatie

Over het MEISJESLICHAAM op www.sense.info

Over het MEISJESLICHAAM op www.sense.info Over het MEISJESLICHAAM op www.sense.info Op Sense.info vind je allemaal informatie over seks, relaties en hulp bij problemen. Ga naar www.sense.info. In het menu zie je alle onderwerpen. -Klik op MEISJESLICHAAM

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. Lichen sclerosus

GYNAECOLOGIE. Lichen sclerosus GYNAECOLOGIE Lichen sclerosus Lichen sclerosus Lichen sclerosus (LS) is een goedaardige huidaandoening. De aangedane huid wordt langzaam minder elastisch. Daardoor voelt de huid strak aan en wordt wittig

Nadere informatie

kankeren seksualiteit: eenlastigduo?

kankeren seksualiteit: eenlastigduo? kankeren seksualiteit: eenlastigduo? C.M. Bax arts-seksuoloog NVVS IJsselland Duodagen, 7-8 april 2016 Disclosure sheet Vereniging Medische Staf (Disclosureslide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten

Nadere informatie

Is seks een issue? U C L M

Is seks een issue? U C L M Is seks een issue? w. Drs. H.E de Groot w. Drs.. Tuijnman- Raasveld psycholoog/ seksuoloog Polikliniek Psychosomatische Gynaecologie & Seksuologie Is seks een probleem voor nierpatiënten? Wat weten we

Nadere informatie

Standpunt Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) door de Jeugdgezondheidszorg

Standpunt Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) door de Jeugdgezondheidszorg RIVM-rapport 295001017 Standpunt Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) door de Jeugdgezondheidszorg F.I.M. Pijpers M. Exterkate M. de Jager Contact: F.I.M. Pijpers, Centrum Jeugdgezondheid

Nadere informatie

Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht?

Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht? Vragen en antwoorden vaginale implantaten ( matjes ) Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht? Bij verzakkingsoperaties zonder een implantaat, wordt geopereerd met

Nadere informatie

Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus

Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Anogenitale Lichen Sclerosus Leven met Anogenitale Lichen Sclerosus Patiëntenversie behorend bij de multidisciplinaire richtlijn Anogenitale Lichen Sclerosus dd 2012 (www.huidarts.info) 1 Inhoud INLEIDING...

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Lichen sclerosus. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Lichen sclerosus. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Lichen sclerosus i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Wat is lichen sclerosus? Lichen sclerosus is een huidziekte. Deze huidziekte komt het meest voor bij vrouwen en begint meestal

Nadere informatie

Wat zijn de mogelijke seksuele complicaties ten gevolge van diabetes? Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij in de praktijk?

Wat zijn de mogelijke seksuele complicaties ten gevolge van diabetes? Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij in de praktijk? Wat zijn de mogelijke seksuele complicaties ten gevolge van diabetes? Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij in de praktijk? Ines Sneppe 1. Invloed van diabetes op seksualiteit Vorm van neuropathie

Nadere informatie

2.1.3.b Bijlagen Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Versie 2 22-10-2012

2.1.3.b Bijlagen Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Versie 2 22-10-2012 2.1.3.b Bijlagen Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Versie 2 22-10-2012 Inhoud Bijlage 1: Signalenlijst A. Signalen bij het kind zelf B. Signalen vanuit de omgeving van het kind Bijlage 2:

Nadere informatie

De strijd tegen vrouwenbesnijdenis

De strijd tegen vrouwenbesnijdenis De strijd tegen vrouwenbesnijdenis TINEKE FOKKEMA EN CORINA HUISMAN Vooral het afgelopen decennium hebben veel personen en organisaties zich ingezet voor de strijd tegen vrouwenbesnijdenis. Deze schadelijke

Nadere informatie

2.1.3.b Bijlagen Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Versie 2 22-10-2012

2.1.3.b Bijlagen Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Versie 2 22-10-2012 2.1.3.b Bijlagen Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Versie 2 22-10-2012 Inhoud Bijlage 1: Signalenlijst A. Signalen bij het kind zelf B. Signalen vanuit de omgeving van het kind Bijlage 2:

Nadere informatie

Toelichting bij Vragenlijst vulva-poli

Toelichting bij Vragenlijst vulva-poli Anamnese, lichamelijk onderzoek en dermatologische diagnostiek 27 Toelichting bij Vragenlijst vulva-poli Geachte mevrouw, Omdat u binnenkort de vulva-polikliniek van het [naam ziekenhuis] bezoekt, wordt

Nadere informatie

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN

OPVOLGVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE MAN AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Laat de onderzoeksdeelnemers om de tot maanden een opvolgvragenlijst invullen. Let erop da tu de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten moeten

Nadere informatie

Dermatologie. Lichen sclerosus. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Dermatologie. Lichen sclerosus. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Dermatologie Lichen sclerosus Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Wat is lichen sclerosus? Lichen sclerosus is een (goedaardige) huidaandoening,

Nadere informatie

Descriptieve studie naar vrouwelijke genitale cosmetische chirurgie

Descriptieve studie naar vrouwelijke genitale cosmetische chirurgie FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Academiejaar 2011-2012 Descriptieve studie naar vrouwelijke genitale cosmetische chirurgie Vjen DE BRUYCKER Sofie MICHIELS Promotor: Dr. E. Leye Scriptie

Nadere informatie

Posttraumatische stressstoornis na uitzending

Posttraumatische stressstoornis na uitzending Posttraumatische stressstoornis na uitzending Factsheet Inleiding Een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking (ongeveer 80%) krijgt ooit te maken met één of meer potentieel traumatische gebeurtenissen.

Nadere informatie

Als u pijn heeft bij het vrijen

Als u pijn heeft bij het vrijen Als u pijn heeft bij het vrijen 2 Heeft u als vrouw last van pijn bij het vrijen? Veel vrouwen kennen deze klacht. Wat kan hiervan de oorzaak zijn? Hoe kan het CWZ uw klacht behandelen? Dat en meer kunt

Nadere informatie

URINEWEGINFECTIE BIJ KINDEREN

URINEWEGINFECTIE BIJ KINDEREN URINEWEGINFECTIE BIJ KINDEREN A1001 Inleiding Bij ongeveer zes procent van de kinderen met koorts zonder een duidelijke oorzaak wordt een urineweginfectie gevonden. In de eerste levensmaanden en rond de

Nadere informatie

H.317176.0715. Cuff scheur schouder

H.317176.0715. Cuff scheur schouder H.317176.0715 Cuff scheur schouder Inleiding Binnenkort krijgt u een schouderoperatie in verband met een cuff scheur van de schouder. Hiervoor wordt u twee dagen in het ziekenhuis opgenomen. Uw behandelend

Nadere informatie