Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik

Save this PDF as:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik"

Transcriptie

1 Grote Bickersstraat 74 3 KS Amsterdam Postbus AE Amsterdam t f e Political & Social Rapport Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik Onderzoek onder leerkrachten in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs over ict-gebruik Suzanne Plantinga F9093 december Bestemd voor: Kennisnet

2 Inhoud Inleiding 7 Ict-gebruik 9. Leraren kiezen meestal zelf voor welke onderdelen ze ict inzetten 9.2 Vergevorderd en gevorderd computergebruik sinds 0 in primair en voortgezet onderwijs stijgend, in beroepsonderwijs stabiel.3 In het beroepsonderwijs intensiteit computergebruik bij het lesgeven afgenomen 4.4 Docenten in het voortgezet en beroepsonderwijs maken thuis veel gebruik van de computer voor schoolwerkzaamheden 7.5 Hoe hoger het onderwijs, hoe vaker docenten opdrachten geven die leerlingen thuis moeten uitvoeren op de computer 8.6 Frequentie van internetgebruik tijdens de les laagst binnen voortgezet onderwijs 2.7 Meerderheid gebruikt digiborden en digitaal lesmateriaal Oefenprogramma s blijven de meest gebruikte toepassing in primair onderwijs Zoeken op internet en elektronische leeromgeving door ruim de helft van de docenten in voortgezet onderwijs ingezet Internet zeer frequent gebruikt in beroepsonderwijs 28.8 In primair onderwijs digitaal schoolbord meest gebruikt Driekwart heeft beschikking over een digibord in het primair onderwijs Meerderheid leraren maakt gebruik van digibord indien beschikbaar Digitaal lesmateriaal veelgebruikte toepassing door leraren 32 2 Verwachtingen ict-gebruik Docenten verwachten verdere stijging van het computergebruik in de toekomst Ict-infrastructuur zou hoogste prioriteit moeten krijgen in alle sectoren Prioriteit kennis en vaardigheden docent hoger dan ooit in primair onderwijs Prioriteit voortgezet onderwijs zou moeten liggen bij ict-infrastructuur In beroepsonderwijs zou de ict-infrastructuur duidelijk hoogste prioriteit moeten krijgen Binnen vo en mbo ligt limiet effectief gebruik ict hoger Limiet op aantal computers per klas rond twintig in vo en mbo Limiet voor computergebruik thuis ligt lager dan op school In ruim de helft van de lessen binnen mbo zou ict toegepast kunnen worden 4 3 Leiderschap Binnen primair onderwijs veel ondersteuning voor docenten door directie Stimuleringsmaatregelen rondom ict over jaren stabiel 43 Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 2

3 4 Visie Beleidsplan lang niet altijd uitgevoerd Docenten in voortgezet onderwijs steeds meer tevreden over toereikendheid ict-voorzieningen 47 5 Ondersteuning 5 5. Behoefte aan programma s voor zelfstandig werken door de jaren heen afgenomen in primair onderwijs Verschillende ondersteuningsbehoeften binnen voortgezet onderwijs nagenoeg even groot Behoefte aan direct deskundige hulp als computers of netwerk haperen binnen mbo Computergebruik docenten meest gesteund door management of collega s 54 6 Digitaal leermateriaal Mailprogramma s ongeveer drie keer per week gebruikt in het onderwijs In beroepsonderwijs verwacht men over drie jaar meer digitale leermiddelen dan boeken Zelf zoeken van ict-lesmateriaal op internet erg belangrijk Stijging zet door, steeds meer docenten ontwikkelen zelf digitaal leermateriaal Meeste docenten bereid digitaal leermateriaal beschikbaar te stellen via internet 6 7 Deskundigheid Meerderheid leerkrachten voldoende op de hoogte van computertoepassingen in onderwijs Zeven op de tien docenten binnen het primair onderwijs voldoende op de hoogte van computertoepassingen Zes op de tien docenten voldoende op de hoogte binnen voortgezet onderwijs Tweederde binnen beroepsonderwijs voldoende tot uitstekend op de hoogte Stijging in optimisme over eigen vaardigheden in primair- en voortgezet onderwijs Docenten primair onderwijs veel optimistischer over eigen vaardigheden Groei in bekwaamheid gebruik elektronische leeromgeving in voortgezet onderwijs Steeds meer docenten in beroepsonderwijs vaardig in gebruik leerlingvolgsysteem 68 Samenvatting 69 Bijlagen 7 Bijlage Onderzoeksverantwoording 72 Bijlage 2 Methode van onderzoek: CATI 74 Bijlage 3 Vragenlijst 77 Bijlage 4 Tabellen 9 Bijlage 5 Open antwoorden 92 Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 3

4 Inhoud figuren en tabellen Q800: Typering computergebruik op school 9 2 Q40: Hoe ver bent u met het computergebruik in uw eigen lessen? 3 Q40 po: Hoe ver bent u met het computergebruik in uw eigen lessen ontwikkeling 4 Q40 vo: Hoe ver bent u met het computergebruik in uw eigen lessen ontwikkeling 2 5 Q40 mbo: Hoever bent u met het computergebruik in uw eigen lessen ontwikkeling 3 6 Q50 po: Intensiteit van computergebruik door leraren bij het lesgeven 4 7 Q50 vo: Intensiteit van computergebruik door leraren bij het lesgeven 5 8 Q50 mbo: Intensiteit van computergebruik door leraren bij het lesgeven 6 9 Q80: Intensiteit van computergebruik voor schoolwerkzaamheden door leraren thuis 7 Q60 po: Intensiteit van het geven van opdrachten die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren 8 Q60 vo: Intensiteit van het geven van opdrachten die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren 9 2 Q60 mbo: Intensiteit van het geven van opdrachten die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren 3 Q090: Hoe vaak maken leerlingen tijdens de les gebruik van internet? 2 4 Q0 po: Hoe vaak wordt in het basisonderwijs gebruikgemaakt van de computer voor 22 5 Q0 po: Gemiddeld gebruik per week van verschillende toepassingen door de tijd heen (aantal keer) - laatste drie metingen 23 6 Q0 po: Gemiddeld gebruik per week van verschillende toepassingen door de tijd heen (aantal keer) vijf meest gebruikte toepassingen 24 7 Q0 vo: Hoe vaak wordt in het voortgezet onderwijs gebruikgemaakt van de computer voor 25 8 Q0 vo: Gemiddeld gebruik van verschillende toepassingen door de tijd heen (gemiddeld aantal keer per week) - laatste drie metingen 26 9 Q0 vo: Gemiddeld gebruik van verschillende toepassingen door de tijd heen (gemiddeld aantal keer per week) 0- - zes meest gebruikte toepassingen 27 Q0 mbo: Hoe vaak wordt in het beroepsonderwijs gebruikgemaakt van de computer voor 28 2 Q0 mbo: Gemiddeld gebruik van verschillende toepassingen (aantal keer per week) Q02: Beschikt u tijdens de les over een digitaal schoolbord? Q03: Maakt u gebruik van de volgende toepassing? Digitaal schoolbord docenten die over een digitaal schoolbord beschikken 3 24 Q04: Maakt u gebruik van de volgende toepassing? Digitaal lesmateriaal Q50 en Q60 po: Huidig en toekomstig aantal uren computergebruik per week Q50 en Q60 vo: Huidig en toekomstig aantal uren computergebruik per week Q50 en Q60 mbo: Huidig en toekomstig aantal uren computergebruik per week Q62 po: Welke aandachtsgebieden zouden de hoogste prioriteit moeten krijgen? Q62 vo: Welke aandachtsgebieden zouden de hoogste prioriteit moeten krijgen? Q62 mbo: Welke aandachtsgebieden zouden de hoogste prioriteit moeten krijgen? 38 3 Q8930: Waar ligt volgens u de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs? Aantal computers of laptops per klas 39 Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 4

5 32 Q8930: Waar ligt volgens u de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs (aantal uren per week)? Q8930: Waar ligt volgens u de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs? Percentage van de lessen waarin ict wordt toegepast 4 34 Q89: Stimuleringsmaatregelen rondom ict die regelmatig tot vaak voorkomen (po, vo, mbo) Q89: Stimuleringsmaatregelen rondom ict die regelmatig tot vaak voorkomen (po 08-09) Q89: Stimuleringsmaatregelen rondom ict die regelmatig tot vaak voorkomen (vo: 08-09) Q89: Stimuleringsmaatregelen rondom ict die regelmatig tot vaak voorkomen (mbo: 08-09) Q8004: Welke van de volgende omschrijvingen is het meest van toepassing op het ictbeleid van uw school/instelling? Q70: In hoeverre vindt u de ict-voorzieningen op uw school toereikend voor uw functioneren als docent? Q70 po: In hoeverre vindt u de ict-voorzieningen op uw school toereikend voor uw functioneren als docent? 48 4 Q70 vo: In hoeverre vindt u de ict-voorzieningen op uw school toereikend voor uw functioneren als leraar? Q70 mbo: In hoeverre vindt u de ict-voorzieningen op uw school toereikend voor uw functioneren als leraar? Q50 po: Top 5 van ondersteuningsbehoeften van docenten 5 44 Q50 vo: Top 5 van ondersteuningsbehoeften van docenten Q50 mbo: Top 5 van ondersteuningsbehoeften van docenten Q05: Welke groepen of instanties hebben uw school/instelling in het afgelopen jaar in belangrijke mate ondersteund op het gebied van computergebruik? Q8005: Tabel software (gemiddeld gebruik per week) Q8008: Welk deel van de leermiddelen bestaat uit boeken en welk deel is digitaal? En hoe ziet die verdeling er volgens u over drie jaar uit? Q8008: Welk deel van de leermiddelen bestaat uit boeken en welk deel is digitaal? Huidige verdeling Q8008: Welk deel van de leermiddelen bestaat uit boeken en welk deel is digitaal? Verwachting over drie jaar 58 5 Q8003: Tabel: Hoe verkrijgt u uw ict-lesmateriaal? Q8960: Ontwikkelt u zelf digitaal leermateriaal? Q8970: Bent u bereid het door u zelf ontwikkelde leermateriaal via internet beschikbaar te stellen aan andere docenten? 6 54 Q90: In welke mate bent u op de hoogte van de computertoepassingen die u bij uw onderwijs zou kunnen gebruiken? Q90 po: In welke mate bent u op de hoogte van de computertoepassingen die u bij uw onderwijs zou kunnen gebruiken? Q90 vo: In welke mate bent u op de hoogte van de computertoepassingen die u bij uw onderwijs zou kunnen gebruiken? Q90 mbo: In welke mate bent u op de hoogte van de computertoepassingen die u bij uw onderwijs zou kunnen gebruiken? 65 Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 5

6 58 Q po: Hoe vaardig zijn docenten in het primair onderwijs in (gevorderd + zeer gevorderd) Q vo: Hoe vaardig zijn docenten in het voortgezet onderwijs in (gevorderd + zeer gevorderd) Q mbo: Hoe vaardig zijn docenten in het beroepsonderwijs in (gevorderd + zeer gevorderd) 68 Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 6

7 Inleiding Achtergrond Sinds 0 heeft TNS NIPO voor Kennisnet (en Ict op school) verschillende bekendheids- en gebruikersonderzoeken uitgevoerd. Het voorlaatste onderzoek heeft plaatsgevonden in september 09. Kennisnet heeft aan TNS NIPO gevraagd in november een vervolgonderzoek uit te voeren. Kennisnet is benieuwd in welke mate scholen in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs het afgelopen jaar ict verder hebben geïntegreerd in de lessen (middelbaar beroepsonderwijs wordt verder in dit document kortweg aangeduid als beroepsonderwijs). Ook vindt Kennisnet het belangrijk meer inzicht te krijgen in de wensen, behoeften, verwachtingen en ambities van zijn doelgroepen bij de integratie van ict in het onderwijs. Doel van het onderzoek Kennisnet wil met dit onderzoek meer inzicht verkrijgen in de ambities en verwachtingen van docenten en ict-managers op het gebied van ict en de ondersteuning die Kennisnet kan bieden om deze ambities te realiseren. De resultaten van het onderzoek geven inzicht in: stand van zaken omtrent ict-gebruik in het onderwijs; wensen/behoeften aan ondersteuning in de toekomst; het belang van samenwerking. Doelgroep Het totale onderzoek heeft binnen het primair, voortgezet en beroepsonderwijs plaatsgevonden onder de volgende doelgroepen: ict-managers docenten In dit rapport worden de belangrijkste resultaten weergegeven van het onderzoek onder docenten. Waar mogelijk worden de resultaten vergeleken met eerdere metingen. Aangezien het beroepsonderwijs in 08 voor het eerst is meegenomen, kunnen we voor deze doelgroep alleen de resultaten van de laatste drie metingen met elkaar vergelijken (08, januari 09 en september 09). In grafieken en tabellen verwijst het jaartal naar het eerste jaartal van het schooljaar waarin de meting heeft plaatsgevonden. Het jaar 09 verwijst dus naar de meting die heeft plaatsgevonden in het schooljaar 09/, 08 verwijst naar de meting die heeft plaatsgevonden in het schooljaar 08/09 etc. Hieronder volgt een overzicht van de jaartallen zoals genoemd in het rapport en de periode waarin het veldwerk van de betreffende meting heeft plaatsgevonden: 0: najaar 0 02: najaar 02 Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 7

8 03: najaar 03 04: september/oktober 04 05: september/oktober 05 06: september/oktober 06 07: januari/februari 08 08: januari/februari 09 09: september/oktober 09 : november Vragen die in dit rapport worden beantwoord, zijn: Hoe wordt het computergebruik tijdens de lessen door de docenten getypeerd? Hoeveel wordt er gebruik van gemaakt? Voor welke doeleinden wordt gebruikgemaakt van de computer? Betrekken docenten de computer ook bij het maken van schoolopdrachten thuis? In hoeverre krijgen docenten ondersteuning in het ict-gebruik? Methode en steekproef In totaal hebben 639 docenten uit het Docentenpanel van TNS NIPO meegedaan aan het onderzoek (po: n=240, vo: n=247, mbo: n=52). Voor de docenten binnen het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs is gebruik gemaakt van de online onderzoeksmethode (CAWI: computer assisted web interviewing). De docenten die werkzaam zijn in het beroepsonderwijs (mbo) zijn deels middels CAWI ondervraagd en deels met behulp van telefonisch onderzoek (CATI: computer assisted Telephone interviewing). Van de 52 ondervraagde docenten zijn er 46 telefonisch ondervraagd. De overige 6 docenten hebben de vragenlijst online ingevuld. Het veldwerk heeft plaatsgevonden van november tot en met 25 november. Voor een beschrijving van de gebruikte methode en steekproef wordt verwezen naar de onderzoeksverantwoording in de bijlagen. Als bijlagen vindt u tevens de gebruikte vragenlijst, de tabellen van dit onderzoek en de antwoorden op de half-open vragen. Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 8

9 Ict-gebruik Dit hoofdstuk bevat een overzicht van de typering van computergebruik door leraren uit het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Daarnaast wordt ingegaan op de intensiteit van het computergebruik tijdens het lesgeven en thuis. Tevens wordt het gebruik van verschillende toepassingen besproken.. Leraren kiezen meestal zelf voor welke onderdelen ze ict inzetten Sinds 08 is gevraagd naar de afspraken die gemaakt zijn omtrent de didactische inzet van ict op school. In veel gevallen is er binnen de school wel een ict-coördinator aanwezig die verantwoordelijk is voor de technische en/of beleidsmatige keuzes rondom het gebruik van ict, maar over het algemeen heeft de leraar (redelijk) veel keuzevrijheid bij het gebruik van ict in het onderwijs. Het aantal scholen dat voor vrijwel alle leerstofonderdelen afspraken heeft gemaakt omtrent de inzet van ict is dan ook bij alle onderwijsniveaus zeer beperkt. In het mbo komt dit nog het meest voor: op 7% van de scholen zijn er voor nagenoeg alle leerstofonderdelen afspraken gemaakt. Zowel in het primair-, het voortgezet-, en het beroepsonderwijs kiest het merendeel van de leraren zelf bij welke leerstofonderdelen ict ingezet wordt (po: 62%, vo: 76%, mbo: 63). Q800: Typering computergebruik op school po vo mbo % % % % % % % % % % % % n=250 n=28 n=254 n=240 n=259 n=284 n=260 n=247 n=58 n=93 n=46 n=52 verantwoordelijkheid van leraar wel of geen gebruik van ict bij lesgeven coördinator aanwezig voor ict-voorzieningen waarbij leraar zelf kiest voor welke leerstofonderdelen ict ingezet wordt voor merendeel leerstofonderdelen afspraken over didactische inzet van ict voor vrijwel alle leerstofonderdelen afspraken over didactische inzet van ict Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 9

10 .2 Vergevorderd en gevorderd computergebruik sinds 0 in primair en voortgezet onderwijs stijgend, in beroepsonderwijs stabiel In de onderstaande figuur wordt duidelijk in welk stadium het computergebruik voor onderwijsdoeleinden zich momenteel bevindt in primair, voorgezet en beroepsonderwijs. In alle onderwijstypen bevindt het gebruik van ict voor onderwijsdoeleinden zich volgens het merendeel van de docenten in een (ver)gevorderd stadium. Slechts een enkeling geeft aan nog geen gebruik te maken van computers in de eigen lessen. In het beroepsonderwijs en het primair onderwijs zien we dat respectievelijk 64% en 68% van de leerkrachten aangeeft dat er sprake is van (ver)gevorderd gebruik van computers in de lessen. In het beroepsonderwijs geeft zelfs een kwart (26%) aan zich in het stadium van vergevorderd gebruik te bevinden. In het primair- en voortgezet onderwijs is dit nog geen tiende. In het voortgezet onderwijs geeft ruim de helft van de docenten (54%) aan dat er sprake is van (ver)gevorderd computergebruik in de les. Hier geven vier op de tien docenten nog aan in een beginnend stadium te zitten als het gaat om computergebruik in de lessen (4%). In het primair onderwijs is dit ongeveer een derde van de docenten (34%). 2 Q40: Hoe ver bent u met het computergebruik in uw eigen lessen? % Geen gebruik, ook nog geen plannen Oriëntatie op de mogelijkheden Beginnend gebruik Gevorderd gebruik Vergevorderd gebruik po vo mbo 26 Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december

11 De ontwikkeling door de tijd heen laat voor het primair onderwijs zien dat er wel een verschuiving van beginnend naar gevorderd gebruik plaatsvindt. Sinds 04 is er sprake van nagenoeg een verdubbeling in het aandeel docenten dat aangeeft in het stadium van (ver)gevorderd gebruik te zitten (van 33% in 04 naar 64% in ). 3 Q40 po: Hoe ver bent u met het computergebruik in uw eigen lessen ontwikkeling % Primair onderwijs Weet niet Geen gebruik, ook nog geen plannen Oriëntatie op de mogelijkheden Beginnend gebruik 50 Gevorderd gebruik Vergevorderd gebruik Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december

12 Ook in het voortgezet onderwijs zien we over de jaren heen een stijgende lijn. In 0 was er bij slechts een kwart van de docenten (25%) sprake van (ver)gevorderd computergebruik, in geeft ruim de helft (54%) aan in het stadium van (ver)gevorderd gebruik te zitten. 4 Q40 vo: Hoe ver bent u met het computergebruik in uw eigen lessen ontwikkeling % Voortgezet onderwijs Weet niet Geen gebruik, ook nog geen plannen Oriëntatie op de mogelijkheden Beginnend gebruik Gevorderd gebruik Vergevorderd gebruik Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 2

13 Bij het beroepsonderwijs lijkt er geen sprake van een stijgende ontwikkeling in het (ver)gevorderd computergebruik in de lessen: in 07 gaf bijna twee derde (64%) aan zich in het stadium van (ver) gevorderd gebruik te zitten, in is dit ruim twee derde (68%). 5 Q40 mbo: Hoever bent u met het computergebruik in uw eigen lessen ontwikkeling % mbo/volwassenonderwijs Geen gebruik, ook nog geen plannen Oriëntatie op de mogelijkheden Beginnend gebruik Gevorderd gebruik Vergevorderd gebruik Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 3

14 .3 In het beroepsonderwijs intensiteit computergebruik bij het lesgeven afgenomen In het primair onderwijs zien we weinig veranderingen ten opzichte van de laatste meting. Ruim de helft van de docenten (52%) maakt minimaal vijf uur per week gebruik van computers bij het lesgeven. Een kwart van alle leerkrachten (25%) geeft zelfs aan meer dan tien uur per week hiervan gebruik te maken. 6 Q50 po: Intensiteit van computergebruik door leraren bij het lesgeven % Primair onderwijs Weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 4

15 In het voortgezet onderwijs maakt van de ondervraagde docenten slechts een derde (35%) minstens vijf uur per week gebruik van computers bij de lessen. Het percentage docenten dat minstens tien uur per week gebruikmaakt van computers voor het geven van onderwijs ligt in het voortgezet onderwijs nog lager dan in het primair onderwijs: % versus 25% in het primair onderwijs. 7 Q50 vo: Intensiteit van computergebruik door leraren bij het lesgeven % Voortgezet onderwijs Weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 5

16 In de volgende grafiek zien we een overzicht van de intensiteit van computergebruik door docenten in het mbo. Een kwart van de docenten geeft aan bij het lesgeven minimaal vijftien uur per week gebruik te maken van computers. 8 Q50 mbo: Intensiteit van computergebruik door leraren bij het lesgeven % mbo/volwassenonderwijs Weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Bron: TNS NIPO, In overeenstemming met het vergevorderde stadium waarin veel docenten binnen het beroepsonderwijs zich bevinden als het gaat om computergebruik in de les, zien we dat ook de intensiteit van het computergebruik bij het beroepsonderwijs erg hoog is in vergelijking met het primair en het voortgezet onderwijs. Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 6

17 .4 Docenten in het voortgezet en beroepsonderwijs maken thuis veel gebruik van de computer voor schoolwerkzaamheden Bijna elke docent maakt thuis gebruik van een computer om schoolwerkzaamheden uit te voeren. Ruim vier op de tien docenten in het primair onderwijs (43%) maken thuis meer dan vijf uur per week gebruik van de computer voor schoolwerkzaamheden. Binnen het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs maken ongeveer zes op de tien docenten thuis meer dan vijf uur per week gebruik van de computer (respectievelijk 60% en 58%). We zien geen significante veranderingen ten opzichte van vorig jaar. 9 Q80: Intensiteit van computergebruik voor schoolwerkzaamheden door leraren thuis % po vo mbo weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 7

18 .5 Hoe hoger het onderwijs, hoe vaker docenten opdrachten geven die leerlingen thuis moeten uitvoeren op de computer De helft van de docenten (52%) in het primair onderwijs geeft (bijna) nooit opdrachten mee naar huis die leerlingen op de computer moeten uitvoeren. In het primair onderwijs worden, als er al computeropdrachten voor thuis gegeven worden, deze voornamelijk enkele keren per jaar of ongeveer maandelijks gegeven (respectievelijk 6% en 7%). Uit de grafiek blijkt dat het geven van computeropdrachten voor thuis binnen het primair onderwijs in de loop der jaren nauwelijks is veranderd. Q60 po: Intensiteit van het geven van opdrachten die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren % Primair onderwijs Weet niet Minder vaak of nooit Enkele keren per jaar Ongeveer keer per maand Wekelijks Dagelijks Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 8

19 In vergelijking met het primair onderwijs geven docenten in het voortgezet onderwijs vaker opdrachten mee naar huis die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren. Ongeveer twee derde van de docenten geeft de leerlingen minimaal maandelijks een computeropdracht mee naar huis (27% eens per maand, 34% eens per week, 4% dagelijks, totaal 65%). Dit is beduidend vaker dan in het primair onderwijs (32% minimaal maandelijks). Q60 vo: Intensiteit van het geven van opdrachten die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren % Voortgezet onderwijs Minder vaak of nooit Enkele keren per jaar Ongeveer keer per maand Wekelijks Dagelijks Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 9

20 In het beroepsonderwijs geeft een kwart van de docenten (24%) dagelijks een opdracht aan de leerlingen die thuis op de computer uitgevoerd moet worden. Daarnaast geeft bijna de helft van de docenten wekelijks (48%) een dergelijke opdracht mee. Slechts een kwart (26%) doet dit minder vaak. We zien geen significante verschillen ten opzichte van vorig jaar. 2 Q60 mbo: Intensiteit van het geven van opdrachten die leerlingen thuis op de computer moeten uitvoeren % mbo/volwassenonderwijs Weet niet Minder vaak of nooit Enkele keren per jaar Ongeveer keer per maand Wekelijks Dagelijks Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december

21 .6 Frequentie van internetgebruik tijdens de les laagst binnen voortgezet onderwijs Vorig jaar zijn we voor het eerst ingegaan op de frequentie waarin leerlingen tijdens de les internet gebruiken. In het beroepsonderwijs geeft ruim de helft van de docenten (54%) aan dat leerlingen dagelijks gebruikmaken van internet tijdens de lessen. Nog eens drie op de tien docenten (3%) geven aan dat het wekelijks voorkomt. In het primair en het voortgezet onderwijs is het minder gangbaar dat leerlingen tijdens de les gebruikmaken van internet. Bijna een kwart van de docenten (23%) in het primair onderwijs geeft aan dat er dagelijks gebruik van wordt gemaakt, in het voortgezet onderwijs is dit 3%. In het basisonderwijs geeft een kwart (24%) aan dat het internetgebruik in de les nihil is (minder dan eenmaal per jaar of nooit) en in het voortgezet onderwijs is dit 3%. 3 Q090: Hoe vaak maken leerlingen tijdens de les gebruik van internet? % po vo mbo weet niet minder vaak of nooit enkele keren per jaar ongeveer keer per maand wekelijks dagelijks Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 2

22 .7 Meerderheid gebruikt digiborden en digitaal lesmateriaal.7. Oefenprogramma s blijven de meest gebruikte toepassing in primair onderwijs In het primair onderwijs worden computers verreweg het meest ingezet voor het oefenen van de leerstof. Ruim de helft (55%) geeft aan dagelijks gebruik te maken van computers voor oefenprogramma s, 36% doet dit wekelijks. Op de tweede plaats volgt het opzoeken van informatie via internet (5% dagelijks, 36% wekelijks) op de voet gevolgd door de elektronische leeromgeving (24% dagelijks, 23% wekelijks) en games voor onderwijsdoeleinden (5% dagelijks, 32% wekelijks). 4 Q0 po: Hoe vaak wordt in het basisonderwijs gebruikgemaakt van de computer voor % Tekstverwerking Oefenprogramma's Opzoeken op internet Zelfstandig werken Internet voor communicatie Digitaal toetsen Elektronische leeromgeving Portfolio Games Plaatsen van info op internet weet niet niet van toepassing minder vaak of nooit enkele keren per jaar ongeveer keer per maand wekelijks dagelijks Bron: TNS NIPO, Bijna vier op de tien docenten in het primair onderwijs gebruiken dagelijks tot wekelijks de computer voor tekstverwerking (37%). Bijna een kwart geeft aan dat de computer wekelijks of dagelijks wordt ingezet voor zelfstandig werken (24%). Ruim een op de tien docenten gebruikt de computer in het onderwijs dagelijks tot wekelijks voor communicatie via internet en digitaal toetsen (beide 2%). De computer wordt het minst gebruikt voor portfolio (5% dagelijks/wekelijks), communicatie (% dagelijks/wekelijks) en het plaatsen van informatie op internet (%). Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 22

23 We zien nauwelijks ontwikkelingen in het gemiddelde wekelijkse gebruik van de verschillende toepassingen van de computer in het primair onderwijs sinds 08. Ten opzichte van vorig jaar is het gemiddeld wekelijks gebruik in het primair onderwijs van veel toepassingen gestabiliseerd. Alleen het gebruik van games is in het primair onderwijs toegenomen sinds 08 (van 0,6 keer per week naar,3 keer per week). 5 Q0 po: Gemiddeld gebruik per week van verschillende toepassingen door de tijd heen (aantal keer) - laatste drie metingen gemiddeld aantal keer per week ,3 3,5 3,2 2 0,9,0,5,3,4 0,9,0 0,5 0,4 0,4,7,5,9 0,4 0,3 0,4 0,3 0,3 0,3 0,6,2,3 0,3 0,5 0 Tekstverwerking Oefenprogramma's Digitaal toetsen Elektronische leeromgeving Internet voor communicatie Programma's t.o.v. zelfstandigheid Opzoeken op internet Games Gebruik portfolio Plaatsen van informatie op internet Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 23

24 Hieronder een overzicht van het gemiddeld wekelijks gebruik van de vijf meest gebruikte toepassingen in het primair onderwijs sinds 0. Hier zien we dat het gebruik van oefenprogramma s al jaren op nummer één staat. 6 Q0 po: Gemiddeld gebruik per week van verschillende toepassingen door de tijd heen (aantal keer) vijf meest gebruikte toepassingen gemiddeld aantal keer per week ,7 3,3 3,5 3,2 3 0,6 0,8 0,9 0,9, 0,7 0,3 2,7 2,8 2,2 2,9 2,8 2 0,9,0,2,2 0,8 0,9,5,3,4,,7,5,9 0,6,2,3 0 Oefenprogramma's Tekstverwerking Opzoeken op internet Elektronische leeromgeving Games Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 24

25 .7.2 Zoeken op internet en elektronische leeromgeving door ruim de helft van de docenten in voortgezet onderwijs ingezet Als we in het voortgezet onderwijs kijken naar het percentage docenten dat dagelijks of wekelijks gebruikmaakt van computers voor bepaalde toepassingen, dan worden de computers het meest gebruikt voor het zoeken op internet (dagelijks/wekelijks: 55%) en de elektronische leeromgeving (55%). Hierna volgt het gebruik van de computer voor tekstverwerking (47%), internet voor communicatie (45%) en oefenprogramma s (43%). Er wordt nog nauwelijks gebruik gemaakt van de mogelijkheid om digitaal te toetsen, het gebruik van games voor onderwijsdoeleinden, het gebruik van een portfolio en het plaatsen van informatie op internet. 7 Q0 vo: Hoe vaak wordt in het voortgezet onderwijs gebruikgemaakt van de computer voor % Tekstverwerking Oefenprogramma's Plaatsen van info op internet Games Portfolio Digitaal toetsen Elektronische leeromgeving Internet voor communicatie Zelfstandig werken Opzoeken op internet weet niet niet van toepassing minder vaak of nooit enkele keren per jaar ongeveer keer per maand wekelijks dagelijks Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 25

26 Het gemiddelde wekelijkse gebruik van de verschillende toepassingen in het voortgezet onderwijs is de laatste drie jaar nagenoeg gelijk gebleven. Een uitzondering hierop is de toename in het wekelijks gebruik van de elektronische leeromgeving (van,3 keer per week naar 2,2 keer per week) en de afname van het gebruik van games voor onderwijsdoeleinden (van gemiddeld 0,7 keer per week naar 0,4 keer per week). Deze afname is opvallend, aangezien in het primair onderwijs juist sprake is van een toename in het gebruik van games voor onderwijsdoeleinden sinds Q0 vo: Gemiddeld gebruik van verschillende toepassingen door de tijd heen (gemiddeld aantal keer per week) - laatste drie metingen gemiddeld aantal keer per week 5, ,0 3,0 2,0,0,4,4,2 0,9,,0,6,6,7 0,8 0,9,0,5,5,5,3,9 2,2 0,4 0,5 0,5 0,4 0,5 0,4 0,7 0,3 0,4 0,3 0,5 0,0 Oefenprogramma's Tekstverwerking Digitaal toetsen Elektronische leeromgeving Internet voor communicatie Programma's t.o.v. zelfstandigheid Opzoeken op internet Games Gebruik portfolio Plaatsen van informatie op internet Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 26

27 Hieronder een overzicht van de ontwikkeling van het gemiddelde wekelijkse gebruik van de zes meest genoemde toepassingen. Hier zien we dat het gebruik van internet voor zowel communicatie als voor het opzoeken van informatie sinds 0 in sterke mate is toegenomen. Ook het gebruik van de elektronische leeromgeving is toegenomen (van 0,8 keer per week in 07 naar 2,2 keer per week in ). 9 Q0 vo: Gemiddeld gebruik van verschillende toepassingen door de tijd heen (gemiddeld aantal keer per week) 0- - zes meest gebruikte toepassingen gemiddeld gebruik per week 5,0 voortgezet onderwijs 4,0 3,0,3,6,4 2,2 2,0,0 0,8 0,9 0,8,4,4,2 0,7 0,8 0,9,6 0,9 0,8 0,9,,0 0,4 0,9,,3,0,0,6,6,7 0,5 0,5 0,7,3 0,8 0,8 0,8 0,9,0 0,3 0,7 0,8 0,9 0,9,5,5,5 0,8,3,9 0,0 Tekstverwerking Oefenprogramma's Opzoeken op internet Programma's t.o.v. zelfstandigheid Internet voor communicatie Elektronische leeromgeving Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 27

28 .7.3 Internet zeer frequent gebruikt in beroepsonderwijs In het beroepsonderwijs wordt ict het meest dagelijks/wekelijks gebruikt voor het opzoeken van informatie op internet (9%), tekstverwerking (85%), communicatie via internet (82%) en de elektronische leeromgeving (73%). Digitaal toetsen en games worden relatief het minst gebruikt. De percentages voor dagelijks gebruik liggen beduidend hoger dan in de andere onderwijstypen. Twee derde van de docenten gebruikt dagelijks internet als informatiebron (66%), zes op de tien gebruiken internet voor communicatiedoeleinden (62%) en ruim de helft gebruikt dagelijks de computer voor tekstverwerking (55%) en gebruiken dagelijks internet voor communicatiedoeleinden (57%). Ruim vier op de tien docenten (44%) maakt dagelijks gebruik van de elektronische leeromgeving. Q0 mbo: Hoe vaak wordt in het beroepsonderwijs gebruikgemaakt van de computer voor % Tekstverwerking Oefenprogramma's Plaatsen van info op internet Games Portfolio Digitaal toetsen Elektronische leeromgeving Internet voor communicatie Zelfstandig werken Opzoeken op internet weet niet niet van toepassing minder vaak of nooit enkele keren per jaar ongeveer keer per maand wekelijks dagelijks Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 28

29 Onderstaande figuur geeft het wekelijks gemiddelde gebruik van de verschillende toepassingen in het beroepsonderwijs weer. De frequenties waarmee de toepassingen in het beroepsonderwijs gebruikt worden, zijn net zoals bij de andere twee onderwijstypen nauwelijks veranderd ten opzichte van de laatste meting. De laatste twee jaar wordt er, net als in het voortgezet onderwijs minder vaak gebruik gemaakt van games voor onderwijsdoeleinden (van,2 keer per week in 08 naar 0,2 en 0,3 keer per week in 09 en ). De elektronische leeromgeving wordt de laatste twee jaar juist beduidend vaker gebruikt (van,9 keer per week in 08 naar 2,8 en 2,7 keer per week in 09 en ). 2 Q0 mbo: Gemiddeld gebruik van verschillende toepassingen (aantal keer per week) 5, ,0 3,0 3,2 3,3 3,2 3,5 3,5 3,6 3, 3,2 3,5 2,8 2,7 2,0,0 2,2,4,6,9,8 2,,3,6,8,8,8,6,9 0,4 0,6 0,6 0,7,6,8,4,2 0,2 0,3,0 0,0 Gebruik portfolio Digitaal toetsen Elektronische leeromgeving Internet voor communicatie Programma's t.o.v. zelfstandigheid Opzoeken op internet Oefenprogramma's Tekstverwerking Games Plaatsen van informatie op internet Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 29

30 .8 In primair onderwijs digitaal schoolbord meest gebruikt.8. Driekwart heeft beschikking over een digibord in het primair onderwijs In het primair onderwijs hangt bij twee derde van de leraren (67%) een digitaal schoolbord in het lokaal en nog eens % kan aanspraak maken op een digibord. In het voortgezet onderwijs beschikt twee derde (66%) wel over een digitaal schoolbord tijdens de les, maar slechts bij 37% is er een digibord aanwezig in het lokaal. In het beroepsonderwijs beschikt ongeveer de helft (48%) over een digitaal schoolbord. Bij een kwart (25%) is er een digibord in het lokaal. 22 Q02: Beschikt u tijdens de les over een digitaal schoolbord? % Nee Ja, ik kan aanspraak maken op een ruimte waar een digibord hangt of op een mobiel digibord Ja, er hangt een digibord in mijn lokaal po vo mbo Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 30

31 .8.2 Meerderheid leraren maakt gebruik van digibord indien beschikbaar Wanneer er een digitaal schoolbord beschikbaar is, maken bijna alle leraren in het primair onderwijs (95%) ook gebruik van het digibord. In het voortgezet onderwijs en in het beroepsonderwijs maken minder leraren gebruik van een digitaal schoolbord dan in het primair onderwijs, maar dit is nog steeds een grote meerderheid. In het voortgezet onderwijs maken vier van de vijf docenten (79%) gebruik van een digitaal schoolbord en in het beroepsonderwijs driekwart (74%). 23 Q03: Maakt u gebruik van de volgende toepassing? Digitaal schoolbord docenten die over een digitaal schoolbord beschikken % Nee Ja 30 0 po vo mbo Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 3

32 .8.3 Digitaal lesmateriaal veelgebruikte toepassing door leraren Een meerderheid van de leraren maakt gebruik van digitaal lesmateriaal. Voornamelijk in het beroepsonderwijs (80%) en in het primair onderwijs (76%) maken veel leraren gebruik van digitaal lesmateriaal. In het voortgezet onderwijs maken zeven van de tien leraren (69%) gebruik van digitaal lesmateriaal. 24 Q04: Maakt u gebruik van de volgende toepassing? Digitaal lesmateriaal % Nee Ja 0 po vo mbo Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 32

33 2 Verwachtingen ict-gebruik In dit hoofdstuk gaan we in op de verwachtingen en ambities van docenten wat betreft het ict-gebruik in de toekomst. We gaan in op het aantal uren dat men de computer gebruikt en wat de inschatting is voor de toekomst. Ook worden de aandachtsvelden besproken die prioriteit zouden moeten hebben volgens de docenten. Daarnaast gaan we in op de limiet voor het effectief gebruik van ict. 2. Docenten verwachten verdere stijging van het computergebruik in de toekomst Momenteel maakt een kwart van de docenten in het primair onderwijs meer dan tien uur per week gebruik van computers in het onderwijs. Verwacht wordt dat over drie jaar ongeveer de helft van de docenten meer dan tien uur per week gebruikmaakt van de computer in het onderwijs (52%). 25 Q50 en Q60 po: Huidig en toekomstig aantal uren computergebruik per week % Primair onderwijs Weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Nu Over drie jaar in 07 verwachte gebruik voor Bron: TNS NIPO, In de grafiek is ook te zien wat docenten in het primair onderwijs drie jaar geleden (in 07) verwachtten van het computergebruik in. Het blijkt dat docenten destijds een behoorlijk optimistische schatting hebben gemaakt. Vier op de tien docenten (4%) zouden volgens deze verwachting meer dan uur per week gebruik maken van de computer, een overschatting van 6%. De intensiteit van computergebruik in de lessen in het voortgezet onderwijs ligt lager dan in het primair onderwijs. Het toekomstbeeld van de docenten in het voortgezet onderwijs Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 33

34 is wel vergelijkbaar, in de zin dat men een flinke stijging verwacht. Wel blijft het verwachte computergebruik in de toekomst lager dan dat van de docenten in het primair onderwijs. Zo verwacht 39% dat men in de komende jaren minimaal tien uur per week gebruik gaat maken van computers, tegenover 52% in het primair onderwijs. Momenteel gebruiken twee op de tien docenten (%) de computer meer dan tien uur per week. 26 Q50 en Q60 vo: Huidig en toekomstig aantal uren computergebruik per week % Voortgezet onderwijs Nu Over drie jaar in 07 verwachte gebruik voor Weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Bron: TNS NIPO, In de grafiek is te zien wat docenten in het voortgezet onderwijs in 07 verwachtten van het computergebruik in. Ook hier zien we dat het feitelijk ict-gebruik achter blijft bij de verwachtingen van de leraren. Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 34

35 Momenteel geven ruim vier op de tien docenten in het beroepsonderwijs aan dat zij tien uur of meer per week gebruikmaken van de computer in de lessen (43%). Ook deze docenten verwachten dat het computergebruik over drie jaar gestegen zal zijn. Ruim de helft (54%) verwacht dat men dan minstens tien uur per week de computer zal inzetten bij het lesgeven. 27 Q50 en Q60 mbo: Huidig en toekomstig aantal uren computergebruik per week % mbo/volwassenonderwijs Nu Over drie jaar in 07 verwachte gebruik voor Weet niet uur of meer 5 tot uur tot 5 uur 5 tot uur 2 tot 5 uur Minder dan 2 uur per week Geen Bron: TNS NIPO, Ook voor het beroepsonderwijs zien we in deze grafiek de vergelijking met het verwachte computergebruik in 07. De verwachting die men had in 07 wijkt weinig af van de werkelijkheid in het beroepsonderwijs. Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 35

36 2.2 Ict-infrastructuur zou hoogste prioriteit moeten krijgen in alle sectoren Bij de invoering van ict in het onderwijs zijn vier aandachtsvelden te onderscheiden. Elk jaar vragen we de docenten welk aandachtsveld de hoogste prioriteit zou moeten krijgen. De vier aandachtsvelden zijn: ict-infrastructuur; educatieve software; kennis en vaardigheden (de eigen deskundigheid van de docent); visie op het gebruik van ict (onderwijsopvattingen) Prioriteit kennis en vaardigheden docent hoger dan ooit in primair onderwijs De meningen zijn nogal verdeeld als het gaat om welke aandachtsgebieden de hoogste prioriteit zouden moeten krijgen om in de toekomst goed gebruik te maken van ict in de lessen. Een derde (32%) van de docenten zou de hoogste prioriteit geven aan de ictinfrastructuur, zoals beschikbare pc s, internetaansluitingen en een functionerend netwerk. Ongeveer drie op de tien docenten zouden de hoogste prioriteit geven aan kennis en vaardigheden van docenten (28%). Twee op de tien (22%) geven de hoogste prioriteit aan educatieve software, zoals programma s en digitaal leermateriaal. Ten slotte geeft 7% de hoogste prioriteit aan de visie op het gebruik van ict. 28 Q62 po: Welke aandachtsgebieden zouden de hoogste prioriteit moeten krijgen? % Ict-infrastructuur Programmatuur/educatieve software Kennis en vaardigheden Visie op het gebruik van ict Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 36

37 2.2.2 Prioriteit voortgezet onderwijs zou moeten liggen bij ict-infrastructuur In het voortgezet onderwijs geven de docenten aan vooral prioriteit te willen geven aan ict-infrastructuur (37%). Op de tweede plaats volgt educatieve software (29%). Bijna een kwart van de docenten in het voortgezet onderwijs geeft aan visie op het gebruik van ict prioriteit te willen geven (23%), terwijl een tiende (%) aangeeft dat de eigen deskundigheid van de docenten de hoogste prioriteit verdient. Dit is een minder dan in het primair onderwijs, waar 28% aangeeft dat de deskundigheid van de leraren de hoogtse prioriteit verdient. 29 Q62 vo: Welke aandachtsgebieden zouden de hoogste prioriteit moeten krijgen? % 0 Voortgezet onderwijs Ict-infrastructuur Programmatuur /educatieve software Kennis en vaardigheden Visie op het gebruik van ict Bron: TNS NIPO, Door de jaren heen zien we dat ict-infrastructuur al jaren een prominente plaats inneemt. Als het aan de docenten in het voortgezet onderwijs ligt, krijgt de ontwikkeling van eigen deskundigheid minder prioriteit dan de overige aandachtsgebieden. Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 37

38 2.2.3 In beroepsonderwijs zou de ict-infrastructuur duidelijk hoogste prioriteit moeten krijgen In het beroepsonderwijs hecht men vooral waarde aan de ict-infrastructuur: 43% is van mening dat dit de hoogste prioriteit zou moeten krijgen. Op afstand volgen kennis en vaardigheden en visie op het gebruik van ict (beide %). Een minderheid vindt dat de prioriteit bij de educatieve software zou moeten liggen (6%). We zien geen significante verschillen ten opzichte van vorig jaar. 30 Q62 mbo: Welke aandachtsgebieden zouden de hoogste prioriteit moeten krijgen? % 0 mbo/volwassenonderwijs Ict-infrastructuur Programmatuur/educatieve software Kennis en vaardigheden Visie op het gebruik van ict Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 38

39 2.3 Binnen vo en mbo ligt limiet effectief gebruik ict hoger Sinds 08 hebben we docenten ondervraagd over de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs. Het gaat hier om het maximaal aantal computers in de klas, het maximaal aantal uren per week dat een student/scholier achter de computer werkt (thuis of op school) en de limiet voor het percentage van de lessen waarin ict wordt toegepast Limiet op aantal computers per klas rond twintig in vo en mbo Zowel binnen het voortgezet onderwijs als binnen het beroepsonderwijs is het maximale aantal computers in de klas ongeveer twintig. Binnen het primair onderwijs vindt men twaalf computers per klas al maximaal. De gegevens zijn nauwelijks veranderd ten opzichte van Q8930: Waar ligt volgens u de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs? Aantal computers of laptops per klas 30 maximum aantal computers of laptops in de klas 25,,7,9,4 22,2 2,5 5 9,6, 2, po vo mbo Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 39

40 2.3.2 Limiet voor computergebruik thuis ligt lager dan op school In alle sectoren ligt de grens voor het aantal acceptabele uren dat de student op school maakt hoger dan de grens voor het aantal acceptabele uren dat de student thuis achter de computer werkt. Over het algemeen zien we dat docenten binnen het primair onderwijs de limiet voor het effectief gebruik van ict in het onderwijs lager leggen dan de docenten binnen het voortgezet en het beroepsonderwijs. Het aantal acceptabele uren per week dat een student op school achter de computer werkt ligt in het primair onderwijs rond 8 uur, terwijl binnen het voortgezet en beroepsonderwijs de docenten de limiet op respectievelijk uur en 2 uur hebben liggen. We zien geen opvallende verschillen ten opzichte van vorig jaar. 32 Q8930: Waar ligt volgens u de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs (aantal uren per week)? aantal uren 40 aantal uur per week dat een student op school achter de computer werkt aantal uur per week dat een student thuis gebruikmaakt van computer of internet voor schooltaken ,8 5 8,2 8 6, 7,4,6 2 2,2,3,3 5,3 4,8 4,5 2,4, po vo mbo Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 40

41 2.3.3 In ruim de helft van de lessen binnen mbo zou ict toegepast kunnen worden De limiet met betrekking tot het percentage van de lessen waarin ict nog effectief zou worden ingezet, ligt volgens de docenten in het primair en voortgezet onderwijs onder de helft (respectievelijk 47% en 45%). Binnen het beroepsonderwijs is men van mening dat in zeker de helft van de lessen nog effectief gebruik gemaakt kan worden van ict (52%). 33 Q8930: Waar ligt volgens u de limiet voor effectief gebruik van ict in het onderwijs? Percentage van de lessen waarin ict wordt toegepast % 0 percentage van de lessen waarin ict toegepast zou moeten worden po vo mbo Bron: TNS NIPO, Docenten hebben veel vrijheid in ict-gebruik F9093 TNS NIPO december 4

Rapport. F1182 maart 2008 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social

Rapport. F1182 maart 2008 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Meer materiaal en meer kennis over

Nadere informatie

Rapport. F4371 oktober 2009 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social. Grote Bickersstraat KS Amsterdam. Postbus AE Amsterdam

Rapport. F4371 oktober 2009 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social. Grote Bickersstraat KS Amsterdam. Postbus AE Amsterdam Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Positiever beeld ict inzet in primair

Nadere informatie

ICT-management positief over investeringen

ICT-management positief over investeringen Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 00 AE Amsterdam t 0 522 54 44 f 0 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Social & Polling Rapport ICT-management positief over investeringen Onderzoek

Nadere informatie

Rapport. F9094 december 2010 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social. Grote Bickersstraat KS Amsterdam. Postbus AE Amsterdam

Rapport. F9094 december 2010 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social. Grote Bickersstraat KS Amsterdam. Postbus AE Amsterdam Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Political & Social Rapport Positiever beeld ict inzet in primair

Nadere informatie

ICT-gebruik docenten behoeft brede ondersteuning!

ICT-gebruik docenten behoeft brede ondersteuning! Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 AE Amsterdam t 522 54 44 f 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport ICT-gebruik docenten behoeft brede ondersteuning! Onderzoek naar ICT-gebruik

Nadere informatie

Scholen tevreden over rendement ICTinvesteringen

Scholen tevreden over rendement ICTinvesteringen Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 00 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Scholen tevreden over rendement ICTinvesteringen Onderzoek

Nadere informatie

Vier in balans monitor Kennisnet 2012 docenten. ICT-monitor Kennisnet 2012

Vier in balans monitor Kennisnet 2012 docenten. ICT-monitor Kennisnet 2012 Vier in balans monitor Kennisnet 2012 docenten Contents 1 Inleiding 3 2 ict-gebruik 8 3 Opbrengsten ict 42 4 Samenwerking en leiderschap 53 5 Digitaal leermateriaal 58 6 Ambitie en deskundigheid 66 7 Mediawijsheid

Nadere informatie

Rapport. B7536 november 2004 TNS NIPO ISO 9001. Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam. Postbus 247 1000 AE Amsterdam

Rapport. B7536 november 2004 TNS NIPO ISO 9001. Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam. Postbus 247 1000 AE Amsterdam Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Groei computergebruik vergt meer vertrouwen bij docenten

Nadere informatie

Onderzoek naar ICT-gebruik onder docenten in het primair en voortgezet onderwijs

Onderzoek naar ICT-gebruik onder docenten in het primair en voortgezet onderwijs Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Social & Polling Rapport Onderzoek naar ICT-gebruik onder docenten

Nadere informatie

Kennisnet ICT op School December 2007

Kennisnet ICT op School December 2007 Kennisnet ICT op School December 2007 Een onderzoek in opdracht van stichting Kennisnet ICT op school Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Uw contact: Jan Both Tel.: +31 (0)35-6258411 / Fax: +31 (0)35-6246532

Nadere informatie

Kennisnet ICT op School December 2007. Een onderzoek in opdracht van stichting Kennisnet ICT op school. Uitgevoerd door: Intomart GfK bv

Kennisnet ICT op School December 2007. Een onderzoek in opdracht van stichting Kennisnet ICT op school. Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Kennisnet ICT op School December 2007 Een onderzoek in opdracht van stichting Kennisnet ICT op school Uitgevoerd door: Intomart GfK bv Uw contact: Jan Both Tel.: +31 (0)35-6258411 / Fax: +31 (0)35-6246532

Nadere informatie

Vier in balans monitor Kennisnet 2012 ict-managers

Vier in balans monitor Kennisnet 2012 ict-managers Vier in balans monitor Kennisnet 2012 ict-managers Contents 1 Inleiding 3 2 Visie en beleid 8 3 ict gebruik 32 4 Infrastructuur 38 5 Samenwerking en leiderschap 50 6 Deskundigheid 55 7 Mediawijsheid 65

Nadere informatie

Onderwijs met ict - studenten lerarenopleiding Bijlage: Tabellen

Onderwijs met ict - studenten lerarenopleiding Bijlage: Tabellen Onderwijs met ict - studenten lerarenopleiding Bijlage: Tabellen 1 Repons en achtergrondkenmerken van studenten 2 2 Gebruik van ict door studenten 4 3 Competentie op ict-gebied 5 4 Opvattingen over leerlingen

Nadere informatie

Horeca en omzet. Samenvatting. Onderzoek onder 1016 horecagelegenheden. Maartje van Diepen/Noortje Antonis. F december 2008.

Horeca en omzet. Samenvatting. Onderzoek onder 1016 horecagelegenheden. Maartje van Diepen/Noortje Antonis. F december 2008. Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Horeca en omzet Onderzoek onder

Nadere informatie

Onderwijs met ict Tabellen leraren

Onderwijs met ict Tabellen leraren Onderwijs met ict 2007 Tabellen leraren 1 Achtergrondkenmerken van leraren 1 2 Gebruik van ict door leraren 3 3 Competentie op ict-gebied 4 4 Opvattingen over leerlingen en leren 5 5 Didactisch handelen

Nadere informatie

Sterke groei verwacht van computergebruik in de klas!

Sterke groei verwacht van computergebruik in de klas! nipo het marktonderzoekinstituut Postbus 247 1000 ae Amsterdam Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Fax (020) 522 53 33 Email info@nipo.nl Internet www.nipo.nl NIPO het marktonderzoekinstituut

Nadere informatie

Marktwerking in de energiesector

Marktwerking in de energiesector Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Marktwerking in de energiesector Remy Bleijendaal F3175

Nadere informatie

Vier in Balans-tool. Rapportage Teamlid

Vier in Balans-tool. Rapportage Teamlid Vier in Balans-tool Rapportage Teamlid 1 Inleiding Deze tool is gebaseerd op het Vier in Balans-model en is aangevuld met elementen uit Didactiek en Leiderschap in Balans. Dit model vat samen wat er uit

Nadere informatie

Begrip voor acties vakbonden, één op zeven zelf bereid tot actie

Begrip voor acties vakbonden, één op zeven zelf bereid tot actie Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Begrip voor acties vakbonden, één op zeven zelf bereid

Nadere informatie

Houding van ouders ten aanzien van het rookgedrag van jongeren van jaar

Houding van ouders ten aanzien van het rookgedrag van jongeren van jaar Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Houding van ouders ten aanzien van het

Nadere informatie

Vier in balans-monitor 2017: de hoofdlijn. 28 juni 2017

Vier in balans-monitor 2017: de hoofdlijn. 28 juni 2017 Vier in balans-monitor 2017: de hoofdlijn 28 juni 2017 Inleiding Vier in balans-monitor 2017 Hoe is het gesteld met de inzet van ict in het onderwijs? Kennisnet vraagt scholen hiernaar en bundelt de resultaten

Nadere informatie

Vuurwerk opnieuw gepeild

Vuurwerk opnieuw gepeild Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Vuurwerk opnieuw gepeild Verandering

Nadere informatie

Een onderzoek onder afval- en reinigingsmanagers in Nederland

Een onderzoek onder afval- en reinigingsmanagers in Nederland Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Samenvatting Zwerfafval anno 2005 Een onderzoek onder afval-

Nadere informatie

Vier in Balans-tool. Individuele Rapportage

Vier in Balans-tool. Individuele Rapportage Vier in Balans-tool Individuele Rapportage 1 Inleiding Deze tool is gebaseerd op het Vier in Balans-model en is aangevuld met elementen uit Didactiek en Leiderschap in Balans. Dit model vat samen wat er

Nadere informatie

Ict-gebruik in het onderwijs 2017 Stand van zaken per sector

Ict-gebruik in het onderwijs 2017 Stand van zaken per sector Ict-gebruik in het onderwijs 2017 Stand van zaken per sector Ed Smeets Pieter Aalders Joost van der Horst. Projectnummer: 2017.735 Opdrachtgever: Kennisnet 2017 KBA Nijmegen Sommige rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Hiv en stigmatisering in Nederland

Hiv en stigmatisering in Nederland Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv en stigmatisering in Nederland

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs Utrecht, juni 2016 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven drs. Liesbeth van der Woud Postbus 681 3500 AR Utrecht telefoon: 0302631080 e-mail: info@duo-onderwijsonderzoek.nl

Nadere informatie

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK VO. EJ"Chec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK VO. EJChec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl liorl Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK VO EJ"Chec Ra pp orfa e Ij IT-workz LET OP! Dit is een voorbeeldrapportage van de vo versie van de EduCheck waarin slechts enkele pagina

Nadere informatie

Werkdruk in het onderwijs

Werkdruk in het onderwijs Rapportage Werkdruk in het primair en voortgezet onderwijs DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven dr. Eric Elphick drs. Liesbeth van der Woud Maart 2012 tel: 030-2631080 fax: 030-2616944 email:

Nadere informatie

Vier in Balans-tool. Teamrapportage

Vier in Balans-tool. Teamrapportage Vier in Balans-tool Teamrapportage 1 Inleiding Deze tool is gebaseerd op het Vier in Balans-model. Dit model vat samen wat er uit wetenschappelijk onderzoek bekend is over succesvolle invoering en gebruik

Nadere informatie

Sinterklaasonderzoek 2009

Sinterklaasonderzoek 2009 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Sinterklaasonderzoek 2009 Roos Huver

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

De Dag van de Leraar. Onderzoek naar het bereik en de waardering van de campagne Nooit uitgeleerd. Bart Koenen. December projectnummer: H3186

De Dag van de Leraar. Onderzoek naar het bereik en de waardering van de campagne Nooit uitgeleerd. Bart Koenen. December projectnummer: H3186 Grote Bickersstraat 7 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 00 5 59 99 fax 00 15 44 e-mail info@kantarpublic.com www.kantarpublic.com De Dag van de Leraar Onderzoek naar het bereik en de

Nadere informatie

Onderwijs en vluchtelingenkinderen

Onderwijs en vluchtelingenkinderen Onderwijs en vluchtelingenkinderen Zijn scholen en onderwijsgevenden voldoende toegerust om vluchtelingenkinderen onderwijs te bieden? Een enquête onder onderwijsgevenden van basisscholen, scholen voor

Nadere informatie

Hiv op de werkvloer 2011

Hiv op de werkvloer 2011 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Samenvatting Hiv op de werkvloer 20 Natascha

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 44 t/m Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 44 t/m Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 44 t/m 47 2015 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 23 november 2015 Projectnummer: 20645 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting

Nadere informatie

Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit

Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit Water uit de kraan laten doorlopen of niet? Onderzoek naar het effect van de zomercampagne waterkwaliteit Index 1. Oasen en de campagne 3 2. Samenvatting en conclusie 6 3. Resultaten onderzoek 10 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

VII MICTIVO 1 versus MICTIVO 2

VII MICTIVO 1 versus MICTIVO 2 VII MICTIVO 1 versus MICTIVO 2 1. Inleiding... 524 2. Basisonderwijs... 526 2.1. Evoluties in de infrastructuur... 526 2.2. Evoluties in andere indicatoren... 533 3. Secundair onderwijs... 549 3.1. Evoluties

Nadere informatie

Docentenvragenlijst. Jongeren en Cultuur

Docentenvragenlijst. Jongeren en Cultuur School: Plaats: Klas(sen): Docentenvragenlijst Jongeren en Cultuur Deze vragenlijst gaat over ict-faciliteiten en cultuuractiviteiten bij u op school. Op de volgende bladzijden vindt u hierover vragen.

Nadere informatie

Integratieonderzoek. Rapport. Ronald Baden. E9787/88 november 2007

Integratieonderzoek. Rapport. Ronald Baden. E9787/88 november 2007 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Integratieonderzoek Ronald Baden E9787/88 november 2007

Nadere informatie

De Tabakswet. Rapport. Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief roken, houding t.a.v. en steun voor rookverboden Cyrille Koolhaas

De Tabakswet. Rapport. Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief roken, houding t.a.v. en steun voor rookverboden Cyrille Koolhaas Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 00 AE Amsterdam t 0 522 54 44 f 0 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport De Tabakswet Onderzoek naar hinder en schadelijkheid van passief

Nadere informatie

Onderwijsmeter Rapport. Suzanne Plantinga Maartje van Diepen Raoul Schildmeijer Michiel van Bruxvoort. Political & Social

Onderwijsmeter Rapport. Suzanne Plantinga Maartje van Diepen Raoul Schildmeijer Michiel van Bruxvoort. Political & Social Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Onderwijsmeter 2008 Suzanne Plantinga

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Voldoende voorbereid op leren van de toekomst en ict?

Voldoende voorbereid op leren van de toekomst en ict? Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Voldoende voorbereid op leren van de toekomst en ict? Onderzoek onder pas-afgestudeerden van en lerarenopleiding Marjolijn Hovius Nico van Kessel

Nadere informatie

Feitelijk ict-gebruik in het middelbaar beroepsonderwijs resultaten observationeel onderzoek en onderzoek onder docenten

Feitelijk ict-gebruik in het middelbaar beroepsonderwijs resultaten observationeel onderzoek en onderzoek onder docenten Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Feitelijk ict-gebruik in het middelbaar

Nadere informatie

Onderzoek voor de KNOV

Onderzoek voor de KNOV Onderzoek voor de KNOV Inhoud 1 Samenvatting 3 Onderzoeksverantwoording 6 3 Behandeling en begeleiding tijdens de 10 zwangerschap 4 Beoordeling 17 1 Samenvatting Samenvatting - 1 Behandeling en begeleiding

Nadere informatie

4 Rol sociale en nieuwe media in het onderwijs

4 Rol sociale en nieuwe media in het onderwijs 4 Rol sociale en nieuwe media in het onderwijs 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we op basis van websurveys onder leraren, en de rol van sociale media (Facebook, Hyves, Twitter, Linkedin) 6 en

Nadere informatie

Deeltijdwerken in het po, vo en mbo

Deeltijdwerken in het po, vo en mbo Deeltijdwerken in het po, vo en mbo 1. Inleiding In Nederland wordt relatief veel in deeltijd gewerkt, vooral in de publieke sector. Deeltijdwerk komt met name voor onder vrouwen, maar ook steeds meer

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Samenvatting. De stand van zaken in hoofdlijnen

Samenvatting. De stand van zaken in hoofdlijnen Samenvatting De stand van zaken in hoofdlijnen In 2003/2004 is de ICT-onderwijsmonitor voor de zevende maal uitgevoerd in de sectoren primair onderwijs, voortgezet onderwijs, de bve-sector en de lerarenopleidingen

Nadere informatie

DEEL 3. Hoofdstuk 7: MICTIVO3 versus MICTIVO1 en MICTIVO2

DEEL 3. Hoofdstuk 7: MICTIVO3 versus MICTIVO1 en MICTIVO2 DEEL 3 7 Hoofdstuk 7: MICTIVO3 versus MICTIVO1 en MICTIVO2 1. INLEIDING In dit hoofdstuk wordt er teruggekoppeld naar de resultaten van de eerste afname van MICTIVO tijdens het schooljaar 2007-2008 en

Nadere informatie

ICT IN HET BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS SCHOOLJAAR 2007/2008 TECHNISCH RAPPORT

ICT IN HET BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS SCHOOLJAAR 2007/2008 TECHNISCH RAPPORT ICT IN HET BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS SCHOOLJAAR 2007/2008 TECHNISCH RAPPORT Utrecht, maart 2008 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding en probleemstelling 5 2 Resultaten basisonderwijs 7 2.1 Representativiteit

Nadere informatie

Toptalenten in het onderwijs

Toptalenten in het onderwijs Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 e-mail info@kantarpublic.com www.kantarpublic.com Toptalenten in het onderwijs Een monitoronderzoek naar het (waargenomen)

Nadere informatie

ICT in het basis- en voortgezet onderwijs. Schooljaar

ICT in het basis- en voortgezet onderwijs. Schooljaar ICT in het basis- en voortgezet onderwijs Schooljaar 2007-2008 Technisch Rapport Versie 0.1 Maart 2008 Inspectie van het Onderwijs Afdeling Kennis Wietske Idema TR ICT Maart 2008.doc Pagina 1 van 21 Gemaakt

Nadere informatie

Voldoende voorbereid op leren van de toekomst en ict?

Voldoende voorbereid op leren van de toekomst en ict? Voldoende voorbereid op leren van de toekomst en ict? Onderzoek onder pas-afgestudeerden van pabo en lerarenopleiding Marjolijn Hovius Nico van Kessel Mei 2013 Projectnummer: 34001490 Opdrachtgever: Kennisnet

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-068 27 oktober 2009 9.30 uur www.cbs.nl Consument koopt graag via internet Driekwart internetgebruikers koopt online Gemak en flexibiliteit belangrijkste

Nadere informatie

Sociale veiligheid op school

Sociale veiligheid op school Rapportage Sociale veiligheid op school Utrecht, juli 2016 DUO Onderwijsonderzoek, drs. Vincent van Grinsven drs. Liesbeth van der Woud Postbus 681 3500 AR Utrecht 030 263 1080 (t) e-mail: info@duo-onderwijsonderzoek.nl

Nadere informatie

Opvattingen over de figuur Zwarte Piet

Opvattingen over de figuur Zwarte Piet Opvattingen over de figuur Zwarte Piet Een opinieonderzoek onder het Nederlandse publiek, met uitsplitsingen naar autochtone Nederlanders en Surinaamse- en Antilliaanse-Nederlanders meting 4 November 2017

Nadere informatie

Onderwijs met een eigen device Opvallende resultaten uit het onderzoek naar de inzet van tablets en laptops

Onderwijs met een eigen device Opvallende resultaten uit het onderzoek naar de inzet van tablets en laptops Onderwijs met een eigen device Opvallende resultaten uit het onderzoek naar de inzet van tablets en laptops Tablet/ laptop onderwijs is de pioniersfase voorbij en wordt gemeengoed op scholen Ervaring met

Nadere informatie

De Nederlander en de natuur. Rapportage

De Nederlander en de natuur. Rapportage De Nederlander en de natuur Rapportage Index 1. Samenvatting 3 2. Het belang van de Nederlandse natuur 6 3. De kijk op het Nederlandse natuurbeleid 8 4. Het groene netwerk 13 5. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs.

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs. ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs april 2016 1

Nadere informatie

Grootste stijging aantal nieuwe WIA-uitkering in het hoger beroepsonderwijs

Grootste stijging aantal nieuwe WIA-uitkering in het hoger beroepsonderwijs Langdurig zieke werknemers die in aanmerking komen voor een uitkering op grond van arbeidsongeschiktheid vielen voorheen onder de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Op 1 januari 2006 maakte

Nadere informatie

Rookprevalentie

Rookprevalentie Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Rookprevalentie -2008 Continu onderzoek

Nadere informatie

Vier in balans. Verkenning stand van zaken met het oog op effectief en efficiënt gebruik van ICT in het onderwijs

Vier in balans. Verkenning stand van zaken met het oog op effectief en efficiënt gebruik van ICT in het onderwijs Vier in balans Verkenning stand van zaken met het oog op effectief en efficiënt gebruik van ICT in het onderwijs Stichting Ict op School voor samenwerking en kennisuitwisseling Versie: augustus 2001 2001

Nadere informatie

刀䄀倀倀伀刀吀䄀䜀䔀䔀䐀唀䌀䠀䔀䌀䬀匀䌀䠀伀伀䰀 簀䨀

刀䄀倀倀伀刀吀䄀䜀䔀䔀䐀唀䌀䠀䔀䌀䬀匀䌀䠀伀伀䰀 簀䨀 䔀䐀唀䌀䠀䔀䌀䬀倀刀䤀 䴀䄀䤀 刀伀一䐀䔀刀圀䤀 䨀匀 刀䄀倀倀伀刀吀䄀䜀䔀䔀䐀唀䌀䠀䔀䌀䬀匀䌀䠀伀伀䰀 簀䨀 䄀一唀䄀刀䤀 㘀 LET OP! Dit is een voorbeeldrapportage van de primair onderwijs versie van de EduCheck waarin slechts enkele pagina s zijn opgenomen. De

Nadere informatie

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK MBO. EJ"Chec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK MBO. EJChec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl liorl Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK MBO EJ"Chec Ra pp orfa e Ij IT-workz LET OP! Dit is een voorbeeldrapportage van de mbo versie van de EduCheck waarin slechts enkele pagina

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs 2017 Utrecht, september 2017 DUO Onderwijsonderzoek & Advies drs. Liesbeth van der Woud drs. Vincent van Grinsven Maaike Hootsen, MSc Postbus 681 3500 AR Utrecht

Nadere informatie

Mexicaanse griep. Rapport. Geen nationale paniek, maar wel bereidheid tot vaccineren. Danielle van Wensveen. C6957J4 30 oktober 2009

Mexicaanse griep. Rapport. Geen nationale paniek, maar wel bereidheid tot vaccineren. Danielle van Wensveen. C6957J4 30 oktober 2009 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Mexicaanse griep Geen nationale paniek,

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met

Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met Trainerscursus deel 1 Open Universiteit / CELSTEC 10-1-2013 1 1 Leermiddelen Taak van private sector of toch (deels) publiek? Wet gratis schoolboeken (scholen

Nadere informatie

Ict en de invloed op de onderwijsarbeidsmarkt

Ict en de invloed op de onderwijsarbeidsmarkt Ict en de invloed op de onderwijsarbeidsmarkt De invloed van ict-gebruik voor de schoolorganisatie, docenten en onderwijsondersteunend personeel. Ict en de invloed op de onderwijsarbeidsmarkt De invloed

Nadere informatie

Rapportage Onderzoek Lerarentekort

Rapportage Onderzoek Lerarentekort Rapportage Onderzoek Lerarentekort In opdracht van: Contactpersoon: PO-Raad Onika Pinkus Utrecht, juli 2018 Postbus 681 3500 AR Utrecht Telefoon: 0302631080 e-mail: info@duo-onderwijsonderzoek.nl website:

Nadere informatie

Voorbeeldcase RAB RADAR

Voorbeeldcase RAB RADAR Voorbeeldcase RAB RADAR Radio AD Awareness & Respons Private Banking (19725) Inhoud 2 Inleiding Resultaten - Spontane en geholpen merkbekendheid - Spontane en geholpen reclamebekendheid - Herkenning radiocommercial

Nadere informatie

SIRE. Rapport. "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007

SIRE. Rapport. Geef kinderen hun spel terug Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007 Grote Bickersstraat 74 3 KS Amsterdam Postbus 247 AE Amsterdam t 2 522 54 44 f 2 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Rapport SIRE "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins C52b 29 oktober 27

Nadere informatie

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009

Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO. april 2009. Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc. Paterswolde, april 2009 Rapportage BMKO Panelonderzoek Internetgebruik op de BSO april 2009 Drs. M. Jongsma R. H. Rijnks BSc Paterswolde, april 2009 Postbus 312 9700 AH Groningen Pr. Irenelaan 1a 9765 AL Paterswolde telefoon:

Nadere informatie

Trends in leermiddelen Leermiddelenmonitor 07-12

Trends in leermiddelen Leermiddelenmonitor 07-12 Trends in leermiddelen 7-12 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Trends in leermiddelen 7-12 In 12 brengt het Kenniscentrum (KCL) van SLO voor de vijfde achtereenvolgende keer de uit, het

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

ICT IN VOGELVLUCHT. Stand van zaken 2000/2001

ICT IN VOGELVLUCHT. Stand van zaken 2000/2001 ICT IN VOGELVLUCHT Stand van zaken 2000/2001 Tilburg, 15 maart 2001 ITS Huub Braam Hans van Gennip Marijke Kral IVA Linda Sontag Irma van der Neut Quinta Kools Vormgeving: Monique Seebregs-Dielen Bea

Nadere informatie

Hacken. oktober 2018

Hacken. oktober 2018 Hacken oktober 2018 Achtergrond onderzoek en methode Doel: inzicht krijgen in het gedrag van Nederlandse jongeren als het gaat om hacken Doelgroep: Nederlandse jongeren in de leeftijd van 12 t/m 18 jaar

Nadere informatie

FORMELE GESPREKKEN, REGELDRUK EN REGELRUIMTE. Analyse op basis van het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek mei 2016

FORMELE GESPREKKEN, REGELDRUK EN REGELRUIMTE. Analyse op basis van het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek mei 2016 ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers FORMELE GESPREKKEN, REGELDRUK EN REGELRUIMTE Analyse op basis van het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek 2014 mei 2016 1 Arbeidsmarktplatform

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN ICT IN HET ONDERWIJS 2015

STAND VAN ZAKEN ICT IN HET ONDERWIJS 2015 STAND VAN ZAKEN ICT IN HET ONDERWIJS 2015 Juli 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn tel. 0229-282555 Rapportnummer 2015/20 Datum Juli 2015 Opdrachtgever

Nadere informatie

Ict-gebruik in het onderwijs 2018 Stand van zaken in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs

Ict-gebruik in het onderwijs 2018 Stand van zaken in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs Ict-gebruik in het onderwijs 2018 Stand van zaken in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs Ed Smeets Joost van der Horst Projectnummer: 2017.768 Opdrachtgever: Kennisnet 2018 KBA Nijmegen Sommige

Nadere informatie

ADHD-kinderen op de basisschool

ADHD-kinderen op de basisschool Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport ADHD-kinderen op de basisschool Henk Foekema B8133 december

Nadere informatie

Evaluatie Tabakswet. Recht op een rookvrije werkplek en overlast door tabaksrook tussen 2003 en 2005

Evaluatie Tabakswet. Recht op een rookvrije werkplek en overlast door tabaksrook tussen 2003 en 2005 Evaluatie Tabakswet Recht op een rookvrije werkplek en overlast door tabaksrook tussen 2003 en 2005 Cyrille Koolhaas en Dr. Marc Willemsen Dit is een publicatie van STIVORO voor een rookvrije toekomst

Nadere informatie

Sparen voor een koopwoning

Sparen voor een koopwoning Sparen voor een koopwoning Consumentenonderzoek in opdracht van de Volksbank GfK februari 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 Management summary Onderzoeksresultaten Onderzoeksverantwoording Contact 2 Management summary

Nadere informatie

Communicatie tussen OCW en leraren Onderzoek onder leraren po, so, vo en mbo

Communicatie tussen OCW en leraren Onderzoek onder leraren po, so, vo en mbo Grote Bickersstraat 76 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 622 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Communicatie tussen OCW en leraren Onderzoek onder

Nadere informatie

Tijd & geld voor beheer schoolnetwerk grootste bottleneck...

Tijd & geld voor beheer schoolnetwerk grootste bottleneck... nipo het marktonderzoekinstituut Postbus 247 1000 ae Amsterdam Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Fax (020) 522 53 33 E-mail info@nipo.nl Internet www.nipo.nl NIPO het marktonderzoekinstituut

Nadere informatie

Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers. Rapportage november 2015

Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers. Rapportage november 2015 Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers Rapportage november 2015 Inhoudsopgave pagina Samenvatting 3 Onderzoek studentenreisproduct minderjarige mbo'ers Achtergrond en onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Meting stoppers-met-roken juni 2008

Meting stoppers-met-roken juni 2008 Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Meting stoppers-met-roken juni 2008

Nadere informatie

Ontwikkeling werkdruk in het onderwijs 1999-2003

Ontwikkeling werkdruk in het onderwijs 1999-2003 Ontwikkeling werkdruk in het onderwijs 1999-2003 Eindrapport Een onderzoek in opdracht van het Vervangingsfonds Frank Schoenmakers Rob Hoffius B3060 Leiden, 21 juni 2005 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 Verantwoording:

Nadere informatie

Jongeren en de sociale druk om (niet) te roken

Jongeren en de sociale druk om (niet) te roken Jongeren en de sociale druk om (niet) te roken Veranderingen tussen 1998 en 2005 Cyrille Koolhaas en Dr. Marc Willemsen Dit is een publicatie van STIVORO voor een rookvrije toekomst Correspondentieadres

Nadere informatie

Is uw school klaar voor de toekomst? Zo slaagt uw instelling voor de BYOD-test

Is uw school klaar voor de toekomst? Zo slaagt uw instelling voor de BYOD-test Is uw school klaar voor de toekomst? Zo slaagt uw instelling voor de BYOD-test Slaagt uw school voor de BYOD-test? Mobiele apparaten zoals smartphones, tablets en laptops zijn niet meer weg te denken uit

Nadere informatie

Studenten aan lerarenopleidingen

Studenten aan lerarenopleidingen Studenten aan lerarenopleidingen Factsheet januari 219 In de afgelopen vijf jaar is het aantal Amsterdamse studenten dat een lerarenopleiding volgt met ruim 9% afgenomen. Deze daling is het sterkst voor

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017

Gemeente Roosendaal. Cliëntervaringsonderzoek Wmo over Onderzoeksrapportage. 26 juni 2017 Gemeente Cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2016 Onderzoeksrapportage 26 juni 2017 DATUM 26 juni 2017 Dimensus Beleidsonderzoek Wilhelminasingel 1a 4818 AA Breda info@dimensus.nl www.dimensus.nl (076) 515

Nadere informatie

Rapportage Onderzoek buitenles

Rapportage Onderzoek buitenles Rapportage Onderzoek buitenles In opdracht van: Contactpersoon: Jantje Beton en IVN Natuureducatie Wilma Nugteren Utrecht, maart 2018 Postbus 681 3500 AR Utrecht Telefoon: 030 263 10 80 e-mail: info@duo-onderwijsonderzoek.nl

Nadere informatie

Trends in passend onderwijs

Trends in passend onderwijs DEFINITIEF Trends in passend onderwijs 2014-2017 DUO Informatieproducten Susan Borggreve, Daniël van Eck & Thijs Nielen 12 juni 2018 Inhoud 1 SAMENVATTING... 3 2 LEESWIJZER... 5 3 ONTWIKKELINGEN IN LEERLINGAANTALLEN...

Nadere informatie

19 maart Onderzoek: Leraren onder druk om schooladvies

19 maart Onderzoek: Leraren onder druk om schooladvies 19 maart 2018 Onderzoek: Leraren onder druk om schooladvies Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Rookverbod in de horeca dringt meeroken flink terug

Rookverbod in de horeca dringt meeroken flink terug Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Rookverbod in de horeca dringt meeroken

Nadere informatie