Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning"

Transcriptie

1 Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning

2 INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom 6..3 Eigenschappen van een driefasespanning en een driefasestroom 7. Fasespanningen en lijnspanningen 7.. Fasespanning en lijnspanning 9.. Grootte van de lijnspanning 0 Soorten distributienetten 3 3 Schakelen van verbruikers 4 3. Verbruikers in ster aangesloten op een driefasenet met nulgeleider 4 3. Verbruikers in ster aangesloten op een driefasenet zonder nulgeleider Verbruikers in driehoek aangesloten op een driefasenet. 8 4 Vermogen en verbeteren van arbeidsfactor in driefasenetten 4. Vermogen in driefasenetten 4.. Actief vermogen P. 4.. Schijnbaar vermogen S eactief vermogen Q Verbeteren van de arbeidsfactor 4

3 3 INLEIDING In de vorige lessen werden het opwekken en de kenmerken van een eenfasige wisselspanning verduidelijkt. Het elektriciteitsnet levert een wisselspanning met een spanning van bijvoorbeeld 30V tussen de twee aansluitdraden voor het voeden van éénfasige verbruikers zoals gloeilampen, een TV, een computer. We noemen zo'n elektriciteitnet ook een "éénfasenet". Het transport en de verdeling van elektrische energie of het distributienet voor woningen en kleine bedrijven gebeurt via een "driefasenet" met vier geleiders. Een driefasenet levert een driefasespanning die bestaat uit drie gelijke spanningen met dezelfde frequentie en grootte maar die 0 t.o.v. elkaar zijn verschoven. In de volgende lessen bestuderen we de eigenschappen van een driefasespanning. We leggen aan de hand van enkele voorbeelden uit hoe je éénfase- en driefase-verbruikers kan aansluiten op een driefasespanning.

4 4 DOELSTELLINGEN Het opwekken van een driefasespanning verklaren. De eigenschappen van een driefasespanning verduidelijken. De begrippen fasespanning en lijnspanning aan de hand van een schema onderscheiden. De mogelijke distributienetten in Belgie toelichten. Het schakelen van verbruikers in ster en in driehoek op een driefasenet toelichten. Begrippen asymmetrische en symmetrische belasting onderscheiden. Het effect van een het onderbreken van de nulleider in een driefasenet verduidelijken en berekenen. De formule voor de berekeningen van het actief, reactief en schijnbaar vermogen verklaren. Het verbeteren van de arbeidsfactor in een driefasenet toelichten. Een draadschema s van een elektrische installatie van een huisinstallatie verklaren en tekenen. De werking en toepassing van smeltveiligheden en automaten verklaren. De noodzaak van de beschermingsgeleider aantonen. De werking en de toepassing van de differentiaalschakelaar verklaren. De aansluiting van een huisinstallatie op een driefasenet verduidelijken. Het aansluiten van een boiler op een driefasenet verduidelijken. Het aansluiten van een kookfornuis op een driefasenet verduidelijken.

5 5 DIEFASESPANNING. Opwekken van een driefasespanning Fig. In lespakket 5 heb je geleerd dat in een wikkeling (of spoel) die draait tussen de polen van een magneet een wisselspanning wordt gegenereerd. Figuur toont drie van deze éénfasige generatoren waarvan de fasewikkelingen (spoelen waarin de spanning wordt gegenereerd) onderling 0 t.o.v. elkaar verschoven zijn. Plaatsen we deze drie fasewikkelingen 0 t.o.v. elkaar verschoven op een zelfde rotor die in hetzelfde magnetische veld ronddraait, dan ontstaat een driefasige generator. In al de drie wikkelingen (of spoelen) wordt een sinusvormige spanning met een frequentie f opgewekt. De drie spanningen bereiken niet op hetzelfde ogenblik hun maximum waarde of amplitude. De amplitudes zijn t.o.v. elkaar 0 of 3 periode (T ) verschoven (zie figuur ). Fig.

6 6 Alle moderne elektriciteitscentrales wekken deze driefasespanning op. De driefasige generator zoals voorgesteld in figuur waar de polen stilstaan en de fasespoelen draaien vind je in de praktijk enkel terug voor klein vermogen. Driefasige generatoren voor groot vermogen hebben draaiende polen (rotor) en de fasespoelen worden vast op de stator geplaatst. De principiële werking blijft voor beiden uitvoeringen dezelfde... AANDUIDING VAN DE FASEN Elk van de drie wikkelingen waarin een éénfasige spanning wordt opgewekt noemen we een fasewikkeling. De drie fasewikkelingen duiden we aan met de volgende lettertekens: Fig. 3 De uiteinden die bij een generator naar buiten worden gebracht om op het verdeelnet te worden aangesloten, zijn die met de laagste cijferindex (U, V, W )... DIEFASESTOOM Fig. 4 Als we de drie fasespanningen gebruiken voor het voeden van verbruikers, dan hebben we in principe zes geleiders nodig (figuur 4).

7 7 Sluiten we als verbruikers drie gelijke impedanties aan dan ontstaan drie fasestromen die gelijk zijn in waarde, die dezelfde frequentie hebben en die onderling 0 verschoven zijn. In figuur 4 zijn de fasestromen gelijk als het vermogen van de drie lampen hetzelfde is. We spreken dan van een symmetrisch belast of gelijkmatig belast driefasenet. We spreken van een asymmetrische belasting als we verbruikers aansluiten waarvan de impedanties niet gelijk zijn. Het driefasenet wordt dan niet gelijkmatig belast...3 EIGENSCHAPPEN VAN EEN DIEFASESPANNING EN EEN DIEFASESTOOM Bekijk je figuur aandachtig, dan zie je dat als je de ogenblikkelijke waarden van de drie spanningen op elke willekeurig tijdstip samentelt, en rekening houdt met hun teken, de som altijd nul is. Een of twee waarden zijn altijd positief terwijl op datzelfde ogenblik de andere waarden negatief zijn. Dus: u + u + u 3 = 0 (V) Bij gelijk belaste fasen kan op dezelfde manier aangetoond worden dat de som van de ogenblikkelijke waarden van de drie stromen op elk willekeurig moment gelijk is aan nul. Dus: i + i + i 3 = 0 (A). Fasespanningen en lijnspanningen Sterschakeling Fig. 5

8 8 In figuur 5 zijn de drie wikkelingen van de driefasegenerator aangesloten op drie identieke lampen (impedanties). De verbruikers worden gevoed via een driefasenet met zes draden. Aan de stromen en spanning door de lampen (verbruikers) zal niets wijzigen als we de punten U, V en W met elkaar verbinden (figuur 6). Dat punt noemen we nulpunt of sterpunt van de schakeling. De schakeling noemen we sterschakeling. Wanneer je de drie geleiders die de stromen terugvoeren naar het sterpunt vervangt door één geleider, dan is bij een gelijkmatige belasting van de drie fasespanningen, de stroom in deze geleider nul. We noemen deze geleider daarom "nulleider", aangeduid door de letter N in figuur 7. Op die manier verkrijgen we een driefasenet met vier geleiders (figuur 7): Fig. 6 Fig. 7 De drie geleiders die de stroomsterkte naar de verbruikers voeren, worden aangeduid door de letters L, L en L 3. We noemen ze de lijndraden of fasedraden van het driefasenet.

9 9 In de praktijk zal je het nulpunt van de driefasegenerator die je gebruikt als voeding van het distributienet veelal aarden. Het nulpunt en de nulgeleider komen dan op de nulpotentiaal van de aarde terecht (in figuur 7 aangeduid met ). Bij symmetrische of gelijkmatige belasting van het driefasenet is de som van de stromen in de nulleider gelijk aan nul. De nulleider is bijgevolg overbodig en je bekomt men een driefasenet met drie geleiders zoals voorgesteld in figuur 8. Fig. 8 Dus voor het aansluiten van een verbruiker die de drie fasen gelijkmatig belasten (bvb. driefasemotoren en driefaseverwarmingselementen van een oven) heb je slechts drie draden nodig i.p.v. vier... FASESPANNING EN LIJNSPANNING De spanning opgewekt in elk van de drie fasewikkelingen noemen we de fasespanning. In een driefasenet in ster met vier geleiders vinden we die fasespanning U F terug tussen de nulleider N en de lijndraden L, L en L 3 (figuur 9). Tussen twee lijndraden L en L, L en L 3, en L 3 en L ontstaat eveneens een spanning die samengesteld is uit twee fasespanningen. Die spanningen noemen we lijnspanningen U L.

10 0 Fig. 9.. GOOTTE VAN DE LIJNSPANNING Je kan aantonen dat de effectieve waarde van lijnspanning bij de sterschakeling gelijk is aan de fasespanning vermenigvuldigd met 3. U = L 3. U F Voorbeeld: Een driefasenet 30/400V met nulleider (figuur 0) is een net met een fasespanning van 30V en een lijnspanning van 400V (controleer zelf deze waarde met de vorige formule). Fig. 0

11 A.C.O.. Welke van volgende stellingen is waar? Een driefasespanning a. is samengesteld uit drie fasespanningen met dezelfde amplitude en frequentie, maar waarvan de amplitudes t.o.v. elkaar 0 verschoven zijn. b. is gelijk aan de som van drie éénfasige spanningen met dezelfde amplitude en frequentie. c. is een fasespanning waarvan de amplitude driemaal per periode (0 ) verandert. d. is samengesteld uit drie fasespanningen met verschillende frequenties.. Alle moderne elektriciteitscentrale wekken a. gelijkspanning op. b. een driefasespanning op. c. een éénfasespanning op. d. een tweefasespanning op. 3. De spanning die in de drie wikkelingen van een driefasegenerator worden opgewekt noemen we a. lijnspanning. b. fasespanning. c. netspanning. d. generatorspanning. 4. De som van de ogenblikkelijke waarden van de drie fasespanningen is op ieder ogenblik a. maximum. b. minimum. c. nul. d. veranderlijk. 5. Bij een generator in ster is de stroom die door nulleider vloeit bij een een symmetrische belasting gelijk aan a. nul b. 3 x de stroomsterkte door één verbruiker c. /3 van de stroomsterkte door één verbruiker d. 3 x de fasespanning/impedantie van de verbruikers

12 6. Bij een distributienet met nulleider is a. de nulleider via het sterpunt van de generator verbonden met de aarde. b. de nulleider nooit verbonden met aarde. c. de nulleider niet verbonden met de generator. d. de nulleider verbonden met de metalen behuizing van de verbruiker.

13 3 SOOTEN DISTIBUTIENETTEN Het is de elektriciteitsleverancier die bepaalt hoe de elektrische installatie van je woning zal worden gevoed in functie van de elektrische installatie en van de toestand van het net op de plaats van de woning. In principe wordt voor de voeding van een huisinstallatie de voorkeur gegeven aan een éénfasige (=monofasige) aansluiting. In bepaalde gevallen kan dat ook driefasig zijn. Figuur toont de spanningscombinaties die mogelijk zijn op de Belgische distributienetten. Fig.

14 4 3 SCHAKELEN VAN VEBUIKES Het grote voordeel van een driefasenet is dat je beschikt over twee spanningen namelijk de fasespanning U F en de lijnspanning U L. Op een net van 30/400V kunnen we éénfasige verbruikers zoals lampen met een brandspanning van 30V aansluiten tussen één van de fasen en de nulgeleider. Apparaten die veel energie vergen, zoals driefasige elektromotoren en ovens, kunnen we aansluiten tussen twee fasen. Die apparaten werken dus op de lijnspanning van 400 V. We bespreken nu enkele mogelijke schakelingen van verbruikers op een driefasespanning. 3. Verbruikers in ster aangesloten op een driefasenet met nulgeleider Als je de verbruikers zoals in figuur in ster aansluit op een driefasenet dan is elke verbruiker aangesloten op een fasespanning. Fig. De werkspanning van de verbruiker moet dus aangepast zijn aan de fasespanning van het net. Voorbeeld : aansluiten van eenfasige verbruikers Als je een netaansluiting van 30/400V hebt, dan moet je éénfasige verbruikers van 30V verbinden tussen één lijndraad en de nulleider (figuur 3).

15 5 Fig. 3 Voorbeeld : Een boiler Fig. 4 Opmerking: breuk in de nulleider Bij een symmetrisch belasting (de impedanties zijn gelijk) vloeit er geen stroom door de nulgeleider en zal een breuk in de nulgeleider geen invloed hebben op stromen door en de spanningen over de verbruikers. Worden de verschillende fasen echter niet gelijkmatig belast (de verbruikers hebben niet dezelfde impedantie) dan zal bij het onderbreken van de nulleider het ene toestel (impedantie) teveel spanning krijgen, terwijl een ander toestel te weinig spanning krijgt. De meeste toestellen zijn gemaakt om op bv. 30V te werken. Om een overspanning aan de verbruiker te verkomen moet je vermijden dat de nulgeleider wordt onderbroken.

16 6 Daarom worden er in een driefasige installatie geen smeltveiligheden in de nulgeleider opgenomen. De manier waarop je éénfasige verbruikers op een driefasenet moet aansluiten hangt af van de werkspanning van de apparaten en het soort netspanning (zie figuur ). Berekeningsvoorbeeld bij ongelijkmatige belasting: Bij een netaansluiting van 30/400 V sluit je gelijkstroomweerstanden aan tussen één lijndraad en de nulleider. In figuur 5 zal de spanning over elke gelijkstroomweerstand dus gelijk zijn aan de fasespanning van 30 V. Bij een breuk in de nulleider krijgen we echter de situatie van figuur 6a. De twee weerstanden komen nu in serie te staan tussen twee lijndraden. Over de twee in serie geschakelde weerstanden staat nu echter de lijnspanning van 400 V!. Hoe deze spanning zich verdeelt over de twee in serie geschakelde weerstanden (verbruikers) hangt af van de waarde van iedere weerstand. De grootste weerstand zal de grootste spanning opnemen. L L 30 V 30 V 00 W 5 W N Fig. 5 Praktisch gezien zal het toestel met het kleinste vermogen een overspanning krijgen. Het toestel loopt hierdoor het gevaar te verbranden wegens een te grote stroomsterkte. Het toestel met het grootste vermogen krijgt te weinig spanning om goed te functioneren. In figuur 5 stellen en gelijkstroomweerstanden voor. neemt een vermogen op van 5 W (P ) en een vermogen van 00 W (P ) bij een werkspanning van 30V (U F ). L L 400 V L N = L 400 V I U U onderbreking a b Fig. 6

17 7 Om de spanningsverdeling over de weerstanden in de omstandigheden van figuur 6a en 6b (bij een breuk in de nulleider) te kunnen berekenen moeten we de waarde van iedere weerstand en de stroomsterkte die door de weerstanden vloeit kennen. Met de vermogens P en P en de werkspanning U F van 30V (fig 6a) kunnen we de gelijkstroomweerstand berekenen: Uit U F P = U = P F U F P = U = P F Volgt dat: 30 Voor van 5 W = = 6 Ω (grootste weerstand!) 5 30 Voor van 00 W = = 59 Ω 00 De lijnspanning U L van 400 V veroorzaakt een stroomsterkte van: U L 400 I = = = 0,5 A door de weerstanden Deze lijnspanning verdeelt zich als volgt: Over : U = I x = 0,5 x 6 = 30 V!! Over : U = I x = 0,5 x 59 = 80 V Besluit: Door de onderbreking van de nulleider ontstaat er een overspanning (30 V) over weerstand. De verbruiker met het kleinste vermogen zal bij een breuk in de nulleider een overspanning krijgen. De verbruiker kan hierdoor verbranden omdat bij een overspanning de stroomsterkte door de verbruiker groter wordt. 3. Verbruikers in ster aangesloten op een driefasenet zonder nulgeleider Op een driefasenet met drie draden mag je de verbruikers enkel in ster aansluiten als ze de drie fasen gelijk belasten zoals bij driefasige motoren en ovens.

18 8 Fig. 7 Voorbeeld: Een boiler Fig Verbruikers in driehoek aangesloten op een driefasenet. Sluit je de belasting zoals in figuur 9 in driehoek aan op een driefasenet dan moet de werkspanning van de verbruikers gelijk zijn aan de lijnspanning van het net.

19 9 Sluit je de verbruikers in driehoek op een driefasig net aan, dan is het aan te raden de belasting gelijkmatig te verdelen over de verschillende fasen. Een beperkte asymmetrische belasting is bij deze schakeling toegelaten. Fig. 9 Voorbeeld : aansluiten van eenfasige verbruikers Bij een driefasenet van 7/30V moet je verbruikers van 30V aansluiten tussen twee lijndraden (figuur 0), hetgeen een driehoekschakeling oplevert! Fig. 0

20 0 Voorbeeld : driefasige motor Fig. A.C.O. 7. Een driefasenet 30V/400V met nulleider is een net met a. een lijnspanning van 30V en een fasespanning van 400V. b. een fasespanning van 30V en een lijnspanning van 400V. c. een lijnspanning van 3 x400v en een fasespanning van 3 x30v. 30 V 400 V d. een fasespanning van en een lijnspanning van. 8. Als je een netaansluiting van 30/400V hebt, dan moet je éénfasige verbruikers van 30V verbinden tussen a. de nulleider en de aarding. b. twee lijndraden. c. tussen één lijndraad en de nulleider. d. één lijndraad en de aarding. 9. Bij een netaansluiting van 7/30V sluit je een eenfasige verbruiker van 30 V aan tussen a. de nulleider en de aarding. b. twee lijndraden. c. tussen één lijndraad en de nulleider. d. één lijndraad en de aarding.

21 0. Volgende figuur toont hoe gelijkstroomweerstanden met een werkspanning van 30V en respectievelijk 600W en 400W aangesloten worden tussen twee lijndraden van een net van 30/400V. L 3 L L N PE 600 W 400 W De lijnspanning van 400 V zal zich als volgt verdelen over en a. 00 V over en 00 V over. b. 60 V over en 40 V over. c. 40 V over en 60 V over. d. 400 V over en 0 V over.. In een driefasige installatie met nulleider wordt er geen smeltveiligheid in de nulleider opgenomen omdat a. bij een gelijke belasting van de drie fasen de stroom door de nulleider gelijk is aan nul. b. bij het onderbreken van de nulleider bij ongelijke belasting de ene eenfasige verbruiker te veel spanning krijgt en de andere te weinig. c. de spanning over iedere verbruiker gelijk wordt aan de lijnspanning. d. de stroom door de verbruikers gelijk wordt aan nul.. Sluit je verbruikers in driehoek aan op een driefasenet dan moet de werkspanning van de verbruikers a. kleiner zijn aan de lijnspanning. b. gelijk zijn aan de fasespanning. c. gelijk zijn aan de lijnspanning. d. kleiner zijn dan de fasespanning. 3. Bij een driefasenet van 7/30V moet je éénfasige verbruikers aansluiten tussen a. een lijndraad en de nulleider. b. een lijndraad en de aarding. c. twee lijndraden. d. de nulleider en aarding.

22 4 VEMOGEN EN VEBETEEN VAN ABEIDSFACTO IN DIEFASENETTEN Bij het aansluiten van verbruikers op een driefasige spanning vloeien er stromen en verdeelt de beschikbare spanning zich over de aangesloten impedanties. Bij driefasige spanningen en stromen gelden dezelfde begrippen i.v.m. vermogen, energie en arbeidsfactor als bij éénfasige spanningen en stromen zoals we besproken hebben in lespakket Vermogen in driefasenetten Zoals bij een éénfasige spanning onderscheid je bij driefasige spanningen het actief vermogen P, het schijnbaar vermogen S en het reactief vermogen. 4.. ACTIEF VEMOGEN P. a. Algemeen Het actief vermogen is het werkelijke vermogen dat in de driefasige verbruikers omgezet wordt in een andere vorm van energie. Onafhankelijk van de schakeling van de verbruikers (in driehoek of ster) zal het driefasig actief vermogen gelijk zijn aan de som van de actieve vermogens dat per fase door de verbruikers wordt opgenomen. P driefase = P fase + P fase + P fase3 Het actief vermogen ontwikkeld in één fase kan je berekenen met P fase = U fase. I fase. cos ϕ met ϕ de hoek tussen de fasespanning en de fasestroom. b. Bij een symmetrisch belasting Als de drie fasen gelijk belast worden met dezelfde impedantie (bv. van een driefasige motor figuur 9) dan is het ontwikkeld vermogen per fase hetzelfde zodat: P driefase = 3. P fase = 3. U fase. I fase. cos ϕ In de praktijk rekenen we meestal met lijnspanningen en lijnstromen. In ster geschakeld geeft dit: U lijn U lijn = 3. U fase of U fase = en I fase = I lijn 3

23 3 Zodat P driefase = 3. U fase. I fase. cos ϕ = 3. U lijn 3. Ilijn. cos ϕ Aangezien = = 3 kan je het actieve vermogen bij een symmetrisch in ster 3 3 belast driefasenet berekenen met: P driefase = 3.U lijn. I lijn. cos ϕ (W) In driehoek geschakeld geeft dit: U fase = U lijn en I = 3. I of I = lijn fase fase I lijn 3 Zodat P driefase = 3. U fase. I fase. cos ϕ = 3. U lijn. I lijn 3. cos ϕ Je kan het actieve vermogen bij een symmetrisch in driehoek belast driefasenet dus berekenen met: P driefase = 3.U lijn. I lijn. cos ϕ (W). Het actief vermogen dat wordt ontwikkeld in een symmetrisch in ster of driehoek belast net kan je berekenen met de formule: P = 3.U L. I L. cos ϕ (W) waarin ϕ de faseverschuivingshoek voorstelt tussen de fasestroom en fasespanning. 4.. SCHIJNBAA VEMOGEN S. Op dezelfde manier vind je voor het schijnbaar vermogen de volgende formules: a. Algemeen S driefase = S fase + S fase + S fase3 Waarbij S fase = U fase. I fase b. Bij een symmetrische belasting Geldt voor het schijnbaar vermogen: S driefase = 3. S fase = 3. U fase. I fase

24 4 eken je met lijnspanningen en lijnstromen dan is voor de ster- en driehoekschakeling: S driefase = 3.U lijn. I lijn (VA) of S = 3.U L. I L (VA) 4..3 EACTIEF VEMOGEN Q. Het reactief vermogen kan je berekenen met de volgende formules a. Algemeen Q driefase = Q fase + Q fase + Q fase3 Waarbij Q fase = U fase. I fase. sinϕ b. Bij een symmetrische belasting Geldt voor het reactief vermogen: Q driefase = 3. Q fase = 3. U fase. I fase. sinϕ eken je met lijnspanningen en lijnstromen dan geldt voor de belasting in ster of driehoek geschakeld: Q driefase = 3.U lijn. I lijn. sinϕ (var) of Q = 3.U L. I L. sinϕ (var) 4. Verbeteren van de arbeidsfactor Uit het vorige weten we dat de faseverschuivingshoek tussen fasestroom en fasespanning voor het vermogen een grote rol speelt. Bij motoren, transformatoren en condensatoren is de arbeidsfactor (cosϕ) kleiner dan één omdat ze een inductieve of capacitieve belasting vormen die een grote faseverschuivingshoek veroorzaken tussen de stroom en de spanning. Deze faseverschuivingshoek kan voor elke fase een andere waarde hebben. De arbeidsfactor kan dus verschillend zijn voor iedere fase en is afhankelijk van de impedantie die op elke fase is aangesloten.

25 5 In de aansluitvoorwaarden van de elektriciteitsbedrijven is meestal een artikel opgenomen waarin staat waaraan de gemiddelde cos ϕ van de installatie moet voldoen. De reden hiervan is, dat bij een lagere arbeidsfactor voor het leveren van een zelfde vermogen een grotere stroom door de toevoerleiding van het distributienet stroomt waardoor de verliezen groter worden en dat doorsnede van deze leidingen groter moet worden genomen. De arbeidsfactor van een driefasige inductieve verbruikers (motoren) kan worden verbeterd door condensatoren parallel te schakelen op de hele installatie (figuur ). We proberen hierdoor de faseverschuiving tussen de fasestromen en fasespanningen te verkleinen en dus de arbeidsfactor te verbeteren. Fig.

Hoofdstuk 3 : Het driefasennet

Hoofdstuk 3 : Het driefasennet Hoofdstuk 3 : Het driefasennet Algemeen In de lessen praktijk of laboratorium heb je waarschijnlijk de aansluitklemmen van een driefasennet opgemerkt. Je kan alzo 4 klemmen onderscheiden waarvan er 3 dezelfde

Nadere informatie

De huisinstallatie bestaat uit éénfasige kringen die gevoed worden door een driefasig net.

De huisinstallatie bestaat uit éénfasige kringen die gevoed worden door een driefasig net. 10 Veiligheid 10.1 De huisinstallatie De bedoeling van een elektrische huisinstallatie is de elektrische energie op doelmatige en vooral veilige wijze naar de plaats te brengen waar ze nodig is. De huisinstallatie

Nadere informatie

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit 1. Gelijkstroomkringen (DC) De verschillende elektrische grootheden bij gelijkstroom zijn: Elektrische spanning (volt) definitie: verschillend potentiaal

Nadere informatie

Meerfasige stelsels. Hoofdstuk 9. 9.1 Wat is een meerfasig stelsel. Doelstellingen

Meerfasige stelsels. Hoofdstuk 9. 9.1 Wat is een meerfasig stelsel. Doelstellingen Hoofdstuk 9 Meerfasige stelsels Doelstellingen 1. Weten waarom meerfasige stelsels gebruikt worden 2. Verband tussen de fase- en lijngrootheden kennen 3. Verschillende types meerfasige netwerken kunnen

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

Enkel voor klasgebruik WEGWIJZER

Enkel voor klasgebruik WEGWIJZER WEGWIJZER Leereenheid 8 bracht ons inzicht in de samensteuing van een driefasenet. De functie van de Lijnen en van de nulgeleider werd duidelijk omschreven. Bij het aansluiten van driefasige verbruikers

Nadere informatie

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek Verantwoordelijke docent: R. Hoogendoorn, H.J. Wimmenhoven Cursus Analoge- en Elektrotechniek Code MAMAET01 Cursusjaar: 2014 Datum: 2-6-2014 Tijdsduur: 90 min. Modulehouder: R. Hoogendoorn Aantal bladen:

Nadere informatie

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom

Leereenheid 7. Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Leereenheid 7 Diagnostische toets: Vermogen en arbeidsfactor van een sinusvormige wisselstroom Let op! Bij meerkeuzevragen: Duid met een kringetje rond de letter het juiste antwoord of de juiste antwoorden

Nadere informatie

Niet-symmetrisch driefasig systeem

Niet-symmetrisch driefasig systeem Niet-symmetrisch driefasig systeem Niet-symmetrisch driefasig systeem - Situering - Symmetrische componenten - Gevolgen - Conclusie Situering In het ideale geval is een driefasig net volledig symmetrisch:

Nadere informatie

Studiewijzer (ECTS-fiche)

Studiewijzer (ECTS-fiche) Studiewijzer (ECTS-fiche) Opzet van de studiewijzer is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één studiewijzer voor elke module. 1. Identificatie

Nadere informatie

Elektriciteit en veiligheid op het podium voedingen, beveiliging, zekeringen en aardlekschakelaars

Elektriciteit en veiligheid op het podium voedingen, beveiliging, zekeringen en aardlekschakelaars Elektriciteit en veiligheid op het podium voedingen, beveiliging, zekeringen en aardlekschakelaars Energievoorziening Van de centrale naar de gebruiker legt de stroom een lange weg af. In de centrale draait

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld!

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! (On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! De verantwoordelijkheid voor een voldoende kwaliteit van de spanning en de stroom is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van netbeheerders, fabrikanten en

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

3DE GRAAD DEEL 1 ELEKTRICITEIT & LAB EENFASIGE WISSELSTROOMKETENS. Ivan Maesen Jo Hovaere. Plantyn

3DE GRAAD DEEL 1 ELEKTRICITEIT & LAB EENFASIGE WISSELSTROOMKETENS. Ivan Maesen Jo Hovaere. Plantyn 3DE GRAAD DEEL 1 ELEKTRICITEIT & LAB EENFASIGE WISSELSTROOMKETENS Ivan Maesen Jo Hovaere Plantyn Plantyn ontwikkelt en verspreidt leermiddelen voor het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het hoger

Nadere informatie

Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013

Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013 Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013 Drie fasen spanning zijn drie gelijktijdig opgewekte wisselspanningen die ten opzichte van elkaar 120 in fase verschoven zijn. De spanningen

Nadere informatie

Licht- en Verlichtingstechnieken : Grondslagen elektriciteit, licht en visuele omgeving : Deel Elektrotechniek

Licht- en Verlichtingstechnieken : Grondslagen elektriciteit, licht en visuele omgeving : Deel Elektrotechniek Licht- en Verlichtingstechnieken : Grondslagen elektriciteit, licht en visuele omgeving : Deel Elektrotechniek Examenvragen Hoofdvragen 1) Leid de uitdrukkingen van het elektrisch vermogen af voor sinusvormige

Nadere informatie

Aanwijzingen. Figuur 1 LDR (NORP12) Weerstand - lichtsterkte grafiek (Let op: Logaritmische schaal) Nakijkmodel

Aanwijzingen. Figuur 1 LDR (NORP12) Weerstand - lichtsterkte grafiek (Let op: Logaritmische schaal) Nakijkmodel Rotterdam Academy Tentamenvoorblad Naam: Studentnr.: Groep/klas: Tentamen voor de: Arts en Crafts Officemanagement Opleiding(en): Engineering Maintenance & Mechanic Ondernemen Pedagogisch-Educatief Mw

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

Harmonischen: gevolgen

Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen - Spanning- en stroomharmonischen - Geleiders: skin en proximiteitseffect - De nulgeleider - Transformatoren - Inductiemotoren - Diversen Spanning en stroomharmonischen

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator Datum van opgave:.../ / Datum van afgifte:.../ / Verslag nr. : 01 Leerling: Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Attitude & evaluatie:.../10 Theorie:.../10

Nadere informatie

Power quality: een breed domein

Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein - Inleiding - Harmonischen in stroom en spanning - Amplitude van de netspanningen - Driefasige netspanningen - De netfrequentie - Alles behandeld?

Nadere informatie

Laden van elektrische wagens. Oktober 2015

Laden van elektrische wagens. Oktober 2015 Laden van elektrische wagens Oktober 2015 Dit is een uitgave van Tecnolec Marlylaan 15/8 1120 Brussel info@volta-org.be www.tecnolec.be Volta 2015 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

De werking van de nulpuntstransformator

De werking van de nulpuntstransformator De werking van de nulpuntstransformator 5-5 pmo 17 januari 25 Phase to Phase BV Utrechtseweg 31 Postbus 1 68 AC Arnhem T: 26 356 38 F: 26 356 36 36 www.phasetophase.nl 2 5-5 pmo Phase to Phase BV, Arnhem,

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

De motor heeft 6 spoelen en dus ... omw/min.

De motor heeft 6 spoelen en dus ... omw/min. 8 150 OPDRACHT 2 Vul in: Een elektromotor wordt aangesloten op een driefasenwisselspanning met een frequentie van 50 Hz. De motor heeft 6 spoelen en dus 6 poolparen. 60 f n = p 60 50...... = 6 500... =

Nadere informatie

Katholieke Hogeschool Kempen Campus HIKempen Geel Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek 4 EM ET. Labo Elektrotechniek

Katholieke Hogeschool Kempen Campus HIKempen Geel Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek 4 EM ET. Labo Elektrotechniek Katholieke Hogeschool Kempen Campus HIKempen Geel Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek 4 EM ET Marijn Roels 3 November 2005 Labo Elektrotechniek Driefasige ASM C A M P U S Geel Docent: Segers

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS Amplitude Harmonischen: een virus op het net? FOCUS In het kader van rationale energieverbruik (REG) wordt steeds gezocht om verbruikers energie efficiënter te maken. Hierdoor gaan verbruikers steeds meer

Nadere informatie

TT-net. T: geaard in het transformatorstation T: geaard bij de verbruiker

TT-net. T: geaard in het transformatorstation T: geaard bij de verbruiker TT-net T: geaard in het transformatorstation T: geaard bij de verbruiker Bij dit net wordt de nulleider rechtstreeks geaard in het transformatorstation. De PEgeleider is hier afzonderlijk voor aarding

Nadere informatie

Schakelcursus Elektrotechniek

Schakelcursus Elektrotechniek Schakelcursus Elektrotechniek februari 2015 De cursus is bestemd voor die cursisten waarvan de vooropleiding in het vakgebied Elektrotechniek vooralsnog onvoldoende is. Auteur: L. Smit De Kooi 7 4233 GP

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Wisselspanningen. Maximale en effectieve waarde. We gaan de wisselspanning aansluiten op een weerstand. U R. In deze situatie geldt de wet van Ohm:

Wisselspanningen. Maximale en effectieve waarde. We gaan de wisselspanning aansluiten op een weerstand. U R. In deze situatie geldt de wet van Ohm: Wisselen Maximale en effectieve waarde We gaan de wissel aansluiten op een weerstand. I I G In deze situatie geldt de wet van Ohm: I = We zien een mooie sinusvormige wissel. De hoogste waarde word ook

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten ELEKTRICITEIT THEORIE SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten versie:30/05/2005 1 SYNCHRONE MOTOREN...2 1.1 Bepaling...2 1.2 Samenstelling...2 1.3 Werkingsprincipe...2 1.4 Werkingsprincipe synchrone

Nadere informatie

Inhoudsopgave. www.freewebs.com/nick_electronics - 2 -

Inhoudsopgave. www.freewebs.com/nick_electronics - 2 - Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 Generatoren... 3 Project:... 4 Werking...4 Berekeningen...4...4...4 Schema... 4 Tip... 4 Componentenlijst... 5...5...5 Datasheets...5...5...5 Afbeeldingen...

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Het gebruik van de formulelijst is toegestaan. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Theorie elektriciteit - sem 2

Theorie elektriciteit - sem 2 Theorie elektriciteit - sem 2 Michael De Nil 11 februari 2004 Inhoudsopgave 1 Basisbegrippen 2 1.1 Wisselspanning/stroom gelijkspanning/stroom......... 2 1.2 Gemiddelde waarde effectieve waarde..............

Nadere informatie

SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN

SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN TECHNOLOGIEWACHT: ENERGIE SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN FOCUS: In een driefasig symmetrisch belast net leveren alle fasen even grote sinusvormige stromen die onderling

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 6 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10 Theorie :.../10

Nadere informatie

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC Opgave oscilloscoopmetingen 1 / 13 LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC 1. Doelstellingen Na het uitvoeren van de proeven : ken je de massaproblemen bij de scoop. kan je de grootte van een spanning

Nadere informatie

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Eenfasige wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Eenfasige wisselspanning 1 Cursus/Handleiding/Naslagwerk Eenfasige wisselspanning NHODSTAFEL nhoudstafel nleiding 4 Doelstellingen 5 1 Soorten elektrische stroom 6 1.1 Gelijkstroom 6 1. Wisselstroom 8 1.3 Stroom- en spanningsverloop

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 1 tijdvak 1 maandag 24 mei 13.30-15.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst.

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT THEORIE versie:9/05/2004 EENFAZE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten

ELEKTRICITEIT THEORIE versie:9/05/2004 EENFAZE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten ELEKTRICITEIT THEORIE versie:9/05/2004 EENFAZE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten 1 Eenfaze motoren... 2 1.1 Bepaling... 2 1.2 Eenfaze inductiemotoren... 2 1.2.1 Eenfaze statorwikkeling... 2 1.3 De spleetpoolmotor...

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu Elektriciteit thuis Nuldraad, fasedraad In de elektriciteitskabel die je huis binnenkomt, bevinden zich twee draden: de fasedraad en de nuldraad. Zie de onderstaande figuur. De spanning tussen deze draden

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2003

Examenopgaven VMBO-BB 2003 Examenopgaven VMBO-BB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-15.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Het gebruik van de formulelijst is

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

P ow er Quality metingen: Harmonischen

P ow er Quality metingen: Harmonischen P ow er Quality metingen: n Focus Power Quality is een begrip dat de laatste decennia enorm aan belangstelling heeft gewonnen. Power Quality behelst het garanderen van een sinusvormige spannings en stroomgolfvorm,

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l Opgave 1 Een kompasnaald staat horizontaal opgesteld en geeft de richting aan van de horizontale r component Bh van de magnetische veldsterkte van het aardmagnetische veld. Een spoel wordt r evenwijdig

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

DR-ET1-X. Deelreglement Elektrische schema- en schakeltechniek ET-1

DR-ET1-X. Deelreglement Elektrische schema- en schakeltechniek ET-1 DR-ET1-X Deelreglement Elektrische schema- en schakeltechniek ET-1 Uitgave: januari 2012 DR-ET1-X 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen Adres : Zwijndrecht Aard : Deeltijd, mondeling onderwijs met praktijkbijeenkomsten

Nadere informatie

toekomstopwielen.be 1.1 Branden en zoemen

toekomstopwielen.be 1.1 Branden en zoemen 1.1 Branden en zoemen We beginnen met een prachtige toepassing van de parallel- of serieschakeling. In het stroomschema dat je hieronder ziet, zitten een autobatterij, enkele lampen, een zoemer en schakelaars.

Nadere informatie

Practicum complexe stromen

Practicum complexe stromen Practicum complexe stromen Experiment 1a: Een blokspanning over een condensator en een spoel De opstelling is al voor je klaargezet. Controleer of de frequentie ongeveer op 500 Hz staat. De vorm van het

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Spanning, Stroom en Vermogen Augustus 2015 Theaterschool OTT-1 1 Lichtketen - Spanning Controle (bijv. via DMX) S p a n n i n g s b r o n n e n S t r o o m v e r d e l i n g Dimmerpack 1 Dimmer 1 Dimmer

Nadere informatie

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 De tijd van velddagen en festiviteiten breekt weer aan. Voor het aansluiten van elektrische apparatuur wordt vaak een klein aggregaat gebruikt. Maar ook zijn er

Nadere informatie

Gestabiliseerde netvoeding

Gestabiliseerde netvoeding Gestabiliseerde netvoeding Een gestabiliseerde voeding zet de netspanning van 23 volt wisselspanning om in een stabiele gelijkspanning. Dit gebeurt door middel van een handvol relatief eenvoudige elementen

Nadere informatie

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting Newton - HAVO Elektromagnetisme Samenvatting Het magnetisch veld Een permanente magneet is een magneet waarvan de magnetische werking niet verandert Een draaibare kompasnaald draait met zijn noordpool

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

Tent. Elektriciteitsvoorziening I / ET 2105

Tent. Elektriciteitsvoorziening I / ET 2105 Tent. Elektriciteitsvoorziening I / ET 2105 Datum: 24 januari 2011 Tijd: Schrijf op elk blad uw naam en studienummer Begin elke nieuwe opgave op een nieuw blad De uitwerkingen van het tentamen worden na

Nadere informatie

POLITIEVERORDENING. Addendum Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van occasionele installaties voorzien van een fotovoltaïsche zonne-energiesysteem

POLITIEVERORDENING. Addendum Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van occasionele installaties voorzien van een fotovoltaïsche zonne-energiesysteem POLITIEVERORDENING Addendum Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van occasionele installaties voorzien van een fotovoltaïsche zonne-energiesysteem Deel 1:Toepassingsgebied Onderhavig addendum aan de

Nadere informatie

Een radiotoestel met bakelieten behuizing (zie figuur 11). Bakeliet kent talloze toepassingen, zoals:

Een radiotoestel met bakelieten behuizing (zie figuur 11). Bakeliet kent talloze toepassingen, zoals: Toepassingen Fig 11 Radiotoestel Fig 12 Lampen Een radiotoestel met bakelieten behuizing (zie figuur 11) Bakeliet kent talloze toepassingen zoals: A Tussenlaag in geleiders als elektrische isolatie bijvoorbeeld

Nadere informatie

PQ en EMC Deel 1 verhaaltje ZX ronde 19mei 2013

PQ en EMC Deel 1 verhaaltje ZX ronde 19mei 2013 PQ en EMC Deel 1 verhaaltje ZX ronde 19mei 2013 In toenemende mate worden we steeds meer geconfronteerd met S9 aan storing. ( S9 = 50 micro Volt op de antenne ingang ) We hebben het onderwerp EMC al diverse

Nadere informatie

Onderzoek werking T-verter.

Onderzoek werking T-verter. Onderzoek werking T-verter. De Beer Gino Page 1 02/10/2007 Inhoudstabel: 1. Doelstellingen. 2. Benodigd materiaal. 3. Bespreking van de frequentieregelaar. 4. Instellingen en gebruik van de frequentieregelaar.

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

Merk op: de ppt die voorzien is voor veiligheid is voorzien van notities die men in powerpoint kan bekijken in de editor.

Merk op: de ppt die voorzien is voor veiligheid is voorzien van notities die men in powerpoint kan bekijken in de editor. Merk op: de ppt die voorzien is voor veiligheid is voorzien van notities die men in powerpoint kan bekijken in de editor. Bij ontwerp elektriscge installatie dient er verplicht gebruik te maken van gekeurd

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

De netimpedantie nader bekeken

De netimpedantie nader bekeken De netimpedantie nader bekeken 04-124 pmo 22 november 2004 Phase to Phase BV trechtseweg 310 Postbus 100 6800 AC Arnhem T: 026 356 38 00 F: 026 356 36 36 www.phasetophase.nl 2 04-124 pmo Phase to Phase

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT Wanneer loopt er stroom? Elektrische apparaten werken alleen als er een stroom door loopt. Om de stroom te laten lopen is er altijd een spanningsbron nodig. Dat kan een

Nadere informatie

Leereenheid 4. Driefasige synchrone motoren

Leereenheid 4. Driefasige synchrone motoren Leereenheid 4 Driefasige synchrone motoren Wegwijzer Na de studie van de asynchrone motor, toegepast voor de aandrijving van verschillende werktuigmachines via het driefasenet, bespreken we in deze leereenheid

Nadere informatie

U niversiteit Twente - Faculteit der Elektrotechniek. Ten tam en INLEIDING ELEKTRISCHE ENERGIETECHNIEK (191241770)

U niversiteit Twente - Faculteit der Elektrotechniek. Ten tam en INLEIDING ELEKTRISCHE ENERGIETECHNIEK (191241770) U niversiteit Twente - Faculteit der Elektrotechniek Ten tam en NLEDNG ELEKTRSCHE ENERGETECHNEK (191241770) te houden op woensdag 19 januari 2011 van 13.30 tot 17.00 uur Dit tentamen bestaat uit 6 bladzijden

Nadere informatie

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen 6. Afronding hoofdstuk 2 6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen Inleiding Bij de introductie van dit hoofdstuk heb je je georiënteerd op het onderwerp van dit hoofdstuk

Nadere informatie

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen)

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Ga na of de onderstaande beweringen waar of niet waar zijn (invullen op antwoordblad). 1) De krachtwerking van een magneet is bij

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 09.00-10.30 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst.

Nadere informatie

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Inhoud De schakeling Een blokspanning van 15 V opwekken De wisselspanning omhoog transformeren Analyse van de maximale stroom door de primaire

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Harmonischen in de netstroom

Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom - Inleiding - Lineaire en niet-lineaire belastingen - Fourieranalyse en THD - Bronnen van stroomharmonischen Inleiding We bekeken al eerder als

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL 2004

Examenopgaven VMBO-GL 2004 Examenopgaven VMBO-GL 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE GL Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

Zucchini railkokersystemen LB / LB6

Zucchini railkokersystemen LB / LB6 railkokersystemen LB / LB6 Technische informatie Type 254 256 404 406 zijde zijde zijde zijde Actieve geleiders Aantal I n (A) ) Doorsnede van de beschermingsgeleider (equivalent in Cu) PE (mm ) I cw (ka)rms

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Alle materialen hebben elektrische weerstand. Soms is de weerstand laag en gaat elektrische stroom er gemakkelijk door. In andere gevallen is de weerstand hoog. Deze

Nadere informatie

White paper Hogere harmonischen

White paper Hogere harmonischen White paper Hogere harmonischen fortop 2013 White paper Hogere harmonischen auteur: Arjan Pit sales manager energy control fortop inhoud 1 Wat zijn hogere harmonischen? 03 2 Sub- en interharmonischen 05

Nadere informatie

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V Om te onthouden Serieschakeling Parallelschakeling Itotaal= I = I2 Utotaal=U + U2 totaal = + 2 Itotaal=I + I2 Utotaal= U = U2 tot 2 enz Voor elke schakeling I totaal U totaal totaal Itotaal= I = I2 Utotaal=U

Nadere informatie

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3.

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. figuur 3 De schuifweerstand is zo ingesteld dat de stroomsterkte 0,50 A is. a) Bereken het

Nadere informatie

Magneetschakelaars: technische eigenschappen

Magneetschakelaars: technische eigenschappen Magneetschakelaars: technische eigenschappen Elektrische eigenschappen omschrijving modulaire magneetschakelaars voor DIN-rail montage hulpcontact norm IEC 61095 type Magn.schak Magneetschakelaar handbediening

Nadere informatie

Tentamen Octrooigemachtigden

Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Opstellen van een octrooiaanvrage (deel A) elektrotechniek/werktuigkunde 6 oktober 2014 09.00 13.00 uur 1 TENTAMENOPGAVE OPSTELLEN VAN EEN OCTROOIAANVRAGE (A) E/W

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

Examenprogramma en syllabus Elektrotechniek, BB, KB, GL, 2010

Examenprogramma en syllabus Elektrotechniek, BB, KB, GL, 2010 Examenprogramma en syllabus Elektrotechniek, BB, KB, GL, 2010 In de zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, worden rekenvaardigheden benoemd in de doelstelling

Nadere informatie