Onderzoek Zuid-Afrika

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek Zuid-Afrika"

Transcriptie

1 Onderzoek Zuid-Afrika Tweede taalverwerving en tweede taalonderwijs Engels als tweede taal in het basisonderwijs Naam: Kimberly Vermeulen Studentnummer: S Klas: PLV3B Minor: Internationalisering Datum: 10/06/2015

2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Aanleiding van het onderzoek 2 Probleemstelling 3 Conceptueel kader 4 Methode van onderzoek 7 Literatuurlijst 8 1

3 Aanleiding van het onderzoek Tegenwoordig starten steeds meer basisscholen in Nederland en andere Europese landen met vroeg vreemdetalenonderwijs (VVTO). Het Europees platform geeft aan dat de Europese Unie zich zelfs ten doel stelt dat alle burgers binnen de Europese Unie minimaal twee vreemde talen leren vanaf 3 jaar. Maar om dit doel te bereiken zullen in de praktijk verschillende aanpassingen moeten worden gedaan, ook de Engelse taalvaardigheid van de leerkrachten in het basisonderwijs moet een flinke boost krijgen. In Nederland zien we vaak dat Engels de vreemde taal is die aangeboden wordt in het basisonderwijs. Doordat de invulling van het vak en de tijd die de school aan het vak wilt besteden vrij zijn, wordt er op veel scholen een half uur per week vrij gemaakt in het lesrooster om Engels te geven. Wat ik uit eigen ervaring veel zie op basisscholen is dat er alleen uit de werkboeken wordt gewerkt en dat de leerlingen hun Engels niet kunnen oefenen in functionele situaties. Daarnaast komt het ook steeds vaker voor dat mensen emigeren, dat wil zeggen dat er binnen het onderwijs in Nederland ook steeds meer verschillende culturen en talen bij elkaar in een klas te vinden zijn. Daarom wil ik een onderzoek doen naar tweede taalverwerving. Hoe verloopt een tweede taalverwerving bij jonge kinderen en op welke manieren kan een tweede taal effectief worden aangeleerd. Om dit te onderzoeken zal ik voor drie maanden stage gaan lopen op een school in Zuid- Afrika. Op de Walmer Primary School in het township Walmer, wat naast Port Elizabeth ligt, krijgen kinderen van 4 tot en met 8 jaar daar onderwijs. Alle lessen worden in het Engels gegeven, terwijl de kinderen zelf alleen de taal spreken die zij thuis spreken, bijvoorbeeld Xhosa. Voor de leerkrachten die het onderwijs verzorgen is het daarom belangrijk om de kinderen zo snel mogelijk de Engelse taal aan te leren, zodat zij alle leerstof gemakkelijk op kunnen nemen. Door dit onderzoek te doen zal ik, als leerkracht, beter kunnen aansluiten bij de (didactische) behoeften van buitenlandse kinderen die de taal nog niet beheersen. Na dit onderzoek zal ik ook beter ontwikkeld zijn in het geven van Engelse lessen aan kinderen op basisscholen in Nederland. Aangezien de wereld steeds kleiner lijkt te worden en mensen makkelijker over de wereld trekken, wordt de kans op buitenlandse kinderen in de klas steeds groter. Daarom is dit het moment om op zoek te gaan naar een effectieve manier om een (nieuwe) tweede taal aan te leren. 2

4 Probleemstelling In de praktijk is het bijna dagelijks te vinden, het probleem waar je tegenaan loopt als je een taal niet beheerst. Tegenwoordig lopen leerkrachten ook steeds vaker tegen dit probleem aan. Het komt namelijk vaker voor dat mensen, en dus ook kinderen, emigreren. Dan kan het zo zijn dat een leerkracht een kind in de klas krijgt dat de taal niet beheerst. Wanneer een leerling in groep 1 binnen komt op een Nederlandstalige school, dan wordt er veel voorgelezen aan een kind en veel met beelden gewerkt om duidelijk te maken wat een woord betekend. Maar wanneer een leerling in groep 5 binnen komt wordt het een heel ander verhaal. De leerkracht verwacht van hem dat hij, net als de andere leerlingen, de aardrijkskunde toets maakt. Maar hoe kun je zo n toets maken zonder te gokken als je geen idee hebt waar de lappen tekst over gaan? Hoe kun je vertellen waar je een waterleiding vindt als je nog nooit van dat woord hebt gehoord? Een zevende deel van de basisscholen in Nederland biedt Engels aan vanaf groep 1/2 of vanaf groep 5/6. Er zijn veel leerkrachten die de Engelse taal en de didactiek van het Engels onvoldoende beheersen om het vak goed aan te kunnen bieden. Door dit onderzoek uit te voeren ontwikkel ik mijn eigen Engelse vaardigheid en doe ik kennis op over de didactiek van het Engels. Dit resultateert uiteindelijk in het kunnen geven van handreikingen aan leerkrachten die de didactiek van het Engels nog onvoldoende beheersen, waardoor de kwaliteit van deze lessen zal verhogen. Maar dit is niet alleen een probleem waar de leerkrachten en schoolbesturen in Nederland tegen aan lopen. Op de Walmer Primary School in Walmer, Zuid-Afrika lopen de leerkrachten hier ook tegen aan, alleen gaat het dan om alle leerlingen die onderwijs volgen op deze school. Zij zijn erg geïnteresseerd in de resultaten van dit onderzoek, omdat het kan bijdragen van de verbetering van hun onderwijs. Vanuit deze probleemstelling is een onderzoeksvraag voortgevloeid, die als volgt luidt: Welke didactische handreikingen voor de leerkrachten op Walmer Primary School in groep 1 tot en met 4 dragen bij aan het aanleren van de Engelse taal als tweede taal? Om deze onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden zijn er ook een aantal deelvragen geformuleerd: - Hoe verloopt tweede taalverwerving? - Wat is VVTO? - Op welke manieren leren jonge kinderen effectief een nieuwe taal? Hypothese Bij de hypothese spreek ik mijn verwachtingen over de resultaten van dit onderzoek uit. Op de basisschool waar ik dit onderzoek uit ga voeren komen kinderen van 4 jaar binnen zonder een woord Engels te spreken. De organisatie die de Walmer Primary School runt heeft de focus liggen op het aanleren van de Engelse taal. Dit doen zij om de kinderen toch een goede toekomst te bieden, ondanks dat zij uit een township komen. Alle lessen op de school worden in Engels gegeven, waardoor het belangrijk is dat de nieuwe leerstof niet alleen verbaal is, maar dat er ook beeldend aan de kinderen wordt uitgelegd. Ik denk dat het voordelen heeft om deze jonge kinderen onder te dompelen in een nieuwe taal. Jonge kinderen pakken een nieuwe taal snel op. Wanneer deze nieuwe taal aangeleerd wordt in combinaties met beelden en bewegingen denk ik dat dit het proces zal begunstigen. 3

5 Conceptueel kader Tweede taalverwerving Onder tweede taalverwerving wordt het leren van een tweede taal verstaan, die opgepikt wordt in een omgeving waar die taal wordt gesproken. Iemand kan een tweede taal leren door veel sociale contacten met moedertaalsprekers, dan verloopt de tweedetaalverwerving op ongestuurde wijze. Degene die de taal leert verwerft nieuwe woorden en de taalregels tijdens de sociale interactie met moedertaalsprekers. Het voornaamste middels is de communicatie in die taal. Als de tweede taal door middel van onderwijs wordt aangeboden en wordt geoefend, dan wordt er gesproken van gestuurde taalverwerving. Er is dan juist sprake van een planmatig aanbod van de aan te leren taalelementen. De woorden en grammaticale regels worden allemaal in systematisch en bepaalde volgorde aangeboden en uitgelegd. Bij een gestuurde taalverwerving zijn de niveauverschillen kleiner dan bij een ongestuurde taalverwerving (Paus, 2012). Een belangrijk verschil tussen tweedetaalonderwijs en vreemdetaalonderwijs is dat bij tweedetaalonderrwijs de instructietaal de doetaal zelf is. Dat betekent dat alles in die tweede taal wordt uitgelegd en zowel binnen als buiten de klas in deze taal wordt gecommuniceerd (Paus, 2012). Op basis van wat de kinderen kinderen in hun omgeving horen, stellen ze hypotheses op over woordbetekenis en zinsstructuren in de tweede taal. Kinderen die dezelfde taal als eerste taal doen hetzelfde. De hypotheses worden bijgesteld op grond van het taalaanbod en de interactie in hun omgeving. Alleen op het gebied van klanken is het belangrijk de didactiek af te stemmen op de eigen taal van de tweedetaalverwervers. Het is voornamelijk belangrijk dat de didactiek wordt aangepast aan hun niveau. Paus (2012) heeft het tweedetaalonderwijs opgesplitst in een aantal fasen met daarbij horende didactische aanpak. Hieronder de elementen waar volgens Paus aandacht aan geschonken moet worden bij jonge kinderen in het basisonderwijs. - Tweedetaalonderwijs voor beginners o Luisteren en begrijpen (visuele context aanbieden) o Woordenschatvergroting (veel woorden aanbieden) o Zinsbouw en andere taalelementen o Teksten: verhalen en prentenboeken - Tweedetaalonderwijs in groep 3 o Woordenschatvergroting o Technisch leren lezen Van der Caats (2006) schrijft dat jonge kinderen leren taal helemaal op de automatische piloot. Scholieren leerden vroeger nieuwe talen vooral met behulp van vertaaloefeningen en grammaticaregels, eigenlijk precies tegengesteld aan hoe een kleuter het doet. Daarnaast heeft zij een aantal punten opgenoemd die ervoor zorgen dat jonge kinderen tot 7 jaar beter een tweede taal kunnen leren. 4

6 Zij heeft onderzocht dat jonge kinderen beter naar taal luisteren en het makkelijker kunnen onthouden. Daarnaast leren zij geen taalregels maar ontdekken ze vanzelf. Ze pakken het leren van een tweede taal net zo aan als ze het met hun moedertaal doen, op een natuurlijke manier. De belangrijkste oorzaak lijkt te zijn dat 12-plussers een taal niet meer kúnnen leren op de automatische piloot. Krämer (2006) beweert dat kinderen van vijf jaar al nagenoeg alle regels van hun taal kennen. Daarbij maakt het niet uit welke taal het kind aan het leren is. Misschien denk je dat bepaalde talen extra moeilijk zijn, maar kinderen leren alle talen ongeveer even snel. Veel mensen denken dat jonge kinderen net papegaaien zijn. Tot op zekere hoogte is deze uitspraak waar en doen kinderen na wat zij in hun omgeving horen. Daardoor spreekt een kind van Nederlandse ouders Nederlands en een kind van Chinese ouders Chinees. Een kind dat in zijn omgeving meer dan één taal hoort, leert beide talen. Maar taalverwerving is meer dan alleen maar imitatie. Over de hele wereld zeggen kinderen dingen die ze niet van hun ouders hebben gehoord. Kleine kinderen zijn dus in staat nieuwe dingen te zeggen. Als het leren van taal alleen bestond uit nadoen, zouden ze dat niet kunnen. Kinderen werken zelf aan hun taalsysteem. Uit alles wat het kind om zich heen hoort stelt hij een eigen taalsysteem samen. Dat systeem wordt vervolgens voortdurend aangepast en uitgebreid, net zolang tot het gelijk is aan het taalsysteem van de mensen om hem heen. De taalfouten die kinderen maken zijn systematisch. Kinderen combineren klanken en woorden meestal op vaste manieren. Het aanleren van een nieuwe taal verloopt natuurlijk. Vroeg vreemdetalenonderwijs (VVTO) Vroeg vreemdetalenonderwijs wil zeggen dat basisscholen hun leerlingen extra uren vreemdetalenonderwijs aanbieden. Welke vreemde taal zij aanbieden staat niet vast. Veel scholen kiezen ervoor om Engels, Duits, Frans of Spaans te geven. Deze onderwijsvernieuwing wordt steeds populairder, zowel in Nederland als in Europa. De Europese Unie stelt zich zelfs ten doel dat alle EU-burgers minimaal 2 vreemde talen leren vanaf 3 jaar. Het is belangrijk om vvto op de juiste manier te implementeren. De volgende randvoorwaarden zijn essentieel: - Spelenderwijs leren staat centraal - In de taalles is altijd sprake van doeltaal is de voertaal - De doeltaal en het Nederlands blijven gescheiden, de talen worden niet door elkaar gebruikt Jonge kinderen kunnen spelenderwijs een taal leren. Zonder dat ze zich daar van bewust zijn groeit hun woordenschat snel en ontwikkelen ze een goede uitspraak. De ervaring heeft geleerd dat een vroege start ook motiverend werkt. Er wordt met plezier gewerkt aan een goede basis voor verder leren van Engels in de hogere groepen en daarna. Er zijn aanwijzingen dat het vroege leren van een twee (of derde) taal zelfs een positieve invloed heeft op de algemene taalontwikkeling van kinderen (EarlyBird, 2014). 5

7 Conceptueel model In dit model worden de centrale begrippen van het onderzoek schematisch vorm gegeven. Tweede taalverwerving Vroeg vreemde talenonderwijs Instructietaal is doetaal (VVTO) Focus op Engels als tweede taal EarlyBird Spelenderwijs leren 6

8 Methode van onderzoek Er zullen twee meetinstrumenten worden gebruikt om de onderzoeksvraag en deelvragen te beantwoorden. Om een beeld te schetsen van de manier waarop de leerkrachten nu een tweede taal aanleren aan jonge kinderen op de Walmer Primary School zullen er observaties plaatsvinden in de vier verschillende klassen die de school heeft. Daarnaast zullen er interviews worden afgenomen met de leerkrachten in elke groep. Observaties De observaties zullen door de onderzoeker worden uitgevoerd en zullen plaatsvinden tijdens instructiemomenten. Na overleg met de leerkrachten zal een planning gemaakt worden, wanneer in welke groep een observatie plaats zal vinden. Er zal vooral gekeken worden naar de manier waarop de leerkracht de nieuwe taal aanbiedt aan de leerlingen in de klas. Het zullen open observaties zijn en worden uitgewerkt in een verslag. Interviews Er zal een interview plaatsvinden met de leerkrachten van de Walmer Primary School in Walmer, Zuid- Afrika. In deze interviews zal gevraagd worden naar de argumenten van de leerkrachten over de manier waarop zij de tweede taal nu aanleren aan de jonge kinderen, en of er schoolbreed dezelfde aanpak en didactiek wordt gebruikt voor tweede taalverwerving. Daarnaast zal gevraagd worden of de leerkrachten open staan voor eventuele suggesties om Engels aan te leren, of zij zelf nog nieuwe ideeën hebben om de nieuwe taal aan te leren. Nadat de interviews hebben plaatsgevonden zal de onderzoeker de antwoorden van de leerkrachten naast elkaar leggen en kijken of er overeenkomsten zijn. Vervolgens kan er in overleg, een bijeenkomst tussen leerkrachten en onderzoeker plaatsvinden om de resultaten te bespreken en eventueel nieuwe ideeën voor te leggen. Mits de leerkrachten hier voor open staan. De interviews zullen net als de observaties in een verslag worden uitgewerkt. Als de gegevens zijn verzameld, wordt er een advies opgesteld. In dit advies worden eventuele aanpassingen voorgesteld om in te voeren binnen het onderwijs op de Walmer Primary School. Het doel van deze aanpassingen is om de leerkrachten handvatten te geven om de leerlingen op een effectieve manier Engels aan te leren. 7

9 Literatuurlijst EarlyBird (z.j.). Verkregen op 19 april, 2015, van Europees_Platform&pid=271 Krämer, I. (2006). Jong geleerd Kennislink.nl. Nijmegen: Radboud Universiteit Mitchell, R., Myles, F. & Marsden, E. (2013). Second Language Learning Theories. Oxford: Taylor & Francis Group Ltd Paus, H. (2012). Portaal. Praktische taaldidactiek voor het primair onderwijs. Bussum: Coutinho 8

Onderzoek Zuid-Afrika

Onderzoek Zuid-Afrika Onderzoek Zuid-Afrika Tweede taalverwerving en tweede taalonderwijs Engels als tweede taal in het basisonderwijs Naam: Kimberly Vermeulen Studentnummer: S1077859 Klas: PLV3B Datum: 20-04-2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid Voorstel van Wet tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van het onderwijs te geven in de Engelse, Duitse

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK AZC Dronten 2016-2017 Bijeenkomst 1 Lies.Alons@itta.uva.nl 1 ONDERWERPEN Scholing 2016-2017 De context van tweedetaalverwerving Didactiek in de NT2-les De praktijkopdracht

Nadere informatie

Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Meer kansen door internationaal basisonderwijs Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de

Nadere informatie

Uitgegeven: 3 februari 2010. 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN

Uitgegeven: 3 februari 2010. 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN Uitgegeven: 3 februari 2010 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN BELEIDSREGEL voor het verkrijgen van een partiële ontheffing voor het vak Fries in het primair en voortgezet onderwijs in de provincie

Nadere informatie

15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland

15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland 15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs Rick de Graaff Platform vvto Nederland Literatuurstudie ICLON Leiden Expertisecentrum MVT Wat zegt ander onderzoek over vvto?

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/42365

Nadere informatie

TALEN JE LEVEN! Informatie over meertalig opvoeden voor ouders en opvoeders

TALEN JE LEVEN! Informatie over meertalig opvoeden voor ouders en opvoeders TALEN JE LEVEN! Informatie over meertalig opvoeden voor ouders en opvoeders Talen kleuren je leven! Groei je op met meer dan één taal? Kun je in verschillende situaties meer dan één taal gebruiken of spreken?

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek Look before you leap! vvto op basisschool De Nijenoord

Afstudeeronderzoek Look before you leap! vvto op basisschool De Nijenoord Dorien König Look before you leap! vvto Afstudeeronderzoek op basisschool De Nijenoord 1 Afstudeeronderzoek Look before you leap! vvto op basisschool De Nijenoord Dorien König Pabo Arnhem Klas: R4c Studentnummer:

Nadere informatie

Go 100. Leer 100 Chinese karakters. Handleiding Go 100

Go 100. Leer 100 Chinese karakters. Handleiding Go 100 Go 100 Leer 100 Chinese karakters Handleiding Go 100 Go 100 is samen met de website www.go-malmberg.nl een volledig geïntegreerde Chinese taalmethode die een eenvoudige, aanstekelijke en effectieve leerervaring

Nadere informatie

Engelse taal. Kennisbasis Engelse taal op de Pabo

Engelse taal. Kennisbasis Engelse taal op de Pabo Engelse taal Belang van het vak Engels geven in het basisonderwijs is investeren in de mensen van de toekomst die studeren, werken en recreëren in verschillende landen van Europa en de wereld. Door de

Nadere informatie

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds?

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds? Inleiding 4 Engels in het basisonderwijs 5 Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6 Wat is Words&Birds? 6 Wat zijn de belangrijkste eigenschappen van Words&Birds? 6 Met welk

Nadere informatie

My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool.

My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool. My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool. My name is Tom biedt een doorlopende leerlijn Engels voor alle groepen van de basisschool. Met My name is Tom leren de kinderen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. 1 Taal en taalonderwijs. 2 Taalverwerving

Inhoudsopgave. Inleiding. 1 Taal en taalonderwijs. 2 Taalverwerving Inhoudsopgave Inleiding 1 Taal en taalonderwijs 1.1 Achtergrondkennis: wat is taal? 1.1.1 Functies van taal 1.1.2 Betekenis van taal 1.1.3 Systeem van taal 1.1.4 Componenten van de kennis over taal 1.2

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek Internationaliseren in het onderwijs: over de implementatie van vvto Engels Onderzoeksverslag

Afstudeeronderzoek Internationaliseren in het onderwijs: over de implementatie van vvto Engels Onderzoeksverslag [Geef een citaat uit het document of de samenvatting van een interessant punt op. Het tekstvak kan overal in het document worden neergezet. Ga naar het tabblad Hulpmiddelen voor tekstvakken als u de opmaak

Nadere informatie

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl De leerlingen in route 3 uitstroomprofiel vmbo k/gl/t worden voorbereid op instroom in de onderbouw van het vmbo (kader, gemengde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 293 Primair Onderwijs Nr. 179 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen I Inhoud 1 Hoe leer je Duits?... 1 1.1 Visie op het leren van een vreemde taal... 1 1.2 Visie keuzedeel

Nadere informatie

TAALLEREN IN INTERACTIE

TAALLEREN IN INTERACTIE TAALLEREN IN INTERACTIE alleen voor cluster 2? Ciska Heertjes-Groen Logopediste Taalbrug SO Begeleidster TII SBO INHOUD Video opname TOS klas op de Taalbrug SO Wat zie je? Wat is taalleren in interactie?

Nadere informatie

BIJLAGE bij de Website voor Groep 6, 7, 8

BIJLAGE bij de Website voor Groep 6, 7, 8 Zoals u wellicht weet wordt er ieder jaar in oktober de KINDERBOEKENWEEK georganiseerd. Op de meeste scholen worden er dan ook Voorleeswedstrijden gehouden, en gaat de aandacht speciaal uit naar de PROMOTIE

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel Ontwikkelingsgebieden

Onderzoeksvoorstel Ontwikkelingsgebieden Onderzoeksvoorstel Ontwikkelingsgebieden Minor Keuze Internationalisering Kitty van Buren S1036683 Onderzoeksvoorstel Aanleiding Voor de minor Internationalisering zal ik via de stichting Leri for Life

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Taal 100: een werkwijze om de taalontwikkeling van kinderen in het basisonderwijs te verbeteren

Taal 100: een werkwijze om de taalontwikkeling van kinderen in het basisonderwijs te verbeteren Ronde 7 Jeanny Duyf & Jørgen Hofmans TeleacNOT Contact: Jeanny.duyf@teleacnot.nl Website met digitale boekenhoek voor groep 4 Kinderen pakken steeds minder zomaar een boek om te lezen en kunnen daardoor

Nadere informatie

Belangrijk BO naar VO. Leerlingvolgsysteem. Leerling-kenmerken. november april

Belangrijk BO naar VO. Leerlingvolgsysteem. Leerling-kenmerken. november april Belangrijk BO naar VO Leerlingvolgsysteem Leerling-kenmerken november april leerstof groep 8 voorbereiding op de verwijzing VO CITO toetsen M8 LOVS VO informatieavond in oktober/november 2 verwijzingsgesprekken

Nadere informatie

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1 9. Taalbeleid en -screening Ronde 4 Tiba Bolle & Inge van Meelis ITTA Contact: Tiba.bolle@itta.uva.nl Inge.vanmeelis@itta.uva.nl Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek

Nadere informatie

Observatieformulier Leerlijn Engelse taal (TPO) Groep 1 & 2

Observatieformulier Leerlijn Engelse taal (TPO) Groep 1 & 2 Kindgegevens: Voornaam... Achternaam... Geboortedatum... Observatieformulier Leerlijn Engelse taal (TPO) Groep 1 & 2 Thuistaal... Opvoeding tweetalig n.v.t. ja nee Groep... notatiewijze: kijkpunt is nog

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Handleiding kwaliteit vvto Engels

Handleiding kwaliteit vvto Engels Handleiding kwaliteit vvto Engels Inhoud 1 Inleiding 3 2 Ter voorbereiding 3 3 Startmoment 3 4 Het vvto-model 4 5 Toelichting op het vvto-model 6 6 Ideaalprofiel van vvto-leerkracht 9 7 Toelichting op

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid.

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid.nl Betreft Reactie op schriftelijke inbreng van de vaste

Nadere informatie

Vroeg vreemd (buur)taalonderwijs

Vroeg vreemd (buur)taalonderwijs Vroeg vreemd (buur)taalonderwijs in het basisonderwijs met ELENA Ellen Rusman & Stefaan Ternier Welten instituut, Open Universiteit 7 november 2014 Evoluon, Eindhoven http://www.elena learning.eu/ Programma

Nadere informatie

Woordenschatontwikkeling anderstalige instappende peuters en kleuters. GO4ty!

Woordenschatontwikkeling anderstalige instappende peuters en kleuters. GO4ty! Woordenschatontwikkeling anderstalige instappende peuters en kleuters GO4ty! GO4ty! terug GO4ty! Visie GO4ty! GO4ty! Waarom Waarom deze woorden? Hoe gebruiken? Evalueren GO4ty! terug zelfontplooiïng willen,

Nadere informatie

Omschrijving kwaliteitstandaard vvto Indicator nvt cruciaal

Omschrijving kwaliteitstandaard vvto Indicator nvt cruciaal Kijkwijzer EarlyBird De kwaliteitstandaard vvto Engels is bedoeld om de kwaliteit van het vvto te beoordelen en te helpen verbeteren. Deze kwaliteitstandaard is als volgt opgebouwd: - De standaarden zijn

Nadere informatie

Inhoud RESULTATEN ENQUÊTE GECOMBINEERD ONDERWIJS CURSISTEN RESULTATEN ENQUÊTE MOODLE CURSISTEN JANUARI 2010

Inhoud RESULTATEN ENQUÊTE GECOMBINEERD ONDERWIJS CURSISTEN RESULTATEN ENQUÊTE MOODLE CURSISTEN JANUARI 2010 RESULTATEN ENQUÊTE MOODLE CURSISTEN JANUARI 2010 Inhoud Resultaten enquête Moodle cursisten januari 2010... 1 Samenvatting van de resultaten... 3 Details van de resultaten... 5 Talen: enkele uitspraken

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Engels als Aanvullende Taal

Engels als Aanvullende Taal International School of Amsterdam Engels als Aanvullende Taal Richtlijnen voor Ouders English as an Additional Language (EAL) Dutch Het doel van het EAL programma is om kinderen zelfstandig en zelfverzekerd

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Hoofdvraag 2. Inhoudsopgave

Hoofdvraag 2. Inhoudsopgave Hoofdvraag 2 Inhoudsopgave 2.2 Hoofdvraag 2 2.2.1 Digitalisering Nieuwe media Mediawijsheid 2.2.2 Media voor volwassenen? Media op de basisschool 2.2.3 Leerkrachten moeten ook leren Vaardigheden 2.2.4

Nadere informatie

Engels op KBS De Rietkraag

Engels op KBS De Rietkraag 2013-2014 Engels op KBS De Rietkraag Onderzoek naar het verbeteren van Engels op KBS De Rietkraag Stageleergroep: Rowy Tuïnk, Lisanne Stokkers, Nikki Tielbeek, Nanoe Lorkeers, Melissa Hogeboom, Laura Kleinherenbrink

Nadere informatie

Nieuws uit CBS Het Kompas. Toetsen

Nieuws uit CBS Het Kompas. Toetsen Nieuws uit CBS Het Kompas Voor iedereen, die ik nog niet persoonlijk gezien heb, nog de beste wensen voor 2014! Toetsen Wij zijn alweer ruim drie weken aan het werk in de klassen. Hier op school heerste

Nadere informatie

Voorlezen en vertellen - Pabo 1. Voorlezen en vertellen Pabo 1

Voorlezen en vertellen - Pabo 1. Voorlezen en vertellen Pabo 1 Voorlezen en vertellen Pabo 1 149 150 Voorlezen en vertellen - Pabo 1 1. (Interactief) voorlezen Waar gaat het over? 'Ik heb het wel in jouw stem gehoord' is de titel van een boek van Helma van Lierop

Nadere informatie

Aanvulling Woordenschat NT2

Aanvulling Woordenschat NT2 Aanvulling Woordenschat NT2 Woordenschat Kinderen die net beginnen met Nederlands leren, moeten meteen aan de slag met het leren van woorden. Een Nederlandstalig kind begrijpt in groep 1 minimaal 2000

Nadere informatie

Talent nl: een uniek kindcentrum!

Talent nl: een uniek kindcentrum! Welkom bij Talent.nl, de christelijke basisschool van de Nieuwveense Landen. Met ons onderwijs sluiten wij aan bij de unieke manier van leren van uw kind - met hoofd, hart en handen. Belangrijk op onze

Nadere informatie

Aanbod SchakelKlas voor Kleuters

Aanbod SchakelKlas voor Kleuters Aanbod SchakelKlas voor Kleuters Van woorden word je wijzer De SchakelKlas voor Kleuters (SKK) van FlevoMeer Bibliotheek biedt in Lelystad al ruim tien jaar ambulante begeleiding aan kleuters die meer

Nadere informatie

Verslag van dataverzameling in functie van het onderzoek van de NTU naar het schrijfleven van leerlingen

Verslag van dataverzameling in functie van het onderzoek van de NTU naar het schrijfleven van leerlingen Verslag van dataverzameling in functie van het onderzoek van de NTU naar het schrijfleven van leerlingen Data verzameld in de derde graad van de basisschool en verslag opgesteld door Amber Van Geit Opleiding:

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3.

Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3. Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3. Het rekenonderwijs van tegenwoordig ziet er anders uit dan vroeger. Dat komt omdat er nieuwe inzichten zijn over hoe kinderen het beste leren. Vroeger lag

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière Het Huis der Talen «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013 Agnes De Rivière Wie zijn wij? Opgericht in 2008 Platform Ondersteuning van de economische ontwikkeling in de regio. Promotie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning

Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning Evaluatierapport Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning Bevindingen van leraren en leerlingen Drs. Gerard Baars Inleiding In de tweede helft van 2008 is op zes basisscholen in Rotterdam

Nadere informatie

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten?

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? 1 Inhoud Voorwoord... 3 1 Leesproblemen... 4 2 Mogelijk dyslexie... 4 2.1. De dagelijkse lespraktijk.... 4 2.2: De stappen die genomen

Nadere informatie

Taaltrainingen voor professionals. Engels Frans Spaans Duits Nederlands Italiaans Portugees

Taaltrainingen voor professionals. Engels Frans Spaans Duits Nederlands Italiaans Portugees Taaltrainingen voor professionals Engels Frans Spaans Duits Nederlands Italiaans Portugees European Language Centre > Professionele werkwijze met een persoonlijke aanpak Een ieder die een taal wil leren

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

Bijlage interview jongen

Bijlage interview jongen Bijlage interview jongen Wat moet aan de leerlingen gezegd worden voor het interview begint: Ik ben een student van de Universiteit van Gent. Ik wil met jou praten over schrijven en taken waarbij je moet

Nadere informatie

Summary in Dutch Hoofdstuk 1

Summary in Dutch Hoofdstuk 1 Summary in Dutch Het onderzoek naar de vraag wat de beste leeftijd voor tweede taalverwerving (L2) ondersteunt het idee hoe eerder, hoe beter niet helemaal, gezien het feit dat ontwikkelingsbeperkingen

Nadere informatie

MATERIALENBANK NEDERLANDS ALS 2 DE TAAL IN HET BASISONDERWIJS

MATERIALENBANK NEDERLANDS ALS 2 DE TAAL IN HET BASISONDERWIJS MATERIALENBANK NEDERLANDS ALS 2 DE TAAL IN HET BASISONDERWIJS MATERIALENBANK TAALVAARDIGHEID NEDERLANDS INLEIDING Kinderen met een migratiegeschiedenis beschikken vaak over onvoldoende taalvaardigheid

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

Uitdagen zorgt voor leren! Hoe je interactie voor taal- en denkontwikkeling kunt realiseren in alle vakken

Uitdagen zorgt voor leren! Hoe je interactie voor taal- en denkontwikkeling kunt realiseren in alle vakken Ronde 8 Anne-Christien Tammes & Sjouke Sytema Marnix Academie, Utrecht Contact: a.tammes@hsmarnix.nl s.sytema@hsmarnix.nl Uitdagen zorgt voor leren! Hoe je interactie voor taal- en denkontwikkeling kunt

Nadere informatie

BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!-

BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!- -! BROCHURE:-LEZEN? JA-GRAAG!- Lezen? ja graag! Kinderen lezen tegenwoordig veel minder, vinden lezen lastig of beginnen er niet eens aan. Misschien lijkt het lezen van een boek teveel op een schoolopdracht,

Nadere informatie

Het leren van Engels bij kinderen met TOS

Het leren van Engels bij kinderen met TOS Het leren van Engels bij kinderen met TOS Siméa congres 15-04-2016 Master Thesis Logopediewetenschap Inge Zoutenbier, MSc Onder begeleiding van: Dr. Rob Zwitserlood In een notendop http://auris.instantmagazine.com/auriscomdigit

Nadere informatie

Aanmeldingsboekje 2015-2016

Aanmeldingsboekje 2015-2016 Aanmeldingsboekje 2015-2016 Beste ouders, De NTC-school biedt in schooljaar 2015-2016 op vrijdagmiddag Nederlandse les van 14.30 tot 16.30 uur aan. Voor de indeling van de leeftijdgroepen: zie schoolgids

Nadere informatie

Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1. Inleiding. Hoe maakt u de TGN?

Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1. Inleiding. Hoe maakt u de TGN? Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1 Inleiding Dit is informatie over de Toets Gesproken Nederlands (of TGN) 1. De TGN maakt deel uit van het inburgeringsexamen buitenland. Moet u de TGN

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

HUISWERKBELEID BS DE TWEESPRONG SCHOOLJAAR

HUISWERKBELEID BS DE TWEESPRONG SCHOOLJAAR HUISWERKBELEID BS DE TWEESPRONG SCHOOLJAAR INLEIDING Huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces dat in de klas is gestart. Het vormt een brug tussen thuis en de school. Met het meegeven van huiswerk

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel mbo 2 worden voorbereid op instroom in een niveau 2 opleiding op het mbo. De school moet voor deze leerlingen een veilige plek

Nadere informatie

Studiehandleiding. Russisch voor beginners

Studiehandleiding. Russisch voor beginners Studiehandleiding Russisch voor beginners Lay-out en opmaak: NTI DTP Studio, Leiden 1 e druk, september 2012 001204557 2012, NTI bv, Leiden Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Advies meertalig opvoeden

Advies meertalig opvoeden Advies meertalig opvoeden Het advies voor meertalig opvoeden bestaat uit drie delen: Advies tweetalig opvoeden voor ouders die beiden voldoende goed Nederlands spreken. Advies tweetalig opvoeden voor ouders

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel entreeopleiding worden voorbereid op instroom in de entreeopleiding in het mbo. De entreeopleiding is drempelloos en duurt een

Nadere informatie

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: Het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs: Stadium van het instructie model Oriëntatiefase

Nadere informatie

Informatieboekje. Groep 8. Obs de Toermalijn 2015-2016

Informatieboekje. Groep 8. Obs de Toermalijn 2015-2016 Informatieboekje Groep 8 Obs de Toermalijn 2015-2016 De leerstof in groep 8 Nederlandse taal : Begrijpend lezen Voor het vak begrijpend lezen hanteren we de methode Nieuwsbegrip. Deze methode legt de nadruk

Nadere informatie

Woordenschat Een vak apart?

Woordenschat Een vak apart? Woordenschat Een vak apart? Learning words Inside & out Tessa de With Enschede Woensdag 28 oktober 2009 3 Het voorbeeld van de muis Een model van het leren lezen Begrijpend luisteren Woordenschat Technisch

Nadere informatie

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal Taal Engels in het basisonderwijs Het belang van toetsen bij Engels Uit de verdiepingsfase van Platform Onderwijs2032 blijkt een grote behoefte aan een betere aansluiting van het vak Engels in de overgang

Nadere informatie

Ervaringsrapport Proefproject 15% vvto

Ervaringsrapport Proefproject 15% vvto Ervaringsrapport Proefproject 15% vvto English corner op de Paulusschool in Hilversum augustus 2012 Deborah van Loon Wim Setz Onder begeleiding van prof.dr. Rick de Graaff Universiteit Utrecht in opdracht

Nadere informatie

JAARGANG 8 / NUMMER 2 OKTOBER Mede mogelijk dankzij:

JAARGANG 8 / NUMMER 2 OKTOBER Mede mogelijk dankzij: JAARGANG 8 / NUMMER 2 OKTOBER 2013 Partners: Mede mogelijk dankzij: VRAAG 1 Rappe troonrede Op Prinsjesdag sprak koning Willem-Alexander zijn eerste troonrede uit. Uiteraard vergeleken analisten deze direct

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Gebruik van Engels door leerlingen tijdens de Engelse les.

Gebruik van Engels door leerlingen tijdens de Engelse les. Gebruik van Engels door leerlingen tijdens de Engelse les. Een onderzoek op het Scala College 6-6-2011 Shera Gerber, Marit de Jong, Jacob de Ruiter, Sander Stolk en Femke Verdonk Inhoud Context... 2 Relevantie...

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Onlinelerenleren.nl. Online studievaardigheidstrainingen voor groep 8 t/m examenjaar VO

Onlinelerenleren.nl. Online studievaardigheidstrainingen voor groep 8 t/m examenjaar VO Onlinelerenleren.nl Leren studeren voor nu én later Online studievaardigheidstrainingen voor groep 8 t/m examenjaar VO De Maltha groep Al meer dan 34 jaar een voorloper op het gebied van leerlingbegeleiding

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

TAAL EN LEESMETHODEN Begrijpend Lezen Goed Gelezen

TAAL EN LEESMETHODEN Begrijpend Lezen Goed Gelezen TAAL EN LEESMETHODEN Begrijpend Lezen Goed Gelezen Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze methode zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Brochure versie 1 februari 2015

Brochure versie 1 februari 2015 Brochure versie 1 februari 2015 Pilot tweetalig primair onderwijs in Nederland Op 1 januari 2014 is onder leiding van het EP Nuffic een pilot gestart voor een beperkt aantal basisscholen met als doel invoering

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 1, jaar praktijkschool vso

Schets van het onderwijsprogramma Route 1, jaar praktijkschool vso Schets van het onderwijsprogramma Route 1, 12 16 jaar praktijkschool vso De leerlingen in Route 1 Uitstroomprofiel praktijkonderwijs, vso bereiden zich voor op instroom in het praktijkonderwijs (en soms

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 6

Informatie. vakgebieden. Groep 6 Informatie vakgebieden Groep 6 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

INFORMATIE GROEP 7. De vakken: Taal:

INFORMATIE GROEP 7. De vakken: Taal: INFORMATIE GROEP 7 Kenmerken: De meeste kinderen krijgen wat meer oog voor wereldse problemen, tevens komen ze met allerlei vragen over de meest uiteenlopende onderwerpen. Ze verwachten exacte antwoorden

Nadere informatie

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Even voorstellen Leraar Basisonderwijs Onderwijskundige S-VIBer Supervisor Lid Kenniskring Fries en meertaligheid

Nadere informatie

Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten, tekstkenmerken en strategieën

Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten, tekstkenmerken en strategieën 1 Bijlage 3. Eindtermen moderne vreemde talen: Frans of Engels van de tweede graad bso (eerste en tweede leerjaar) Taaltaken, verwerkingsniveaus, tekstsoorten, tekstkenmerken en strategieën LUISTEREN met

Nadere informatie

Informatieboekje. Groep 8. Obs de Toermalijn

Informatieboekje. Groep 8. Obs de Toermalijn Informatieboekje Groep 8 Obs de Toermalijn 2014 2015 De leerstof in groep 8 Nederlandse taal : Begrijpend lezen Voor het vak begrijpend lezen hanteren we de methode Nieuwsbegrip. Deze methode legt de nadruk

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels

Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels Nederlands - Duits - Engels Navigeren op maat Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels www.instruct.nl 1 Inhoudsopgave Maak kennis met GPS Taal Pag. 3 Opbouw en inhoud van de methoden

Nadere informatie

Huiswerkbeleid OBS De Westhoek

Huiswerkbeleid OBS De Westhoek Huiswerkbeleid OBS De Westhoek Inleiding Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, jaar havo/vwo

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, jaar havo/vwo Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12-16 jaar havo/vwo De leerlingen in route 3 (12 16) uitstroomprofiel havo/vwo kunnen instromen in verschillende fasen van het reguliere onderwijs: in de onderbouw

Nadere informatie