Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen"

Transcriptie

1 Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen

2

3 Deze folder geeft algemene informatie over een glasvochtoperatie (vitrectomie) van storende glasvochttroebelingen en wat u van deze operatie kunt verwachten. Deze informatie dient ter ondersteuning van gesprekken die de artsen en verpleegkundigen met u over de operatie hebben. Niet alles in deze folder is van u van toepassing. Wat is glasvocht? Het glasvocht (ook wel glasachtig lichaam genoemd ) is een geleiachtige vloeistof die het grootste deel van het oog opvult. Het bevindt zich achter de ooglens en voor het netvlies. Het glasvocht is een soort heldere gelei. Normaal glasvocht laat lichtstralen ongehinderd door naar het netvlies. Het netvlies geeft het opgevangen beeld via de oogzenuw door naar de hersenen. Met het ouder worden verandert de samenstelling van het glasvocht geleidelijk waardoor er troebelingen kunnen ontstaan. Daarnaast kunnen netvliesloslating, suikerziekte, afwijkingen van bloedvaten of een ongeval leiden tot glasvochttroebelingen. Deze troebelingen kunnen worden waargenomen als zwevende vlekjes in het gezichtsveld. Meestal vallen de glasvochttroebelingen niet op, maar soms kunnen ze het zicht ernstig hinderen. Een eventuele operatie voor deze troebelingen zal in deze folder worden besproken. Wanneer is een vitrectomie nodig? Deze is nodig wanneer troebelingen in het glasvocht blijvend ernstig storen. Glasvochttroebelingen kunnen in de loop van enkele maanden tot jaren langzamerhand minder hinderlijk worden. Men kan er bijvoorbeeld aan gewend raken of de troebelingen kunnen zich verplaatsen naar een minder opvallende plek in het oog. Daarom wordt 1

4 vaak geadviseerd om eerst een bepaalde tijd af te wachten, voordat besloten wordt een operatie te verrichten om de troebelingen te verwijderen. Omdat elke operatie een kans geeft op complicaties, wordt een operatie alleen geadviseerd als u echt veel last heeft van de glasvochttroebelingen. Uw netvlieschirurg zal u helpen bij het maken van deze keuze. Intakegesprek Als de diagnose is gesteld en u krijgt een operatie, wordt u doorverwezen naar een verpleegkundige voor een gesprek. Tijdens dit gesprek worden uw gezondheid, medicijngebruik, de operatiedag, controle na de operatie en de nabehandeling thuis met u besproken. Indien u onder algehele verdoving geopereerd wordt, wordt 2

5 er ook een afspraak gemaakt voor een bezoek aan de polikliniek Anesthesiologie. We streven ernaar om dit op dezelfde dag te laten plaatsvinden zodat u hier niet voor terug hoeft te komen Ook kan de verpleegkundige u praktische informatie geven met betrekking tot uw thuissituatie. Indien u bijvoorbeeld voor of na de operatie in een hotel in de buurt wilt overnachten, kan de verpleegkundige u hierover inlichten. U heeft ook de gelegenheid om vragen te stellen. Dag van de operatie U zult er rekening mee moeten houden dat de operatie onder plaatselijke verdoving ongeveer twee uur duurt (inclusief de voorbereiding) en de operatie onder algehele narcose een hele dag. U wordt dan opgenomen op de dagbehandeling. In de meeste gevallen kunt u eind van de middag weer naar huis. Zie boekje Oogheelkundige ingreep. De operatie Bij de operatie wordt zo veel mogelijk glasvocht uit het oog verwijderd en vervangen door water. Dit wordt een vitrectomie genoemd. In vrijwel alle gevallen lukt het om de hinderlijke glasvochttroebelingen te verwijderen. Het is echter mogelijk dat er nog enkele kleine, minder opvallende vlekjes overblijven. Complicaties Als er tijdens de operatie een scheurtje of een netvliesloslating ontstaat, is het nodig om het netvlies extra vast te zetten met laser en kan ervoor worden gekozen om gas of olie in het oog achter te laten om het netvlies na de operatie enige tijd steun te geven. Gas en lucht lossen vanzelf binnen enkele weken op: met gas duurt dat 3

6 ongeveer 2 maanden tot 2 weken en met lucht ongeveer 10 dagen. En olie moet later operatief verwijderd worden. Soms wordt het netvlies tijdens de operatie preventief behandeld met laser om de kans op een netvliesloslating na de operatie te verkleinen. Als u nog niet aan staar (cataract) geopereerd bent, zal er door de operatie een versnelde staarvorming optreden. Binnen een paar maanden tot enkele jaren heeft u dan een staaroperatie nodig. In 5-8% van de gevallen kan het netvlies in weken tot maanden na de operatie loslaten. Om dit te behandelen is dan nog een netvliesoperatie noodzakelijk. Als ook het midden van het netvlies (de macula) heeft losgelaten geeft dit meestal een blijvende verslechtering van het zicht. Zoals bij alle operaties is er een kleine kans op een ernstige infectie. Deze kans is minder dan 1 op Soms kan er na de operatie een bloeding in het oog ontstaan. Deze bloeding lost meestal vanzelf weer op. Na de operatie Na de operatie krijgt u van de verpleegkundige een recept voor oogdruppels en de nodige instructies. De oogdruppels haalt u op bij de apotheek hier in het ziekenhuis of in uw eigen woonplaats. Vervolgens komt de oogarts nog even bij u om te vertellen hoe de operatie is verlopen en daarna kunt u naar huis. Met de oogdruppels begint u de ochtend na de operatie, u mag zelf het oogverband met het kapje eraf halen. Het verband mag iets rood verkleurd zijn. Na de operatie kunt u niet zelf autorijden. U wordt dringend geadviseerd een begeleider mee te nemen die u naar huis brengt. De dag na de operatie komt u op de polikliniek voor controle. De arts kijkt uw oog na en er wordt weer een vervolg controle met u afgesproken. U kan overleggen met de arts of dit misschien bij uw eigen oogarts in uw woonplaats kan. 4

7 Om uw oog te beschermen tegen stoten en wrijven, adviseren wij u om gedurende 1 week overdag uw (zonne)bril te dragen en s nachts het kapje. Mogelijke klachten Een glasvochtoperatie is ingrijpend voor het oog. Het kan zijn dat u te maken krijgt met één van onderstaande klachten. Roodheid en irritatie Enige irritatie of roodheid is normaal. Meestal verdwijnt dit na verloop van tijd. Gevoel alsof er iets in het oog zit U kunt het gevoel hebben alsof er iets in uw oog zit. Dit kan veroorzaakt worden door de hechtingen die tijdens de operatie zijn gebruikt. De hechtingen lossen na enige tijd vanzelf op. Pijnlijk oog en hoofdpijn Na de narcose kunt u hoofdpijn hebben. Dit trekt meestal vanzelf weg. Hoofdpijn, meestal in combinatie met een pijnlijk oog en misselijkheid, kan wijzen op een te hoge oogdruk. Dit kan leiden tot blijvende schade aan de oogzenuw met uitval van het gezichtsveld. Neemt u daarom bij deze klachten contact op met de polikliniek Oogheelkunde: Buiten kantooruren en in het weekend: Verminderd zicht Het duurt vaak enige weken voordat het zicht weer op het niveau van voor de operatie is. 5

8 Dubbelzien Na de operatie kunt u door de verdoving enige tijd dubbelzien. Dit gaat vanzelf weer over. Wijde pupil Door de operatie en het gebruik van pupilverwijdende druppels, kan de pupil langere tijd wijd blijven. Hierdoor kan het zicht verminderd zijn en kunt u meer last hebben van licht. In het algemeen herstelt zich dit zich vanzelf. Brilsterkte Door de operatie kan de brilsterkte veranderen. De brilsterkte is meestal na twee tot drie maanden stabiel. Daarom raden we u aan zonodig pas na drie maanden een nieuwe bril te laten aanmeten. Veelgestelde vragen Bescherming van het oog? Om een ontsteking te voorkomen moet u vanaf de eerste dag na de operatie starten met druppelen. Gedurende de eerste twee weken dient u meestal ter bescherming overdag een bril te dragen en s nachts het kapje. Druppelen? Volgens een afbouwschema. Het recept hiervoor ontvangt u na de operatie. 6

9 Gas of lucht in het oog? Als er tijdens de operatie gas of lucht in het oog is achter gelaten, kunt u een bel in uw gezichtsveld zien. Het lijkt een trillende bal onder in het oog. Met gas of lucht in het oog mag u niet vliegen, diepzeeduiken of grote hoogteverschillen in de bergen ondergaan. Zolang u gas in het oog heeft, moet u het polsbadje met de vermelding medisch gas omhouden. Bij een eventuele narcose of bevalling mag geen lachgas worden gebruikt. Inspanning? Na de operatie kunt u bukken en tillen, maar overmatige lichamelijke inspanning en sporten wordt zeker gedurende de eerste week afgeraden. U kunt zoveel lezen, televisie kijken en computeren als u wilt. U kunt ook douchen. Werken? Houdingsadvies, irritatie bij het oog en/of verminderd gezichtsvermogen maken werken tijdens de eerste week na de operatie moeilijk. Autorijden? U mag na de operatie niet zelf autorijden. Overleg tijdens de eerste controle met uw oogarts wanneer u dit weer kunt doen. 7

10 Met spoed contact opnemen Neemt u met spoed contact op bij de volgende klachten: Plotselinge verslechtering van het zicht en/of gezichtsveld. Het zien van meer (zwevende) vlekjes en/of lichtflitsen. Een pijnlijk rood oog gecombineerd met flinke hoofdpijn en misselijkheid. Tijdens kantooruren: , keuze 2 Buiten kantoortijden en in het weekend: Deze folder is mede tot stand gekomen door het oogziekenhuis in Rotterdam. Meer informatie vindt u op de website. 8

11

12 Adres Polikliniek Oogheelkunde Ingang west Philips van Leydenlaan 15, route EX Nijmegen Contact Buiten kantooruren en in het weekend is de afdeling Oogheelkunde bereikbaar via de SEH: Radboud universitair medisch centrum

Macula pucker Radboud universitair medisch centrum

Macula pucker Radboud universitair medisch centrum Macula pucker Deze folder is mede tot stand gekomen door het oogziekenhuis Rotterdam. Wat is een macula pucker? Licht komt door het hoornvlies, de lens en het glasvocht op het netvlies terecht. Het netvlies

Nadere informatie

Netvliesloslating Radboud universitair medisch centrum

Netvliesloslating Radboud universitair medisch centrum Netvliesloslating De tekst in deze folder is (gedeeltelijk) afkomstig van Het Oogziekenhuis Rotterdam. Netvliesloslating Het netvlies vormt de binnenbekleding van het oog. In het centrum van het netvlies

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum Groningen Oogheelkunde

Universitair Medisch Centrum Groningen Oogheelkunde Universitair Medisch Centrum Groningen Oogheelkunde Voorlichting Vitrectomie (Glasvochtoperatie aan het oog) versie 3.1, 0 februari 2016 Inleiding Op deze pagina leest u wat u kunt verwachten als u een

Nadere informatie

Vitrectomie (Glasvochtoperatie aan het oog), bij overige indicaties

Vitrectomie (Glasvochtoperatie aan het oog), bij overige indicaties Vitrectomie (Glasvochtoperatie aan het oog), bij overige indicaties Oogheelkunde Inleiding Op deze pagina leest u wat u kunt verwachten als u een glasvochtoperatie aan uw oog moet ondergaan. Deze operatie

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Vitrectomie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Vitrectomie Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Vitrectomie VITRECTOMIE INLEIDING Deze folder geeft algemene informatie over een vitrectomie (glasvocht operatie) en wat u van deze operatie kunt verwachten. Deze informatie

Nadere informatie

Maculagat Radboud universitair medisch centrum

Maculagat Radboud universitair medisch centrum Maculagat Deze folder geeft algemene informatie over een maculagat en wat u van deze operatie kunt verwachten. Deze informatie dient ter ondersteuning van gesprekken die artsen en verpleegkundigen met

Nadere informatie

Vitrectomie (netvliesoperatie)

Vitrectomie (netvliesoperatie) Vitrectomie (netvliesoperatie) Met uw behandelend oogarts heeft u afgesproken dat bij u binnenkort een vitrectomie (netvliesoperatie) wordt gedaan. In deze folder vindt u informatie die u helpt u voor

Nadere informatie

Vitrectomie (Glasvocht operatie)

Vitrectomie (Glasvocht operatie) Oogheelkunde Vitrectomie (Glasvocht operatie) Inleiding Deze folder geeft algemene informatie over een vitrectomie (glasvocht operatie) en wat u van deze operatie kunt verwachten. Deze informatie dient

Nadere informatie

Vitrectomie Glasvocht operatie

Vitrectomie Glasvocht operatie Vitrectomie Glasvocht operatie Oogheelkundig centrum / Afdeling oogheelkunde Uw behandelend arts heeft met u gesproken over een glasvocht operatie, een vitrectomie. In deze folder kunt u deze informatie

Nadere informatie

Staar Radboud universitair medisch centrum

Staar Radboud universitair medisch centrum Staar Deze folder is mede tot stand gekomen door het Oogziekenhuis in Rotterdam. Inhoudsopgave Staar 3 Oorzaken 3 Type lenzen 4 Intakegesprek 6 Behandeling 7 Nazorg 8 Staar Staar (ook wel cataract genoemd)

Nadere informatie

Vlekken en flitsen in het oog en netvliesloslating

Vlekken en flitsen in het oog en netvliesloslating Oogheelkunde Vlekken en flitsen in het oog en netvliesloslating Deze folder gaat over vlekken en flitsen in het oog en netvliesloslating en is aanvullend op de mondelinge informatie die u van uw oogarts

Nadere informatie

Instructies bij ontslag: staaroperatie controle op de polikliniek. Maatschap Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Instructies bij ontslag: staaroperatie controle op de polikliniek. Maatschap Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Instructies bij ontslag: staaroperatie controle op de polikliniek Maatschap Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis De patiënteninformatie over staar bestaat uit 2 delen: In de folder Staar diagnose en operatie

Nadere informatie

Het is belangrijk dat een oog met een netvlies-

Het is belangrijk dat een oog met een netvlies- Netvliesloslating (ablatio retinae) Ontstaan netvliesloslating Bij het ouder worden verandert de samenstelling van het glasachtig lichaam. De gelatineuse structuur wordt waterig, krimpt en trekt zich los

Nadere informatie

Vitrectomie bij netvliesloslating (ablatio retinae) gecombineerd met cataractextractie

Vitrectomie bij netvliesloslating (ablatio retinae) gecombineerd met cataractextractie Oogheelkunde Vitrectomie bij netvliesloslating (ablatio retinae) gecombineerd met cataractextractie Ontstaan netvliesloslating Bij het ouder worden verandert de samenstelling van het glasachtig lichaam.

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum Groningen Oogheelkunde

Universitair Medisch Centrum Groningen Oogheelkunde Universitair Medisch Centrum Groningen Oogheelkunde Voorlichting Netvliesloslating (ablatio retinae) versie 3.1, 0 februari 2016 Ontstaan netvliesloslating Bij het ouder worden verandert de samenstelling

Nadere informatie

Vitrectomie bij Maculagat

Vitrectomie bij Maculagat Oogheelkunde Vitrectomie bij Maculagat Inleiding Het maculagat is een gaatje in het centrum van het netvlies (de gele vlek of macula). De macula is de plaats in het netvlies waarmee men scherp ziet. U

Nadere informatie

Vitrectomie bij Maculagat gecombineerd met cataractextractie

Vitrectomie bij Maculagat gecombineerd met cataractextractie Vitrectomie bij Maculagat gecombineerd met cataractextractie Oogheelkunde Inleiding Het maculagat is een gaatje in het centrum van het netvlies (de gele vlek of macula). De macula is de plaats in het netvlies

Nadere informatie

Glasvochtoperatie. Vitrectomie

Glasvochtoperatie. Vitrectomie Glasvochtoperatie Vitrectomie 2 Deze folder geeft u informatie over wat de oogarts met u bespreekt, zodat u zich kunt voorbereiden op de operatie. Wat is glasvocht? Het glasvocht (ook wel glasachtig lichaam

Nadere informatie

Zorg na staaroperatie (deel 2)

Zorg na staaroperatie (deel 2) Zorg na staaroperatie (deel 2) De schriftelijke informatie over de staaroperatie (cataractoperatie) bestaat uit 2 delen: Het 1 ste deel gaat over wat staar is en hoe de operatie verloopt. Het 2 de deel

Nadere informatie

Inleiding. Wat is glasvocht

Inleiding. Wat is glasvocht Vlekken en flitsen Inleiding In deze folder vindt u informatie over vlekken en flitsen die u in uw ogen kunt ervaren. Uitgelegd wordt waar u vlekken en flitsen aan kunt herkennen, wat de mogelijke oorzaken

Nadere informatie

Glasvocht- of netvliesoperatie Vitrectomie

Glasvocht- of netvliesoperatie Vitrectomie Glasvocht- of netvliesoperatie Vitrectomie Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Voorbereiding Wij vragen u met het volgende rekening te houden: U mag tijdens de operatie geen

Nadere informatie

Vitrectomie. Glasvocht operatie. mca.nl

Vitrectomie. Glasvocht operatie. mca.nl Vitrectomie Glasvocht operatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is glasvocht? 3 Wanneer een vitrectomie? 3 Uw voorbereiding 4 Opname 7 Hoe wordt de vitrectomie verricht? 7 Welke complicaties kunnen optreden? 10

Nadere informatie

Achterste glasvochtmembraanloslating. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Achterste glasvochtmembraanloslating. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Achterste glasvochtmembraanloslating Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis 1. Het glasvocht en het netvlies Het oog is een holle bal met een transparante voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht

Nadere informatie

Vitrectomie bij Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies)

Vitrectomie bij Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies) Oogheelkunde Vitrectomie bij Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies) Inleiding Een macula pucker is littekenweefsel op de plek van het centrale deel van het netvlies: de gele vlek of macula.

Nadere informatie

Vitrectomie bij Macula Pucker. gecombineerd met cataractextractie

Vitrectomie bij Macula Pucker. gecombineerd met cataractextractie Oogheelkunde Vitrectomie bij Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies) gecombineerd met cataractextractie Inleiding Een macula pucker is littekenweefsel op de plek van het centrale deel

Nadere informatie

Achterste glasvochtmembraanloslating

Achterste glasvochtmembraanloslating Oogheelkunde Achterste glasvochtmembraanloslating i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen In overleg met u, onderzoekt de oogarts of bij u sprake is van een achterste glasvochtmembraanloslating

Nadere informatie

Deze informatie gaat met name over de meest voorkomende vorm van staar, de ouderdomsstaar.

Deze informatie gaat met name over de meest voorkomende vorm van staar, de ouderdomsstaar. Staar (cataract) Vóór in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze lens minder helder. Daardoor lijken de dingen die we zien waziger en

Nadere informatie

Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies)

Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies) Oogheelkunde Macula Pucker (Littekenweefsel centraal op het netvlies) Inleiding Een macula pucker is littekenweefsel op de plek van het centrale deel van het netvlies: de gele vlek of macula. De macula

Nadere informatie

het te behandelen oog het te behandelen oog Hoe gaat de behandeling? De behandeling vindt plaats op de polikliniek oogheelkunde in Dirksland.

het te behandelen oog het te behandelen oog Hoe gaat de behandeling? De behandeling vindt plaats op de polikliniek oogheelkunde in Dirksland. Nastaar Uw behandelend arts heeft nastaar bij u geconstateerd. Deze folder geeft u informatie over wat nastaar inhoudt, hoe het te behandelen is en het verloop van uw afspraak. De werking van het oog Het

Nadere informatie

Oogheelkunde. Glasvochtoperatie. www.catharinaziekenhuis.nl

Oogheelkunde. Glasvochtoperatie. www.catharinaziekenhuis.nl Oogheelkunde Glasvochtoperatie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoudsopgave Wat is glasvocht?... 3 Wanneer is een vitrectomie nodig?... 3 Hoe wordt een vitrectomie verricht?... 4 Vervangen van het glasvocht...

Nadere informatie

Inleiding Ouderdomsstaar

Inleiding Ouderdomsstaar Staar Inleiding Voor in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze lens minder helder. Daardoor lijken de dingen die we zien waziger en

Nadere informatie

Glasvochttroebelingen

Glasvochttroebelingen Oogheelkunde Glasvochttroebelingen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OOG006 / Glasvochttroebelingen / 16-12-2015 2 Glasvochttroebelingen Deze

Nadere informatie

Vlekken en flitsen zien

Vlekken en flitsen zien Vlekken en flitsen zien U bent bij de oogarts geweest vanwege het zien van flitsen en/of vlekken. De oogarts heeft bij u achterste glasvochtmembraanloslating geconstateerd. Deze folder geeft inzicht in

Nadere informatie

Netvliesloslating. Poli Oogheelkunde

Netvliesloslating. Poli Oogheelkunde 00 Netvliesloslating Poli Oogheelkunde 1 Inleiding De voorkant van het oog wordt gevormd door het hoornvlies. Hierdoor valt het licht naar binnen. Vervolgens gaat het licht door de pupil (de ronde opening

Nadere informatie

Wat is staar (cataract) Polikliniek Oogheelkunde

Wat is staar (cataract) Polikliniek Oogheelkunde Wat is staar (cataract) Polikliniek Oogheelkunde Wat is Staar (cataract) Wat is staar Vóór in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze

Nadere informatie

Staaroperatie. Wat is staar? Staar wordt ook wel cataract genoemd. Het is een vertroebeling van de ooglens. Hierdoor kunt u niet meer scherp zien.

Staaroperatie. Wat is staar? Staar wordt ook wel cataract genoemd. Het is een vertroebeling van de ooglens. Hierdoor kunt u niet meer scherp zien. Staaroperatie In overleg met uw behandelend oogarts ondergaat u binnenkort een staaroperatie. In deze brochure vindt u uitleg over staar en de gang van zaken voor, tijdens en na de operatie. Wat is staar?

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Netvliesloslating

Patiënteninformatie. Netvliesloslating Patiënteninformatie Netvliesloslating Netvliesloslating U heeft een afspraak in Tergooi voor een behandeling. Onze artsen en medewerkers doen er alles aan om u met de beste zorg te omringen en het bezoek

Nadere informatie

netvliesloslating www.mca.nl/oogheelkunde

netvliesloslating www.mca.nl/oogheelkunde netvliesloslating www.mca.nl/oogheelkunde Deze brochure is in een groter lettertype opgemaakt, zodat ook slechtzienden de tekst goed kunnen lezen. inhoudsopgave Waarom deze brochure? 2 Bij wie komt netvliesloslating

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract PATIËNTEN INFORMATIE Staar Cataract Algemeen Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over staar (cataract) en de behandeling hiervan. U wordt geadviseerd deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

Vlekken en flitsen. Mensen zien. Mensen laten zien.

Vlekken en flitsen. Mensen zien. Mensen laten zien. Vlekken en flitsen Mensen zien. Mensen laten zien. Achter de ooglens zit een gelei die het grootste gedeelte van het oog opvult; dit is het glasvocht (of glasachtig lichaam). Normaal glasvocht laat de

Nadere informatie

Vlekken en flitsen zien

Vlekken en flitsen zien Vlekken en flitsen zien Informatie voor patiënten F0326-3415 oktober 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

Staaroperatie (Cataract)

Staaroperatie (Cataract) Oogheelkunde Staaroperatie (Cataract) Inleiding In overleg met uw behandelend oogarts ondergaat u binnenkort een staaroperatie. In deze brochure vindt u uitleg over staar en de gang van zaken voor, tijdens

Nadere informatie

Staaroperatie (Cataract)

Staaroperatie (Cataract) Oogheelkunde Staaroperatie (Cataract) Inleiding In overleg met uw behandelend oogarts ondergaat u binnenkort een staaroperatie. In deze brochure vindt u uitleg over staar en de gang van zaken voor, tijdens

Nadere informatie

1 Inleiding... 1. 2 Wat is cataract?... 1. 3 Ouderdomsstaar... 2. 4 Wanneer behandelen... 2. 5 Behandeling... 2. 6 Voor de operatie...

1 Inleiding... 1. 2 Wat is cataract?... 1. 3 Ouderdomsstaar... 2. 4 Wanneer behandelen... 2. 5 Behandeling... 2. 6 Voor de operatie... Cataract Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is cataract?... 1 3 Ouderdomsstaar... 2 4 Wanneer behandelen... 2 5 Behandeling... 2 6 Voor de operatie... 3 7 Lensmeting... 4 8 Lenskeuze... 4 9 Overzicht

Nadere informatie

Oogheelkunde adviezen na een hernia-operatie. Staar (cataract) ZorgSaam

Oogheelkunde adviezen na een hernia-operatie. Staar (cataract) ZorgSaam Oogheelkunde adviezen na een hernia-operatie Staar (cataract) ZorgSaam 1 STAAR (cataract) Wat is staar Vóór in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden,

Nadere informatie

Staar. Oogheelkunde. Wat is staar

Staar. Oogheelkunde. Wat is staar Oogheelkunde Staar Wat is staar Voor in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze lens minder helder. Daardoor lijken de dingen die we

Nadere informatie

Netvliesloslating. Polikliniek oogheelkunde. mca.nl

Netvliesloslating. Polikliniek oogheelkunde. mca.nl Netvliesloslating Polikliniek oogheelkunde mca.nl Inhoudsopgave Bij wie komt netvliesloslating voor? 3 Oorzaken en verschijnselen 3 Onderzoek 5 Behandeling 6 Anesthesie 7 Na de operatie 8 Uw vragen 10

Nadere informatie

STAAR (CATARACT) middel van een cataractoperatie.

STAAR (CATARACT) middel van een cataractoperatie. STAAR (CATARACT) Door middel van deze folder wil het Spijkenisse Medisch Centrum u informeren over staar en de behandeling hiervan. U wordt geadviseerd deze informatie zorgvuldig te lezen. Wat is staar

Nadere informatie

Staaroperatie (cataract)

Staaroperatie (cataract) Oogheelkunde Staaroperatie (cataract) Binnenkort gaat u naar het ziekenhuis voor een staaroperatie. U heeft hierover informatie ontvangen van uw specialist. In deze folder kunt u dit nog eens nalezen.

Nadere informatie

Endoscopische CycloPhotocoagulatie (ECP) Gecombineerd met Cataractextractie

Endoscopische CycloPhotocoagulatie (ECP) Gecombineerd met Cataractextractie Endoscopische CycloPhotocoagulatie (ECP) Gecombineerd met Cataractextractie Oogheelkunde Inleiding Endoscopische CycloPhotocoagulatie (ECP) is een operatie met als doel de oogdruk te verlagen. Bij deze

Nadere informatie

Oogheelkunde. Poliklinische laserbehandeling van het oog

Oogheelkunde. Poliklinische laserbehandeling van het oog Oogheelkunde Poliklinische laserbehandeling van het oog Wat betekent laser? Het woord laser is de Engelse afkorting van "Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation". Een laser is te beschouwen

Nadere informatie

Oogheelkunde. Netvliesloslating. www.catharinaziekenhuis.nl

Oogheelkunde. Netvliesloslating. www.catharinaziekenhuis.nl Oogheelkunde Netvliesloslating www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat een netvliesloslating?... 3 Behandeling bij een netvliesloslating... 4 Pre-operatieve screening en anesthesie... 6 Oproep voor

Nadere informatie

Pterygium vleugeltje

Pterygium vleugeltje Pterygium vleugeltje Uw behandelend oogarts heeft pterygium bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden. Wat is een pterygium? Er is bij

Nadere informatie

De staaroperatie. Afdeling Oogheelkunde

De staaroperatie. Afdeling Oogheelkunde De staaroperatie Afdeling Oogheelkunde Inhoudsopgave Inleiding 3 Staar 3 Wat is staar? 3 Ouderdomsstaar 3 Wanneer behandelen? 4 De operatie 4 Voorbereiding op de operatie 4 Opname en anesthesie 4 Voorbereidingen

Nadere informatie

Het OMC licht u graag uitgebreid voor over: Staar (cataract)

Het OMC licht u graag uitgebreid voor over: Staar (cataract) Het OMC licht u graag uitgebreid voor over: Staar (cataract) Wat is staar Voor in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze lens minder

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vlekjes en flikkeringen

Patiënteninformatie. Vlekjes en flikkeringen Patiënteninformatie Vlekjes en flikkeringen Inhoud Inleiding... 3 Informatie over het ziektebeeld... 3 Oorzaken... 3 Verloop... 4 Verwikkelingen... 5 Risico s... 5 Flitsen... 5 Behandeling... 5 Tot slot...

Nadere informatie

Oogheelkunde. Vlekken en Flitsen. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Oogheelkunde. Vlekken en Flitsen. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Oogheelkunde Vlekken en Flitsen Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Vlekjes Troebelingen die in het gezichtsveld bewegen, worden door veel mensen

Nadere informatie

Informatie over staar (Cataract)

Informatie over staar (Cataract) Bij u is de diagnose ouderdomsstaar gesteld. Uw oogarts heeft u verteld wat voor aandoening dit is en wat er eventueel aan te doen is. In deze brochure kunt u deze informatie nog eens doorlezen. Heeft

Nadere informatie

Staaroperatie. Wat is staar? Oorzaken. Onderzoek. Ouderdomsstaar

Staaroperatie. Wat is staar? Oorzaken. Onderzoek. Ouderdomsstaar Staaroperatie Wat is staar? Staar is een vertroebeling van de ooglens die door middel van een operatie vervangen kan worden door een kunstlens. Deze nieuwe lens wordt op de polikliniek aangemeten door

Nadere informatie

ACHTERSTE GLASVOCHTLOSLATING

ACHTERSTE GLASVOCHTLOSLATING ACHTERSTE GLASVOCHTLOSLATING 1170 Inleiding In het oog is de gehele ruimte tussen de lens en het netvlies gevuld met glasvocht (figuur 1). Met het ouder worden verandert de samenstelling van het glasvocht

Nadere informatie

Richtlijnen bij een staaroperatie. Sieraden zoals ringen, kettingen en dergelijke thuislaten

Richtlijnen bij een staaroperatie. Sieraden zoals ringen, kettingen en dergelijke thuislaten Richtlijnen bij een staaroperatie Sieraden zoals ringen, kettingen en dergelijke thuislaten Inleiding Binnenkort komt u naar de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Lucas voor een staaroperatie, ook wel

Nadere informatie

OOGHEELKUNDE. Netvliesloslating BEHANDELING

OOGHEELKUNDE. Netvliesloslating BEHANDELING OOGHEELKUNDE Netvliesloslating BEHANDELING Netvliesloslating Het oog Het oog is een holle bol met een transparante voorkant, het hoornvlies (cornea). Hierdoor valt het licht naar binnen. Vervolgens gaat

Nadere informatie

Staar / cataract. Oogheelkunde. Afspraak operatie. Inleiding. Staar / cataract

Staar / cataract. Oogheelkunde. Afspraak operatie. Inleiding. Staar / cataract Oogheelkunde Staar / cataract Afspraak operatie Inleiding In overleg met uw oogarts heeft u besloten dat een staaroperatie (cataract) bij u zal plaatsvinden. Uw oogarts heeft u al informatie gegeven over

Nadere informatie

Vlekken en flitsen. Poli Oogheelkunde

Vlekken en flitsen. Poli Oogheelkunde 00 Vlekken en flitsen Poli Oogheelkunde Heel vaak zijn vlekjes die mensen in of voor hun oog of ogen zien bewegen, het gevolg van troebelingen in het glasvocht. Het glasvocht (of glasachtig lichaam) is

Nadere informatie

OOGHEELKUNDE. Vlekken en flitsen

OOGHEELKUNDE. Vlekken en flitsen OOGHEELKUNDE Vlekken en flitsen Vlekken en flitsen Het zien van vlekken of lichtflitsen in het gezichtsveld kan heel hinderlijk zijn. Vaak is het onschuldig, maar het kan ook het begin zijn van een netvliesloslating.

Nadere informatie

Staaroperatie klinisch. Centrumlocatie

Staaroperatie klinisch. Centrumlocatie Staaroperatie klinisch Centrumlocatie Met uw behandelend oogarts heeft u afgesproken dat u binnenkort wordt opgenomen voor een operatie aan staar (cataract). In deze folder vindt u de informatie die u

Nadere informatie

Oogdrukverlaging door middel van een trabeculectomie

Oogdrukverlaging door middel van een trabeculectomie Oogdrukverlaging door middel van een trabeculectomie U heeft te horen gekregen dat u een oogoperatie zult ondergaan. Er zal een trabeculectomie worden verricht om de oogdruk te verlagen. De behandelend

Nadere informatie

Inleiding... 1. Oorzaken en verschillen... 1. Onderzoek... 3. Behandeling... 3. 1. Operatie door middel van een laserbehandeling...

Inleiding... 1. Oorzaken en verschillen... 1. Onderzoek... 3. Behandeling... 3. 1. Operatie door middel van een laserbehandeling... Netvliesloslating Inhoudsopgave Inleiding... 1 Oorzaken en verschillen... 1 Onderzoek... 3 Behandeling... 3 1. Operatie door middel van een laserbehandeling... 3 2. Operatie... 3 3. Vitrectomie... 4 Verdoving...

Nadere informatie

Traanwegoperatie Radboud universitair medisch centrum

Traanwegoperatie Radboud universitair medisch centrum Traanwegoperatie Deze folder informeert u over traanwegoperaties. Wat gebeurt er tijdens de operatie en waar dient u rekening mee te houden voorafgaand aan en na de operatie? Traanwegen In de ooghoek

Nadere informatie

De nastaarbehandeling Met de laser kan de oogarts, zonder in het oog te snijden, de vertroebeling achter het kunstlensje wegpoetsen.

De nastaarbehandeling Met de laser kan de oogarts, zonder in het oog te snijden, de vertroebeling achter het kunstlensje wegpoetsen. NASTAAR 773 Wat is nastaar? Als de lens troebel wordt, noemen we dat staar (= cataract). Bij een staaroperatie wordt de troebele lens vervangen door een helder kunstlensje. Het kunstlensje wordt dan geplaatst

Nadere informatie

Laserbehandeling van uw oog

Laserbehandeling van uw oog Laserbehandeling van uw oog In overleg met uw behandelend oogarts heeft u een afspraak gemaakt voor een laserbehandeling op de polikliniek Oogheelkunde van het Radboudumc. In deze folder vindt u algemene

Nadere informatie

Inleiding. Een netvliesloslating

Inleiding. Een netvliesloslating Netvliesloslating Inleiding. Het oog is een holle bol met een transparante voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht naar binnen. Vervolgens gaat het door de pupil (de ronde opening in de iris),

Nadere informatie

Laserbehandeling bij scheurtjes in het netvlies. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Laserbehandeling bij scheurtjes in het netvlies. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Laserbehandeling bij scheurtjes in het netvlies Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis 1. Het netvlies Het oog is een holle bal met een transparante voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht naar binnen.

Nadere informatie

Informatie over oorzaken, onderzoek, behandeling en risico s van vlekken en flitsen

Informatie over oorzaken, onderzoek, behandeling en risico s van vlekken en flitsen Patiënteninformatie Vlekken en flitsen Informatie over oorzaken, onderzoek, behandeling en risico s van vlekken en flitsen 1234567890-terTER_ Vlekken en flitsen Informatie over oorzaken, onderzoek, behandeling

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Netvliesloslating

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Netvliesloslating Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Netvliesloslating NETVLIESLOSLATING INLEIDING Het oog is een holle bol met een heldere voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht naar binnen. Vervolgens gaat het door

Nadere informatie

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Netvliesloslating. Slingeland Ziekenhuis

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Netvliesloslating. Slingeland Ziekenhuis Oogheelkunde Netvliesloslating i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Deze folder is tot stand gekomen onder redactie van de commissie Patiëntenvoorlichting N.O.G. 2007. Deze folder is ongewijzigd

Nadere informatie

Staaroperatie in dagbehandeling. Centrumlocatie

Staaroperatie in dagbehandeling. Centrumlocatie Staaroperatie in dagbehandeling Centrumlocatie Met uw behandelend oogarts heeft u afgesproken dat u binnenkort wordt geopereerd aan staar (cataract) op de afdeling "Chirurgische Dagbehandeling". In deze

Nadere informatie

Netvliesloslating. Wat is een netvlies? Figuur 1. Het oog

Netvliesloslating. Wat is een netvlies? Figuur 1. Het oog Netvliesloslating Deze folder geeft in het kort weer wat er aan de hand is in geval van een netvliesloslating. Ook zijn de behandelingsmogelijkheden beschreven. Wat is een netvlies? Figuur 1. Het oog Patiënteninformatie

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie voor strabismus en de strabismusoperatie bij volwassenen

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie voor strabismus en de strabismusoperatie bij volwassenen Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Informatie voor strabismus en de strabismusoperatie bij volwassenen INFORMATIE VOOR STRABISMUS EN DE STRABISMUSOPERATIE BIJ VOLWASSENEN INLEIDING In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Wat is een achterste glasvochtmembraan loslating van het oog?

Wat is een achterste glasvochtmembraan loslating van het oog? U heeft last van zwevende vlekjes, draadjes, lichtflitsen en/of verminderd zicht, de zogenaamde Mouches Volantes. Dit kan het gevolg zijn van een loslating van het achterste glasvochtmembraan. In deze

Nadere informatie

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Maculagat. Slingeland Ziekenhuis

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Maculagat. Slingeland Ziekenhuis Oogheelkunde Maculagat i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het maculagat is een gaatje in het netvlies juist op de plaats waar men scherp mee ziet (de gele vlek of macula). Rondom het

Nadere informatie

Figuur 1. Een normaal oog met het hoornvlies (cornea), de pupil, de lens en het netvlies (retina). De lens is troebel bij grijze staar.

Figuur 1. Een normaal oog met het hoornvlies (cornea), de pupil, de lens en het netvlies (retina). De lens is troebel bij grijze staar. CATARACT-OPERATIE (GRIJZE STAAROPERATIE) IN DAGBEHANDELING U heeft van uw oogarts te horen gekregen, dat u een oogoperatie moet ondergaan. In deze folder vindt u informatie over de wijze waarop de operatie

Nadere informatie

Behandeling van een vleugeltje (Pterygium)

Behandeling van een vleugeltje (Pterygium) Oogheelkunde Behandeling van een vleugeltje (Pterygium) www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OOG002 / Behandeling van een vleugeltje (Pterygium)

Nadere informatie

Nastaar. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Nastaar. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Nastaar Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Wat is nastaar? In het oog zit de lens achter de iris. Om de lens zit een cellofaandun kapsel (zie tekening). hoornvlies netvlies iris lens Als de lens troebel

Nadere informatie

Vlekken en flitsen in het gezichtsveld

Vlekken en flitsen in het gezichtsveld Vlekken en flitsen in het gezichtsveld Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek Oogheelkunde mei 2012 pavo 0525 Inleiding In deze folder leest u meer over de mogelijke oorzaken en gevolgen van vlekken

Nadere informatie

OOGHEELKUNDE. Vlekken en flitsen

OOGHEELKUNDE. Vlekken en flitsen OOGHEELKUNDE Vlekken en flitsen Vlekken en flitsen Het zien van vlekken of lichtflitsen in het gezichtsveld kan heel hinderlijk zijn. Vaak is het onschuldig, maar het kan ook het begin zijn van een netvliesloslating.

Nadere informatie

Netvliesloslating. Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 pavo 0388

Netvliesloslating. Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 pavo 0388 Netvliesloslating Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 pavo 0388 Inleiding In deze folder informeren wij u over een netvliesloslating, de oorzaken en de behandeling. De behandeling wordt niet in het

Nadere informatie

Inleiding Oorzaken en verschijnselen

Inleiding Oorzaken en verschijnselen Netvliesloslating 1 Inleiding Een netvliesloslating komt jaarlijks ongeveer bij 1 op de 10.000 mensen voor. Het kan op elke leeftijd optreden, maar bij ouderen is het risico groter. Ook bijzienden of mensen

Nadere informatie

Laserbehandeling van het oog

Laserbehandeling van het oog Laserbehandeling van het oog U krijgt binnenkort een laserbehandeling van uw oog. In deze folder krijgt u informatie over: Wat is een laserbehandeling Welke ziekten kunnen met laser worden behandeld Wat

Nadere informatie

Planning van de operatie LET OP:

Planning van de operatie LET OP: Netvliesoperatie U ondergaat een netvliesoperatie. Deze folder legt u uit wat er tijdens en rondom de operatie gebeurt. U krijgt ook informatie over de maatregelen die u zelf kunt nemen voor een goed verloop

Nadere informatie

Correctie van de onderoogleden

Correctie van de onderoogleden Correctie van de onderoogleden Uw behandelend oogarts heeft voorgesteld om bij u een correctie van de onderoogleden te laten doen. In deze folder informeren wij u over de voorbereidingen, de operatie en

Nadere informatie

Laserbehandeling van het oog

Laserbehandeling van het oog Laserbehandeling van het oog U krijgt binnenkort een laserbehandeling van uw oog. In deze folder krijgt u informatie over: Wat is een laserbehandeling Welke ziekten kunnen met laser worden behandeld Wat

Nadere informatie

Staaroperatie. (Cataract) Oogheelkunde

Staaroperatie. (Cataract) Oogheelkunde Staaroperatie (Cataract) Oogheelkunde Inhoudsopgave Inleiding...4 Ouderdomsstaar...5 Onderzoek...5 Wanneer behandelen...6 Behandeling...6 Voorbereidend onderzoek...7 Staaroperatie...7 Soort kunstlens...8

Nadere informatie

Staaroperatie. Wat is staar? Onderzoek. Oorzaken. Wanneer behandelen? Ouderdomsstaar. Behandeling. oogheelkunde

Staaroperatie. Wat is staar? Onderzoek. Oorzaken. Wanneer behandelen? Ouderdomsstaar. Behandeling. oogheelkunde Staaroperatie Wat is staar? Staar is een vertroebeling van de ooglens die door middel van een operatie vervangen kan worden door een kunstlens. Deze nieuwe lens wordt op de polikliniek aangemeten door

Nadere informatie

Wat is staar? De operatietechniek Verdovingstechniek Druppelverdoving niet

Wat is staar? De operatietechniek Verdovingstechniek Druppelverdoving niet Staaroperatie Wat is staar? Staar is een vertroebeling van de ooglens, die meestal op latere leeftijd optreedt. Aandoeningen, zoals suikerziekte (diabetes) en het gebruik van medicijnen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Staar (cataract) Mensen zien. Mensen laten zien.

Staar (cataract) Mensen zien. Mensen laten zien. Staar (cataract) Mensen zien. Mensen laten zien. Zonder staar Met staar Onze oogzorg gaat verder In deze folder vindt u informatie over wat staar inhoudt en welke behandelmogelijkheden er beschikbaar zijn.

Nadere informatie

1 Inleiding... 1. 2 Oorzaak... 1. 3 Andere oorzaken van flitsen en vlekjes... 2. 4 Risico s van glasvochtloslating... 3. 5 Onderzoek...

1 Inleiding... 1. 2 Oorzaak... 1. 3 Andere oorzaken van flitsen en vlekjes... 2. 4 Risico s van glasvochtloslating... 3. 5 Onderzoek... Vlekken en Flitsen Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Oorzaak... 1 3 Andere oorzaken van flitsen en vlekjes... 2 4 Risico s van glasvochtloslating... 3 5 Onderzoek... 3 6 Behandeling... 3 8 Tot slot... 5

Nadere informatie

Baerveldt glaucoom-drainage implantatie

Baerveldt glaucoom-drainage implantatie Baerveldt glaucoom-drainage implantatie U heeft te horen gekregen dat u een oogoperatie zult ondergaan. Er zal een glaucoom-drainage implant (Baerveldt) worden geplaatst. De behandelend oogarts heeft uitgelegd

Nadere informatie

Oogheelkunde. Informatie voor patiënten die een staaroperatie moeten ondergaan

Oogheelkunde. Informatie voor patiënten die een staaroperatie moeten ondergaan Oogheelkunde Informatie voor patiënten die een staaroperatie moeten ondergaan Geachte patiënt, U staat bij ons op de wachtlijst voor een staaroperatie. Het is nodig dat u goed kennis neemt van het volgende.

Nadere informatie

Cataract (staar) al rond hun veertigste dat de ooglens troebel wordt, maar meestal doen de 169-121214

Cataract (staar) al rond hun veertigste dat de ooglens troebel wordt, maar meestal doen de 169-121214 Cataract (staar) In deze folder geeft het Spijkenisse Medisch Centrum u algemene informatie over de aandoening cataract (staar) en de behandeling daarvan. Wij adviseren u de informatie zorgvuldig te lezen.

Nadere informatie