Wijk- en buurtwinkelcentra: kansen benutten! Een verkennend onderzoek naar de kansen van Omni Channel Commerce voor ondersteunende winkelgebieden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wijk- en buurtwinkelcentra: kansen benutten! Een verkennend onderzoek naar de kansen van Omni Channel Commerce voor ondersteunende winkelgebieden"

Transcriptie

1 Wijk- en buurtwinkelcentra: kansen benutten! Een verkennend onderzoek naar de kansen van Omni Channel Commerce voor ondersteunende winkelgebieden

2 COLOFON Naam: J.F.S. (Hannes) de Bruijn MSc Adres: Sumatrakade RB Amsterdam adres: Datum: 31 augustus 2014 Versie: Definitieve scriptie Onderwijsinstelling: Opleiding: Amsterdam School of Real Estate Master of Studies in Real Estate (ASRE) Begeleider: Tweede begeleider: drs. Arthur Marquard prof. dr. Ed Nozeman Bron illustraties kaft: eigen bewerking

3 VOORWOORD Het onderzoeksrapport dat voor u ligt betreft mijn eindproduct in het kader van de afronding van mijn opleiding op de Amsterdam School of Real Estate (MSRE-opleiding). Het onderzoek richt zich op de kansen van Omni Channel Commerce voor ondersteunende winkelgebieden in Nederland. Ik heb voor dit onderwerp gekozen omdat de winkelmarkt mij al jaren trekt, sinds ik als kind met mijn vader winkels ging bezoeken in het kader van zijn werk. In de tussentijd is mijn interesse voor de winkelmarkt alsmaar toegenomen. Zeker nu momenteel de combinatie tussen winkelen en technologie steeds belangrijker aan het worden is, waardoor nieuwe organisatiemodellen ontstaan om de winkelmarkt te her programmeren. In professionele zin heb ik mijn theoretische vastgoedkennis opgedaan gedurende mijn bouwkundige vooropleidingen, waaronder mijn masterstudie aan de Technische Universiteit in Eindhoven. Mijn praktijkkennis heb ik opgedaan gedurende mijn werkervaring binnen Colliers International in Amsterdam. De komende jaren wil ik mij graag verder specialiseren in de winkel(vastgoed)markt. Ik wil een aantal personen bedanken die mij tijdens het afstudeerproces hebben ondersteund. Dit betreft mijn collega Paul Nelisse, die mij van praktische tips heeft voorzien bij de opstart van het onderzoek. Daarnaast wil ik mijn collega Niels Bloem bedanken die mij de ruimte heeft gegeven om het afstudeerproces te doorlopen. Tot slot wil ik mijn begeleider Arthur Marquard van de Amsterdam School of Real Estate hartelijk danken voor zijn enthousiasme, visie, input en feedback op het onderzoek en de rapportage. Hannes de Bruijn Amsterdam, 31 augustus 2014

4 INHOUDSOPGAVE MANAGEMENTSAMENVATTING INLEIDING AANLEIDING ONDERZOEK ONDERZOEKSKADER DOELSTELLING PROBLEEMSTELLING ONDERZOEKSVRAGEN AFBAKENING EN ONDERZOEKSMETHODOLOGIE ONDERZOEKSMODEL RELEVANTIE ONDERZOEK LEESWIJZER THEORIE ONDERSTEUNENDE WINKELGEBIEDEN INLEIDING HET ONTSTAAN VAN STEDELIJKE REGIO S DE ONTWIKKELING VAN HET NEDERLANDSE WINKELLANDSCHAP IN THEORETISCHE ZIN DE ONTWIKKELING VAN HET NEDERLANDSE WINKELLANDSCHAP IN FYSIEKE ZIN FOCUS OP ONDERSTEUNENDE WINKELGEBIEDEN CONCLUSIE THEORIE OMNI CHANNEL COMMERCE INLEIDING KOOPGEDRAG EN AANKOOPBEHOEFTE VAN DE CONSUMENT HET AANKOOPPROCES HET AANKOOPKANAAL EN DE EVOLUTIE DAARVAN DE ORGANISATIE VAN OMNI CHANNEL COMMERCE CONCLUSIE OPZET EN UITVOERING ONDERZOEK INLEIDING ONDERZOEKSSTRATEGIE SELECTIE CASE STUDIES EXPERTINTERVIEWS ZELFSTANDIGE WINKELIERS EN WINKELKETENS SAMENVATTING... 33

5 5. ONDERZOEKSRESULTATEN EN ANALYSE INLEIDING ONTWIKKELINGEN PER WINKELCENTRUM OVER DE AFGELOPEN 10 JAAR ZELFSTANDIGE WINKELIERS EN OMNI CHANNEL COMMERCE WINKELKETENS EN OMNI CHANNEL COMMERCE KRUISVERGELIJKING ONDERZOEKSRESULTATEN EN TERUGKOPPELING THEORIE CONCLUSIE CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN INLEIDING CONCLUSIES REFLECTIE EN AANBEVELINGEN BIBLIOGRAFIE BIJLAGE I:... PLATTEGROND WINKELCENTRA CASE STUDY BIJLAGE II:... VRAGENLIJST EXPERT INTERVIEWS BIJLAGE III:... DATA ANALYSE WINKELCENTRA PERIODE 2004 T/M 2014 BIJLAGE IV:... OVERZICHT ONDERZOEKSRESULTATEN

6 MANAGEMENTSAMENVATTING De trends en ontwikkelingen op het gebied van mens, economie en technologie hebben gevolgen voor de functie van de traditionele winkel. Dat geldt onder andere voor winkels in ondersteunende winkelgebieden, waaronder wijk- en buurtwinkelcentra die te maken (kunnen) hebben met leegstand. Dit is negatief voor de attractiviteit en aantrekkingskracht van een winkelcentrum. De winkelmarkt zal vanuit deze optiek fundamenteel moeten veranderen. Het doel is om inzicht te verschaffen aan vastgoedprofessionals in hoeverre Omni Channel Commerce als nieuwe organisatievorm kansen biedt voor winkelvastgoed in ondersteunende winkelgebieden. De centrale onderzoeksvraag betreft: In hoeverre biedt Omni Channel Commerce kansen voor winkelvastgoed in ondersteunende winkelgebieden? Het onderzoek start met een theoretische verdieping waarbij wordt ingegaan op de kenmerken van de Nederlandse winkelmarkt met een focus op ondersteunende winkelgebieden. Daarnaast heeft een theoretische verdieping plaatsgevonden op het gebied van Omni Channel Commerce, dat gezien kan worden als de meest moderne en actuele organisatievorm die betrekking heeft op het aankoopproces van de consument. Dit onderzoek betreft een kwalitatief onderzoek met een verkennende focus, waarbij de onderzoeksresultaten zijn verkregen middels drie case studies. Hierbij is gebruik gemaakt van expert interviews gehouden onder zelfstandige winkeliers en winkelketens. Per expert groep heeft een analyse plaatsgevonden met daarna een kruisvergelijking. De conclusie van het onderzoek is dat Omni Channel Commerce kansen biedt voor ondersteunende winkelgebieden. Deze kansen kunnen direct en indirect van aard zijn, waarbij directe kansen betrekking hebben op: merk, touch points, personeel, technologie, betaling (check out), magazijn en distributieruimte (warehouse facilities) en experience stores. Indirecte kansen hebben betrekking op: huisvesting en flexibele huurcontracten, organisatie van Omni Channel Commerce en samenwerking. De consument is degene die het meeste baat heeft bij de kansen, gevolgd door de winkeliers en de eigenaar van het winkelvastgoed. De consument bepaalt of, waar en wanneer de aankoop plaats vindt en via welk aankoopkanaal. De winkelier is degene die het aankoopproces van de consument dient te faciliteren. Vastgoedeigenaren zullen zich flexibeler moeten opstellen hetgeen kan leiden tot behoud van de aantrekkingskracht en aantrekkelijkheid van een ondersteunend winkelcentrum. De verwachting ten aanzien van het winkelruimtegebruik in ondersteunende winkelgebieden is stabiel voor de komende 5 jaar. Dat komt hoofdzakelijk doordat de consument via meerdere kanalen koopt. In toenemende mate zal levering van producten direct vanuit de producent plaatsvinden, hetgeen een bedreiging kan vormen voor zelfstandige ondernemers of een ondersteunend winkelcentrum. 1

7 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding onderzoek Trends en ontwikkelingen op de Nederlandse winkelmarkt De actuele trends en ontwikkelingen op de Nederlandse retailmarkt zijn wellicht het best te omschrijven aan de hand van mens, economie en technologie (Rabobank, 2014). Mens: De consument is de belangrijkste schakel als het gaat om winkelbestedingen. De toenemende vergrijzing en de stagnerende vergroening hebben gevolgen voor de winkelbestedingen. Per saldo leidt dat tot een kleinere beroepsbevolking met minder inkomsten. Voor de winkelmarkt betekent dit naar verwachting lagere bestedingen door jongeren en minder bestedingen door ouderen. Een ontwikkeling die invloed heeft op de winkelmarkt is urbanisatie. Was in de laatste decennia nog sprake van wegtrekkende jongeren van de stad naar het platteland, vanaf eind vorige eeuw groeien de grote steden weer. Het gevolg daarvan is dat sommige regio s, steden en dorpen buiten de grote steden te maken hebben met een krimpend inwoneraantal. Daarnaast neemt de gemiddelde leeftijd in deze krimpgebieden toe. Door dalende bezoekersaantallen en bestedingen zal de detailhandelsomzet lokaal afnemen. Daarnaast speelt ook mobiliteit een rol. Ouderen zijn mobieler dan vroeger, dat onder andere blijkt uit de toename van het autobezit en -gebruik in de afgelopen jaren. Ondanks de toename van het aantal auto s neemt het privégebruik van de auto af. Autogebruik en winkelen was voorheen onlosmakelijk met elkaar verbonden, maar hier zou dus verandering in kunnen komen. In combinatie met de jaarlijks stijgende parkeertarieven kan dat dus gevolgen hebben voor de winkelbestedingen (Quix, 2013; Planbureau voor de Leefomgeving, 2013). Economie: De economische crisis heeft invloed op de winkelbestedingen van consumenten. Sinds het begin van de crisis in 2008 vertoont de Nederlandse detailhandel negatieve groeien omzetcijfers. Hieraan ten grondslag liggen onder andere een lager besteedbaar (gezins)inkomen en een dalend consumentenvertrouwen. Onderscheid dient gemaakt te worden in bestedingen voor food en non-food. Supermarkten die onderdeel uitmaken van de food branche hebben nauwelijks te maken gehad met afnemende consumentenbestedingen sinds het begin van de crisis in De omzetontwikkeling in de foodbranche volgt sinds 2008 de stijgende lijn van de inflatie. Bestedingen voor producten in de non-food branche vertonen een ander beeld, waar sinds 2

8 het uitbreken van de economische crisis sprake is van een omzetdaling van ruim 10 procent. Vooral winkels in het segment elektronica, doe-het-zelf en woninginrichting hebben het moeilijk, terwijl de winkels voor schoenen en mode een minder negatief beeld laten zien. De economische vooruitzichten voor met name de non-food branche vertonen een licht negatieve groei tot Wel zal daarbij verschil aanwezig zijn per onderliggende branche, zoals bijvoorbeeld mode en elektronica. Voor de food branche wordt verwacht dat de groei groter zal zijn dan de groei van de totale economie welke in de komende jaren wordt ingeschat op jaarlijks 1 procent (ABN AMRO, 2013). Technologie: Consumenten doen in toenemende mate inkopen via een online verkoopkanaal en alle indicatoren wijzen erop dat dit nog verder toe neemt in de komende jaren. Deze toename wordt vooral veroorzaakt door de toename van het gebruik van smartphones en de acceptatie en het gebruik van nieuwe technologieën in winkels. Daarnaast is de mate waarin mensen social media accepteren enorm. Voor winkeliers wordt het daardoor gemakkelijker om hun doelgroep gericht te bereiken. Een verschuiving van zogenaamde broad casting waarbij een breed publiek wordt aangesproken naar narrow casting waarbij de doelgroep wordt aangesproken treedt op. Omdat consumenten frequenter online zijn leidt dat ertoe dat de online omzet niet zozeer groeit doordat er meer consumenten aankopen doen, maar vooral omdat consumenten vaker aankopen doen. De verwachting is dat consumenten in 2020 ruim 50 procent van hun aankopen online zullen doen. Het betreft dan hoofdzakelijk non-food verkopen, omdat de markt voor online food verkopen nog vrij beperkt is (Thuiswinkel.org, 2014a, p. 21). Gevolgen van deze trends en ontwikkelingen voor de (fysieke) winkelmarkt De gevolgen van de trends en ontwikkelingen rondom mens, economie en technologie hebben gevolgen voor het fysieke winkelareaal en de functie van de traditionele winkel. Met name in de krimpgebieden waar sprake is van vergrijzing staat de omzet van winkeliers onder druk en is in sommige gevallen sprake van een toenemende winkelleegstand (IVBN, 2012). De opkomst van het online winkelen kan als negatieve bijwerking hebben dat brancheversmalling optreedt, waardoor het aanbod van winkels in dezelfde branche toe neemt. Dit kan gevolgen hebben op de attractiviteit van een winkelcentrum. Uit de literatuur (Quix, 2013) blijkt dat de invloed van de ontwikkelingen rondom mens, economie en technologie op fysieke winkelcentra zeer lokaal van aard zijn. Het is dus niet per definitie zo dat een kernwinkelgebied goed presteert of dat een ondersteunend winkelgebied in alle gevallen met toenemende leegstand te maken heeft. Wel valt het in de praktijk op dat met name winkelgebieden buiten de Randstad en ondersteunende winkelgebieden zoals wijk- en buurtwinkelcentra het niet makkelijk hebben onder de huidige economische omstandigheden. 3

9 Mogelijke oplossingsrichtingen voor de winkelmarkt in de toekomst De winkelmarkt zal een aantal fundamentele veranderingen moeten ondergaan, die wellicht afwijken van de historische context. Nieuwe business modellen en lokale oplossingen met als uitgangspunt lagere netto-opbrengsten, gecombineerd met grotere volumes en hogere omloopsnelheden is hetgeen waar aan gedacht moet worden. Huurdifferentiatie, flexibiliseren van huurcontracten en samenvoeging of splitsing van panden ten behoeve van courantere oppervlakten zijn mogelijke oplossingen voor het behoud van aantrekkelijke winkelgebieden. Gezien de huidige trends en ontwikkelingen dient een combinatie tussen het traditionele (fysieke) verkoopkanaal en het online verkoopkanaal niet te worden vergeten. Het blijkt namelijk dat winkels die gebruik maken van een combinatie aan verkoopkanalen het meest succesvol zijn als het gaat om onder andere omzetgroei (PropertyNL, 2013a, pp ). 1.2 Onderzoekskader Onderwerp scriptie De winkelmarkt zal moeten veranderen als gevolg van de trends en ontwikkelingen op het gebied van mens, economie en technologie. Met de actuele problematiek op de winkelmarkt enerzijds en de oplossingen ten aanzien van nieuwe organisatievormen anderzijds is onderzocht in hoeverre dit kansen biedt. Het onderzoek focust zich op ondersteunende winkelgebieden waaronder wijk- en buurtwinkelcentra in combinatie met een nieuwe organisatievorm op de winkelmarkt, namelijk: Omni Channel Commerce. 1.3 Doelstelling Het doel van dit onderzoek is om inzicht te verschaffen aan vastgoedprofessionals in hoeverre Omni Channel Commerce kansen biedt voor winkelvastgoed in ondersteunende winkelgebieden, waaronder wijk- en buurtwinkelcentra. 1.4 Probleemstelling In hoeverre biedt Omni Channel Commerce kansen voor ondersteunende winkelgebieden? 4

10 1.5 Onderzoeksvragen Deelvragen: - Wat zijn ondersteunende winkelgebieden? - Waarom is de focus op ondersteunende winkelgebieden van belang? - Wat wordt verstaan onder Omni Channel Commerce? En wat zijn de kenmerken? - Wat is de actuele status van Omni Channel Commerce? - Op basis van welke strategische onderdelen kan een Omni Channnel Commerce organisatie worden geanalyseerd? - In hoeverre implementeren winkeliers in ondersteunende winkelgebieden Omni Channel Commerce al binnen hun organisatie? En waarom? - In hoeverre voorzien winkeliers in ondersteunende winkelgebieden kansen ten aanzien van Omni Channel Commerce? - In hoeverre biedt Omni Channel Commerce kansen voor de huisvesting in de komende 5 jaar? 1.6 Afbakening en onderzoeksmethodologie Afbakening onderzoek Het onderzoek beperkt zich tot de Nederlandse winkel(vastgoed)markt en richt zich dus niet op overige sectoren, zoals kantoren, bedrijfsruimten, woningen, et cetera. De focus richt zich specifiek op ondersteunende winkelcentra, zoals wijk- en buurtwinkelcentra. De reden hiervoor is dat meer dan de helft (53 procent) van het aantal winkelgebieden bestaat uit ondersteunende winkelcentra. Weliswaar blijkt dat slechts een vijfde van de winkelleegstand (gemeten in het aantal verkooppunten) in Nederland betrekking heeft op ondersteunende winkelgebieden, maar omdat in de praktijk zichtbaar is dat leegstand een lokaal probleem is in plaats van een nationaal probleem wordt het belang van dit type winkelcentra onderstreept. Dat geldt eveneens voor het belang van de oplossingen om de attractiviteit en aantrekkingskracht van dergelijke winkelcentra te behouden. Een mogelijke oplossingsrichting met het oog op het voorgaande heeft betrekking op nieuwe organisatievormen. Dit lijkt samen te komen binnen Omni Channel Commerce, zodat de aandacht zich hierop zal richten. Binnen Omni Channel Commerce zal de focus liggen op non-food producten. De verklaring hiervoor is dat reeds ervaring bestaat met online aankopen van non-food producten en nog zeer beperkt met food producten, waardoor uitvoeringstechnisch lastiger aan informatie is te komen. Daarnaast is de verwachting dat de komende paar jaar minder besteed zal worden aan non-food producten door de consument. Met dit gegeven is het belang van een nieuwe organisatievorm die kan leiden tot stimulering van de omzet van winkeliers groot. 5

11 Onderzoeksmethodologie Het onderzoek betreft een kwalitatief onderzoek met een verkennende focus, dat gedurende een doorlooptijd van circa zes maanden is uitgevoerd. Door middel van dit type onderzoek is het mogelijk informatie te verkrijgen op het gebied van Omni Channel Commerce, een organisatievorm waar in de praktijk nog vrij weinig van bekend is. Vanwege de complexiteit van deze organisatievorm is het mogelijk op ongestructureerde wijze en met een informele insteek onderzoeksresultaten te verzamelen. Dat zal plaats vinden door middel van interviews die een onderdeel vormen van de case studies. De beperking van verkennend onderzoek binnen het onderzoekskader dat hier van toepassing is heeft te maken met de mate waarin Omni Channel Commerce (on)bekend is onder de ondervraagde winkeliers als onderdeel van de case studies. De uitdaging is om deze beperking te ondervangen door de resultaten van de theoretische verdieping te vertalen naar duidelijke vragen die voor eenieder te begrijpen en te beantwoorden zijn. 1.7 Onderzoeksmodel Het onderstaande onderzoeksmodel geeft de stappen weer die betrekking hebben op de uitvoering van het onderzoek op het gebied van ondersteunende winkelgebieden en Omni Channel Commerce (A). Dat heeft geleid tot enkele selectiecriteria voor de keuze van ondersteunende winkelgebieden (B). Analyse van de onderzoeksresultaten heeft betrekking op dwarsverbanden waarbij is onderzocht in hoeverre Omni Channel Commerce van betekenis is voor ondersteunende winkelcentra (C), dat resulteert in conclusies en aanbevelingen (D). Schema 1.1: eigen bewerking. 6

12 1.8 Relevantie onderzoek Maatschappelijke relevantie Winkelvastgoed vormt voor een groot gedeelte de stedelijke aantrekkelijkheid en identiteit van een stad. Vanuit deze optiek wil ik inzicht bieden in de kansen die ondersteunende winkelgebieden kunnen benutten, waardoor de kwaliteit en attractiviteit kan worden behouden. Wetenschappelijke relevantie Door middel van dit onderzoek wil ik in wetenschappelijke zin een bijdrage leveren door inzicht te bieden in de mate waarin technologische ontwikkelingen invloed kunnen hebben op de attractiviteit van winkelcentra in ondersteunende winkelgebieden. 1.9 Leeswijzer In hoofdstuk 2 van dit onderzoeksrapport wordt ingegaan op de theoretische verdieping van de winkelmarkt in Nederland met een focus op ondersteunende winkelgebieden. Hoofdstuk 3 vormt het tweede onderdeel van de literatuurstudie en staat stil bij het koopgedrag van de consument en de veranderingen in het aankoopproces. De organisatievorm die in dit hoofdstuk centraal staat betreft Omni Channel Commerce. Het volgende hoofdstuk is hoofdstuk 4, waarmee een schakel wordt gevormd tussen de theoretische verdieping in het onderzoek en de praktijk. In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de onderzoeksstrategie en methodologie, ter verduidelijking van de insteek en resultaten van het onderzoek. Hoofdstuk 5 betreft een beschrijving van de onderzoeksresultaten die volgen uit het bureauonderzoek zoals beschreven in hoofdstuk 2 en 3 en die in verband zijn gebracht met de praktijksituatie op basis van de case studies. Het 6 e en laatste hoofdstuk in het onderzoeksrapport bestaat uit de overall conclusie van het onderzoek en is tevens voorzien van aanbevelingen voor eventueel vervolgonderzoek. Daarnaast is voorin het rapport de management samenvatting opgenomen, waarin onder andere wordt weergegeven wat de aanleiding is van het onderzoek, hoe het onderzoek is uitgevoerd en wat de resultaten zijn. Tot slot bevat het onderzoeksrapport nog diverse bijlagen die onder andere de antwoorden van de interviews bevatten en plattegronden van de winkelcentra die onderdeel vormen van de case studies. 7

13 2. THEORIE ONDERSTEUNENDE WINKELGEBIEDEN 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk staan de ontwikkelingen op de Nederlandse winkelmarkt centraal, als eerste onderdeel van de literatuurstudie in dit onderzoek. Hierin komt het ontstaan van de winkelmarkt aan bod, evenals de ontwikkelingen in de loop der jaren. Daarnaast wordt ingegaan op de actuele winkelmarkt en ligt de focus op ondersteunende winkelgebieden. 2.2 Het ontstaan van stedelijke regio s De Nederlandse steden hadden tot 1960 te maken met groei, maar daarna is dat omgeslagen in krimp. Dat had hoofdzakelijk te maken met het wegtrekken van de middenklasse uit de steden, omdat als gevolg van de stijgende welvaart en het toegenomen autobezit sprake was van ruimtegebrek in de steden. De wegtrekkende bevolking uit steden kwam met name terecht op perifere woonlocaties buiten het stadscentrum. In de binnensteden maakten voormalige woonlocaties plaats voor winkel- en kantoorontwikkelingen. Het gevolg van de overloop van bevolking heeft ervoor gezorgd dat in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw stedelijke regio s zijn ontstaan. Naast stadscentra was er sprake van omliggende kernen. Door deze ontwikkeling verloren de steden koopkracht aan de omliggende centra. Vanaf de zeventiger jaren kreeg stadsvernieuwing aandacht, waarbij er weer ruimte was voor woningontwikkelingen op met name voormalige bedrijfslocaties. Vanwege de economische recessie in de jaren tachtig werd het woningprogramma getemporiseerd, dat uiteindelijk duurde tot in de tweede helft van de jaren tachtig. Daarna nam de ruimtevraag als gevolg van de aantrekkende economie weer toe. Volgens het nationale ruimtelijke beleid dat destijds werd vastgelegd in de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Ministerie van VROM, 1990) werd ingezet op grootstedelijke vestigingsmilieus ondersteund met hoogwaardige stedelijke voorzieningen. Vanwege de ruimtevraag naar kwalitatief hoogwaardige woningen werd uitgeweken naar de zogenaamde VINEX-locaties aan de rand van de steden, terwijl de ontwikkelingen in de binnensteden gefinancierd werden door de ontwikkeling van appartementen. Door het ontstaan van perifere woonlocaties buiten de steden ontstonden ontwikkelingsassen (zogenaamde corridors) tussen de stedelijke centra. Oorspronkelijk was het idee om langs deze assen voorzieningen te realiseren, maar als gevolg van een te optimistische inschatting 8

14 van het ruimtegebruik is dat nooit tot stand gekomen. Beleidsmatig gezien werd dat ingeperkt door de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening (Ministerie van VROM, 2001), waarbij rode contouren rond de steden ruimtebeperkingen oplegde. Vanaf heden tot omstreeks 2040 zal in Nederland naar verwachting sprake blijven van een groeiende bevolking op landelijk schaalniveau. Desondanks zal vanaf omstreeks 2020 langzaamaan sprake zijn van krimpende regio s. De eerste tekenen hiervan zijn reeds zichtbaar in bijvoorbeeld Groningen, Zuid-Limburg en Zeeuwsch Vlaanderen (Atzema, Olden, & Spierings, 2012). 2.3 De ontwikkeling van het Nederlandse winkellandschap in theoretische zin De ontwikkeling van de winkelmarkt hangt samen met de ontwikkeling van de stedelijke regio s, zoals hiervoor staat beschreven. Bij de vorming van het Nederlandse winkellandschap en het functioneren van de winkelmarkt zijn een aantal kernelementen van belang die het succes bepalen. Onder succes wordt verstaan het spanningsveld tussen het detailhandelsaanbod enerzijds en de bevrediging van de behoefte van de consument anderzijds. De kernelementen die het betreft zijn: centraliteit, bereikbaarheid, concentratie en attractiviteit. De eerste drie begrippen hebben betrekking op het allocatievraagstuk, terwijl het laatste begrip betrekking heeft op kwalitatieve aspecten van het aanbod (Nozeman, Post, & Langendoen, 2012). Centraliteit De verklaring voor de reden waarom functies op een specifieke plaats worden uitgeoefend hangt volgens de locatietheorie van Von Thünen 1 (1826) af van het grondgbruik. Het grondgebruik en de grondprijs zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ze hangen af van de onderlinge concurrentie van activiteiten. Vestiging van een winkelier in het stadscentrum, waar de grootste passantenstromen aanwezig zijn, die zorgen voor de hoogste netto opbrengst of vloerproductiviteit, bepaalt de hoogte van de grondprijs (zogenaamde bid-rent). Deze theoretische benadering geldt ook voor ondersteunende winkelgebieden op perifere winkellocaties. Relatief grote winkelvloeroppervlakten gecombineerd met relatief lage opbrengsten per vierkante meter zorgen voor een lage(re) grondprijs. Hierdoor kan vestiging in de periferie voor bepaalde winkelformules en branches dus aantrekkelijk zijn. Christaller 2 (1933) borduurt voort op de locatietheorie van Von Thünen met zijn centraleplaatsentheorie, waarbij sprake is van een hiërarchie of rangorde. Christaller richt zich met name op de verschillende soorten detailhandel. Om een bepaald producttype rendabel aan te kunnen bieden aan de consument is een bepaalde vraag benodigd in een bepaald 1 Johann Heinrich von Thünen ( ) was een Duits econoom en één van de grondleggers van de econometrie. 2 Walter Christaller ( ) was een Duitse geograaf die vooral bekend is geworden om zijn Centraleplaatsentheorie (1933). 9

15 verzorgingsgebied. Christaller benoemt dit als de zogenaamde drempelwaarde. Indien sprake is van dagelijkse boodschappen, gericht op de primaire levensbehoefte, dan volstaat een kleiner verzorgingsgebied waarbij garantie op rendabele verkoop eenvoudiger is. Als het luxe producten betreft, zoals bijvoorbeeld sieraden, dan is een groter verzorgingsgebied nodig om rendabele verkoop te kunnen waarmaken. Het gaat in het laatste voorbeeld om artikelen die minder frequent worden aangeschaft. Als gevolg van clustering van winkels met hetzelfde aanbod op bepaalde plekken, ontstaat binnen een gebied een rangorde aan winkelcentra volgens een functionele hiërarchie. Christaller gaat uit van een verzorgingspiramide waarin de centrale plaats van de eerste orde bestaat uit het meest omvangrijke winkelvloeroppervlak met het hoogst aantal winkels. Hierbij valt te denken aan het kernwinkelgebied in steden. Winkelcentra van een lagere orde zijn ondersteunende winkelgebieden zoals wijk- en buurtwinkelcentra (McCann, 2001). Figuur 1.2: Centrale plaatsentheorie van Christaller (McCann, 2001), eigen bewerking. Bereikbaarheid In de literatuur komt bereikbaarheid ook wel naar voren als weerstandsfactor, dat meteen het belang van een goed bereikbaar winkelcentrum verklaart. Het koopgedrag van een consument volgt uit het beslisproces dat de consument doormaakt. Bereikbaarheid speelt daarin een grote rol als het gaat om hoeveel moeite een consument moet doen voor een aankoop. Nozeman, Post & Langendoen (2012) beschrijven dat een goede bereikbaarheid een vereiste is voor aantrekking van koopstromen. Bereikbaarheid verdelen zij daarbij onder in termen van tijd en in termen van gemak, waarbij de laatste genoemde term af kan hangen van de hoogte van parkeertarieven. Daarnaast beschrijven zij dat ook sprake kan zijn van het omgekeerde principe, waarbij de retailer de consument opzoekt door bijvoorbeeld aan huis te bezorgen. Bereikbaarheid in de huidige tijd kan tevens betrekking hebben op het online verkoopkanaal dat bereikbaar is via internet. 10

16 Concentratie De theorie van Von Thünen en Christaller - zoals hiervoor beschreven behoren tot de klassieke theorieën. Deze theorieën bevatten enkele tekortkomingen, veroorzaakt door nieuwe inzichten of veranderingen gedurende de tijd. De klassieke theorieën vormen de basis voor de neoklassieke theorieën, waarbij de focus meer ligt op clusters en agglomeraties. Niet de individuele winkel staat daarin centraal, maar de voordelen die ontstaan door een concentratie van winkels. De voordelen voor retailers hebben hoofdzakelijk te maken met vergroting van de koopstromen en het profiteren van schaalvoordelen (Nozeman, Post, & Langendoen, 2012, p. 22). Daarnaast ligt de focus in tegenstelling tot de klassieke theorieën niet uitsluitend op economische voordelen, waardoor de neoklassieke theorieën beter aansluiten op de werkelijkheid. Door de introductie van de moderne locatie theorieën is meer raakvlak met andere gebieden binnen de wetenschap ontstaan, waaronder de gedragstheorie (Dijk, 2009). Attractiviteit Volgens Bolt (2003) heeft de consument in de meeste gevallen geen vaste winkel en is vergelijken van het aanbod daarom van groot belang. Volgens de theorie van Nelson 3 vormt de behoefte van vergelijking door consumenten de basis voor clustering van winkels met hetzelfde aanbod. Nelson spreekt over cumulatie van attractie, waarbij het geheel meer is dan de som der delen. Niet alleen speelt bereikbaarheid voor de consument een rol, maar ook de breedte van het aanbod. Reilly 4 borduurt met zijn ruimtelijke interactietheorie voort op de theorie van Christaller, maar richt zich tevens op de aantrekkingskracht van centra. De aantrekkingskracht of attractiviteit van een winkelcentrum is namelijk een factor die consumenten leidt, onafhankelijk van de afstand (lees: weerstandsfactor) tot deze winkelvoorziening die de consument dient af te leggen (Bolt, 2003, pp ). De consument zal zich dus niet uitsluitend laten leiden door de afstand, maar door de variatie in het aanbod. Een consument woonachtig in de periferie zal meer gericht zijn op een groot centrum dan op een kleinschaligere concentratie indien de afstand tot beide centra gelijk is. Als het grotere winkelcentrum verder weg ligt dan neemt het weerstandseffect toe, waardoor de consument zich zal richten op de lokale winkelvoorziening (Nozeman, Post, & Langendoen, 2012, p. 22; Bolt, 2003; Bergsma, 2009). 3 Nelson is bekend van zijn cumulatieve attractie-theorie (1958), waarin de consument clustering van winkelvoorzieningen wenst. 4 Professor Reilly is bekend vanwege zijn ruimtelijke interactietheorie (1931). 11

17 2.4 De ontwikkeling van het Nederlandse winkellandschap in fysieke zin Periode voor de Tweede Wereldoorlog De oervorm van detailhandel betreft de markt, waarop in de Middeleeuwen handel werd gedreven door boeren en handelaren. Vanwege het succes van de markt door groei van vraag en aanbod verplaatste de handel zich naar binnen, waarmee de geboorte van de winkel werd ingeluid. De eerste winkels buiten de centra ontstonden in diezelfde periode, voornamelijk langs verkeersassen waarlangs winkellinten ontstonden (Nozeman, Post, & Langendoen, 2012, pp ). Wederopbouw en planmatige winkelplanning na de Tweede Wereldoorlog De periode kort na de Tweede Wereldoorlog kenmerkt zich door wederopbouw. Vanaf de jaren vijftig is sprake van sterke economische groei en een toename van het besteedbaar inkomen. Door de groeiende bevolking en het ruimtegebrek in de steden worden er op grote schaal nieuwe woonwijken aan de rand van de stad bijgebouwd. De ontwikkeling van de nieuwe winkelgebieden verloopt sinds die tijd sterk planmatig en het uitgangspunt daarbij was dat winkels in winkelcentra gevestigd moeten zijn, gebaseerd op de centrale-plaatsentheorie van Christaller. De uitwerking van deze theorie heeft ervoor gezorgd dat een fijnmazige detailhandelsstructuur is ontstaan in Nederland, waarbij het kernwinkelgebied bovenaan in de hiërarchie staat met aan de onderkant in de hiërarchie de wijk- en buurtwinkelcentra. De periode 1965 tot 1985 betreft een periode waarin sprake was van een forse groei van de winkelvoorraad. Met een winkelvoorraad van ongeveer 8,3 miljoen vierkante meter in 1965 nam de voorraad met circa 70 procent toe tot een winkelvloeroppervlakte van ongeveer 14,2 miljoen vierkante meter in Het aantal winkels in deze periode bleef relatief stabiel hetgeen betekent dat sprake was van schaalvergroting. De groei van de winkelvoorraad was voor ongeveer de helft het gevolg van de nieuwe winkelcentra in uitbreidingswijken (Nozeman, Post, & Langendoen, 2012, pp ). In de periode 1985 tot en met 2005 was sprake van een blijvende toename van de detailhandelsbestedingen. De binnenstad heeft in deze periode een verandering ondergaan, waarbij de functie is verschoven van een aankoopplaats naar een verblijfplaats. De belevingsfactor door de toevoeging van horeca en leisure activiteiten is vanaf toen belangrijker geworden. In deze periode neemt de bereikbaarheid van centrum stedelijke winkelgebieden af, worden parkeerplaatsen schaars en stijgen de parkeertarieven. Het winkelaanbod wordt steeds meer bepaald door filialisering, waarbij winkelketens de dienst uitmaken in winkelstraten. De Amsterdamse Kalverstraat is hier een voorbeeld van. 12

18 Vanaf de jaren tachtig komen de buurtwinkelcentra onder druk te staan. Dat is hoofzakelijk het gevolg van de toegenomen mobiliteit, waarbij consumenten steeds meer kiezen voor een wijkwinkelcentrum met meer winkels en een ruimer aanbod in zowel food als non-food producten. De overlevingskans van aanvullende branches heeft het zwaar binnen deze centra en zeker wanneer een winkelcentrum van een hogere orde op korte afstand ligt. Tevens biedt het uitgebreide wijkwinkelcentrum vaak een aanbod van horeca en/of snackbar en dienstverlenende activiteiten, waaronder een postkantoor, banken, uitzendbureaus, makelaars, reisbureaus en videotheken (Atzema, Olden, & Spierings, 2012). Het Nieuwe Winkelen Vanaf 2005 tot heden komt een eind aan de groei van detailhandelsbestedingen en winkelmeters door onder andere overbewinkeling en afvlakking van de bevolkingsgroei. Dit betekent in de praktijk dat groei in alle detailhandelssegmenten stagneert. Vanaf het nieuwe millennium is het online winkelen ontstaan, dat tot op heden sterk in opkomst is. Door het online winkelen in combinatie met de kredietcrisis is de consument zich kritischer gaan opstellen en is kwaliteit belangrijker geworden dan kwantiteit. Deze ontwikkeling wordt in de volksmond het nieuwe winkelen genoemd. De eerder genoemde kernelementen centraliteit, bereikbaarheid, concentratie en attractiviteit zijn daarbij van ondergeschikt belang geworden. Het product komt naar de consument toe en deze kan winkelen waar en wanneer daar behoefte aan is. De machtspositie die eerder aan de kant van de aanbieder lag, verschuift steeds verder naar de zijde van de consument. De toekomst van de winkelmarkt zal afhankelijk zijn van demografische, economische en technologische trends en ontwikkelingen. In het huidige winkellandschap is de invloed van economisch mindere tijden, vergrijzing en de invloed van de toenemende online verkopen in fysieke zin waar te nemen. Hoe de toekomst op winkelgebied er precies uit gaat zien is geen exacte wetenschap. Naar verwachting zal een combinatie blijven bestaan tussen de fysieke winkel en het online aan- en verkoopkanaal en zal de traditionele winkel een nieuwe functie gaan vervullen, onder andere gericht op beleving en service. Kenmerken huidige winkelvastgoedmarkt Nederland heeft een totale winkelvoorraad met een oppervlakte van ongeveer 28 miljoen vierkante meter (peildatum 1 april 2013), goed voor een totaal van meer dan verkooppunten. De totale winkelvoorraad heeft betrekking op winkels in gebruik, maar ook leegstaande winkelmeters. Sinds 2004 is de totale voorraad met circa 4 miljoen vierkante meter toegenomen (Atzema, Olden, & Spierings, 2012). Halverwege de jaren tachtig was ongeveer een derde van de totale winkelvoorraad gevestigd buiten de centrale winkelgebieden, terwijl dat momenteel ruim 60 procent betreft (Locatus, 2012). 13

19 Van de totale winkelvoorraad staat circa 8 procent leeg, dat een stijging betekent van ongeveer 2 procentpunt sinds In de afgelopen 10 jaar is het aantal vierkante meters dat is toegevoegd aan de voorraad harder gestegen dan het aantal vierkante meters dat is onttrokken. Onder invloed van demografische, economische en technische ontwikkelingen zijn de toevoegingen en onttrekkingen de afgelopen paar jaar dichter bij elkaar komen te liggen (Atzema, Olden, & Spierings, 2012). Typologie winkelmarkt De fijnmazige winkelstructuur in Nederland kent vier niveaus volgens Locatus (2012): WINKELGEBIEDSTYPEN # winkelgebieden % # v.k.p. % # m 2 w.v.o. (x 1.000) 1. Centraal Ondersteunend Overig Verspreide bewinkeling Totaal: % Tabel 2.1: (Locatus, 2012). De centrale winkelgebieden worden gevormd door winkels in het kernverzorgende gebied (eerste orde volgens Christaller). In totaal gaat het om 964 winkelgebieden in Nederland, met een totaal winkelvloeroppervlak van ruim 10,5 miljoen vierkante meter. Dit betekent dat het grootste gedeelte van het winkelvloeroppervlak in Nederland betrekking heeft op dit winkelgebiedstype. Ten aanzien van het aantal winkelgebieden bestaat het grootste gedeelte uit ondersteunende winkelgebieden. De overige winkelgebieden bestaan volgens de winkelgebiedstypering uit bewinkeling waarbij moet worden gedacht aan detailhandel op perifere locaties, zoals bouwmarkten, woonboulevards en tuincentra. Het aantal winkelgebieden is relatief beperkt met 8 procent van het totaal, maar vanwege de volumineuze goederen die verkocht worden op deze locaties is het winkelvloeroppervlak vergelijkbaar met dat van de ondersteunende winkelgebieden. Het laatste niveau betreft verspreide bewinkeling bepaald door solitaire winkels. Vanwege de grote mate van spreiding is niet duidelijk om hoeveel winkelgebieden het gaat. Wat betreft winkelvloeroppervlakte vormt verspreide bewinkeling ongeveer 32 procent van het totaal, goed voor bijna verkooppunten. 14

20 2.5 Focus op ondersteunende winkelgebieden Ondersteunende winkelgebieden zijn onder te verdelen in zes verschillende typen, namelijk: WINKELGEBIEDSTYPEN 1. Binnenstedelijke winkelstraat 4. Wijkcentrum klein 2. Stadsdeelcentrum 5. Buurtcentrum 3. Wijkcentrum groot 6. Supermarktcentrum Tabel 2.2: (Locatus, 2012). Van het totaal aantal ondersteunende winkelgebieden (ruim 1.300) bestaat 70 procent uit buurtcentra en kleine wijkcentra. Het minst vertegenwoordigd zijn de stadsdeelcentra en binnenstedelijke winkelstraten, die samen 6 procent van het totaal aantal ondersteunende winkelgebieden vormen. Leegstand van winkelvastgoed is niet van nationale aard, maar speelt zich hoofdzakelijk af op lokaal niveau (PropertyNL, 2013b, pp ). Dat geldt ook voor ondersteunende winkelgebieden. Van het totaal aantal verkooppunten in Nederland dat leeg staat heeft 20 procent betrekking op ondersteunende winkelgebieden. Van het totaal aan winkelvloeroppervlakte dat leeg staat in Nederland heeft 14 procent betrekking op ondersteunende winkelgebieden, zoals blijkt uit tabel 2.3. Van alle winkelgebiedstypen die in tabel 2.2 zijn weergegeven heeft het buurtcentrum te kampen met de hoogste leegstand, hier staat gemiddeld namelijk 7,8 procent van het aantal verkooppunten leeg. LEEGSTAND PER TYPE WINKELGEBIED Leegstand: Per aantal v.k.p. % Per w.v.o. in m 2 % 1. Centrale winkelgebieden Ondersteunende winkelgebieden Overige winkelgebieden Verspreide bewinkeling Totaal: Tabel 2.3: (Locatus, 2012). In de tabel 2.4 en tabel 2.5 is per type ondersteunend winkelcentrum aangegeven wat gemiddeld genomen de ruimtelijke kenmerken zijn per winkelcentrumtype. Tevens is vermeld waar het bezoekgedrag betrekking op heeft, variërend van boodschappen doen en winkelen, tot een combinatie daarvan. 15

Alles blijft Anders. Het winkellandschap 2003-2011-2020. Gerard Zandbergen CEO Locatus

Alles blijft Anders. Het winkellandschap 2003-2011-2020. Gerard Zandbergen CEO Locatus Alles blijft Anders Het winkellandschap 2003-2011-2020 Gerard Zandbergen CEO Locatus Enkele begrippen Dagelijks aankopen Winkels / Detailhandel Mode & Luxe Wel oppervlak: Vrije Tijd WVO = In en om het

Nadere informatie

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht Factsheets Profielen gemeentes van Utrecht Leeswijzer Profielen gemeentes van Utrecht Per gemeente van de provincie Utrecht is een profiel gemaakt. Dit profiel is weergegeven op basis van vier pagina s.

Nadere informatie

Winkelen in het Internettijdperk

Winkelen in het Internettijdperk Winkelen in het Internettijdperk De (ruimtelijke) gevolgen van internet winkelen dr. Jesse Weltevreden, Hoofd Onderzoek BOVAG 1 Inhoud Winkelgebieden in Nederland Internet winkelen in Nederland E-shoppers:

Nadere informatie

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Onderwerpen: Wat is er gebeurd de afgelopen jaren? Wat gaat er gebeuren

Nadere informatie

De strijd om de harde A1

De strijd om de harde A1 De strijd om de harde A1 Ontwikkelingen in het A1-winkelgebied november 2014 www.dtz.nl Duidelijk. DTZ Zadelhoff De strijd om de harde A1 In de populairste winkelstraten in Nederland is een strijd gaande

Nadere informatie

Peter Nieland (PN) Blogger. Kadastermens. Echtgenoot. Directeur. Westfries. Mountainbiker. Vader van Nick. PN = Positief Nieuws.

Peter Nieland (PN) Blogger. Kadastermens. Echtgenoot. Directeur. Westfries. Mountainbiker. Vader van Nick. PN = Positief Nieuws. Peter Nieland (PN) Echtgenoot Blogger Directeur Kadastermens Mountainbiker Westfries Vader van Nick PN = Positief Nieuws Kaartenman Voorzitter Bar-End Shopper (kijker) Winkelman En wie bent u? Naam. Gemeente.

Nadere informatie

Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT

Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT Inhoud Introductie spreker: drs. Jeroen M. Lokerse MSRE MRICS Korte introductie Cushman & Wakefield

Nadere informatie

De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur

De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur De supermarkt als drager van de Nederlandse winkelstructuur in verleden, heden en toekomst Aart Jan van Duren Annexum Academy, 28 januari 2014 Opbouw Over mijzelf Over mijn bedrijf Stellingen Over supermarkten,

Nadere informatie

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente

Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente 1 Bewoners regio kopen minder in eigen gemeente Fact sheet augustus 15 Net als Amsterdammers kopen bewoners in de Amsterdamse regio steeds meer niet-dagelijkse producten (kleding, muziek, interieurartikelen)

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Staat van de detailhandel, Stadsdeel Noord

Staat van de detailhandel, Stadsdeel Noord 1 Staat van de detailhandel, Stadsdeel Fact sheet juni 215 In zijn 316 winkels met een totale vloeroppervlakte van ruim 1. m 2. Het grootste deel betreft winkels voor niet-dagelijkse boodschappen. De winkels

Nadere informatie

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

winkelcentra kennen de wijk

winkelcentra kennen de wijk P. 210 Slimme Bas Buvelot winkelcentra kennen de wijk P. 211 Veel naoorlogse wijken in Nederland worden momenteel vernieuwd omdat de woningvoorraad niet meer aansluit bij de woonwensen van de hedendaagse

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Detailhandel in wonen De detailhandel in wonen bestaat uit de volgende branches: woninginrichting (onder te verdelen in meubelspeciaalzaken, woningtextielspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en gemengde zaken),

Nadere informatie

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan De Retailscan 2014 is 350 x ingevuld. 24% van de respondenten is werkzaam in de foodsector en 76% in de non food. Van de respondenten

Nadere informatie

Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011)

Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011) Internetwinkelen: bijna iedereen doet het Resultaten uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 (KSO2011) De detailhandel heeft het moeilijk. Daar waar voor veel sectoren geldt dat vooral de economische

Nadere informatie

@ Bereik. Iedereen is online. Internetpenetratie. Classic Internet Time: 65 minuten per dag New Internet Time: 28 minuten per dag

@ Bereik. Iedereen is online. Internetpenetratie. Classic Internet Time: 65 minuten per dag New Internet Time: 28 minuten per dag Het Nieuwe Winkelen @ Bereik 90% Internetpenetratie 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% Frankrijk Duitsland Nederland Verenigd Koninkrijk 10% 0% Iedereen is online Classic Internet Time: 65 minuten per dag New

Nadere informatie

KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum

KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum KoopstromenMonitor Gemeente Hilversum Detailhandel in zwaar weer De marktomstandigheden voor de gevestigde detailhandel zijn er de afgelopen jaren niet beter op geworden. Tussen 2008 en 2012 is de totale

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND 15 JANUARI 2012, KAMER VAN KOOPHANDEL, DEN HAAG

DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND 15 JANUARI 2012, KAMER VAN KOOPHANDEL, DEN HAAG DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND 15 JANUARI 2012, KAMER VAN KOOPHANDEL, DEN HAAG Dr. Jesse Weltevreden, Lector Online Ondernemen 1 DE EVOLUTIE VAN ONLINE WINKELEN IN NEDERLAND: 4 FASEN 2 4

Nadere informatie

Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE. Samenwerkingsverband Regio Eindhoven

Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE. Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Samenvatting Eindhoven Regionaal koopstromenonderzoek SRE Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Rapportnummer:

Nadere informatie

Cross Channel Retail

Cross Channel Retail Cross Channel Retail Onderzoek naar de implicaties voor Nederlandse winkelcentra 20 juni 2014 ir. Suzanne Tol MRE Asset manager bij HB Capital Wat is cross channel retail? Theorie: bij cross channel is

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

Rapportages MultichannelMonitor

Rapportages MultichannelMonitor Rapportages MultichannelMonitor Met de inzet van verschillende informatiebronnen kan de puzzel opgelost worden In het oriëntatie- en koopproces kunnen consumenten gebruik maken van een grote verscheidenheid

Nadere informatie

Provincie Utrecht. Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur

Provincie Utrecht. Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur Provincie Utrecht Op weg naar een toekomstbestendige retailstructuur Inhoudsopgave Managementsamenvatting 4 1. Inleiding 8 1.1 Aanleiding 9 1.2 Onze aanpak - een gezamenlijk traject 11 1.2.1 Vraagzijde

Nadere informatie

Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken

Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken Toekomst van de binnenstad en vraaggericht denken Waar hebt u voor het laatst iets gekocht? De klantenreis Oriëntatie Keuze Koop winkelcentrum waar wat wil ik? vergelijken folder feedback prijs wanneer

Nadere informatie

Geldermalsen. Visievorming op het winkellandschap. Gerard Zandbergen Locatus

Geldermalsen. Visievorming op het winkellandschap. Gerard Zandbergen Locatus Geldermalsen Visievorming op het winkellandschap Gerard Zandbergen Locatus Locatus Congres 2011 6 BIG RETAIL TRENDS Schaalvergroting en Ketenvorming Clustering Internet Vergrijzing Crisis Leegstand? Winkels

Nadere informatie

Parkeergedrag. Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com

Parkeergedrag. Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com Parkeergedrag Dagmar Bisschops-Severens TOGETHER d_bisschops@yahoo.com Bijdrage aan het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk 20 en 21 november 2014, Eindhoven Samenvatting Parkeergedrag Gemeenten

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Op 24 september werden de koopstromen 2015 van Oost- Nederland gepresenteerd door het onderzoeksbureau

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Begeleidingscommissie

Begeleidingscommissie Bijlage 1 Begeleidingscommissie Bijlage 2 Begrippenlijst mevrouw D. Bogers mevrouw E. Lambooy mevrouw S.N. MinkemaWedzinga de heer J.S. Nota de heer A. van Wanroij Gemeente Soest KvK Gooi en Eemland Gemeente

Nadere informatie

Retail2020 en de effecten op de binnenstad

Retail2020 en de effecten op de binnenstad Vereniging van Onroerend Goed Onderzoekers Nederland Retail2020 en de effecten op de binnenstad Drs. M.H.J. Evers Manager Leden & Advies bij CBW Mitex Retail 2020 en de effecten op de binnenstad VOGON

Nadere informatie

De binnenstad in 2020. Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO

De binnenstad in 2020. Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO De binnenstad in 2020 Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO Trends & Ontwikkelingen Consument Mobiel Goed geïnformeerd (internet) Kritisch, hoge verwachtingen Zoekt beleving,

Nadere informatie

SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN..

SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN.. 1 SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN.. JAN-WILLEM JANSSEN 9 JANUARI 2014 2 WAT IS EEN SHIFT? EEN KORTE UITLEG EEN SHIFT IS EEN FUNDAMENTELE GEDRAGSVERANDERING, DIE MEESTAL MOGELIJK WORDT GEMAAKT DOOR INTRODUCTIE

Nadere informatie

Factsheets Leeswijzer

Factsheets Leeswijzer Factsheets Leeswijzer Voor het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 zijn naast een hoofdrapport en een internetapplicatie factsheets ontwikkeld om de onderzoeksresultaten overzichtelijk en helder te presenteren.

Nadere informatie

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Startdia met foto Ruimte De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Wie ben ik? Stefan van Aarle: Adviseur Retail & Centrummanagement Coördinator Platform Binnenstadsmanagement Organisatie

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr. 71764. Beleidsnotitie Detailhandel 2014. 5 augustus 2015. Officiële uitgave van gemeente Wijchen.

GEMEENTEBLAD. Nr. 71764. Beleidsnotitie Detailhandel 2014. 5 augustus 2015. Officiële uitgave van gemeente Wijchen. GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Wijchen. Nr. 71764 5 augustus 2015 Beleidsnotitie Detailhandel 2014 Detailhandelstructuur en supermarktbeleid Wijchen, vastgesteld 9 juli 2015 1. Aanleiding

Nadere informatie

Winkelleegstand in Nederlandse binnensteden

Winkelleegstand in Nederlandse binnensteden Winkelleegstand in Nederlandse binnensteden Een kwantitatief onderzoek naar de factoren die mogelijk van invloed zijn op winkelleegstand in binnensteden J.G. Groen Masterthesis Economische Geografie Universiteit

Nadere informatie

Leegstand als kans voor de lokale economie?

Leegstand als kans voor de lokale economie? Leegstand als kans voor de lokale economie? NVBO congres 13 april 2011 Arnhem Simon Hiemstra Senior consultant MKB Adviseurs Leegstand als kans voor de lokale economie Voorstellen Simon Hiemstra 35 jaar

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

Retail Management Center

Retail Management Center Retail Management Center Retailvisie en positionering Vught Carine Ghazzi Huib Lubbers 29-1-2015 Copyright RMC 2012 1 Retail Management Center Retail Management Center is een retailadviesbureau waar strategische

Nadere informatie

Aanleiding voor het onderzoek

Aanleiding voor het onderzoek Aanleiding voor het onderzoek Gemeente Heerlen, juni 2013, alle zondagen koopzondag; wekelijkse koopzondag Centrum gestart m.i.v. september 2013 Heroverweging wekelijkse koopzondag in 2015 Breed gedragen

Nadere informatie

Winkelstraat van de Toekomst Veranderende consument en online groei zetten winkels klem

Winkelstraat van de Toekomst Veranderende consument en online groei zetten winkels klem Winkelstraat van de Toekomst Veranderende consument en online groei zetten winkels klem Dirk Mulder Sectormanager Retail @MulderDirk 06-11380971 VOOR WE VAN START GAAN. 2 Agenda Stand van zaken in de retail

Nadere informatie

Amersfoort. Euterpeplein. ruimtelijk-economisch onderzoek 04-07-2013 081530.17896.00

Amersfoort. Euterpeplein. ruimtelijk-economisch onderzoek 04-07-2013 081530.17896.00 Amersfoort Euterpeplein ruimtelijk-economisch onderzoek identificatie planstatus projectnummer: datum: 081530.17896.00 04-07-2013 projectleider: opdrachtgever: drs. G. Welten Hoorne Vastgoed R.008/04 gecertificeerd

Nadere informatie

Programma. 1. 1. Welkom 19:30-19:40. 2. 2. Gemeente Zoetermeer 19:40-19:50. 3. Unibail-Rodamco 19:50-20:30

Programma. 1. 1. Welkom 19:30-19:40. 2. 2. Gemeente Zoetermeer 19:40-19:50. 3. Unibail-Rodamco 19:50-20:30 Unibail-Rodamco Upgrade Kick-off Stadshart meeting Zoetermeer Gemeente Zoetermeer Programma 1. 1. Welkom 19:30-19:40 2. 2. Gemeente Zoetermeer 19:40-19:50 Sfeervolle en bruisende binnenstad Achtergrond

Nadere informatie

Trendonderzoek Dialoogmedia

Trendonderzoek Dialoogmedia Een periodiek onderzoek naar kanaalvoorkeuren van de consument 1. Organisaties hebben de mogelijkheid om via een breed scala van kanalen een rechtstreekse dialoog met de consument aan te gaan en te onderhouden.

Nadere informatie

DPO Achtergracht/Groeneweg. Gemeente Weesp Definitief

DPO Achtergracht/Groeneweg. Gemeente Weesp Definitief DPO Achtergracht/Groeneweg Gemeente Weesp Definitief DPO Achtergracht/Groeneweg Gemeente Weesp Definitief Rapportnummer: 211X06322.080337_1 Datum: 19 mei 2014 Contactpersoon opdrachtgever: De heer J.

Nadere informatie

Internet: alles wordt anders

Internet: alles wordt anders Internet: alles wordt anders Prof Dr C.N.A. Molenaar Twee miljoen winkelmeters in de stad gaan verdwijnen De komende zeven jaar krimpt het winkeloppervlak in stedelijke gebieden sterk. In totaal zal er

Nadere informatie

Actieplan binnenstad Maassluis

Actieplan binnenstad Maassluis Actieplan binnenstad Maassluis 1 Inleiding De dynamiek in de detailhandel is bijzonder groot en kent vele trends en ontwikkelingen. Een aantal trends is al jaren zichtbaar, zoals schaalvergroting. Andere

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Programma. Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden. Grote verschil Nederland en België. Het aanbod in de periferie

Programma. Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden. Grote verschil Nederland en België. Het aanbod in de periferie Trends en ontwikkelingen in centrumgebieden WinkellocatieMarkt Belgie 2014 Gent, 27 februari 2014 Henk J. Gianotten henk@garma.nl www.garma.nl Programma 1. Enkele belangrijke trends Demografie Economie

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt April 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

Retail en Mobiliteit in de binnenstad

Retail en Mobiliteit in de binnenstad Retail en Mobiliteit in de binnenstad Fietsstad 2016 Symposium Bikenomics - 13 Oktober 2015 Giuliano Mingardo Erasmus Universiteit Rotterdam mingardo@ese.eur.nl 1 Inhoudsopgave De ontwikkeling van mobiliteit;

Nadere informatie

Schaalvergroting en samenwerking nemen toe, circa driekwart van de sportdetaillisten werkt samen;

Schaalvergroting en samenwerking nemen toe, circa driekwart van de sportdetaillisten werkt samen; Sportspeciaalzaken De sportspeciaalzaken zijn onder te verdelen in: Algemene sportzaken Modische sportzaken Gespecialiseerde sportzaken Megastores Outdoorzaken Trends Toenemende belangstelling voor gezondheid,

Nadere informatie

Hoog Catherijne, Stationsplein 97 3503 RE Utrecht

Hoog Catherijne, Stationsplein 97 3503 RE Utrecht Colofon Document: De toekomst van het wijkwinkelcentrum. Survival of the fittest! Een onderzoek naar de gevolgen van de invloed van e-commerce en de opkomst van XL-supermarkten voor de toekomst van het

Nadere informatie

Winkelleegstand: dilemma of kans?

Winkelleegstand: dilemma of kans? Winkelleegstand: dilemma of kans? Enkele landelijke trends en ontwikkelingen 1. Schaalvergroting (food) en schaalverkleining (modisch) 2. Branchevervaging 3. Toenemende problematiek PDV clusters 4. Filialisering

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

LATEN WE SAMEN ZORGEN DAT ONS CENTRUM NOG MEER GAAT KLOPPEN!

LATEN WE SAMEN ZORGEN DAT ONS CENTRUM NOG MEER GAAT KLOPPEN! EEN KLOPPEND HART LATEN WE SAMEN ZORGEN DAT ONS CENTRUM NOG MEER GAAT KLOPPEN! ONS CENTRUM in beeld en cijfers WIST U DAT. wij ruim 50.000 m2 detailhandel hebben in ons centrum (vergelijk centrum Helmond,

Nadere informatie

De Nederlandse winkelmarkt

De Nederlandse winkelmarkt De Nederlandse winkelmarkt Outlook Nederlandse winkelmarkt Nieuwe kansen voor retail. Wijkcentra op een kantelpunt. 15 16 17 18 Waardegroei G4-binnensteden winkels + + + + G5-15 binnensteden =/+ =/+ =/+

Nadere informatie

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio Bevolking Besteding Bereik Bewinkeling Bevolking Index huishoudens (2014-2030) 140 135 130 Ontwikkeling bevolking 2014-2030 Bunnik Vianen Woudenberg

Nadere informatie

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND 1 INTRODUCTIE Retailers worden op dit moment meer dan ooit gedwongen bestaande business

Nadere informatie

De Retail Evolutie 2015-2020. Waarom de Pure Online Player niet zonder de winkelstraat kan

De Retail Evolutie 2015-2020. Waarom de Pure Online Player niet zonder de winkelstraat kan De Retail Evolutie 2015-2020 Waarom de Pure Online Player niet zonder de winkelstraat kan Alexander Nijeboer, retailstrateeg Li Moon alexander@limoon.nl Li Moon, een toonaangevend retailreclamebureau Wij

Nadere informatie

Stagflatie Alleen wonen wordt de norm Leeftijd als factor Sociale media Sociale community De winkel als showroom Cross-channel oriënteren Winkel Product Offline goes online Www met ons mee Online goes

Nadere informatie

Retail Gemeente Atlas 2015

Retail Gemeente Atlas 2015 Retail Gemeente Atlas 2015 Introductie Introductie Wat zijn de toekomstbestendige winkelgemeenten van Nederland? Waar wil je als retailer of vastgoedpartij juist wel of niet zitten? Op welke aspecten kun

Nadere informatie

Locatus Retail Facts 2010. Kengetallen over de Belgische detailhandel

Locatus Retail Facts 2010. Kengetallen over de Belgische detailhandel Locatus Retail Facts 2010 Kengetallen over de Belgische detailhandel Inhoudsopgave Voorwoord 2 Inleiding 3 Kengetallen verkooppunten per provincie naar groep in % 4 Kengetallen oppervlakten in m² per provincie

Nadere informatie

Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen

Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen Iedere dag worden er nieuwe ontdekkingen gedaan en veranderen de gewoonten van mensen. Trends en ontwikkelingen vind je dan ook in ieder werkgebied terug. Ook in de

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link)

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link) CONCENTRATIE VAN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTEN IN GEMEENTELIJK VASTGOED NAAR AANLEIDING VAN DEMOGRAFISCHE TRANSITIE Een casestudie in landelijke gemeenten in Noord-Brabant, Nederland Afstudeeronderzoek van

Nadere informatie

BELANGRIJK! Voor verdere vragen over deze geheimhoudingsverklaring kunt u altijd contact opnemen: mail@dennisdehaan.com.

BELANGRIJK! Voor verdere vragen over deze geheimhoudingsverklaring kunt u altijd contact opnemen: mail@dennisdehaan.com. BELANGRIJK! Op de gegevens met betrekking tot de verdiepende opdracht is een geheimhoudingsplicht van toepassing. Door verder te lezen in dit document wordt er automatisch akkoord gegaan met deze geheimhoudingsplicht,

Nadere informatie

Trendonderzoek Dialoogmedia

Trendonderzoek Dialoogmedia Een periodiek onderzoek naar kanaalvoorkeuren van de consument 1. Organisaties hebben de mogelijkheid om via een breed scala van kanalen een rechtstreekse dialoog met de consument aan te gaan en te onderhouden.

Nadere informatie

Retailvisie Leidse regio

Retailvisie Leidse regio Retailvisie Leidse regio Welkom bij het RMC Werkatelier Leidse regio Twitter: @economie071 2-4-2015 Copyright RMC 2012 1 Programma 18:00 Inloop 18:30 Opening door Robert Strijk Voorzitter stuurgroep Economie071

Nadere informatie

Detailhandelsvisie. Goeree-Overflakkee

Detailhandelsvisie. Goeree-Overflakkee Detailhandelsvisie Goeree-Overflakkee 2 trends en ontwikkelingen in de detailhandel (algemeen)! Economische stagnatie! Omzetverschuivingen van offline naar online winkels (internet winkelen)! Overcapaciteit

Nadere informatie

De Duitse winkelmarkt

De Duitse winkelmarkt De Duitse winkelmarkt Outlook Duitse winkelmarkt Uitstekende vooruitzichten winkelmarkt in de grootste steden 15 16 17 18 Waardegroei High street retail + + + + Dominante winkelcentra + + + + Boodschappencentra

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Titel Location based services (LBS) voor retailers in het stadshart van Utrecht

Titel Location based services (LBS) voor retailers in het stadshart van Utrecht Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Location based services (LBS) voor retailers in het stadshart van Utrecht Probleemomgeving Online winkelen groeit in Nederland enorm; tegelijkertijd is er een verschuiving

Nadere informatie

Online Retail: een introductie

Online Retail: een introductie Online Retail: een introductie Projectbureau A7/Westergo 14 november 2011 Programma vanavond Introductie online retail - Trends; - Marktomvang en marktontwikkeling; - Kansen en bedreigingen - Nabije toekomst

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Rapport KOPEN@UTRECHT. KOOPSTROMENONDERZOEK PROVINCIE UTRECHT 2014-2015 Februari 2015. www.ioresearch.nl

Rapport KOPEN@UTRECHT. KOOPSTROMENONDERZOEK PROVINCIE UTRECHT 2014-2015 Februari 2015. www.ioresearch.nl Rapport KOPEN@UTRECHT KOOPSTROMENONDERZOEK PROVINCIE UTRECHT 2014-2015 Februari 2015 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Rapportnummer 2015/005 Datum

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Retailscan Deelnemer: 1120533 Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Detailhandel in beeld In januari 2015 was de omzet in de detailhandel 0,8 procent hoger dan in dezelfde maand vorig jaar.

Nadere informatie

De KoopstromenMonitor

De KoopstromenMonitor De KoopstromenMonitor Consumentenbestedingen gemeente Weert en omgeving Samengesteld in opdracht van Rabobank Weerterland en Cranendonck De Rabobank KoopstromenMonitor Met een belang van 11 procent in

Nadere informatie

HOE SHOPT UW KLANT IN 2020?

HOE SHOPT UW KLANT IN 2020? HOE SHOPT UW KLANT IN 2020? GfK Expertonderzoek Shopping 2020 Marco Wolters Jaarcongres ECP 14 November 2013 Het is niet de consument maar de technologie die de paradigmashift van aanbod- naar vraagsturing

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

DPO Groenewegterrein Utrecht- Lombok

DPO Groenewegterrein Utrecht- Lombok DPO Groenewegterrein Utrecht- Lombok Definitief rapport Opdrachtgever: Multi Development ECORYS Nederland BV Peter Beerlage Bart Stek Wojtek Mikolajczyk Rotterdam, 17 november 2009 ECORYS Nederland BV

Nadere informatie

JAARGANG 21 NUMMER 2 MAART 2014 MAGAZINE. Thema Tijdelijke toekomst

JAARGANG 21 NUMMER 2 MAART 2014 MAGAZINE. Thema Tijdelijke toekomst JAARGANG 21 NUMMER 2 MAART 2014 MAGAZINE Thema Tijdelijke toekomst Sharing economy verovert vastgoed Interview met Bianca Seekles Nieuwe leaseaccounting: klaar voor de toekomst? Inhoud 6 4 Lectori Salutem

Nadere informatie

Zijn ouderen de redding van het buurtwinkelcentrum?

Zijn ouderen de redding van het buurtwinkelcentrum? Zijn ouderen de redding van het buurtwinkelcentrum? De invloed van vergrijzing op het winkellandschap in de Randstad. Nadine van Nimwegen Afstudeerscriptie augustus 2014 Master Economische Geografie 1

Nadere informatie

Samenvatting mediapartners Shopping2020

Samenvatting mediapartners Shopping2020 Samenvatting eindrapport expertgroep Online Ondernemen Webwinkeliers te optimistisch over overlevingskansen. Op basis van data van de Kamer van Koophandel (N=26.250), een online enquête (N=500) en interviews

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack. DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.nl T: 020-5175175 Inhoud De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Discussie

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Druk op Esc om volledige schermmodus te verlaten

Druk op Esc om volledige schermmodus te verlaten ShopperCeption ShopperCeption ShopperCeption brengt de beleving van een winkelgebied in beeld op basis van online psychologische enquêtering onder consumenten en ondernemers zodat we kunnen komen tot concrete

Nadere informatie

Analyse leegstand per 1 januari 2013

Analyse leegstand per 1 januari 2013 DATABANKEN OVER HET VERANDERENDE WINKELLANDSCHAP Analyse leegstand per 1 januari 2013 Toelichting bij Persbericht 13 februari 2013 WWW.LOCATUS.COM / INFO@LOCATUS.COM Leegstand 1 januari 2013 Halfjaarlijkse

Nadere informatie

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan De Automotivescan 2014 is 464 x ingevuld: 4 van de respondenten heeft een merk-garagebedrijf en 5 is universeel. 71% heeft een

Nadere informatie

Samenvatting. Trendonderzoek Dialoogmedia. Een periodiek onderzoek naar kanaalvoorkeuren van de consument. Editie 2010

Samenvatting. Trendonderzoek Dialoogmedia. Een periodiek onderzoek naar kanaalvoorkeuren van de consument. Editie 2010 Een periodiek onderzoek naar kanaalvoorkeuren van de consument Samenvatting Dit onderzoek is uitgevoerd door Synovate BV 1. Een uiteenlopende range aan directe kanalen maakt het bedrijven of organisaties

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Schoenendetailhandel De schoenendetailhandel verkoopt schoeisel en aanverwante accessoires. De schoenenwinkels zijn globaal onder te verdelen in: zelfstandige samenwerkende schoenenzaken, discountzaken,

Nadere informatie

De zonnige toekomst van winkels, winkelgebieden en winkelcentra

De zonnige toekomst van winkels, winkelgebieden en winkelcentra 1/20 De zonnige toekomst van winkels, winkelgebieden en winkelcentra Winnaars Verliezers Hoe wordt een winkelcentrum een winnaar? Case-study Zonder parkeren geen winkelomzet drs. Hans P. van Tellingen

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie