InZicht. Ik vind dat je snel moet vragen of een meisje seksueel misbruikt is... in dit nummer:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "InZicht. Ik vind dat je snel moet vragen of een meisje seksueel misbruikt is... in dit nummer:"

Transcriptie

1 InZicht EEN UITGAVE VAN DE GENEESKUNDIGE EN GEZONDHEIDSDIENST AMSTERDAM januari 2011 in dit nummer: Interview met Ruth Schipper van Meisa en Petra Hoeve van De Verhulst 1-4 Column 5 Wetenswaardigheden 6 Lennie Staats, psychotherapeute GGZ ingeest, houdt haar lezing op het congres Seksueel misbruik: van vermoedens naar veiligheid en behandeling. Redactioneel Als u dit leest in januari 2011, dan hebben we het ergste gehad, hoop ik. Ik doel niet op De Zedenzaak, maar op de winter. Wat is het koud! In dit nummer van InZicht een hartverwarmend interview met Ruth Schipper en Petra Hoeve over de meisjeshulpverlening van Spirit. Wat houdt dat precies in meisjeshulpverlening? Waarom is dat nodig? Ruth en Petra vertellen gepassioneerd over hun werk op Meisa en de Verhulst. Bij dit nummer vindt u een evaluatieformulier. Wij zijn benieuwd naar uw mening over ons blad en staan open voor suggesties voor verbetering! We zouden het dan ook zeer op prijs stellen als u de moeite zou willen nemen om het evaluatieformulier in te vullen en naar ons terug te sturen. Wij wensen veel warmte in 2011! Ik vind dat je snel moet vragen of een meisje seksueel misbruikt is... De meisjeshulpverlening van Spirit helpt meisjes van 12 tot 18 jaar en hun ouders om samen problemen op het gebied van opvoeden en opgroeien aan te pakken. Het gaat om problemen met zelfvertrouwen, seksualiteit, seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel misbruik. Meisa is het crisiscentrum, met 8 verblijfsplekken voor meisjes tussen de 12 en 18 jaar. Daarnaast is er één bed voor een slachtoffer van mensenhandel. De Verhulst is een verblijfsgroep met 8 plekken waar meisjes gemiddeld 9 maanden verblijven. Zowel Meisa als de Verhulst bieden ook ambulante hulptrajecten aan. Ik spreek met de afdelingsmanagers Ruth Schipper van Meisa en Petra Hoeve van De Verhulst.

2 Dus jullie hebben één extra bed voor slachtoffers van mensenhandel? Ruth: Ik noem het liever een plek want ze kunnen ook ambulant geholpen worden. Als we het ambulant doen, kunnen we er wel drie of vier hebben. We hebben regelmatig mensenhandelmeisjes vanuit het buitenland. Die meisjes zijn vaak zwanger en zwaar getraumatiseerd. Voor die meisjes is het hier een paradijs. Ze hoeven geen volwassen vrouw meer te zijn. Ze mogen weer kind zijn. We laten ze veel knutselen. Sommigen zitten dagen te kleuren of te breien. We hebben een meisje gehad dat de eerste 14 dagen niet van haar kamer naar beneden durfde. Ze durft nu nog steeds de deur niet uit. We begeleiden ook meisjes die worden aangemeld als risicomeisjes op het gebied van loverboyproblematiek. Dit zijn meisjes die te maken hebben met seksueel grensoverschrijdend gedrag en waarbij het onduidelijk is in wat voor circuit ze zich bevinden. We kunnen deze meisjes intensieve hulp en begeleiding bieden waardoor ons slagingspercentage gigantisch is. Hebben jullie een wachtlijst? Ruth: Nee, Meisa is een crisiscentrum. Het komt wel voor dat een collega van Spirit zegt ik heb een meisje dat echt Meisa nodig heeft. Dan zeggen we niet: je moet een maand wachten, want we zitten vol. Dan gaan we wat ambulants doen. Het is vaak knippen en plakken om te zorgen dat we zoveel mogelijk kunnen bieden op dat meisjesspecialistische stuk. Zijn er genoeg plekken voor meisjeshulpverlening? Ruth: Nee, er zijn veel te weinig plekken. Je zou morgen nog een Meisa kunnen openen. Werken jullie ook met de ouders van een meisje? Ruth: We zeggen altijd tegen ouders We willen heel intensief met jullie samenwerken, want jullie dochter hier en jullie thuis achterover zitten, daar schieten we niets mee op. We gaan met z n allen aan de slag. Ouders krijgen twee keer in de week een gesprek hier op het crisiscentrum of thuis, want we moeten snel helder krijgen wat er aan de hand is. Zijn het vaak multiprobleemgezinnen? Ruth: Ja. Wij kijken ook altijd hoe het gaat met de broertjes en zusjes. Het hele systeem wordt bekeken. Is het veilig? Wat voor hulp is er nodig? Soms heeft een kind een hele sterke band met haar zusje maar is haar moeder boos op haar. Dan komt haar zusje hier, zodat ze even een uurtje kunnen tutten. De hulp is echt op maat. Wat vraagt een gezin? Wat vraagt een kind? Wat kunnen wij? En dan maken we met z n allen een zo goed mogelijk plan. Kom je ook psychiatrische problemen tegen? Ruth: Ja. Als we denken dat er mogelijk psychiatrische problematiek speelt, worden de meisjes gezien door de Bascule (kinder- en jeugdpsychiatrie). Ze krijgen daar ook hulp als het nodig is. Bij 70% van de meisjes was vorig jaar sprake van psychiatrische problematiek. De bedoeling is dat de meisjes naar hun eigen school blijven gaan? Ja. Maar we hebben ook meisjes die voor hun veiligheid niet naar school kunnen. We hebben nu drie meisjes die binnen moeten blijven. Moeten ze hun mobiel inleveren? Ruth: Ja, een hele grote strijd altijd die mobieltjes. Zodra we er eentje vinden is het een week binnen blijven, want de veiligheid van de andere meisjes mag niet in gevaar komen. Wat bieden jullie aan de ouders van slachtoffers van loverboys? Ruth: Ouders van mogelijke slachtoffers maken zich meestal grote zorgen. Vaak hebben ze geen zeggenschap meer over die meisjes omdat die losgeweekt zijn van thuis. Wij hebben meestal niet de meisjes in huis die al in de prostitutie werken. Wij hebben meisjes die in het voorportaal zitten. Meisjes die wel eens drugs moeten smokkelen of met vriendjes van het vriendje naar bed moeten. Ze zijn superverliefd op hem en dat is de moeilijkste periode. Ze zien nog helemaal niet in dat ze een relatie hebben met een jongen die over hun grenzen gaat. Wij willen altijd contact met die jongen, uiteraard niet hier. Voor ons is dat een meetpunt. Als die jongen niet wil is het signaal al oranje/rood. Wil die jongen wel contact met ons, dan kan het ook om een soort relatieverslaving gaan. Dat is moeilijk uit elkaar te houden. Wat er in zo n proces gebeurt lijkt heel erg op een loverboyproces. Heel jaloers zijn, steeds bij elkaar willen zijn, constant elkaar bellen, etc. Het is heel belangrijk om een goede bril op te hebben. Wat doen jullie met de ouders van die meisjes? Ruth: In principe gaan wij ervan uit dat ouders de verantwoordelijkheid hebben. Als moeder zegt: mijn dochter heeft een loverboy en ik wil dat jullie haar twee weken binnen houden dan bespreken wij met de moeder of we dat doen en hoe we dat gaan doen. Ouders kunnen de verantwoordelijkheid wel bij ons neerleggen maar zij moeten ook leren om over de problemen te praten en hun zorgen te delen. Petra: Je kunt zo n meisje opvangen en met haar werken maar dan gaat ze terug naar de ouders en die zijn niet meegegaan in het proces en dan is het weg, als zand in je handen. Als je het samen doet, leer je ouders ook om te gaan met de problemen van het meisje. Hoe werkt Meisa? Ruth: Meisa is zeer gestructureerd. We hebben een dagelijkse routine. Iedereen moet opstaan s morgens. Wij vinden dagritme belangrijk. Meisjes die niet op school zitten, moeten klussen doen in huis. Er is een hele korte lijn met school. Zodra ze niet op school zijn, worden we gebeld. Ze moeten altijd uit school direct terug of besproken hebben waar ze naar toe gaan. Uit school moeten ze hun mobieltje inleveren en krijgen ze hun kamersleutel. In principe moeten ze allemaal beneden zijn, want als ze boven zijn gaan ze klitten. Ze mogen niet met elkaar over elkaars problemen praten. Je zit hier voor jezelf en je moet hier hard werken. Dus als ze willen roken, mogen ze alleen met een begeleider naar de tuin. Nooit met meer dan één meisje omdat ze dan gaan konkelen. Meisjes die kookbeurt hebben koken met hulp van de begeleiding. Aan tafel is ook veel structuur. Even een minuutje stilte. Je eet je bord leeg. Je wacht tot iedereen klaar is. Na het eten wordt alles opgeruimd en van tot uur moeten ze op hun kamer huiswerk maken. Hebben ze geen huiswerk, dan kunnen ze de krant lezen of een brief aan hun moeder schrijven. Om uur start het avondprogramma. Elke dinsdagavond is het thema-avond: de ene week loverboys, de andere week 2 jullie dochter hier en jullie thuis achterover zitten, daar schieten we niets mee op

3 grenzen stellen, normen en waarden, van alles en nog wat. Eén keer in de week is de huisvergadering. Om uur gaan de jongste meisjes naar bed en om uur de oudere meisjes. Tussendoor hebben ze individuele gesprekken. Petra: Omdat wij een leergroep zijn waar meisjes wat langer kunnen blijven, hebben meisjes hun eigen dagprogramma. In principe gaan ze bij ons allemaal naar school of ze werken. Wij kijken vanaf het begin naar het perspectief. Kan het meisje terug naar huis? We hebben een planbord waar precies op staat waar het meisje op dat moment is. Sommige meisjes zijn twee of drie dagen per week niet bij ons, maar bij hun ouders of bij opa en oma. Dat is een groot verschil. Daarnaast hebben wij ook een fasering in de begeleiding. Stel dat een meisje niet terug naar huis gaat maar naar een zelfstandige woonvorm. Dan zal ze moeten leren om zelfstandig te worden. Zo n meisje zal niet meer alle avonden op de groep zijn. Ze moet oefenen met alleen zijn en brengt daarom af en toe een avond op haar kamer door om die eenzaamheid aan te kunnen. We hebben boven voor die meisjes een eigen keuken. Ze kunnen daar hun eigen maaltijd bereiden en leren zo in de laatste fase los te komen van de groep. Mogen de meisjes op de Verhulst wel met z n tweeën iets samen doen? Petra: Nou, wij stimuleren dat ook niet. Het kan wel, je houdt het niet tegen. Onze meisjes zijn meer buiten dan die van Meisa. Hun leven gaat gewoon door in Amsterdam. Ze gaan naar sport, naar vrienden. We proberen zoveel mogelijk een meisje in haar eigen netwerk actief te laten zijn, omdat ze na haar verblijf hier weer met haar eigen netwerk verder moet. Onze meisjes kunnen elkaar negatief beïnvloeden. Als er één meisje in een verkeerd circuit zit dan is het vrij simpel om een ander meisje erin mee te slepen. Meisjes hebben ook de neiging om de hulpverlener van elkaar te gaan worden. Dat moet je niet willen. Zien jullie veel seksueel grensoverschrijdend gedrag van meiden en hoe reageren jullie daarop? Petra: Nou op de groep zelf gebeurt dat natuurlijk niet veel maar als we zien hoe de meisjes zich hier onderling gedragen, kun je voorspellen wat er buiten gebeurt als er jongens bij zijn. Hoe gaan we daar op in? Sowieso in de individuele gesprekken maar ook door middel van thema s. De laatste tijd hebben we meegemaakt dat meisjes foto s van andere meisjes op internet plaatsen met teksten die wij ontoelaatbaar achten. Dan houden we daar een themavond over met alle meisjes bij elkaar. Ruth: We bieden veel trainingen, over grenzen stellen, nee durven zeggen. Daarnaast krijgen ze ook seksuele voorlichting. We 3 als je als meisje zegt dat je nog maagd bent is dat not done

4 hebben een eigen boekje ontwikkeld. Als je dat boekje van a tot z doorwerkt dan heb je alles besproken waar je het maar over kunt hebben met seks. Dat is voor alle culturen. Bij ons gaat geen meisje de deur uit zonder dat boekje doorgewerkt te hebben. Dat bespreken we ook met ouders. We zeggen: seksualiteit is een belangrijk thema in de meisjeshulpverlening omdat seksualiteit heel erg speelt in de ontwikkeling van de meisjes. Ik heb begrepen dat Spirit in opdracht van de gemeente een preventieplan heeft gemaakt, o.a. voor een inloophuis? Petra: Dat inloophuis is bedoeld voor risicomeisjes. Meisjes die benaderd worden op straat, meisjes die merken dat jongens over hun grenzen gaan of meisjes die vragen hebben. Wij hopen ook dat ouders bellen om advies te vragen. Die meiden willen we als het mogelijk is een ambulant traject aanbieden om ze weerbaarder te maken. Hoe komen die meisjes daar binnen? Petra: We geven nu voorlichtingslessen op scholen en als meisjes vragen hebben geven we ons kaartje mee. Ook via internet willen we ze bereiken; dat meisjes kunnen chatten maar ook een vraag bij ons neer kunnen leggen. Misschien is ze met twee vragen klaar, maar je kunt haar ook uitnodigen voor een gesprek. Ruth: Wij denken dat als je er vroeg bij bent, je kunt voorkomen dat meiden uiteindelijk in de ellende komen. We willen ze wat steviger maken. Dat is ook de bedoeling van het scholenproject. We merken dat het aanslaat. Meiden vinden het erg leuk. Petra: De klassen worden gesplitst, jongens en meisjes apart. Het scholenproject gaat over normen en waarden en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het gaat over: hoe ga je met elkaar om? Wat versta je onder seksualiteit? Wat vind jij prettig? Wat vindt een ander prettig? Hoe houd je rekening met elkaar? Hoe kun je aangeven dat je iets niet wil? Hoe gaan jullie zorgen dat mensen weten dat het preventieproject bestaat? Petra: We gaan voorlichting geven binnen de stadsdelen en we hopen dat leerkrachten en hulpverleners gaan signaleren en dan weten dat ze bij ons terecht kunnen. Daarnaast willen we een folder maken en deze verspreiden onder risicomeisjes in Amsterdam. Het is een prachtig plan maar de financiering is nog niet rond. Wat doen jullie als blijkt dat een meisje thuis misbruikt wordt? Ruth: Vroeger was seksueel misbruik het belangrijkste ding in de meisjeshulpverlening. Toen kwam de loverboyproblematiek. Wij krijgen vaak meisjes binnen die seksueel misbruikt zijn maar waarbij het niet gevraagd is, omdat veel hulpverleners dat nog steeds ingewikkeld vinden. Ik vind dat je snel moet vragen of er mogelijk zoiets gebeurd kan zijn met een kind, omdat je dan vaak de kern van het probleem meteen te pakken hebt. Wij hebben een keer een twaalfjarig meisje gehad met haar moeder dat al drie jaar in de jeugdzorg zat. In het opnamegesprek werd gevraagd naar seksueel misbruik en toen bleek ze een groepsverkrachting te hebben meegemaakt op haar 9e jaar. Dat was echt een eyeopener voor die moeder. Die zei: nu snap ik waarom mijn kind vanaf haar negende helemaal de mist inging. Als ik dit eerder had geweten had ik mijn dochter kunnen steunen. Ik ben nu alleen maar boos geworden omdat ze zulk vreselijk gedrag ging vertonen. Het kind zat binnen een maand weer thuis met ambulante zorg. De moeder kon weer liefdevol zijn omdat ze wist mijn dochter heeft mij nodig in plaats van ik ga die strijd eens voeren. Krijgt zo n meisje nog een vorm van therapie? Ruth: Ja, daar is hulp opgezet om het te verwerken. Verwijzen jullie dan naar de Bascule? Petra: Nee, we verwijzen bij seksueel misbruik meestal naar Lennie Staats (GGZ ingeest). Zijn jullie medewerkers geschoold in het signaleren van seksueel misbruik? Ruth: Ja, we geven ze een jaarlijkse training, dat doe ik zelf. We oefenen de eerste zinnen uit je mond te brengen. Hoe je met ouders in gesprek gaat om te vertellen dat hun dochter heeft verteld dat ze seksueel misbruikt is. Dat is elk jaar op herhaling. Kijk vragen naar seksueel misbruik is niet heel moeilijk maar als een meisje ja zegt, hoe reageer je dan? Wat doe je als een moeder ontkent of een vader? Petra: Nieuwe medewerkers binnen de meisjeshulpverlening krijgen het stan- daard. Binnen heel Spirit geven we op aanvraag een training of een consult. Doen jullie aangifte als het vader betreft of een pleegvader? Ruth: Dat hangt af van hoe het met het meisje is. Het ligt er ook aan of het nog speelt. Als het niet meer speelt en er zitten geen broertjes of zusjes in huis, dan zijn wij niet heel rap in het doen van aangifte. Als het meisje het voor het eerst vertelt, is dat al zoveel voor haar. Wij doen dan de stap om met vader of moeder als het meisje het goed vindt, te praten. Daar werken we met het meisje naar toe. Zij heeft de regie. Als het nou om vader gaat, praat je dan toch met vader en moeder samen? Ruth: Nee, we praten eerst met moeder en dan kijken we of moeder een steun is of niet. Moeder weet het vaak maar kon niet anders. Je zit soms met illegaliteit, of met afhankelijkheid. Het is goed om niet oordelend te zijn in die situatie. En als zo n meisje nou niets verteld en je hebt wel vermoedens wat doe je dan? Ruth: Dan blijft het bij vermoedens. Je moet zorgen dat je het overdraagt aan de collega s want anders verdwijnt het. Dat moet je ook tegen het meisje zeggen. We geven ook vaak een schriftje mee als je iets niet durft te zeggen, schrijf het op. Je kunt het altijd bij ons neerleggen. Heb je nou het idee dat meisjes minder weerbaar zijn dan 20 jaar geleden? Ruth: Nee, maar wat we wel zien Als je als meisje zegt dat je nog maagd bent, is dat not done. Ze willen erbij horen, gaan mee met de groep en doen alsof ze het al gedaan hebben. Dat vindt ik soms wel sneu. Daarom zeggen wij steeds: 17 is de gemiddelde leeftijd dat je met iemand naar bed gaat. Hoezo is het stoer als je het op je 14e gedaan hebt? Willen jullie nog iets kwijt? Ruth en Petra: Ja, we willen aandacht vragen voor onze medewerkers. Daar hebben we veel bewondering voor. Het is buffelen, van s ochtend vroeg tot s avonds laat. Met die meiden gesprekken voeren, thema-avonden houden, met ouders praten en daartussen door crisisopnamen, een meisje dat uit haar dak gaat We vinden het heel knap wat die werkers doen! 4 Wat vraagt een gezin? Wat vraagt een kind? Wat kunnen wij? We maken met z n allen een zo goed mogelijk plan.

5 Beelden Een nieuw jaar voelt toch altijd een beetje als een nieuw begin. We kunnen weer met een schone lei beginnen. Het oude jaar kunnen we achter ons laten en dat voelt gerust. Net toen we bij het Steunpunt tevreden terugkeken op een drukbezocht congres en we dachten even rustig aan te doen tot de Kerst, diende de Amsterdamse Zedenzaak zich aan. Over deze zedenzaak is al zoveel gezegd dat ik het daar niet over wil hebben maar dat valt niet mee. Het Steunpunt is nergens anders mee bezig. Alle telefoontjes die binnenkomen gaan over de zaak. Alle werkzaamheden zijn voor de zaak en alle gesprekken gaan over de zaak. Elke dag staan er weer nieuwe stukken in de krant over de dader, zijn handlangers en de kinderdagverblijven. De (openbare) discussies blijven verhit. Geen mannen meer in de kinderopvang? De door mij gewaardeerde schrijver/ columnist Kader Abdolah vindt dat een goed idee. Mannen hebben daar niets te zoeken volgens hem want zij hebben geen natuurlijke neiging om kinderen te verzorgen. Met mijn partner had ik het over de crèche waar onze zoon meer dan 11 jaar geleden opzat. Daar liep welgeteld één man rond, een oudere Surinaamse man met een Melkertbaan. Het was een schat van een man (vonden wij) Column en de kinderen waren dol op hem. Wij waren verheugd dat er tenminste één man rondliep tussen al die leidsters. Wij hebben ook nooit, geen één seconde in al die 4 jaar, gedacht aan de mogelijkheid van misbruik van de kinderen. Ik weet wel nog dat de leidsters van de oudste groep een videoband wilden maken van de kinderen, om mee te geven aan de ouders bij het verlaten van de crèche. Dat vond ik hartstikke leuk. Maar we hebben die videoband nooit gekregen omdat er ouders bezwaar hadden gemaakt tegen het op beeld vastleggen van hun kind. Ik vond dat toen enorm gezeur. Het is toch leuk als je bewegende beelden van je kind op de crèche hebt?! Nou mijn kind mocht gerust op een videoband hoor (het was een mooi mannetje!). Waarom niet? Zo n band wordt heel vaak vermenigvuldigd en dan weet je niet waar ie overal terecht komt, vond de Ouderraad. Het is me tot op heden niet helemaal duidelijk wat je met zo n band zou kunnen doen (ik heb het over een ouderwetse videoband hè, geen digitale opnames) maar puur gevoelsmatig ben ik nu wel blij dat er een oplettende en alerte ouderraad was op de crèche en er geen beelden kunnen rondslingeren. Karin van Erning Publicaties Protocol kindermishandeling en Stappenplan kindermishandeling en huiselijk geweld. Centrumgemeenten: Amsterdam, Hilversum en Zaanstad, Het Protocol Kindermishandeling is het resultaat van de herziening van 4 protocollen. De herziening is onder andere gebaseerd op de komende Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling (naar verwachting vanaf voorjaar 2011). Het protocol wordt uitgebracht met een bijbehorend stappenplan (en samenvattende kaart) kindermishandeling en huiselijk geweld. Het protocol en stappenplan zijn te downloaden op Vrijbuiters uitgebuit. Minderjarige jongens in de prostitutie 11 portretten. Repetur, Lou en Jandirk Veenstra. SWP Uitgeverij Amsterdam, ISBN Kosten: 19,90. Over mannenprostitutie is maar weinig bekend. En al helemaal niet dat een aanzienlijk deel ervan bestaat uit (verboden) jeugdprostitutie. De betrokken jongens weten meestal geheel buiten het blikveld van politie en hulpverlening te blijven. Ze opereren dan ook in een zeer ondoorzichtig circuit. Klanten en jongens vinden elkaar via internet, in chatrooms of op speciale escortsites. Minderjarige jongensprostitutie roept een aantal prangende vragen op. Wie zijn deze jongens en waarom prostitueren zij zich? Hoe komt het dat deze vorm van jongensprostitutie zo onzichtbaar is? En in hoeverre is er sprake van seksueel grensoverschrijdend gedrag en/of seksueel misbruik? In dit boek komen 11 jongens aan het woord die paydates doen, zoals ze het zelf noemen. Daarnaast vertellen 3 klanten over hun afspraken met minderjarige escorts. Seksuele ontwikkeling van kinderen (0-18 jaar), en wat ouders kunnen doen. Rutgers Nisso Groep, De brochure Seksuele ontwikkeling van kinderen (0-18 jaar), en wat ouders kunnen doen is speciaal bedoeld voor laag opgeleide en allochtone ouders. In 5

6 tekst en illustraties worden de verschillende seksuologen, leerkrachten, ergotherapeuten, seksuele ontwikkelingsfasen uitgelegd die kinderen doorlopen. De brochure gaat ook in op en diegenen die in opleiding zijn voor deze maatschappelijk werkers, transitiemedewerkers de rol die ouders (bewust en onbewust) spelen beroepsgroepen. in de seksuele opvoeding. Kosten: 0,50 of Meer informatie en het volledige programma is gratis te downloaden via te vinden op Agenda Congres Me, my body and you Het UMC Utrecht organiseert donderdag 3 februari 2011 het congres Me, my body and you. Het onderwerp Seksualiteit en Relatievorming is ook voor kinderen en jongeren die opgroeien met een chronische ziekte of een lichamelijke beperking een belangrijk thema. Zorgverleners om hen heen moeten soms zoeken naar relevante informatie over de specifieke gevolgen van hun aandoening voor de seksuele ontwikkeling en hebben behoefte aan handreikingen om dit onderwerp bespreekbaar te maken met ouders, kinderen en jongeren. Dit congres richt zich dan ook op professionals, die werken met kinderen en jongeren met een chronische aandoening of lichamelijke beperking: artsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, psychologen en (ortho)pedagogen, 6 Websites is een website die seks leuker en lekkerder wil maken voor jongeren. De site hoopt jongeren te inspireren op het gebied van seks en biedt hen op open, eerlijke en integere wijze informatief, no-nonsense videomateriaal, een interactief (discussie-) forum en videoverhalen van andere jongeren over hun eigen ervaringen. De doelgroep zijn jongeren, homo en hetero, tussen de 16 en 24 jaar. Op 1 november 2010 ging de campagne Maak seks lekker duidelijk van start met het doel om jongeren weerbaar te maken tegen ongewenst seksueel gedrag. Want maar liefst 18% van de meisjes en 4% van de jongens is wel eens gedwongen om iets te doen of toe te staan op Vooraankondiging Themabijeenkomst Op dinsdag 22 maart 2011 van tot uur organiseert het Steunpunt weer een themabijeenkomst. Het thema is deze keer: Het hanteren van de gevolgen van ingrijpende gebeurtenissen. Deze themabijeenkomst wordt verzorgd door Angeline Donk, psychotherapeute. De kosten bedragen 15,-. U kunt zich alvast telefonisch aanmelden bij het Steunpunt. seksueel gebied. De website verwijst naar een Hyvespagina. Daar worden jongeren uitgedaagd na te denken over hun eigen wensen en grenzen en die van anderen. Ze leren hoe ze hun grenzen daadwerkelijk kunnen bewaken. Het is de eerste Nederlandse campagne ter bevordering van de seksuele gezondheid van jongeren. Soa Aids Nederland en de Rutgers Nisso Groep voeren de campagne uit in opdracht van de ministeries van VWS en OCW. De campagne richt zich ook op ouders en docenten. Zij kunnen tieners ondersteunen bij de seksuele opvoeding en het weerbaar worden. Daarvoor lanceren Soa Aids Nederland en de Rutgers Nisso Groep de website www. uwkindenseks.nl. Colofon InZicht januari 2011 verschijnt 2 maal per jaar oplage: 750 uitgave Steunpunt Seksueel Geweld Postbus 2200, 1000 CE Amsterdam E: redactie Karin van Erning, Machteld Kuyper, Marianne van Staa, Marjolein Leguijt grafisch ontwerp DTP Yusuf Kho vormgever IA BNO verspreiding gratis onder hulpverleners in Amsterdam e.o.. Gebruik van teksten en artikelen uit de nieuwsbrief met bronvermelding is toegestaan. extra nummers Steunpunt Seksueel Geweld T: F: E:

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson Meld seksueel misbruik aan de commissie-samson Help ons Mijn naam is Rieke Samson en ik wil je vragen om ons te helpen bij het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen en jongeren. Zelf ben ik voorzitter

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense Werkinstructie benaderen intermediairs Sense BIJLAGE 7 Voorbeeld van de opzet van de presentatie in PowerPoint BIJLAGE 7 VOORBEELD VAN DE OPZET VAN DE PRESENTATIE IN POWERPOINT] 1 WERKINSTRUCTIE BENADEREN

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE?

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE? GESPREKSHANDLEIDING GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE? GESPREKSHANDLEIDING BIJ DE BROCHURE GOED OF FOUT VRIENDJE? Aanleiding Kwetsbare meiden, de ideale slachtoffers voor mensen met verkeerde bedoelingen. Ook

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

IEMAND VAN JE FAMILIE

IEMAND VAN JE FAMILIE POLITIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE FAMILIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE GEZIN STEUNKAARTJE JE VERKERING STEUNKAARTJE BESTE VRIEND/VRIENDIN STEUNKAARTJE HUISARTS STEUNKAARTJE (LEERLING)BEGELEIDER STEUNKAARTJE

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

5 juni 2012 ONDERZOEK BEPERKT WEERBAAR

5 juni 2012 ONDERZOEK BEPERKT WEERBAAR 5 juni 2012 ONDERZOEK BEPERKT WEERBAAR HET ONDERZOEK In opdracht van het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport Uitgevoerd door onderzoekers van Rutgers WPF en Movisie Hoofdvragen Hoe vaak komt

Nadere informatie

Iedereen heeft een eigen verhaal

Iedereen heeft een eigen verhaal informatie voor ouders Iedereen heeft een eigen verhaal > Goed om te weten als uw kind tijdelijk bij JJC verblijft Uw zoon of dochter gaat tijdelijk naar JJC in Den Haag. Wij gaan uw kind intensief begeleiden

Nadere informatie

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE?

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE? Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Veilig Thuis, tel.: 0800 2000 Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een uitgave van JIP Den Haag en Middin.

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Praten met kinderen!!

Praten met kinderen!! Praten met kinderen!! over (intiem) geweld www.seksueelmisbruikbijkinderenvoorkomen.nl Kindermishandeling moet stoppen Wie ben ik? Petra van der Pool Oprichter COB Laat je horen! Maatschappelijk werkster

Nadere informatie

Over: www.bewareofloverboys.nl

Over: www.bewareofloverboys.nl 1 Naam: www.bewareofloverboys.nl Voordat je begint met de opdrachten? Lees dit door: Als je je niet prettig voelt bij het lezen van bepaalde dingen: Stop met het lezen van deze site. Praat erover met iemand

Nadere informatie

SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD

SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD pagina 1 pagina 2 SIGNS OF SAFETY EN DE MELDCODE KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD pagina 3 Problematiek pagina 4 Omvang van de problematiek 45% van de Nederlandse bevolking ooit/vaker slachtoffer

Nadere informatie

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan.

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan. Over geluk, angst en weerbaar zijn Ouders willen hun kinderen opvoeden tot weerbare mensen. De laatste jaren is hier meer aandacht voor. De samenleving wordt steeds complexer, aan kinderen worden veel

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

OpGroeieN. OpGroeieN. DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien

OpGroeieN. OpGroeieN. DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien OpGroeieN OpGroeieN DaT doen We in Best SaMen! DaT doen We in Best SaMen! Beste Betsy geeft antwoord op al je vragen over opvoeden en opgroeien Beste Betsy is het Centrum voor Jeugd en Gezin in Best. Niet

Nadere informatie

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE.

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. Werkblad 6.1 Opdracht 3, module 5, les 6 1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. 1. Mevrouw Celik maakt een afspraak met de decaan. 2. De afspraak

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG :

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Bijlage Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Interview: vragen gast : Levensgeschiedenis: Zie dossier Hoe vind

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies Florieke Stofmeel Training Coaching Advies www.flexflow.nl Voor pr Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Aanpak van kindermishandeling! Visie Voorkomen is beter dan genezen Preventie, op

Nadere informatie

Vijfde, herziene editie Eerdere edities zijn verschenen via Lifetime/Kosmos uitgeverij MOVISIE, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling, september 2009 Auteurs: Ank van Wageningen en Els Plooij

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren Informatie voor kinderen, jongeren en ouders Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Wat staat er in dit boekje?

Wat staat er in dit boekje? Wat staat er in dit boekje? Informatie voor ouders (scheur t maar uit voor ze!) 7 Even uitleggen 11 Ik & Zo! Dit ben ik! 15 Ik & Zo! Handig om te weten 17 Weekschema co-ouderschap 29 Planning weekenden,

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

Pubertijd volgens Midas Dekkers (bioloog)

Pubertijd volgens Midas Dekkers (bioloog) Pubertijd volgens Midas Dekkers (bioloog) Pubertijd is als je vader verandert van een held in een ouwe zak en je moeder van een warme haven in een theemuts Wensen en Grenzen Elizabeth Hamelinck GGD Hollands

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

Jeugdprostitutie en loverboys

Jeugdprostitutie en loverboys Jeugdprostitutie en loverboys Loverboys dat zijn toch die jongens die meisjes versieren en ze dan later verkopen? Loverboys zijn jongens die meisjes dure cadeaus geven en ze daarna tot hoer maken Bron:

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Lees blz. 5 tot en met 8. Jim vindt Rudsel een rare naam. Jim zegt dit ook tegen Rudsel. Vind jij het ook een rare naam? Is

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Overzicht van preventieactiviteiten op het gebied van loverboyproblematiek, weerbaarheid en seksueel grensoverschrijdend gedrag Samen werken aan gezondheid Voorwoord

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap Seksuele vorming Anticonceptie en zwangerschap Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Rianne Gritter Inhoudelijke redactie: Tessel Mulder, Philein

Nadere informatie

Alvast bedankt voor het invullen!

Alvast bedankt voor het invullen! Deze vragenlijst gaat over jongeren die steun of hulp geven aan een familielid. Wij zijn erg benieuwd hoeveel jongeren er binnen onze school steun of hulp geven en hoe zij dit ervaren. De vragenlijst is

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant KaartjesspeL voorkant Kaartjesspel achterkant Wat betekent LHBT? Ben je in de war als je bi bent? Hoe word je homo? Wat is coming out? Op welke leeftijd ontdek je dat je homo of lesbisch bent? Op welke

Nadere informatie

Jong Centraal is het Centrum. voor Jeugd en Gezin van. Amersfoort. Je kunt bij ons. terecht met vragen over. opgroeien, opvoeden en

Jong Centraal is het Centrum. voor Jeugd en Gezin van. Amersfoort. Je kunt bij ons. terecht met vragen over. opgroeien, opvoeden en Jong Centraal is het Centrum voor Jeugd en Gezin van Amersfoort. Het is een samenwerkingsverband van jeugdzorg, jeugdhulpverlening, jeugdgezondheidszorg, onderwijs en welzijn. Hoe bereik ik Jong Centraal?

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling Zorg en Welzijn Nederland B.V. staat garant voor integer en respectvol handelen. Dit geld voor cliënten als mede ook voor onze begeleiders. Derhalve worden

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Inknippen van je tongriempje

Inknippen van je tongriempje Wilhelmina Kinderziekenhuis Inknippen van je tongriempje Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Inknippen van het tongriempje 6 Tips 9 Wil je meer

Nadere informatie

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares

Zorgprogramma. Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie. Amares Zorgprogramma Amares Emergis, kinder- en jeugdpsychiatrie Deze folder is bedoeld voor kinderen en jongeren die behandeling krijgen bij Amares. De folder is ook bedoeld voor ouder(s)/verzorger(s) die binnenkort

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Een nieuw begin. Unieke zorg voor mensen met psychiatrische én lichamelijke problemen. Persoonlijke zorg en begeleiding Dagbesteding Een nieuw begin

Een nieuw begin. Unieke zorg voor mensen met psychiatrische én lichamelijke problemen. Persoonlijke zorg en begeleiding Dagbesteding Een nieuw begin Een nieuw begin Unieke zorg voor mensen met psychiatrische én lichamelijke problemen Persoonlijke zorg en begeleiding Dagbesteding Een nieuw begin Een nieuw begin Chronisch Psychiatrische Verpleeghuiszorg

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Secundaire traumatisering

Secundaire traumatisering SECTORFONDSEN ZORG EN WELZIJN Secundaire traumatisering In de welzijnssector Informatie voor werknemers Weer een verhaal over incest: ik kan er niet meer tegen Als ik zo n lieve vader op de crèche zie,

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

15. eten moet je toch

15. eten moet je toch GRATIS voorproefje 15. eten moet je toch Uitnodigen Ik zal zorgen dat ik honger heb. Hou het eenvoudig, hoor! Ik eet alles. Ik ben niet zo n moeilijke eter. Maar verder eet ik alles! Je ziet me wel verschijnen.

Nadere informatie

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst Voorproefje ALLES DUBBEL Survivalgids voor startende tweelingmama s Denise Hilhorst Inhoud Dubbel van start 7 Dubbel ervaren 8 Dubbel zwanger 10 Dubbel voorbereiden 19 Dubbel bevallen 25 Dubbel voeden

Nadere informatie

Onderzoek Veilig of niet?

Onderzoek Veilig of niet? Onderzoek Veilig of niet? 06 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 24 januari tot 04 februari 2013, deden 2.261 jongeren mee. Het onderzoek is gehouden in samenwerking

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht.

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de leerkracht. Zinnen maken met omdat. Hulp vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrienden & Relaties

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrienden & Relaties MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Vrienden & Relaties s Avonds en in het weekend zit ik vaak alleen thuis. Ik bel dan wel eens met mijn vrienden, maar ze bellen me nooit terug. Ik heb verkering,

Nadere informatie

Extra tools Themabijeenkomsten

Extra tools Themabijeenkomsten Extra tools Themabijeenkomsten U kunt voor uw doelgroep of achterban naar behoefte natuurlijk ook een specifieke themabijeenkomst voorbereiden. In OSA is ervaring opgedaan met het houden van een aantal

Nadere informatie

Partner. Werk en opleiding. Ik wil graag: Ik wil graag:

Partner. Werk en opleiding. Ik wil graag: Ik wil graag: Werk en opleiding Partner Werk gaan zoeken Ander werk vinden Een vaste baan vinden Beter op kunnen schieten met mijn collega s Geen ruzie hebben met mijn baas Werkervaring krijgen (Vaker) vrij nemen Leren

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie Wier Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen Patiënten & familie 2 Voor wie is Wier? Wier is er voor mensen vanaf achttien jaar (en soms jonger)

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Kofi is op het werk. De chef geeft opdrachten: zij zegt wat Kofi moet doen. De eerste opdracht is de rommel opruimen. Kofi moet de vloer vegen. Het is weer netjes

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Bijlage 2: Ketenaanpak Qpido

Bijlage 2: Ketenaanpak Qpido Bijlage Julia Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Julia, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Thema. MediaWijsheid. voor mensen met LVB / autisme. Sociale Media anno 2012. Relaties en seksualiteit. Relaties en seksualiteit 31-10-12

Thema. MediaWijsheid. voor mensen met LVB / autisme. Sociale Media anno 2012. Relaties en seksualiteit. Relaties en seksualiteit 31-10-12 Help? Thema MediaWijsheid Zicht op specifieke van informatieverwerking van mensen met lvg/autisme voor mensen met LVB / autisme Media Stand van zaken media Gebruik Competenties Kansen / Bedreigingen Sociale

Nadere informatie

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG 2 JIJ EN HET ONDERSTEUNINGSCENTRUM JEUGDZORG / 3 INLEI DING In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum jeugdzorg. We leggen uit wat het

Nadere informatie

Met sorry maak je dit niet ongedaan

Met sorry maak je dit niet ongedaan Met sorry maak je dit niet ongedaan Ervaringen en adviezen van als kind mishandelde vrouwen Fiet van Beek Met sorry maak je dit niet ongedaan werd geschreven in opdracht van Stichting Alexander en financieel

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Het is belangrijk dat de begeleiding rond omgangsvormen, weerbaarheid en seksualiteit

Nadere informatie

Leekerweide. Even lekker weg! Logeren en opvang van Leekerweide voor kinderen/jongeren met een beperking. www.leekerweide.nl

Leekerweide. Even lekker weg! Logeren en opvang van Leekerweide voor kinderen/jongeren met een beperking. www.leekerweide.nl Leekerweide Even lekker weg! Logeren en opvang van Leekerweide voor kinderen/jongeren met een beperking www.leekerweide.nl Logeren en opvang voor kinderen/jongeren met een beperking Inhoud Doordeweekse

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Demet TV. Lesbrief 9. De kinderopvang

Thema Kinderen en school. Demet TV. Lesbrief 9. De kinderopvang Thema Kinderen en school. Demet TV Lesbrief 9. De kinderopvang zoekt opvang voor haar kind. belt naar een kinderdagverblijf. Is er plaats? Is de peuterspeelzaal misschien een oplossing? Gaat inschrijven

Nadere informatie

5.4 Praten met ouders

5.4 Praten met ouders seksualiteit. Bespreek daarom ook eens met je Turkse of Marokkaanse collega s welke waarden jullie samen belangrijk vinden in de seksuele ontwikkeling. Verschillende meningen zijn geen probleem, zolang

Nadere informatie

Aanmelden. informatie over hoe wij jou helpen naar een leven zonder verslavende middelen

Aanmelden. informatie over hoe wij jou helpen naar een leven zonder verslavende middelen Aanmelden informatie over hoe wij jou helpen naar een leven zonder verslavende middelen Vind je dat je in het weekend te veel coke, speed of xtc gebruikt? Heb je weer geblowd of gedronken, terwijl je dat

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Handreiking Seksualiteit

Handreiking Seksualiteit Handreiking Seksualiteit Mannelijke seksualiteit speelt een centrale rol in belangrijke maatschappelijke vraagstukken rondom seksualisering, pornoficatie, en grensoverschrijdend gedrag. Emancipatiebeleid

Nadere informatie