Adviesgroep Borm &Huijgens ookopinternet:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Adviesgroep Borm &Huijgens ookopinternet: www.adviesqroepbormenhuijgens.nl"

Transcriptie

1 Oorspronkelijk bericht Van: FamilieBorm Verzonden; zaterdag 11 September :41 Aan: Familie Borm Onderwerp:website ennationale waterveiligheid PROVINCIALE STATEN VAN OVERUSSEL Reg.nr.?&/20IO/8"?0 2 : 1 3 SEP 2010 Routing a.d. Bijl.: Adviesgroep Borm &Huijgens ookopinternet: Etten-Leur, 12 September 2010 L.S., Metde mogelijkheidons op internet te kunnen bezoeken, willen we onder meer ons basisidee voor integraallandelijk waterbeheer openbaar maken. In november2008 kwamen we met een herinrichtingsvoorstel voor de Zeeuwse wateren, een maandlatermet een indenting rondom de Afsluitdijk en begin 2009lag er een inrichtingsvoorstel voor integraallandelijk waterbeheer. Na intensievedeelnameaan overleg en conferenties, inspraaken publicatiesin onder meer Perspectief,WaterForum Online en H20kregen we voor het voorstellandelijke aandacht. Nadat een orienterend gesprek heeft plaatsgevonden tussen onze adviesgroep en directeur-generaal Water mevrouw A. Nijhof van het ministerie van V&W, zijn er voorbereidende bijeenkomsten gaande met programmadirecteur Zuidwestelijke Delta de heer J. Schrijnen om te komen tot een constructief overleg over onze visie. Het tijdstip lijkt te naderenwaarop onze plannen door deskundigen objectief geanalyseerd en zo mogelijk uitgewerkt gaan worden. Over onze publicatie in H20 circuleert al geruime tijd ten onrechte een conceptmemo van Waterdienst van 15 februari Het memo is onlangs aan de Nota van Antwoord Volkerak-Zoommeer toegevoegd als ware het een objectieve analyse, maar dit memo is een concept en wordt ineen komend overleg nog inhoudelijk met de betrokken samenstellers behandeld. Op onze site leest u hier meer over. Het Nationaal Waterplankiest voor estuarienedynamiek door middel vanopenverbindingen van rivieren met zee. Men mag echter niet de dijken doorstekenen half Nederlandonder water zetten, hoe indrukwekkendhet resultaatook kan zijn.een geheel natuurlijkedelta is een utopie. Alles dientsamen te gaan met de eisen voor waterveiligheid,zoals een korte lengteaan primaire zeewering, dijkversterking, maximale noodbergingenspuimogelijkheden. Bijgesloten vindt u een afschrift van de 'open brief nationale veiligheid' die we verzonden aan betrokken instanties. Voor zover van toepassing, doen wij ook aan u het verzoek om er op toe te zien dat voor waterveiligheid de juiste keuzes worden gemaakt. Daarnaast waarderen we het, indien u deze mail binnen uw organisatie of kennissenkring verspreid. Zo draagt u bij aan de maatschappelijke discussie, die kan leiden tot een breed draagvlak voor een klimaatbestendig Nederland.

2 Met vriendelijke groet, Adviesgroep Borm & Huijgens - integraal waterbeheer WJ. Borm

3 OPEN BRIEF NATIONALE WATERVEILIGHEID Aan: Het Directoraat Generaal Water De staf van de Deltacommissaris De Ministeriële Stuurgroep Deltaprogramma Vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat De Adviescommissie Water De Onderzoeksraad voor Veiligheid De Unie van Waterschappen De Stuurgroep Zuidwestelijke Delta LTO Nederland De Nederlandse Vereniging van Rentmeesters De politieke partijen van Nederland Stichting de Levende Delta Stichting Verantwoord Beheer IJsselmeer De Deltavereniging i.o. Onderwerp: NATIONALE WATERVEILIGHEID Etten-Leur, 12 september 2010, Geacht bestuur, mijnheer, mevrouw, De meest ingrijpende rampen in de Lage Landen zijn watersnoodrampen. Als reactie op de ramp van 53 kwamen de Deltawerken, gericht op bescherming tegen de zee. De aanleg de Maeslantkering in de Nieuwe Waterweg vormde hiervan het sluitstuk. Gelijktijdig maakten kritieke hoogwaterstanden van de rivieren duidelijk dat gevaar voor overstroming ook van de andere zijde kan komen. Nederland is als lage delta extra kwetsbaar. Tot nu toe zijn we de dans ontsprongen, maar de urgentie tot maatregelen blijkt uit de aanhoudende berichtgeving over overstromingen, met name in West-Europa. Klimaatverandering en menselijk handelen hebben meer invloed op het gedrag van de rivieren dan op de zeespiegel. Nederland moet niet wachten op de volgende watersnoodramp, maar nu met daadkracht gezamenlijk, vanuit een cultuurhistorisch besef, optreden tegen de klimaateffecten. Dit is de belangrijkste uitkomst van het symposium Waterrijk Nederland vijftig jaar na nu, dat de Nederlandse Vereniging van Rentmeesters op 11 november 2009 in Utrecht organiseerde. Naast onze trots op bereikte resultaten op waterstaatkundig gebied, dienen we de werkelijkheid onder ogen te zien en maatregelen te nemen. 1

4 Oorzaken en risico s Bij rivierwateroverlast komt het water via onze buurlanden versneld het land binnenstromen. Met de realisatie van de projecten van Ruimte voor de Rivier wordt de doorstroming in het Nederlandse riviertraject eveneens versneld. Er zijn plannen ontwikkeld om bij extreem hoge rivierafvoeren het Rijnmondgebied af te sluiten. Het vele water stroomt dan richting Hollandsch Diep. De Zuidwestelijke Delta is hier niet op berekend door onvoldoende inzet van de ruimte voor tijdelijke rivierwateropvang en de nog beperkte spuicapaciteit. Het benedenrivierengebied komt door het ophopende water fors in de problemen. De faalkans bij sluiting van de Maeslantkering is momenteel 1 op 100. De hoogte van deze kering is niet berekend op zeespiegelstijging. De Maeslantkering is bestand tegen waterdruk vanuit zee. Vanaf de andere zijde kan ze door het rivierwater `uit de kom gerukt worden. Er is bij sluiting geen ruimte voor het geblokkeerde rivierwater. Het moment nadert dat de Maeslantkering niet meer aan de minimale veiligheidseisen voldoet. Een watersnoodramp in de Randstad kan onze maatschappij geheel ontwrichten. Om zoutindringing via de Nieuwe Waterweg tegen te gaan is continue 1500 m³/sec zoet water nodig. We verliezen hiermee 40% van de totale zoetwateraanvoer. Volgens Rijkswaterstaat neemt de zomeraanvoer via de Rijn in deze eeuw af van 1700 m³/sec naar 700 m³/sec. Een open Nieuwe Waterweg is kostbaar en niet lang meer te handhaven. Maatregelen Nieuwe Waterweg Evacuatie van de Randstad bij watersnood is geen optie. Er zou een noodplan moeten komen voor de Nieuwe Waterweg. Materiaal en materieel kunnen in stelling worden gebracht om indien nodig de vaarweg met een dam te blokkeren. Een definitieve oplossing voor de waterveiligheid, zoals een afsluiting met zeesluizen, met hydraulische schuiven of op andere wijze, is spoedig gewenst. Zodra er een extra afsluiting is, mogen de faalkans van de Maeslantkering en die van de nieuwe afsluiting met elkaar vermenigvuldigd worden. Dit product geeft een zeer hoge veiligheidsfactor. Hiermee komt tevens voldoende zoet water beschikbaar om de hoofddoelen van het Nationaal Waterplan te kunnen verwezenlijken. Planvorming Zuidwestelijke Delta onvoldoende Projecten die het `binnenhalen van de zee bevorderen lossen niets op, maar werken probleemvergrotend. Illustratief is de voorgenomen verzilting van het Volkerak Zoommeer. Deze symptoombestrijding van blauwalgen vernietigt een belangrijke zoetwatervoorraad, werkt de verzilting van West-Brabant in de hand, sluit kansen uit voor estuariene dynamiek en levert geen wezenlijke bijdrage aan tijdelijke rivierwateropvang. Het essay `Toekomstbeeld Zuidwestelijke Delta 2050 is niet meer dan een eerste verkenning in de ideeënsfeer en het ontwerp-uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta `Veilig Veerkrachtig Vitaal` introduceert zeven nogal verschillende gebiedsprogramma s, die alle nog in ontwikkeling zijn. De cruciale rol die de inrichting van de Zuidwestelijke Delta moet gaan spelen voor de nationale waterveiligheid is onderbelicht en onvoldoende uitgewerkt. 2

5 Een bestuurlijke verkenning door het VU Athena Instituut bracht aan het licht dat bestaande initiatieven die gericht zijn op het (gedeeltelijke) herstel van de estuariene dynamiek, zoals het programma Delta in Zicht en pilots rond het Volkerak- Zoommeer, onvoldoende van de grond komen omdat zij een nationale context missen over zoet- en zoutwaterbeheer. Het procesdeel van het concept is primair bedoeld om een impuls te geven aan het afstemmen van locale initiatieven met het regionale en landelijke beleid. Voorgesteld wordt om een integraal en nationaal georiënteerd programma in te richten dat zich richt op de interactie tussen zoet en zout water(beheer), waarbij betrokken partijen samenwerken en waardoor de regionale visies en lokale projecten commitment, sturing en een meerjarenperspectief krijgen. (bron: InnovatieNetwerk, Werkprogramma 2009). Er is nu nog sprake van papieren producten in de vorm van inrichtingssuggesties en onderzoeken. Het cumulatieve effect op andere projecten, dat ontstaat bij het vasthouden van foute keuzes, zal leiden tot kapitaalvernietiging, onveiligheid en milieuschade. Negatieve publiciteit in de media tast vervolgens de geloofwaardigheid van de overheid aan. Gezien de financiële beperkingen in een tijd van economische recessie zal de politiek geen groen licht kunnen geven aan planvorming waarvan het rendement wordt betwijfeld. Het is niet wenselijk dat tal van projecten gerealiseerd worden, waarna de overheid alsnog aan haar verplichtingen moet voldoen. Regionale planvorming dient te passen in een landelijk raamwerk en getoetst te worden op de hoofddoelstellingen. Relevante inrichtingssuggesties kunnen vervolgens objectief worden vergeleken, voordat er keuzes worden gemaakt. Op waterveiligheid mag niet bezuinigd worden. Waterveiligheid staat de komende periode bovenaan op de politieke agenda. Zowel het overstromingsrisico voor de Randstad als het niet voorbereid zijn van de Zuidwestelijke Delta op de maatgevende afvoer van de rivieren, vragen om effectief handelen. Waterveiligheid, zoetwatervoorziening en estuariene dynamiek. Waterveiligheid ontstaat door maximale rivierwaterberging en spuimogelijkheden in zee, door dijkversterking en een korte primaire zeewering. Zoetwatervoorziening is gebaat bij het behoud van zoetwatervoorraden en het beperken van grootschalig zoetwaterverlies. Estuariene dynamiek ontwikkelt zich bij een permanent open verbinding tussen zee en rivieren, waarbij een geleidelijke en stabiele overgang van zout naar zoet is gewaarborgd door de trajectlengte van de afstroomroute en de regulatiemogelijkheden. Naast deze drie landelijke wateropgaven, behoren de toenemende rivieropwaartse invloed van de zee en de verzilting te worden bestreden. Bovendien dient men rekening te houden met extremen in rivierafvoer. 3

6 Een doelgerichte landelijke aanpak De wateropgaven en de randvoorwaarden beperken de keuzes voor een integrale oplossing. Om u te tonen dat wij binnen de marges toch een mogelijkheid zien voor een klimaatbestendig Nederland, zenden wij u in de bijlage een landelijke inrichtingssuggestie met een korte toelichting. Deze globale kaart kan als basis dienen voor een nader uit te werken plan, dat gestalte gaat geven aan de landelijke wateropgaven. Voor meer informatie en onderbouwing verwijzen wij u naar onze website: Met waterveiligheid valt niet te marchanderen. In opdracht van de Ministeriele Stuurgroep Deltaprogramma dient Nederland zodanig ingericht te worden dat waterveiligheid en zoetwatervoorziening duurzaam gewaarborgd blijven. Zelfs al zouden er te weinig middelen beschikbaar zijn en ontbreekt het aan draagvlak, dan nog adviseren wij u om wat betreft de huidige risico s aan de bel te trekken en sturing te geven aan de processen en planvorming op het gebied van waterveiligheid. Het nieuwe kabinet, dat zich eveneens gaat richten op waterveiligheid bij het vaststellen van het Deltaprogramma, de Deltawet en het Nationaal Waterplan, behoort goed en deskundig geadviseerd te worden. Wij vertrouwen er op dat dit schrijven hieraan een bijdrage zal leveren en vragen u erop toe te zien dat voor de nationale waterveiligheid de juiste keuzes worden gemaakt. Met vriendelijke groet, Adviesgroep Borm & Huijgens - Integraal waterbeheer W.J. Borm Bijlage: Toekomstbeeld klimaatbestendig Nederland 4

7 Bijlage 1: Toekomstbeeld klimaatbestendig Nederland augustus

8 6

9 Toelichting bij afbeelding `Toekomstbeeld klimaatbestendig Nederland Het land binnenstromende Rijnwater wordt bij Pannerden verdeeld richting IJsselmeer en de Zuidwestelijke Delta. Dit regelpunt is aangegeven met `flipper`. Bij het inrichtingsvoorstel is het van wezenlijk belang dat het zoete water op de eindtrajecten via verlengde routes naar zee stroomt. Hierdoor komt, zowel voor de Zuidwestelijke Delta als bij de Afsluitdijk, de zee relatief verder weg te liggen. Zo wordt de rivieropwaartse invloed van de zee terug gedrongen, wordt verzilting tegengegaan en is het behoud van de zoetwatervoorraden mogelijk. Afsluiting van de Nieuwe Waterweg is noodzakelijk. Deze beschermt de Randstad en stelt voldoende zoet water beschikbaar voor het behalen van de nationale wateropgaven. Dit krijgt gestalte in de herijking van de landelijke zoetwaterverdeling. Het Rijnmondgebied kan zo nodig lozen via spuisluizen. Herstel van estuariene dynamiek geeft een enorme impuls aan de West-Europese natuur en doorstroming maakt de deltawateren weer gezond. Zowel de overgang van zout naar zoet als de mate waarin de Oosterschelde iets verzoet zijn reguleerbaar middels doorlaatkribben en de spuisluizen. Dit garandeert stabiele en tevens dynamische natuurontwikkeling. Een teveel aan zoet water kan worden afgevoerd via de Nieuwe Waterweg en door tijdelijke verhoging van de mate van doorspoeling van het Volkerak-Zoommeer. Ook de Haringvlietsluizen kunnen desgewenst overtollig water spuien. Bij ernstig zoetwatertekort wordt er niet of nauwelijks gespuid en is de doorstroming minimaal. De verlengde routes geven een lagere stroomsnelheid en een hoger rivierpeil dan onder de huidige omstandigheden. Bij extreem hoge rivierafvoeren wordt het Rijnmondgebied afgesloten en gaat al het water (ook via een Nieuwe Lek) naar het Hollandsch Diep. Om hier stagnatie te voorkomen zijn alle deltawateren, nog met uitzondering van de Westerschelde, opgenomen in de noodberging. De verlengde route garandeert een langere periode van doorstroming in het Hollandsch Diep. Zodra het zeeniveau het toelaat, zijn er vier spuimogelijkheden inzetbaar. Bij de Afsluitdijk worden hiervoor de bestaande spuisluizen gebruikt. Voorspuien is een middel om de tijdelijke bergingscapaciteit extra te vergroten. In het verlengde van de genoemde maatregelen zijn op termijn uitbreiding van de bergingscapaciteit en verlenging van de afstroomroute mogelijk. Dit door middel van een Zuidbekken in zee, in combinatie met de aanleg een nieuwe stormvloedkering en een uitbreiding van de Europoort. Het ontwikkelen in samenhang met de natuurlijke processen, zoals het ontstaan van de Voordelta en de zeespiegelstijging, is kiezen voor duurzaamheid. Het inrichtingsvoorstel Borm & Huijgens is gebaseerd op de adviezen van de Commissie Veerman en gerelateerd aan onder meer Plan Beaufort (Gé Beaufort), de Haakse Zeedijk (Adviesgroep Haak & Stokman), een Afsluitbaar Open Rijnmond (T. Reijken - TU Delft) en de Mooiste en Veiligste Delta (RWS Min. V&W i.s.m. Deltares). 7

Zeeland wordt wakker! Luctor et Emergo wwww.adviesgroepbormenhuijgens.nl

Zeeland wordt wakker! Luctor et Emergo wwww.adviesgroepbormenhuijgens.nl Zeeland wordt wakker! Luctor et Emergo wwww.adviesgroepbormenhuijgens.nl De Deltawerken zijn nog altijd niet compleet. Hoe veilig de Zuidwestelijke Delta met het Deltaplan ook moest worden, de Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Samenvatting SAMEN WERKEN MET WATER 9

Samenvatting SAMEN WERKEN MET WATER 9 Samenvatting De opdracht De Deltacommissie is door de regering gevraagd advies uit te brengen over de bescherming van Nederland tegen de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij gaat het om de vraag hoe

Nadere informatie

Informatieblad overleg motie Geurts 28 september 2015 9.00 10.00 u. Polderkamer Hoogheemraadschap van Delfland Adviesgroep Borm & Huijgens

Informatieblad overleg motie Geurts 28 september 2015 9.00 10.00 u. Polderkamer Hoogheemraadschap van Delfland Adviesgroep Borm & Huijgens Informatieblad overleg motie Geurts 28 september 2015 9.00 10.00 u. Polderkamer Hoogheemraadschap van Delfland Adviesgroep Borm & Huijgens De waterschappen gaan gezamenlijk als bestuurslaag steeds belangrijker

Nadere informatie

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F 2 Bestuurlijke planning In deze bijlage is de bestuurlijke

Nadere informatie

Integrale samenwerkingsverbanden aanpak waterproblematiek Bijlagen:

Integrale samenwerkingsverbanden aanpak waterproblematiek Bijlagen: Weynschenk, B. Van: Familie Borm [bormdekkers@casema.nl] Verzonden: donderdag 17 februari 2011 20:14 Aan: Familie Borm Onderwerp: Integrale samenwerkingsverbanden aanpak waterproblematiek Bijlagen: 110215brief

Nadere informatie

Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer

Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer Portefeuillehouder: A. van den Berg Vergaderdatum: 2 maart 2010 Agendapunt: Beleidsveld: 150 Kenmerk D&H: 840252 Aard voorstel: Besluitvormend Kenmerk VV: Steller:

Nadere informatie

Watermanagement en het stuwensemble Nederrijn en Lek. Voldoende zoetwater, bevaarbare rivieren

Watermanagement en het stuwensemble Nederrijn en Lek. Voldoende zoetwater, bevaarbare rivieren Watermanagement en het stuwensemble Nederrijn en Lek Voldoende zoetwater, bevaarbare rivieren Rijkswaterstaat beheert de grote rivieren in Nederland. Het stuwensemble Nederrijn en Lek speelt hierin een

Nadere informatie

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002

Zandhonger. Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde. 19 september 2002 Zandhonger Kerend Tij Innovatie Competitie Hydrodynamische innovatie van de stormvloedkering Oosterschelde 19 september 2002 Zandhonger, Gaat de Oosterschelde kopje onder? De Deltawerken veranderden de

Nadere informatie

Systeem Rijn-Maasmond Afsluitbaar Open

Systeem Rijn-Maasmond Afsluitbaar Open BESTAAND NIEUW DAM MET SLUIS EN/OF DOORLAATMIDDEL SYSTEEMUITBREIDING Systeem Het onderzoeksproject Afsluitbaar Open Rijnmond een eerste integrale ver kenning, onder leiding van de Technische Universiteit

Nadere informatie

Samen werken met water

Samen werken met water Samen werken met water Een land dat leeft, bouwt aan zijn toekomst Bevindingen van de Deltacommissie 2008 samen werken met water 1 Samen werken met water Publieksversie van het advies van de Deltacommissie

Nadere informatie

Ambities verzilveren in Grevelingen en Volkerak-Zoommeer

Ambities verzilveren in Grevelingen en Volkerak-Zoommeer Deltaprogramma Zuidwestelijke Delta Ambities verzilveren in Grevelingen en Volkerak-Zoommeer Rijksstructuurvisie en Programma Gebiedsontwikkeling Illustratie: Bosch-Slabbers Landschapsarchitecten Den Haag

Nadere informatie

Assetmanagement bij waterkeringen

Assetmanagement bij waterkeringen Assetmanagement bij waterkeringen Frank den Heijer NVRB symposium Assetmanagement in de publieke sector Assetmanagement bij waterkeringen Historie en context Toetsproces waterkeringen Cases: toetsronden

Nadere informatie

Deltascenario s. Deltaprogramma

Deltascenario s. Deltaprogramma Deltaprogramma Deltascenario s Verkenning van mogelijke fysieke en sociaaleconomische ontwikkelingen in de 21 ste eeuw op basis van KNMI 06- en WLO-scenario s, voor gebruik in het Deltaprogramma 2011-2012

Nadere informatie

Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening

Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening Deltaprogramma Het nationale programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening 2 e bestuurlijke consultatieronde Deltaprogramma: Hoe houden we de delta veilig en zorgen we voor voldoende zoetwater?

Nadere informatie

Volkerak-Zoommeer, zoetwaterbekken onder druk. rene.boeters@rws.nl

Volkerak-Zoommeer, zoetwaterbekken onder druk. rene.boeters@rws.nl Volkerak-Zoommeer, zoetwaterbekken onder druk rene.boeters@rws.nl Opzet presentatie > Ontstaansgeschiedenis Volkerak-Zoommeer Ro#erdam > Beheer via kunstwerken Nieuwe Maas > Wat speelt er Haringvliet Oude

Nadere informatie

Datum. Betreft. Geachte heer Rozendaal,

Datum. Betreft. Geachte heer Rozendaal, > Retouradres Postbus 20952 2500 EZ Den Haag COLLEGE VAN RIJKSADVISEURS Stuurgroep Zuidwestelijke Delta De heer Jan-Nathan Rozendaal Programmadirecteur Postbus 5014 4330 KA Middelburg Korte Voorhout 7

Nadere informatie

Waterberging Volkerak-Zoommeer

Waterberging Volkerak-Zoommeer Waterberging Volkerak-Zoommeer Waterberging Volkerak-Zoommeer Startnotitie milieueffectrapportage (m.e.r.) februari 2009 Inhoudsopgave Colofon Deze startnotitie m.e.r. is een uitgave van Programma Ruimte

Nadere informatie

Adviesgroep Butijn & van den Haak. Inhoud

Adviesgroep Butijn & van den Haak. Inhoud Inhoud 1. Samenvatting en conclusies...3 2. Aanleiding...5 3. De Haakse Zeedijk, een nieuwe visie...6 Aanleiding...6 Visie en strategie...7 Mogelijke uitvoeringen en faseringen...8 Voorgestelde strategie...10

Nadere informatie

Onze waterkeringen. Werken aan veiligheid bij stormen

Onze waterkeringen. Werken aan veiligheid bij stormen Onze waterkeringen Werken aan veiligheid bij stormen Nederland waterland Een groot deel van ons land ligt onder de zeespiegel en veel grote rivieren vinden er hun weg naar zee. Daarbij stijgt de zeespiegel,

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor de Nederlandse overheidsfinanciën

Gevolgen van klimaatverandering voor de Nederlandse overheidsfinanciën Gevolgen van klimaatverandering voor de Nederlandse overheidsfinanciën Het klimaat op aarde verandert. De kosten van deze klimaatverandering liggen voor Nederland vooral op het gebied van de waterkeringen.

Nadere informatie

Kosten en effecten van waterberging Grevelingen

Kosten en effecten van waterberging Grevelingen Kosten en effecten van waterberging Grevelingen Deltaprogramma Zuidwestelijke Delta en Rijnmond-Drechtsteden Nadine Slootjes Redactie: Met Andere Woorden Met bijdragen van: Deltaprogramma Zuidwestelijke

Nadere informatie

De Ouderenpartij NH maakt zich ernstig zorgen over de hoogwaterveiligheid Den Oever/Afsluitdijk/Kornwerderzand

De Ouderenpartij NH maakt zich ernstig zorgen over de hoogwaterveiligheid Den Oever/Afsluitdijk/Kornwerderzand Vragen nr. 25 Aan de leden van Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 26 juni 2012 Onderwerp: vragen van de heer J.H. Leever (ONH). De voorzitter van Provinciale Staten van Noord-Holland deelt u

Nadere informatie

Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Samenvatting. Plan van Aanpak

Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Samenvatting. Plan van Aanpak Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden Samenvatting Plan van Aanpak Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Het gebied 2 Ambities 2 De opgave en kans 3 2 Doelen 4 Doel 4 Besluit 4 Studiegebied 5 3 Werkwijze 6 Kern van

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The version of the following full text has not yet been defined or was untraceable and may differ from the publisher's version. For

Nadere informatie

ont, 2 1 M E I 2013 Beste deelnemer aan / genodigde voor de IJsselMeertop,

ont, 2 1 M E I 2013 Beste deelnemer aan / genodigde voor de IJsselMeertop, NanurUjMHJAnna) Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bijlagen: Deltaprogramma IJsselmeergebied [dpij@rws.nl] dinsdag 21 mei 2013 9:24 Deltaprogramma IJsselmeergebied Verslag IJsselMeertop 27 maart 2013 Verslag

Nadere informatie

Het Deltaprogramma. Nederland op orde: vandaag en morgen. Wim Kuijken / Bart Parmet. 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag

Het Deltaprogramma. Nederland op orde: vandaag en morgen. Wim Kuijken / Bart Parmet. 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag Het Deltaprogramma Nederland op orde: vandaag en morgen Wim Kuijken / Bart Parmet 7 december 2012 KNAG-Onderwijsdag Het Deltaprogramma Nationaal programma voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening 2

Nadere informatie

Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma

Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Veilig achter duin en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Veiligheid van bewoners voorop Bescherming tegen overstromingen is voor Nederland van levensbelang. Een groot deel van de inwoners woont beneden

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

-Klimaatverandering, klimaatscenario s en gevolgen voor beleid en beheer-

-Klimaatverandering, klimaatscenario s en gevolgen voor beleid en beheer- Klimaatverandering; wat komt er op ons af? -Klimaatverandering, klimaatscenario s en gevolgen voor beleid en beheer- Het klimaat in Nederland gaat veranderen. Op dit moment is dat nog niet te merken. De

Nadere informatie

Pagina. Samenvating 4

Pagina. Samenvating 4 Inhoudsopgave Pagina Samenvating 4 1. Inleiding 14 2. Opgave waterveiligheid en zoetwater 18 3. Veiligheid noordoostelijk deel 22 4. Veiligheid zuidelijk deel 32 5. Zoetwater Zuidwestelijke Delta 38 6.

Nadere informatie

Waterberging Volkerak- Zoommeer Advies voor richtlijnen voor het milieueffectrapport

Waterberging Volkerak- Zoommeer Advies voor richtlijnen voor het milieueffectrapport Waterberging Volkerak- Zoommeer Advies voor richtlijnen voor het milieueffectrapport 27 april 2009 / rapportnummer 2224-34 1. HOOFDPUNTEN VAN HET MER Rijkswaterstaat wil bij (extreem) hoogwater Zuidwest-Nederland

Nadere informatie

VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017

VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017 VNSC Onderzoeksprogramma 2014-2017 Joost Backx Werkgroep O&M Marcel Taal Uitdagingen Onderzoeksagenda Slib Getij Natuur & Samenwerken Inhoud Structuur VNSC (Werkgroepen O&M en Evaluatie Beleid en Beheer)

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid. Waterveiligheid buitendijks

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid. Waterveiligheid buitendijks Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid Waterveiligheid buitendijks In ons land wonen ruim 100.000 mensen buitendijks langs de rivieren, de grote meren en de kust. Zij wonen aan de waterzijde

Nadere informatie

Anticiperend beheer op zee en in de Delta

Anticiperend beheer op zee en in de Delta Anticiperend beheer op zee en in de Delta Joris Geurts van Kessel Zee en Delta Aanpak koers Bron: ontwikkelde aanpak Peter van Rooy met RWS Update van eerder werk voor VenW, op basis van Gedachtegoed Rand

Nadere informatie

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer?

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer? Nederland waterland, Nederland waterschapsland Kernboodschap De waterschappen zijn gericht op de toekomst. Daarom hebben zij in het licht van de klimaatverandering en de economische crisis een plan gemaakt

Nadere informatie

Waterveiligheid in Westpoort

Waterveiligheid in Westpoort Pilotstudie 2012 / 2013 Atlas samengesteld 15 interviews 3 workshops Opbrengst Ketenafhankelijkheden Handelingsperspectieven Deltaprogramma Nieuwe normen voor Waterveilighied Zoetwatervoorziening voorspelbaarder

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder J. Lamberts Vergadering : 6 mei 2014 Agendapunt : 6. Bijlagen : 1. Concept nieuw waterveiligheidsbeleid NB: ter inzage bij directiesecretariaat 2.

Nadere informatie

Aan de wieg van een nieuwe generatie deltawerken

Aan de wieg van een nieuwe generatie deltawerken Henk Donkers Sectie geografi e, planologie en milieu, Radboud Universiteit Nijmegen waterveiligheid (1) Deltacommissaris Wim Kuijken. In 2010 begon Wim Kuijken als regeringscommissaris voor het deltaprogramma,

Nadere informatie

Delta-knowhow biedt kansen

Delta-knowhow biedt kansen 11 november 2010 Artikel Deltacongres: Samen werken aan waterveiligheid en zoetwatervoorziening Donderdag 4 november opende prins Willem-Alexander het eerste nationaal deltacongres. Werk aan de delta was

Nadere informatie

Deltaprogramma I IJsselmeergebied. Atlas van het IJsselmeergebied

Deltaprogramma I IJsselmeergebied. Atlas van het IJsselmeergebied Deltaprogramma I IJsselmeergebied Atlas van het IJsselmeergebied Atlas van het IJsselmeergebied I Colofon Samengesteld door: MWH B.V. www.mwhglobal.nl Fotografie: Foto kaft: Foto s Flora en Fauna: Oplage:

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Van: Aan: Onderwerp: Brief gemeente Utrechtse Heuvelrug met zienswijze Noordvleugelprovincie Datum: dinsdag, 1 oktober 2013 14:05:40 Bijlagen: Verzonden brief UH met Zienswijze Noordvleugelprovincie.pdf

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

Deltaprogramma 2011. Werk aan de delta. Investeren in een veilig en aantrekkelijk Nederland, nu en morgen

Deltaprogramma 2011. Werk aan de delta. Investeren in een veilig en aantrekkelijk Nederland, nu en morgen Deltaprogramma 2011 Werk aan de delta Investeren in een veilig en aantrekkelijk Nederland, nu en morgen Het Deltaprogramma is een nationaal programma. Rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen

Nadere informatie

Water en Natuur: Een mooi koppel!

Water en Natuur: Een mooi koppel! Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water en natuur Tim van Hattum (Alterra Wageningen UR) Aanleiding Deltaprogramma gaat

Nadere informatie

Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk. Architectenbureau Paul de Ruiter Feddes/Olthof Landschapsarchitecten

Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk. Architectenbureau Paul de Ruiter Feddes/Olthof Landschapsarchitecten Masterplan Beeldkwaliteit Afsluitdijk Architectenbureau Paul de Ruiter Feddes/Olthof Landschapsarchitecten Friese kust Kornwerderzand Breezanddijk Toekomstbestendige Afsluitdijk Den Oever Monument Het

Nadere informatie

Deltaprogramma 2012. Bijlagen. Maatregelen van nu, voorbereiding voor morgen

Deltaprogramma 2012. Bijlagen. Maatregelen van nu, voorbereiding voor morgen Deltaprogramma 2012 Bijlagen Maatregelen van nu, voorbereiding voor morgen Werk aan de delta Bijlagen Deltaprogramma 2012 Maatregelen van nu, voorbereiding voor morgen 2 Deltaprogramma 2012 Bijlagen Inhoud

Nadere informatie

Programma naar een Rijke Waddenzee

Programma naar een Rijke Waddenzee Programma naar een Rijke Waddenzee n Symposium Waddenacademie Kees van Es Inhoud presentatie 1. Aanleiding, opdracht en context 2. De mosseltransitie in het kort Kennisvragen 3. Streefbeeld: Wijze van

Nadere informatie

Institute for Environmental Studies Wateroverlast en Overstromingen

Institute for Environmental Studies Wateroverlast en Overstromingen Institute for Environmental Studies Wateroverlast en Overstromingen Interactie tussen mens en natuur Hans de Moel, PhD researcher 2 DOEL Achtergronden vertellen over wateroverlast en overstromingen, voornamelijk

Nadere informatie

Zuidwestelijke Delta 5

Zuidwestelijke Delta 5 Zuidwestelijke Delta 5 Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang MIRT Onderzoeken Kaarten Project- en programmabladen Visie De MIRT-regio Zuidwestelijke Delta beslaat

Nadere informatie

http://www.markermeerdijken.nl/markermeerdijken/ meest-gestelde-vragen_3644/

http://www.markermeerdijken.nl/markermeerdijken/ meest-gestelde-vragen_3644/ http://www.markermeerdijken.nl/markermeerdijken/ meest-gestelde-vragen_3644/ Acht vragen van HHNK Acht antwoorden van HHNK acht halve waarheden fons elders (1) Is versterking nog wel nodig nu het Deltaprogramma

Nadere informatie

LESPAKKET HET WATER. Het antwoordmodel van het lespakket staat in digitale vorm op onze website www.eureducation.nl. U kunt het hier downloaden.

LESPAKKET HET WATER. Het antwoordmodel van het lespakket staat in digitale vorm op onze website www.eureducation.nl. U kunt het hier downloaden. MARC VERHAEGEN JAN KRAGT STRIJD TEGEN @ HET WATER LESPAKKET STRIJD TEGEN HET WATER Dit lespakket diept een aantal thema s uit het stripboek verder uit. Het is er op gericht leerlingen kennis te laten verwerven

Nadere informatie

Nederland in Zicht. Water en ruimtelijke ontwikkeling in Nederland: de diagnose

Nederland in Zicht. Water en ruimtelijke ontwikkeling in Nederland: de diagnose Nederland in Zicht Water en ruimtelijke ontwikkeling in Nederland: de diagnose Nederland in Zicht Water en ruimtelijke ontwikkeling in Nederland: de diagnose Nederland in Zicht is vervaardigd in opdracht

Nadere informatie

Vergelijkingsbasis. voor de. Droogtestudie Nederland

Vergelijkingsbasis. voor de. Droogtestudie Nederland Vergelijkingsbasis voor de Droogtestudie Nederland Maart 2003 Droogtestudie Nederland Vergelijkingsbasis september 2002 10605/Br3/49/000006/001 ARCADIS Ruimte & Milieu (voorheen Resource Analysis) Lichtenauerlaan

Nadere informatie

Getijdencentrale. Brouwersdam. Deltatechnologie impuls voor regionale economie

Getijdencentrale. Brouwersdam. Deltatechnologie impuls voor regionale economie Getijdencentrale Brouwersdam Deltatechnologie impuls voor regionale economie Getijdencentrale Brouwersdam De provincies Zuid-Holland en Zeeland, Rijkswater staat en de gemeenten Goeree- Overflakkee en

Nadere informatie

Ons Water in Nederland. nieuw Nationaal Waterplan 2016-2021

Ons Water in Nederland. nieuw Nationaal Waterplan 2016-2021 Ons Water in Nederland nieuw Nationaal Waterplan 2016-2021 Verbind ruimtelijke opgaven en wateropgaven 3 Nederland Waterland 7 Trends in water 9 Ambitie 1: De veiligste delta in de wereld 11 Ambitie 2:

Nadere informatie

Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven

Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven Uitnodiging Werkconferentie IJssel-Vechtdelta Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven Uitvoering met partners in de praktijk WOENSDAG 9 MAART 2016 VAN DER VALKHOTEL IN ZWOLLE IJssel- Vechtdelta

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief?

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief? Binnen de IJssel-Vechtdelta werken zes overheidspartners samen aan een waterveilige en klimaatbestendige toekomst. De provincie Overijssel, Waterschap Groot Salland, Veiligheidsregio IJsselland en de gemeenten

Nadere informatie

Steden. Toekomst. van de. BOUWLOKALEN Steden van de Toekomst WATERBASED URBAN DEVELOPMENT

Steden. Toekomst. van de. BOUWLOKALEN Steden van de Toekomst WATERBASED URBAN DEVELOPMENT Steden van de Toekomst DeltaSync Bouwen op het water - Multidisciplinair Architectuur/Stedenbouw Constructief ontwerp Waterbeheer - Advies (marktverkenning, gebiedsanalyse, toekomstvisies) -Ontwerp (Constructie,

Nadere informatie

De Haakse Zeedijk Verkend

De Haakse Zeedijk Verkend 31 januari 2012 Rijkswaterstaat Status Ministerie van infrastructuur en miljieu Definitief De Haakse Zeedijk Verkend Datum 31 januari 2012 Status Definitief Colofon Uitgegeven door Rijkswaterstaat Waterdienst

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Hoe kwetsbaar zijn onze netwerken?

Hoe kwetsbaar zijn onze netwerken? Hoe kwetsbaar zijn onze netwerken? Hoe kwetsbaar zijn onze infrastructuurnetwerken en op welke manier zijn ze van elkaar afhankelijk? In een simulatie van een overstroming in Rotterdam Noord zochten gebiedsexperts

Nadere informatie

16 augustus 2011 Analyse en advies borging financiering Deltaprogramma

16 augustus 2011 Analyse en advies borging financiering Deltaprogramma > Retouradres Postbus 90653 2509 LR Den Haag De heer J.J. Atsma Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Postbus 20901 2500 EX Den Haag Nieuwe Uitleg 1 Den Haag Postbus 90653 2509 LR Den Haag www.deltacommissaris.nl

Nadere informatie

Naar minder harde grenzen. Luc Kohsiek Dijkgraaf

Naar minder harde grenzen. Luc Kohsiek Dijkgraaf Naar minder harde grenzen Luc Kohsiek Dijkgraaf Inhoud Het klimaat verandert De samenleving verandert Van scherpe scheiding tussen overheid en burgers naar participerende samenwerking Van scherpe scheiding

Nadere informatie

2009-2015. Nationaal Waterplan. Kaarten

2009-2015. Nationaal Waterplan. Kaarten 2009-2015 Nationaal Waterplan Kaarten bij 1 Inleiding; kaart 1 Indeling in gebieden bij 2.1; kaart 2 Nederland als delta in het noordwesten van Europa bij 2.2 De wateropgave; kaart 3 Belangrijkste wateropgaven

Nadere informatie

Technische vragen Kadernota 2011 Beantwoording 17 mei 2011. Fractie Vrienden Markdal Buitenplaats Bouvigne

Technische vragen Kadernota 2011 Beantwoording 17 mei 2011. Fractie Vrienden Markdal Buitenplaats Bouvigne Technische vragen Kadernota 2011 Beantwoording 17 mei 2011 Fractie Vrienden Markdal Buitenplaats Bouvigne 1. (p. 25) Graag overzicht van projecten binnen EHS waar nog niet alle benodigde gronden beschikbaar

Nadere informatie

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris Deltacommissaris > Retouradres Postbus 9Ũ653 2509 LR Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei De weledelgestrenge heer mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 RJ Venlo ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll

Nadere informatie

Overstromingsgevaar en wateroverlast

Overstromingsgevaar en wateroverlast H 5.9 Resultaten per thema Door klimaatverandering nemen de kansen op overstromingen bij grote rivieren en de zee toe. Uitvoering van de Planologische Kernbeslissing Grote Rivieren leidt voor een langere

Nadere informatie

Advies Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden

Advies Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden Advies Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden Stuurgroep Rijnmond-Drechtsteden Colofon Dit is een uitgave van Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden Uitgevoerd door Programmateam

Nadere informatie

Het probleem is: 160 miljard. September2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September2009

Het probleem is: 160 miljard. September2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September2009 Het probleem is: De zeespiegel stijgt! De rivieren stijgen mee! De bodem daalt! Grondwaterdruk stijgt! Nederland verzilt! Door Deltacommissie geschatte kosten, deze eeuw 120-160 160 miljard 1 September2009

Nadere informatie

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011

Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland. Is het rijk aan zet? Willem Ligtvoet, 19 april 2011 Klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland Is het rijk aan zet? 1 Voorstudie PBL (2009) Speerpunten klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling: 1. Waterveiligheid 2. Zoetwatervoorziening 3. Klimaatbestendige

Nadere informatie

Wijs met water! Verkiezingsprogramma

Wijs met water! Verkiezingsprogramma Wijs met water! Verkiezingsprogramma Waterschap Hollandse Delta Lijst 10 www.wijsmetwaterhollandsedelta.nl In uw handen ligt het verkiezingsprogramma van onze partij. Graag willen wij u kennis laten maken

Nadere informatie

Lage afvoer Rijn leidt bijna tot laagst gemeten waterstand bij Lobith

Lage afvoer Rijn leidt bijna tot laagst gemeten waterstand bij Lobith Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtebericht 28 november 2011 Nummer 2011-19 Lage afvoer Rijn leidt bijna tot laagst gemeten waterstand bij Lobith

Nadere informatie

Beleidsomslagpunten in het zuidwestelijk estuariumgebied? Verkenning van klimaatveranderingsbestendigheid

Beleidsomslagpunten in het zuidwestelijk estuariumgebied? Verkenning van klimaatveranderingsbestendigheid Beleidsomslagpunten in het zuidwestelijk estuariumgebied? Verkenning van klimaatveranderingsbestendigheid Beleidsomslagpunten in het zuidwestelijk estuariumgebied? Verkenning van klimaatveranderingsbestendigheid

Nadere informatie

Deltaprogramma Kust. Samenvatting. Plan van Aanpak

Deltaprogramma Kust. Samenvatting. Plan van Aanpak Samenvatting Plan van Aanpak Inhoud 1 Inleiding 2 2 Inhoudelijke scope 4 3 Producten 5 3.1 Stappenplan voor oplevering van de producten 5 3.2 Samenhang met andere deelprogramma s 8 3.3 Korte termijn ontwikkelingen

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 25-03-2014 Agendapunt 7 Steller / afdeling M.J. Potter / Projecten en waterkeringen Openbaar Ja Bestuurder L.H. Dohmen Bijlage(n) 2 Programma Waterkeringszorg

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Voorwoord. Johan van de Gronden Directeur Wereld Natuur Fonds. Auteurs Bureau Stroming Wim Braakhekke Alphons van Winden Gerard Litjens

Voorwoord. Johan van de Gronden Directeur Wereld Natuur Fonds. Auteurs Bureau Stroming Wim Braakhekke Alphons van Winden Gerard Litjens IN SAMENWERKING MET: NL 2012 Water naar de zee Visie op een klimaatbestendige zoetwatervoorziening van laag Nederland 1 2 Voorwoord Ik ben op veel plekken geweest op de wereld waar echte waterschaarste

Nadere informatie

Nieuws van de Stuurgroep Zuidwestelijke Delta Juni 2014

Nieuws van de Stuurgroep Zuidwestelijke Delta Juni 2014 Nieuws van de Stuurgroep Zuidwestelijke Delta Juni 2014 Inhoud Bijeenkomst Stuurgroep Zuidwestelijke Delta 22 mei Verslag sessies omtrent Grevelingen, Krammer-Volkerak en Zoommeer-Binnenschelde 14 april

Nadere informatie

De HAAKSE ZEEDIJK. deel twee. Financieel technisch 2009. September 2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September 2009.

De HAAKSE ZEEDIJK. deel twee. Financieel technisch 2009. September 2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September 2009. Spuikanaal De HAAKSE ZEEDIJK Waterkracht/ Pompcentrale deel twee zoetwaterbekken Financieel technisch 2009 1 September 2009 (niet ingewerkt in het Technisch rapport 2003) September 2009 De HAAKSE ZEEDIJK

Nadere informatie

Verklaring van Hoog & Droog

Verklaring van Hoog & Droog Verklaring van Hoog & Droog Aangenomen bij acclamatie op woensdag 6 juni bij Burgers Zoo te Arnhem Over de andere kant van de Delta Verklaring van Hoog & Droog Conclusies en adviezen geformuleerd tijdens

Nadere informatie

Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021

Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021 Hoofdlijnen uit de zienswijzen Op het voornemen tot opstellen van het Nationaal Waterplan 2016-2021 en Beheer- en Ontwikkelplan voor de rijkswateren 2016-2021 Zienswijzeperiode: 3 juni tot en met 30 juni

Nadere informatie

VOOROVERLEGNOTITIE 150 KV-VERBINDING DINTELOORD-ROOSENDAAL

VOOROVERLEGNOTITIE 150 KV-VERBINDING DINTELOORD-ROOSENDAAL VOOROVERLEGNOTITIE 150 KV-VERBINDING DINTELOORD-ROOSENDAAL PROVINCIE NOORD-BRABANT 4 juni 2012 076445727:0.8 - Definitief B01055.000582.0100 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Overzicht reacties... 3 2 s in

Nadere informatie

Kleine kansen grote gevolgen

Kleine kansen grote gevolgen Kleine kansen grote gevolgen Slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting als focus voor het waterveiligheidsbeleid SAMENVATTING Kleine kansen grote gevolgen Slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting

Nadere informatie

Deltaprogramma IJsselmeergebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse IJsselmeergebied

Deltaprogramma IJsselmeergebied. Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse IJsselmeergebied Deltaprogramma IJsselmeergebied Deltaprogramma 2012 Probleemanalyse IJsselmeergebied Colofon Deltaprogramma IJsselmeergebied Nieuwe Uitleg 1 Den Haag Deltaprogramma IJsselmeergebied Probleemanalyse fase

Nadere informatie

nl 2010 Met Open Armen Voor het belang van veiligheid, natuur en economie wereld natuur fonds geef de aarde door

nl 2010 Met Open Armen Voor het belang van veiligheid, natuur en economie wereld natuur fonds geef de aarde door nl 2010 Met Open Armen Voor het belang van veiligheid, natuur en economie 1 wereld natuur fonds geef de aarde door Verantwoording Het WNF presenteert in deze verkenning zijn visie op Open Armen voor het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 J Vaststelling van de begrotingsstaat van het Deltafonds voor het jaar 2015 Nr. 7 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 12 november

Nadere informatie

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet

Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland. Willem Ligtvoet Overzicht en karakteristieken klimaatrisico s Nederland Willem Ligtvoet Kader: Nationale Adaptatiestrategie (begin 2016) Gevraagd: breed overzicht klimaateffecten en aangrijpingspunten voor beleid Aanvulling

Nadere informatie

Nationaal Waterplan 2009-2015

Nationaal Waterplan 2009-2015 Nationaal Waterplan 2009-2015 2009-2015 Nationaal Waterplan 22 december 2009 Samenvatting Nationaal Waterplan Samenvatting Nationaal Waterplan Het Nationaal Waterplan: Nederland, een veilige en leefbare

Nadere informatie

Samen werken met water

Samen werken met water Samen werken met water Een land dat leeft, bouwt aan zijn toekomst Bevindingen van de Deltacommissie 2008 Fragment uit: Het Sterreschip door Ida Gerhardt Verzamelde Gedichten II Athenaeum-Polak & van Gennep

Nadere informatie

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen Bron: beeldbank.rws.nl Introductie Herkingen, Stellendam en Ouddorp zijn gelegen op Goeree-Overflakkee, het meest zuidelijke eiland van de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Ontwerp. Nationaal Waterplan

Ontwerp. Nationaal Waterplan Ontwerp Nationaal Waterplan Ontwerp Nationaal Waterplan 22 december 2008 Samenvatting Nationaal Waterplan 4 Het Nationaal Waterplan: Duurzaam en klimaatbestendig De uitvoering in volle gang Nederland,

Nadere informatie

Bijlagen Flevolands Deltacongres

Bijlagen Flevolands Deltacongres Bijlagen Flevolands Deltacongres 22 januari 2014 Inhoudsopgave Bijlage A Interview deltacommissaris Wim Kuijken 3 Bijlage B Interview Bert Gijsberts, Hetty Klavers, Herbert Bos 4 Bijlage C Rondetafelgesprek

Nadere informatie

Innovatieve zoetzoutscheiding. Krammersluizen. Resultaten Pilot Krammerjachtensluis. Kees-Jan Meeuse, omgevingsmanager

Innovatieve zoetzoutscheiding. Krammersluizen. Resultaten Pilot Krammerjachtensluis. Kees-Jan Meeuse, omgevingsmanager Innovatieve zoetzoutscheiding (IZZS) Krammersluizen Resultaten Pilot Krammerjachtensluis Kees-Jan Meeuse, omgevingsmanager 15 oktober 2014 Doel vandaag 1. Aanleiding van het project 2. Doelen van het project

Nadere informatie

23-1-2014. Bypass IJsseldelta

23-1-2014. Bypass IJsseldelta Bypass IJsseldelta 1 Intro Hein Pijnappel, Mott MacDonald Omgevingsmanagement RWS 2010-2013: Planstudie t/m SNIP3, ZBIJ en raakvlakken met IJDZ Wel/geen ZBIJ Wel/geen ruimtelijke kwaliteit Met/zonder IJDZ

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Ruimtelijk Kwaliteitskader. Volkerak Zoommeer. December 2008. Bureau Stroming In opdracht van Rijkswaterstaat projectbureau Waterberging

Ruimtelijk Kwaliteitskader. Volkerak Zoommeer. December 2008. Bureau Stroming In opdracht van Rijkswaterstaat projectbureau Waterberging bureau voor natuur- en landschapsontwikkeling b.v. Ruimtelijk Kwaliteitskader Volkerak Zoommeer December 2008 Bureau Stroming In opdracht van Rijkswaterstaat projectbureau Waterberging Volkerak Zoommeer

Nadere informatie

Hierna volgend artikel is afkomstig uit:

Hierna volgend artikel is afkomstig uit: Hierna volgend artikel is afkomstig uit: Doelstelling van De Levende Natuur Het informeren over ontwikkelingen in onderzoek, beheer en beleid op het gebied van natuurbehoud en natuurbeheer, die van belang

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Inleiding. Belangrijke themas zijn voor ons : Duurzaamheid, samenwerking en betaalbaarheid. Het CDA HHSK wil:

Inleiding. Belangrijke themas zijn voor ons : Duurzaamheid, samenwerking en betaalbaarheid. Het CDA HHSK wil: Waterschapsverkiezing 2015. Waar staat het CDA voor? (Concept HHSK 12 september 2014.Bijdragen zijn hierin verwerkt) Inleiding Samen leven met water, want zonder water geen samenleving. Water is essentieel

Nadere informatie

Hydraulische Randvoorwaarden 2011concept

Hydraulische Randvoorwaarden 2011concept Hydraulische Randvoorwaarden 2011concept Globale verkenning waterveiligheid Delfzijl ir. A. Prakken Waterdienst / Water Verkeer & Leefomgeving Hydraulische Randvoorwaarden toetsen veiligheid primaire waterkeringen

Nadere informatie