Onderwijseenheid 1. Oriëntatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderwijseenheid 1. Oriëntatie"

Transcriptie

1 Onderwijseenheid 1 Oriëntatie Progresscode : OR1_N04 Unitmanager: : C. Lehmann Auteur(s) : J. Hollink J. Carboex P.Slaats P. n J. Versleijen Instituut : Fontys Internationale Hogeschool Economie Opleiding : BE/CE/IBMS Studiefase : Propedeuse Studiejaar : 2004/2005 Studiebelasting : 196 uur Credits : 7

2 INLEIDING Bij onderwijseenheid 1 OR1_N04 worden de studenten basisconcepten en -praktijken van marketing bijgebracht. Hoewel we omgeven zijn door marketing en iedereen er iets vanaf moet weten, zal het voor de meeste studenten een verrassing zijn wanneer zij zien in welke mate marketing wordt toegepast. Iedere organisatie wordt geconfronteerd met zaken als afbakenen van de markt, segmentatie en ontwikkeling van producten en diensten, die aan behoeften voldoen. Ook moet kennis beschikbaar zijn omtrent het prijzen en aantrekkelijk en betaalbaar maken van producten/diensten. Daartoe behoort ook het uitzoeken van kanaaldeelnemers (tussenhandel), die de producten naar de consument kan brengen. Ook moeten mensen binnen organisaties kennis hebben van reclame en promotie. In deze onderwijseenheid zal de inleiding op marketing aan bod komen. Een onderneming staat niet op zichzelf. Het economisch handelen van een onderneming wordt ook in grote mate beïnvloed door aspecten uit de omgeving van de onderneming. De algemene economie geeft inzicht in een aantal belangrijke aspecten van de bedrijfsomgeving. Zo kan de invloed van macro-economische variabelen op de bedrijfsvoering groot zijn. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over de invloed van de conjunctuur, de dollarkoers, de energieprijzen, de lonen en de rente. Deze variabelen beïnvloeden voor een belangrijk deel de kosten en de opbrengsten van bedrijven en andere organisaties. Ook geeft de algemene economie inzicht in de verschillen tussen de bedrijfstakken waarin en in de verschillende markten waarop een onderneming actief is. Daarnaast biedt deze module een eerste kennismaking met bedrijfseconomische thema's. Bedrijfseconomie is het onderdeel van de economische wetenschappen dat zich bezighoudt met het economische handelen in en door bedrijfshuishoudingen. Naast de bedrijfshuishouding kennen we de onderneming. Ondernemingen kennen vele verschijningsvormen, ook wel rechtsvormen genoemd. In deze module zal de student kennis maken met de belangrijkste kenmerken van deze rechtsvormen. Binnen de bedrijfseconomie kent men het vakgebied accounting. De afbakening hiervan en een eerste kennismaking met dit onderdeel is het laatste bedrijfseconomische onderdeel. De kennismaking betreft de indeling van de kosten in constante en variabele kosten. Elke econoom moet kunnen boekhouden. Van een afgestudeerde heao-er wordt verwacht dat hij/zij kennis van zaken heeft. Daartoe behoort ook het goed kunnen boekhouden. De boekhouding is een onderdeel van de bestuurlijke informatieverzorging, die in elke organisatie een belangrijke rol speelt. Onder bestuurlijke informatieverzorging wordt verstaan het systematisch verzamelen, vastleggen en verwerken van gegevens, gericht op het verstrekken van informatie en het beheersen van een bedrijf en ten behoeve van verantwoordingen die daarover moeten worden afgelegd. Uit het artikel "Econoom moet kunnen boekhouden", gepubliceerd in het blad 'Monitor', blijkt dat de vraag naar financieel-administratief personeel nog steeds toeneemt. Vooral de heao-er komt voor deze vacatures in aanmerking. Door het lopen van een stage en het uitvoeren van een afstudeeronderzoek doet de heao-er praktijkervaring op. Dit vergroot de kans op het vervullen van een passende functie. Van belang blijft echter de kennis van zaken. Daarom is het noodzaak de leerstof van deze module goed te beheersen. Door veel zelfwerkzaamheid (alle zelftoetsen en alle opgaven nauwkeurig uitvoeren) is men pas in staat goed te kunnen boekhouden. Het doel van inleiding wiskunde is het, om voor die studenten, die over een ontoereikende basiskennis van wiskunde beschikken, een herhaling aan te bieden, zodat deze studenten alsnog de mogelijkheid geboden wordt om zich de vereiste basiskennis eigen te kunnen maken.

3 COMPETENTIES De modules Inleiding Wiskunde, Inleiding Boekhouden en Kosten, Inleiding Marketing en Algemene Economie binnen de onderwijseenheid 1 leveren een bijdrage aan de volgende competenties. Een BE-student: 1 Het opstellen van een kostenplan. 2 Het beoordelen van een kostenplan versus realisatie. 7 Het hanteren van instrumenten om kosten te sturen. 8 Het beoordelen van relaties tussen gebeurtenissen en ontwikkelingen in de omgeving, soms ook wereldwijd. 9 Het opstellen van een informatieplan. 10 Het specificeren van informatiestromen. 11 Het opstellen van een financieel plan inzake informatievoorziening. 27 Het beoordelen en adviseren met betrekking tot acceptatie van orders. 35 Het opstellen en verantwoorden van een jaarrekening. Een CE-student: 1 Kan vanuit tactisch (marketing-)niveau bijdragen aan de ontwikkeling en bijstelling van het (marketing)beleid van een (nationaal of internationaal opererende) onderneming. 4 Kan op tactisch niveau beslissingen nemen over marktactiviteiten op basis van (onvolledige) informatie over/uit nationale en internationale markten. 14 Kan relevante omgevingsfactoren in kaart brengen. 15 Kan markt-kansen zien/aanwijzen op basis van informatie uit de markt. 17 Kan budgetten en voortgang bewaken en verantwoorden binnen het kader van en vastgesteld marketingplan. 19 Kan in zijn eigen organisatie stimuleren tot reflectie op ethische en maatschappelijke vragen die samenhangen met de beroepspraktijk. LEERDOELEN De student heeft na afloop van de onderwijseenheid OR1_N04 kennis en inzicht om, in of van: OR1AN04 De basisbeginselen van de verzamelingenleer toe te passen. Met en zonder rekenapparaat complexe elementaire berekeningen te maken. Eenvoudige berekeningen uit te voeren met wortels. Eenvoudige berekeningen uit te voeren met machten. Eenvoudige lineaire vergelijkingen en ongelijkheden op te lossen. Eenvoudige gebroken vergelijkingen op te lossen. De distributieve eigenschappen toe te passen en te kunnen ontbinden in factoren. Het begrip functie te hanteren. Lineaire functies te analyseren. Tweede graadsvergelijkingen te kunnen oplossen m.b.v. de abc-formule of door te ontbinden in factoren. M.b.v. De factorstelling hogere graadsvergelijkingen op te lossen. Economisch handelen Bedrijfshuishouding/onderneming Ondernemingsvormen Externe organisatie Ondernemingsdoelstellingen en ondernemingsplan Boekhouden/administreren/accounting Financial accounting/management accounting

4 Controller/treasurer Functies van kostprijscalculaties Opbrengsten/kosten en ontvangsten/uitgaven Criteria voor indeling van kosten Progressief, degressief en proportioneel varia bele kosten Integrale kostprijs volgens delingscalculatie (C/N + V/W) Bepaling van resultaat (winst/verlies) bij de integrale kostencalculatie Administratie Boekhouding Inventaris Balans Resultatenrekening Debiteuren en crediteuren Scontrovorm Boekhoudkundig model Grootboek en grootboekrekening Rekening van bezit, rekening van schuld, rekening eigen vermogen, hulprekening van het eigen vermogen Debiteren en crediteren, boekhoudregels Proefbalans, saldibalans, kolommenbalans OR1BN04 De belangrijkste begrippen uit de marketing. De krachten die spelen in de marketingomgeving. Het besluitvormingsproces van consumenten. De rol en het functioneren van marketing in bedrijf en samenleving. De maatschappelijke verantwoordelijkheid en marketingethiek. Het consumentengedrag in relatie tot marketingbeslissingen. Het opdelen van de markt in segmenten. Het tot de kern reduceren van een theoretisch betoog. Het koppelen van de theorie aan de praktijk. De onderlinge samenhang van algemeen economische begrippen kunnen weergeven m.b.v. een eenvoudige economische kringloop. Kennis hebben van de keynesiaanse en van de klassieke visie op het economisch proces Kunnen aangeven welke factoren de vraag naar goederen en diensten bepalen Kunnen aangeven welke factoren het aanbod van goederen en diensten bepalen Inzicht hebben in de werking van de markt en het prijsmechanisme Kennis hebben van en inzicht hebben in de belangrijkste marktvormen Inzicht hebben in het belang van macro-economische gegevens voor de bedrijfsomgeving. Een globale beschrijving kunnen geven van de bijdrage van sectoren aan het nationaal product. Kunnen aangeven in welke bedrijfstak en in welke fase van de bedrijfskolom zich een bedrijf bevindt. De concurrentiepositie van de nederlandse economie kunnen beschrijven aan de hand van de export van goederen. De oorzaken van de verschillen in exportoriëntatie van bedrijfstakken kunnen aangeven. Inzicht hebben in bepalende factoren voor de concurrentiekracht van een onderneming of bedrijfstak BEGINNIVEAU Het spreekt vanzelf dat er voor de onderwijseenheden van kwartester 1 van de propedeuse geen onderwijseenheden zijn die bepalend zijn voor het uitgangsniveau.

5 VRIJSTELLING Individuele vrijstellingsaanvragen worden door de Secretaris van de Eindexamencommissie, mevr. F. Smits, in behandeling genomen. Formulieren voor het aanvragen van vrijstellingen zijn verkrijgbaar bij de Studenten Servicebalie in het Studielandschap. LITERATUUR Verplichte literatuur Basis Wiskunde van C. van den Hoek, 3 de herziene druk, Academic Service. ISBN: Meso-economie en bedrijfsomgeving, een bedrijfstakanalyse van Marijs/Hulleman, WoltersNoordhof Aanvullende literatuur, die door de docent tijdens de contacturen wordt uitgedeeld (betreft onder meer additionele theorie, opdrachten en vraagstukken) Grondslagen van de marketing van, vijfde druk, 2001, uitgeverij Stenfert Kroese. Basisboek Bedrijfseconomie 7 e druk van P. de Boer, W. Koetzier, M.P. Brouwers, Wolters- Noordhoff. Basisboek Bedrijfseconomie Opgaven 7 e druk van P. de Boer, W. Koetzier, M.P. Brouwers, Wolters- Noordhoff. Dictaat Inleiding kosten van J. Versleyen Leerboek Boekhouden geboekstaafd, deel 1 van H. Fuchs/J.P.M. v. d. Hoeven, Wolters Noordhoff. Opgavenboek Boekhouden geboekstaafd, deel 1 van H. Fuchs/J.P.M. v. d. Hoeven, Wolters Noordhoff. Aanbevolen literatuur Geen PLANNING VAN DE STUDIETAKEN OR1AN04 Contacturen: ca. 35 uren Zelfstandige studieactiviteiten: ca. 35 uren Tentamen + voorbereiding: ca. 10 uren OR1BN04 Contacturen: ca. 35 uren Zelfstandige studieactiviteiten: ca. 61 uren Praktijkopdracht over bedrijf, inclusief schriftelijke rapportage: ca. 20 uren Totaal 196 uren ZELFCONTROLE Studenten krijgen bij deze onderwijseenheid gelegenheid tot zelfcontrole d.m.v. uitwerkingen van de opdrachten.

6 TOETSING De toetsing verloopt conform de regels van de propedeuse. Het cijfer van de onderwijseenheid wordt op de volgende manier bepaald: OR1_N04 = 0,4 * cijfer voor OR1AN04 + 0,6 * cijfer voor OR1BN04. De onderwijseenheid is behaald als beide cijfers OR1AN04 en OR1BN04 minimaal een 4,0 zijn en het cijfer voor OR1_N04 minimaal een 5,5 is. OR1AN04 wordt afgesloten met een tentamen van 120 minuten.dit tentamen heeft een schriftelijk karakter, waarbij een rekenmachine gebruikt mag worden. Het cijfer voor OR1AN04 is het cijfer behaald voor het tentamen. Het cijfer voor OR1AN04 dient minimaal 4,0 te zijn. OR1BN04 wordt afgesloten met een schriftelijk verslag. Daarnaast wordt het groepswerk, zowel voor algemene economie als voor marketing beoordeeld. De cijfers voor het groepswerk wordt door de docent bepaald op basis van de kwaliteit van de uitgevoerde groepsopdrachten en de beantwoording van de vraagstukken, op basis van de mate van samenwerking tussen de groepsleden, de aanwezigheid en de aktieve inbreng tijdens de contacturen en op basis van de algemene indruk van de docent en (in het geval van algemene economie) de logboeken. Het cijfer voor het schriftelijk verslag telt voor 20% mee, het cijfer voor het groepswerk (incl. logboek) voor algemene economie telt voor 50% en het cijfer voor het groepswerk bij marketing telt voor 30% mee bij bepaling van het cijfer voor OR1BN04. Zowel het cijfer voor het verslag als de cijfers voor het groepswerk dienen minimaal 4,0 te zijn. Voor OR1BN04 bestaat de herkansingsmogelijkheid uit een (in principe groepsgewijze) mondelinge bevraging door een docent marketing en een docent algemene economie over de gehele stof van OR1BN04 (inclusief het schriftelijk verslag) EVALUATIE De onderwijseenheid wordt volgens de standaard richtlijnen geëvalueerd.

7 OVERZICHT VAN DE STUDIEBELASTING EN LESPLANNING INLEIDING WISKUNDE Week College 2 uren per week Practicum 1 uur per week 1 H1.1 H1.2 H1.3 H1.4 H1.5 H1.6 H1.7 H1.4acdgikl, H1.5, H1.7, H1.8 H1.13ace H1.16aceg, H1.21ce, H1.25ace, H1.32, H1.33aceg, H1.35ac, H2.1 H2.2 H2.3 H2.4 H2.5 H2.6 H2.7 H2.8 H3.1 H3.2 H3.3 H4.1 H4.2 H4.3 H5.1 H5.2 H5.3 H5.4 H5.5 H5.6 H7.1 H7.2 H7.3 H7.4 H7.5 H7.6 H7.7 H8.1 H8.2 H8.3 H8.4 H9.1 H9.2 Literatuur: Basis Wiskunde. H2.5, H2.6, H2.7, H2.8, H2.9, H2.14, H2.15, H2.17, H2.18, H2.19, H2.20, H2.21, H2.26, H2.27, H2.28, H2.29, H2.30, H2.31, H2.32ac, H2.33ac, H2.34ac, H2.35ac, H2.36ac, H2.38ac, H3.1, H3.5, H3.6, H3.7acegik, H3.9, H3.12aceg, H3.13, H3.14, H3.15ac, H3.16ac, H4.1abdehik, H4.2, H4.3, H4.4, H4.5abcdefghi, H4.6ab, H4.9, H4.10.adeghoqsv, H12abc, H4.14ac, H5.1 H5.6ac, H5.7ac, H5.8ace, H5.9ab, H5.10ace, H5.11dfij, H5.13aceg, H5.14ace H5.16a, H5.17ac, H5.18ac H7.1adeh, H7.3, H7.6lor, H7.7ade, H7.9bde, H7.10, H7.11ace, H7.13acef, H7.14acfg, H7.15acd, 7.16bc H7.19acf, H8.1bdg, H8.2acegk, H8.3ab H8.4ab, H8.5ef, H8.6cd, H8.10aceg, H8.11ab H8.13abhj, H8.14, H8.15abcdefghijkns H9.1, H9.2 H9.3, H9.4, H9.5, H9.6, H9.7

8 INLEIDING BOEKHOUDEN EN KOSTEN Week Onderwerpen theorie Zelfstudie Verplichte opgaven Extra opgaven 1 Algemene inleiding Ondernemingsvormen m.u.v. belastingen N.t.b. N.t.b. N.t.b. 2 Management accounting N.t.b. N.t.b. N.t.b. 3 Kostenstructuur en Kostprijs N.t.b. N.t.b. N.t.b. 4 De balans en de resultatenrekening Hfdst t/m Het grootboek Hfdst t/m De kolommenbalans Hfdst t/m De kolommenbalans Vervolg Basisboek bedrijfseconomie - de Boer.Zie kolom zelfstudie week 1 t/m 3 uit het programma. Boekhouden geboekstaafd Fuchs/V. d. Hoeven. Zie kolom zelfstudie week 4 t/m 7 uit het programma.

9 ORGANISATIE INLEIDING MARKETING EN ALGEMENE ECONOMIE (OR1BN04) Week Studentactiviteiten in groepsvorm: Algemene economie en marketing samen Algemene economie Marketing Groepen samenstellen: maximaal drie personen Bedrijf zoeken Groepsopdrachten maken Groepsopdrachten maken Introductiecursus: mediagebruik en informatiebronnen Logboek invullen Toetsopdracht marketing Groepsopdrachten maken Bedrijfsbezoek voorbereiden/plannen Opstellen verslag Groepsopdrachten maken Bedrijfsbezoek afleggen Opstellen verslag Afronden en inleveren verslag Groepsopdrachten maken Logboek invullen Inleiding op beide vakgebieden Inleiding op beide vakgebieden Omgevingsfactoren bedrijf in kaart brengen Omgevingsfactoren bedrijf in kaart brengen Omgevingsfactoren bedrijf in kaart brengen Groepsopdrachten maken Specifieke onderwerpen van de vakgebieden Inleiding algemene economie: Inleiding algemene economie: mesoomgeving Nadere verdieping bedrijfsomgeving Nadere verdieping bedrijfsomgeving Specifiek onderwerp Specifiek onderwerp Inleiding marketing: 2 afzonderlijke Inleiding marketing: 2 afzonderlijke 2 afzonderlijke 2 afzonderlijke 2 afzonderlijke Specifiek onderwerp 2 afzonderlijk 7 Groepsopdrachten maken Logboek invullen Toetsopdracht marketing Specifieke onderwerpen van de vakgebieden Specifiek onderwerp Specifiek onderwerp 2 afzonderlijke 8 Feedback op opdrachten en verslag Feedback Feedback 9 Herkansingsmogelijkheid Mondelinge herkansing gezamenlijke leerstof (inclusief verslag)

10 GEDETAILLEERDE PLANNING ONDERDELEN MARKETING EN ALG. ECONOMIE: INLEIDING MARKETING Week Onderwerpen Theorie Zelfstudie 1 Inzicht in de marketing: Wat is marketing? Hoofdstuk 1 Lezen hoofdstuk 1 par. 1.1 t/m 1.4 Verplichte groepsopdrachten Opdrachten worden door docent verstrekt 2 Inzicht in de marketing: Wat is marketing? Hoofdstuk 1 Lezen hoofdstuk 1 par. 1.5 t/m 1.7 Opdrachten worden door docent verstrekt 3 Marketingomgeving 4 Marketingomgeving 5 Marketingomgeving Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Lezen hoofdstuk 3 par. 3.1 t/m 3.3 Zelf aanvullende literatuur zoeken in de mediatheek Lezen hoofdstuk 3 par. 3.1 t/m 3.3 Zelf aanvullende literatuur zoeken in de mediatheek Lezen hoofdstuk 3 par. 3.4 Verslag opstellen Verslag opstellen Opdrachten worden door docent verstrekt Verslag opstellen Opdrachten orden door docent verstrekt 6 Analyseren van de markt Consumentengedrag Hoofdstuk 4 Lezen hoofdstuk 4 par. 4.1 t/m 4.3 Opdrachten worden door docent verstrekt 7 Analyseren van de markt Consumentengedrag Hoofdstuk 4 Lezen hoofdstuk 4 par. 4.4 t/m 4.6 Opdrachten worden door docent verstrekt

11 ALGEMENE ECONOMIE Wekelijks geeft de docent een korte inleiding over de stof (wekelijks 1 uur: het instructie-uur). De student dient zelfstandig de theorie te bestuderen. Aan de hand van opgaven (meerkeuze en open vragen) kan de student testen of hij/zij de theorie begrepen heeft. De opgaven en eventueel aanvullende theorie worden door de docent tijdens de contacturen verstrekt. Er zullen groepen van drie studenten gevormd worden. De groepssamenstelling is identiek aan de groepssamenstelling bij de inleiding marketing en de groepssamenstelling voor het maken van het verslag voor algemene economie en marketing. Deze groepen komen wekelijks bij elkaar om de bestudeerde theorie te bespreken en opgaven gezamenlijk te maken of individueel gemaakte opgaven te bespreken. Dit gebeurt deels tijdens de contacturen onder begeleiding van de docent. Hiervoor worden wekelijks 2 uren ingepland: de begeleidingsuren. Aanwezigheid tijdens alle contacturen is verplicht. Tijdens de module worden een aantal opdrachten verstrekt, die tot doel hebben de theorie toe te passen. Deze opdrachten worden door elke groep uitgewerkt in de vorm van een logboek. In het logboek worden ook de groepsactiviteiten beschreven. Het format van het logboek is in dit werkboek opgenomen (zie bijlage 2). Het logboek wordt ingeleverd aan het einde van lesweek 2, aan het einde van lesweek 5 en aan het einde van lesweek 7. Planning (gemiddeld 3 contacturen per week: 1 uur instructie en 2 uur begeleiding) Week Onderwerpen 1 Inleiding/de externe bedrijfsomgeving: de macro-omgeving. Lit: aanvullende literatuur. 2 De externe bedrijfsomgeving: de meso-omgeving. Lit: Marijs/Hulleman H1 en aanvullende literatuur. 3 De vraag naar goederen/diensten. Lit: Marijs/Hulleman H2 en aanvullende literatuur. 4 Het aanbod van goederen en diensten. Lit: Marijs/Hulleman H3 en aanvullende literatuur. 5 Marktvormen: Lit: Marijs/Hulleman H4 en aanvullende literatuur. 6 Marktvormen:. Lit: Marijs/Hulleman H4/5 en aanvullende literatuur. 7 Concurrentie en concurrentiekracht. Lit: Marijs/Hulleman H7 en aanvullende literatuur.

12 BIJLAGE 1: OPBOUW SCHRIFTELIJK VERSLAG MARKETING/ALGEMENE ECONOMIE OMVANG VERSLAG: BLADZIJDEN (excl.eventuele bijlagen) LETTERTYPE, REGELAFSTAND EN ANDERE FORMELE EISEN: ZIE DICTAAT RAPPORTEREN OPBOUW VAN HET VERSLAG : Omslag Titelblad Hoofdstuk 1. Hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5. Inleiding Bedrijfsbeschrijving Algemene gegevens Type bedrijf Doelstellingen Organisatie Meso-omgevingsfactoren Algemene beschrijving bedrijfstak/bedrijfskolom Afnemers Toeleveranciers Intermediairs Concurrenten Publieksgroepen Macro-omgevingsfactoren Demografische factoren Economische factoren Politieke en juridische factoren Natuurlijke factoren Technologische factoren Sociale en culturele factoren Slot: Welke factoren hebben de grootste invloed op het bedrijf en waarom?

13 BIJLAGE 2: FORMAT LOGBOEK ALGEMENE ECONOMIE FORMAT LOGBOEK alg. economie WEEK 1/2 (of 3/4/5 of 6/7) KLAS:. GROEPSLEDEN:. DATUM/DUUR BIJEENKOMSTEN: Zorg voor een goede lay-out van het logboek. De volgende aspecten dienen in elk geval in het logboek beschreven te worden: -THEORIE: Welke vragen/problemen hadden de groepsleden na bestudering van de theorie en hoe zijn deze problemen door de groep opgelost. eventuele onopgeloste problemen kort beschrijven. -MC-VRAGEN/OPGAVEN: Beschrijving van besproken problemen en evt. onopgeloste problemen aangeven. -OPDRACHT(EN): Uitwerking van de opdracht(en). -WERKWIJZE OPDRACHT: Per groepslid bijdrage aan het oplossen van de opdracht en bestede tijd vermelden. ook vermelden welke activiteiten door de hele groep gedaan zijn. -WERKWIJZE VERSLAG: De tijdsbesteding en activiteiten vermelden met betrekking tot het schriftelijk verslag. kort de stand van zaken vermelden. -FUNCTIONEREN GROEP: Kwaliteit van samenwerken, functioneren groepsleden e.d. -GESPREK DOCENT: Hier aangeven als een gesprek met de docent gewenst wordt. Geef nauwkeurig aan welke zaken daarbij besproken moeten worden. -VERBETERPUNTEN/OPMERKINGEN: Evt. Aangeven welke aspecten in deze module beter zouden kunnen en hoe deze beter zouden kunnen. Ook andere opmerkingen kunnen hier geplaatst worden P.S. De docent geeft een cijfer voor de drie logboeken (incl. Uitwerking opdrachten) tesamen. In dit ene cijfer wordt daarnaast ook het groepsfunctioneren zoals de docent dat tijdens de contacturen en daarbuiten ervaart meegenomen. Hierbij wordt de presentie tijdens de contacturen en tijdens de groepsbijeenkomsten meegenomen. Indien gewenst kan de docent (individuele) groepsleden nader bevragen op de inhoud van logboek (incl. Opdracht). In principe wordt een groepscijfer gegeven, maar individueel afwijkende cijfers kunnen gegeven worden.

Onderwijseenheid 3. Marketing I

Onderwijseenheid 3. Marketing I Onderwijseenheid 3 Marketing I Progresscode : MA1_N04 Courese Coordinator : J. Hollink Auteur(s) : J. Hollink P.Slaats P. n Instituut : Fontys Internationale Hogeschool Economie Opleiding : BE/CE/IBMS

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1)

MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1) MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1) Naam module De boekhouding van de handelsonderneming (basismodule 1) Modulehouder A. Dambrink Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie. Studiepunten 2 ECTS Voorkennis

Nadere informatie

Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012

Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012 Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012 Naam module FFEGBE0231 Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie en Externe verslaggeving Studiepunten 3 Voorkennis Bedrijfsadministratie: leerstof uit leerjaren 1 en

Nadere informatie

Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie

Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie Modulebeschriiving Aangemaakt door: Bert Dambrink Eerste versie Laatste revisie Initieel bedoeld voor collegejaar 2010 2011, opleidingsjaar 2, blok 2.2 Gecontroleerd

Nadere informatie

Cursusbeschrijving FFEGBE0232

Cursusbeschrijving FFEGBE0232 Cursusbeschrijving FFEGBE0232 Aangemaakt door: Wim Laman Eerste versie: 25nov2011 Laatste revisie: 28nov2011 Initieel bedoeld voor collegejaar: 2011 2012 opleidingsjaar: 2011 2012 blok: 2.2 Gecontroleerd

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10

Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10 Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10 Naam module Boekingen die betrekking hebben op het gebruik van duurzame productiemiddelen en voorzieningen. Modulehouder E. van der Waal Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie.

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

DR-BKM-X. Deelreglement Bedrijfskundig Management

DR-BKM-X. Deelreglement Bedrijfskundig Management DR-BKM-X Deelreglement Bedrijfskundig Management Uitgave: oktober 2008 DR-BKM 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen Adres : H.A. Lorentzstraat 1a, 3330 AK Zwijndrecht Aard : deeltijd, mondeling onderwijs

Nadere informatie

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,

Nadere informatie

Matrix- en vectorrekening

Matrix- en vectorrekening Hogeschool Rotterdam / CMI Matrix- en vectorrekening (matrices, vergelijkingen, determinanten, vectoren en transformaties) TIRLIN01 Aantal studiepunten: 2 ects Modulebeheerder: P.J. den Brok (tijdelijk)

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code ISOGDY Module-beheerder: Claudine van Boxtel Studiejaar: 2014-2015 Kwartaal: 1 Opleiding:

Nadere informatie

Module onderdelen: Inkoop en opstellen offertes 1 (kwartiel 2.1) Inkoop en opstellen offertes 2 (Privaatrecht)/(Kostencalculaties) (kwartiel 2.

Module onderdelen: Inkoop en opstellen offertes 1 (kwartiel 2.1) Inkoop en opstellen offertes 2 (Privaatrecht)/(Kostencalculaties) (kwartiel 2. Inkoop en opstellen offertes Vakcode: 63903 Mevr. E.M.M. Scholten ECTS: 5 Kwartiel: 2.1 en 2.2 Module onderdelen: Inkoop en opstellen offertes 1 (kwartiel 2.1) Inkoop en opstellen offertes 2 (Privaatrecht)/(Kostencalculaties)

Nadere informatie

Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.1. Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 1

Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.1. Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 1 Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.1 Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 1 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 1. Algemene Informatie... 3 1.1. Doelgroep... 3 1.2. Instroomeisen... 3 1.3. Plaats

Nadere informatie

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R.

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. Algemene informatie Titel OWE Code OWE Onderdelen Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens

Nadere informatie

Training docenten VOS IMEAO & Havo/Vwo nov. 2012 - Paramaribo

Training docenten VOS IMEAO & Havo/Vwo nov. 2012 - Paramaribo Training docenten VOS IMEAO & Havo/Vwo nov. 2012 - Paramaribo BASISKENNIS BOEKHOUDEN (BKB) Educatieve uitgeverij NOI - Baarn (NL) Peter Pietersen Educatieve uitgeverij NOI sinds 1937 gespecialiseerd in:

Nadere informatie

Onderwijseenheid 6. Course manual. Marketing II

Onderwijseenheid 6. Course manual. Marketing II Onderwijseenheid 6 Course manual Marketing II Progresscode : MR1_N04 Course coordinator : P.Slaats Auteur(s) : P. Cuypers J. Hollink P. Slaats P. n Instituut : Fontys Internationale Hogeschool Economie

Nadere informatie

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties Opleiding Bedrijfskunde MER Hoofdfase Osiriscode: Collegejaar: 2015-2016 Blok: 2 jaar 3 business management 1 Samenvatting Naam onderwijseenheid BM-Succesvolle

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Bedrijfseconomie 3 Finance

Bedrijfseconomie 3 Finance Bedrijfseconomie 3 Finance Versie 1.1, 2009-2010 DECBE3 Stenden Hogeschool Rengerslaan 8 Postbus 1298 8900 CG Leeuwarden tel: 058 2441443 www.stenden.com Stenden Hogeschool BE 3 Finance Versie 1.1: 12-10-2009

Nadere informatie

Blok P2 Managen. Overeenkomstenrecht en ondernemingsrecht

Blok P2 Managen. Overeenkomstenrecht en ondernemingsrecht Blok P2 Managen Overeenkomstenrecht en ondernemingsrecht - Nederlands recht begrepen, 3 e druk, mr Lydia Janssen - Recht voor organisaties, 1e druk, mr R. Westra (gepubliceerd op blackboard) - Wettenbundel

Nadere informatie

HBO Management Accounting & Control

HBO Management Accounting & Control HBO Management Accounting & Control Vooropleiding Voor deelname aan de opleiding op HBO-niveau Management Accounting & Control dient u in het bezit te zijn van één van onderstaande diploma s: HAVO-diploma

Nadere informatie

Taxonomie code. (indien van toepassing) Boekhoudprogramma. Spreadsheetprogramma.

Taxonomie code. (indien van toepassing) Boekhoudprogramma. Spreadsheetprogramma. Opgesteld door: SE Examenonderdeel Code: Naam: Toetsvorm: FM Financieel Management Theorie 1. Financiële administratie 20% 1.1 De kandidaat kan aan de hand van financiële feiten (boekingsstukken) de boekhouding

Nadere informatie

Studiehandleiding Opleiding FBTR. Leerarrangement LA32 2 e jaar Tourmanager BLOK B 2015-2016. Commerciële Calculaties

Studiehandleiding Opleiding FBTR. Leerarrangement LA32 2 e jaar Tourmanager BLOK B 2015-2016. Commerciële Calculaties Studiehandleiding Opleiding FBTR Leerarrangement LA32 2 e jaar Tourmanager BLOK B 2015-2016 Commerciële Calculaties 1 Inleiding 1.1 Doel van het leerarrangement In de toekomst zal vaak van je verwacht

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 Samensteller(s): Richard van den Ham Datum: 30-08-2012 Versie: 1.0 Module: Databases Identificatie Progresscode: DBS1 Semester: 1 Omvang: 140 SBUs/ 5 ECTS-punten Lestijd:

Nadere informatie

WC MARKETING BLOK 2 LESWEEK 1

WC MARKETING BLOK 2 LESWEEK 1 WC MARKETING BLOK 2 LESWEEK 1 AGENDA Blok 2 overzicht Team formatie Blokopdracht briefing Debriefing Onderzoek deel 1 marktoriëntatie Huiswerk Andre Neumann Propedeuse Psychologie MSc Kunstmatige Intelligentie/HCI

Nadere informatie

Vormgeving van SLB in de praktijk

Vormgeving van SLB in de praktijk Vormgeving van SLB in de praktijk Inhoudsopgave Inleiding...2 Het eerste leerjaar...2 Voorbeeld Programmering Studieloopbaanbegeleiding (SLB) niveau 3-4...3 POP en Portfolio...8 Vervolg...10 Eisma-Edumedia

Nadere informatie

Basiskennis Boekhouden / Elementair Boekhouden Uitwerkingen. Hoofdstuk 5. Opgave 5.1 en 5.2

Basiskennis Boekhouden / Elementair Boekhouden Uitwerkingen. Hoofdstuk 5. Opgave 5.1 en 5.2 Basiskennis Boekhouden / Elementair Boekhouden Uitwerkingen Hoofdstuk 5 Opgave 5.1 en 5.2 Proefbalans Grootboekrekening Debet Credit Debet Credit Bank 51.000 34.600 16.400 Bedrijfskosten 6.600 6.600 Crediteuren

Nadere informatie

Sport & Economie. Bedrijfseconomie. Voltijd

Sport & Economie. Bedrijfseconomie. Voltijd Sport & Economie Bedrijfseconomie Voltijd Auteurs : Tom Falk Versie : 3.0 Opleiding : SGM / ALO / SBE / externe opleidingen Studiejaar : Hoofdfase 3 Blok : Blok 1 /2 Onderwijseenheid : Bedrijfseconomie

Nadere informatie

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap Opleiding: Media, Informatie en Communicatie Marketing NIMA-B Modulehandleiding Specialisatie Mediaondernemerschap studiejaar 2015-2016 Blok 1 + 2 Docenten:, Eric de, Willem Buffing, Marcel van der Lugt

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2014 Juni 2013 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Examens (CvE). Het CvE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Actuele Ontwikkelingen MKB

Actuele Ontwikkelingen MKB MODULEHANDLEIDING Actuele Ontwikkelingen MKB Opleiding Bedrijfskunde MER Let op: op basis van ervaring en terugkoppeling vanuit studenten kan deze studiewijzer tijdens de collegereeks worden aangepast

Nadere informatie

Proefexamen BOEKHOUDEN

Proefexamen BOEKHOUDEN Proefexamen BOEKHOUDEN Beschikbare tijd: 9 minuten 15623 1 Proefexamen HET EXAMEN BESTAAT UIT 12 GENUMMERDE PAGINA'S, waarin opgenomen: 2 OPDRACHTEN, gericht op toetsing van de vaardigheid om de basisregels

Nadere informatie

Boxenoverzicht LINK2 Handel & Administratie Versie juni 2008

Boxenoverzicht LINK2 Handel & Administratie Versie juni 2008 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 03 02 02 03 04 05 06 07 03 HA/K/1 0 0 Oriëntatie op handel en administratie SE SE SE HA/K/1 x x Uitwerking eindtermen: zie Handreiking SLO x x x x x x x x x x x x x

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT BROCHURE 2015-2016 POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT Deficiëntieprogramma voor bachelors Bedrijfseconomie Hoofdprogramma voor bachelors Accountancy H. Verheggen Zuyd Hogeschool

Nadere informatie

Management & Organisatie: Bedrijfseconomie. Een nieuw vak in bovenbouw HAVO en het VWO

Management & Organisatie: Bedrijfseconomie. Een nieuw vak in bovenbouw HAVO en het VWO Management & Organisatie: Bedrijfseconomie Een nieuw vak in bovenbouw HAVO en het VWO Havo M & O het programma De leerling leert: vraagstukken noemen waarmee organisaties te maken hebben die vraagstukken

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Graduaat

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT ASCO 2

HUISHOUDELIJK REGLEMENT ASCO 2 HUISHOUDELIJK REGLEMENT ASCO 2 ARTIKEL 1. BEGRIPSBEPALINGEN De begripsbepalingen van het examenreglement van ASCO 2 zijn mede van toepassing op dit huishoudelijk reglement. ARTIKEL 2. EINDTERMEN 1. De

Nadere informatie

Het EBC*L onderscheidt drie niveaus, die zich met name richten op bedrijfseconomische (basis)kennis.

Het EBC*L onderscheidt drie niveaus, die zich met name richten op bedrijfseconomische (basis)kennis. Vergelijking inhoud EBC*L en CE Ondernemerschap Inleiding Met de komst van de CE Ondernemerschap zijn er veel vragen gesteld over de overeenkomsten en verschillen tussen de CE Ondernemerschap en EBC*L.

Nadere informatie

Boekenlijst jaar 1. Dit is de boekenlijst voor het eerste studiejaar van de opleidingen Accountancy, Bedrijfseconomie en Business Studies.

Boekenlijst jaar 1. Dit is de boekenlijst voor het eerste studiejaar van de opleidingen Accountancy, Bedrijfseconomie en Business Studies. Boekenlijst jaar 1 Dit is de boekenlijst voor het eerste studiejaar van de opleidingen Accountancy, Bedrijfseconomie en Business Studies. Voor elke periode staat per thema aangegeven welke boeken je nodig

Nadere informatie

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 Cursuscode(s) Opleiding Cursusnaam : PABPRO14X : Pabo : Cij 4, Procenten Cursusnaam Engels : [vertaling via BB] Studiepunten : 1 Categorie Cursusbeheerder Opleidingsvorm Leerroute

Nadere informatie

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Studentnummer: Naam aanmelder: Stap 1. Welkom heten en uitleggen wat het onderzoek inhoudt (Tijd: 5 minuten) Landelijk en bij de FEM is er sprake van een hoge

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code SPHGDY03RV Module-beheerder: Claudine van Boxtel & Gerard Aerts Studiejaar: 2014-2015

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

ELEMENTAIR BOEKHOUDEN

ELEMENTAIR BOEKHOUDEN OPLEIDINGEN BASISKENNIS BOEKHOUDEN BKB BASISKENNIS ONDERNEMERSCHAP ELEMENTAIR BOEKHOUDEN (met bijlage grootboek en studie-app) Drs. P.F. Pietersen K.P. Pietersen 0 e druk, e oplage ISBN 978 90 655 05 7

Nadere informatie

BELEIDS- EN BEHEERSCYCLUS Lokale Besturen

BELEIDS- EN BEHEERSCYCLUS Lokale Besturen BELEIDS- EN BEHEERSCYCLUS Lokale Besturen vormingsaanbod 2012 Afdeling Binnenlands Bestuur Limburg i.s.m. PLOT Provincie Limburg Inhoud Doelgroep Planmatig beleid BBC : introductie Verduidelijking van

Nadere informatie

Inhoud VII. 1. De balans 1. 2. Veranderingen in de balans 15. 3. Grootboekrekeningen 33. 4. Hulprekeningen van het eigen vermogen 61. Voorwoord...

Inhoud VII. 1. De balans 1. 2. Veranderingen in de balans 15. 3. Grootboekrekeningen 33. 4. Hulprekeningen van het eigen vermogen 61. Voorwoord... ELEMENTAIR BOEKHOUDEN VII Inhoud Voorwoord...................................... V 1. De balans 1 1.1 Doel van het boekhouden.............................2 1.2 De eenmanszaak...................................2

Nadere informatie

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111

MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111 MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111 Naam module FFEBLR0111 Modulehouder W.F. Laman Vakgebied(en) Belastingrecht inkomstenbelasting niet-winst Studiepunten 4 ECTS Voorkennis -- Omschrijving De belangrijkste begrippen

Nadere informatie

EXAMENREGELING TWEEDE JAAR PSYCHOLOGIE 2015-2016

EXAMENREGELING TWEEDE JAAR PSYCHOLOGIE 2015-2016 1 EXAMENREGELING TWEEDE JAAR PSYCHOLOGIE 2015-2016 Terminologie NAV = Niet aan voorwaarden voldaan; AVV = Aan voorwaarden voldaan. Uitgangspunten 1. Het tweede studiejaar Psychologie kent de volgende 6

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-cultureel werk

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-cultureel werk ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Sociaal-cultureel werk Module Groepswerk Code Bc2 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 60 studiebelasting (in uren) 1 2.Inhoud Als sociaal-cultureel

Nadere informatie

Modulefiche. Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE. Begincompetenties: Geen

Modulefiche. Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE. Begincompetenties: Geen Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE Begincompetenties: Geen Modulefiche Leerinhoud: Consumentengedrag o Inleidende begrippen Behoefte Schaarste Nuttigheid en keuzeprobleem

Nadere informatie

mevrouw drs. D. van der Wagen Rechtsvinding van straf- en procesrecht Beschrijving en doel van dit beroepsproduct

mevrouw drs. D. van der Wagen Rechtsvinding van straf- en procesrecht Beschrijving en doel van dit beroepsproduct Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Juridisch argumenteren JDD 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL mevrouw drs. D. van der Wagen E-learning Cluster C-, D-

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Voorlichting management & organisatie vernieuwde tweede fase HAVO/VWO Een nieuw vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas HAVO /VWO opgenomen.

Nadere informatie

HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Bij Organisatie:

HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Bij Organisatie: STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Module Organisatie en communicatie Plaats van de module in de opleiding: De cursist krijgt zicht op het belang van

Nadere informatie

Taxonomie code. (indien van toepassing) B 1.3 De kandidaat kan de subadministraties beoordelen, analyseren en opstellen.

Taxonomie code. (indien van toepassing) B 1.3 De kandidaat kan de subadministraties beoordelen, analyseren en opstellen. Opgesteld door: SE Examenonderdeel Code: Naam: Toetsvorm: FM Financieel Management Theorie 1. Financiële administratie 1.1 De kandidaat kan aan de hand van financiële feiten (boekingsstukken) de boekhouding

Nadere informatie

1 Organisatorische gegevens

1 Organisatorische gegevens Titel Opleidingsvariant Afstuderen BE Deeltijd Collegejaar 2015-2016 1 Organisatorische gegevens 1.1 Cursuscode MDPM-DAFSTBE-07 1.2 Cursusnaam Afstuderen BE 1.3 Cursusnaam in Engels Graduation Business

Nadere informatie

ECTS-fiche. n.v.t. Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. n.v.t. Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GSCW Organisatierecht Bb1 40 n.v.t. 50 JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Studiewijzer (ECTS-fiche)

Studiewijzer (ECTS-fiche) Studiewijzer (ECTS-fiche) Schooljaar 2014-2015 Opzet van de studiewijzer is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één studiewijzer voor elke

Nadere informatie

PTA Handel en Administratie KBL Bohemen cohort 2014-2016

PTA Handel en Administratie KBL Bohemen cohort 2014-2016 PTA Handel en Adistratie KBL Bohemen cohort 2014-2016 Examenheden Handel en Adistratie HA/K/1 Oriëntatie op handel en adistratie HA/K/2 Professionele vaardigheden HA/K/3 Klantgericht handelen / dienstverlening

Nadere informatie

Internetopgaven hoofdstuk 3

Internetopgaven hoofdstuk 3 Internetopgaven hoofdstuk 3 IO.3.1 IO.3.2 IO.3.3 IO.3.4 Y. van de Voort wil periodiek informatie uit de boekhouding halen. Daarbij maakt zij gebruik van een kolommenbalans. Welke uitspraak over de kolommenbalans

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscommunicatie Module Algemeen Management Code A1 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

Ondernemingsrecht en faillissementsrecht. OFRE OFRE-1AO: mevrouw mr. E.H. Lakens-van Veldhoven (VHVEH) OFRE-1AF: de heer mr. R.F.M.

Ondernemingsrecht en faillissementsrecht. OFRE OFRE-1AO: mevrouw mr. E.H. Lakens-van Veldhoven (VHVEH) OFRE-1AF: de heer mr. R.F.M. Titel Onderwijseenheid (OWE) Ondernemingsrecht en faillissementsrecht Code OWE Eigenaar OWE 1 Opleiding HBO-Rechten OFRE : mevrouw mr. E.H. Lakens-van Veldhoven (VHVEH) : de heer mr. R.F.M. Ritzen (RZNR)

Nadere informatie

Inleiding Ondernemingsrecht. IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. van Onzen

Inleiding Ondernemingsrecht. IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. van Onzen Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Opleiding: Vastgoed en Makelaardij Cluster : IMO Studiejaar: 4 Periode: jaar 4, kwartaal 2 EC s: 2 Auteur: M. R. de Voogd Datum: november 2011 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Tekstboek 7 2.2 Voorkennis 8 2.3 Leerdoelen 8 2.4 Opbouw van de cursus 9 3 Leermiddelen en wijze van studeren

Nadere informatie

Strategische marketing

Strategische marketing Strategische marketing Het semester is gericht op het ontwikkelen van strategisch inzicht. Niet zo gericht op het uit je hoofd kennen van theorie maar juist het kunnen herkennen van situaties en dan de

Nadere informatie

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

HBO Verslaggeving. Vooropleidingseisen HBO Verslaggeving

HBO Verslaggeving. Vooropleidingseisen HBO Verslaggeving HBO Verslaggeving HBO Verslaggeving is een korte opleiding op HBO-niveau waarbij u de fijne kneepjes van de bedrijfsadministratie en interne verslaggeving leert. Een opleiding op financieel economisch

Nadere informatie

COMPUTER- BOEKHOUDEN MET ACCOUNTVIEW

COMPUTER- BOEKHOUDEN MET ACCOUNTVIEW ADMINISTRATIE EN COMPUTERBOEKHOUDEN COMPUTER- BOEKHOUDEN MET ACCOUNTVIEW voor havo/vwo en roc-administratief P.H. Pietersen K.P. Pietersen 1 e druk ISBN 978 90 6355 141 4 NEDERLANDS ONDERWIJS INSTITUUT

Nadere informatie

Aardrijkskunde. stofomschrijving SE. 1 4tt1 tt 50 Katern Overleven in Europa (Domein B3 en C1) 1 3 j

Aardrijkskunde. stofomschrijving SE. 1 4tt1 tt 50 Katern Overleven in Europa (Domein B3 en C1) 1 3 j Programma van Toetsing en Afsluiting 205-206 Vak: Aardrijkskunde periode VD 4tt tt 50 Katern Overleven in Europa (Domein B3 en C) 3 j 2 4po po Praktische Opdracht Eigen Omgeving icm Aardrijkskundige Vaardigheden.

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINSLC0108

Modulebeschrijving FINSLC0108 pagina 1 van 5 Modulebeschrijving FINSLC0108 Naam module FINSLC0108 Vakgebied(en) Studieloopbaancoaching Studiepunten 1 EC Voorkennis De vereiste voorkennis van deze module zijn de stagevoorbereidingsactiviteiten

Nadere informatie

Informatiebrochure 2015. The Eventplanners Institute

Informatiebrochure 2015. The Eventplanners Institute Informatiebrochure 2015 The Eventplanners Institute Voorwoord Welkom bij de opleiding eventplanner bij The Eventplanners Institute! Wanneer er een evenement moet worden georganiseerd, groot of klein, komen

Nadere informatie

Schakelmodule De jeugd

Schakelmodule De jeugd Schakelmodule De jeugd In het licht van maatschappij en ontwikkelingspsychologie Zou jij je willen verdiepen in wat jongeren bezig houdt? Zou jij meer willen weten over de psychologische ontwikkeling van

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Inleiding 7 2 Voorkennis 7 3 Het cursusmateriaal 7 4 Structuur, symbolen en taalgebruik 8 5 De cursus bestuderen 9 6 Studiebegeleiding 10 7 Huiswerkopgaven 10 8 Het tentamen

Nadere informatie

WC New Product Development blok 2 week 1. Klant briefing Vanguard games TM.

WC New Product Development blok 2 week 1. Klant briefing Vanguard games TM. WC New Product Development blok 2 week 1 Klant briefing Vanguard games TM. Agenda Overzicht van blok 2 Planning Doelen Toetsvorm Blokopdracht Team formahe Blokopdracht briefing Opdracht 1 - Debriefing

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media SQL & Relationele datamodellen in interactieve media HVA-IAM-V1-TDI-SQL Algemene handleiding bij het vak 2010-2011 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Leerdoelen:... 3 Competenties:... 3 Plaats in het leerplan:...

Nadere informatie

EXAMEN en TENTAMEN REGLEMENT KABER GROEP

EXAMEN en TENTAMEN REGLEMENT KABER GROEP EXAMEN en TENTAMEN REGLEMENT KABER GROEP 2016 Kaber Groep 1 INHOUDSOPGAVE 1. Definities 2. Studentendossier 3. Onderdelen tentamens 4. Algemene indeling toets, evaluatie en ontwikkelingsmomenten 5. Tentamen

Nadere informatie

Bijlage: Nieuw programma NOvAA-beroepsopleiding

Bijlage: Nieuw programma NOvAA-beroepsopleiding Bijlage: Nieuw programma NOvAA-beroepsopleiding Inleiding Met ingang van het studiejaar 2009-2010 gaat de NOvAA-beroepsopleiding draaien op basis van het nieuwe examenprogramma. In deze zijn eerst twee

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40 n.v.t.

Nadere informatie

Marketing met Interactieve Media

Marketing met Interactieve Media HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Marketing met Interactieve Media CDMMIM01-1 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE

Nadere informatie

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 1. Op welke dag wordt lesgegeven? Er is één vaste lesdag per week. Tijdens het cursusjaar 2013-2014 zijn de lessen als volgt: De

Nadere informatie

2010 -- Bedrijfsadministratie 1.1 -- Deel 3a

2010 -- Bedrijfsadministratie 1.1 -- Deel 3a BAD1.1 les 3 - programma Grootboek rekeningen van bezit rekeningen van schuld rekening van eigen vermogen rekening van kosten rekening van opbrengsten Resultatenrekening. Inkoopwaarde van de verkopen 66.000

Nadere informatie

Opleiding Verpleegkunde Leerondersteuning Stage (LOS)

Opleiding Verpleegkunde Leerondersteuning Stage (LOS) Opleiding Verpleegkunde Leerondersteuning Stage (LOS) Handleiding Voltijd Jaar 3 Studiejaar 2015-2016 Inleiding Tijdens de stage zijn er zeven leerondersteuningsbijeenkomsten (LOS-bijeenkomsten). Het onderwijs

Nadere informatie

Boekenlijst 2015 2016 CE deeltijd

Boekenlijst 2015 2016 CE deeltijd 1 ste jaar, kwartiel 1 en 2 Marketingstrategie & Marktsegmentatie Grondslagen van de Marketing Prof. Dr. B. Verhage Stenfert Kroeze, nieuw ISBN 9789001.817855 (Theorieboek) ISBN 9789001.818654 (Werkboek)

Nadere informatie

ECTS-fiche. HBO5 Werkplekleren productieautomatisering Code 7392 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100 %

ECTS-fiche. HBO5 Werkplekleren productieautomatisering Code 7392 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100 % ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Werkplekleren productieautomatisering Code 7392 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Handel Verkoop METHODE : Link KLAS: : 4 NIVEAU : KADER CONTACTUREN PER WEEK X 50 MINUTEN PER WEEK STUDIEJAAR : 05-06 EINDCIJFER KLAS 3 TELT 3 ALS BEGINCIJFER

Nadere informatie

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 30 meerkeuzevragen (maximaal

Nadere informatie

Inhoud in vogelvlucht

Inhoud in vogelvlucht Inhoud in vogelvlucht Over de auteur... xiii Inleiding... 1 Deel I: Waarom boekhouden? De basis... 5 Hoofdstuk 1: Boekhouden moet je doen... 7 Hoofdstuk 2: Een duik in de basisbegrippen... 17 Hoofdstuk

Nadere informatie

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Opleiding Studiejaar Start Comakership/praktijkopdracht Korte omschrijving Bedrijfseconomie Comakership

Nadere informatie

Wiskunde A. Deficiëntiecursus 2014-2015. (instroom 2015-2016)

Wiskunde A. Deficiëntiecursus 2014-2015. (instroom 2015-2016) Deficiëntiecursus 2014-2015 (instroom 2015-2016) Wiskunde A Amsterdam Fashion Institute Communicatie Communication and Multimedia Design Opleidingen van Economie en Management Toegepaste Psychologie september

Nadere informatie

Blok P1 Kennismaken. Algemene Economie (micro) Model/Theorie

Blok P1 Kennismaken. Algemene Economie (micro) Model/Theorie Blok P1 Kennismaken Algemene Economie (micro) Schöndorff, R., Pleus, J. F. B., Kam, F.., & Bilsen, T.. (1998). Onderneming en omgeving: Algemene economie voor het hoger onderwijs. Leiden: Spruyt. De omgevingsfactoren

Nadere informatie