Structuurgroep dove en slechthorende leerlingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Structuurgroep dove en slechthorende leerlingen"

Transcriptie

1 Structuurgroep dove en slechthorende leerlingen Ontstaan van de structuurgroep - Doelgroep De doelgroep zjin leerlingen die naast hun auditieve en communicatieve beperking in het gedrag extra ondersteuning nodig hebben om de onderwijsdoelen van de SO te kunnen halen. Een leerling komt in aanmerking voor deze groep, na weging van een aantal individuele kenmerken en besluitvorming in de Commissie van Begeleiding (CvB): - Leeftijd: Er is geen afgebakende leeftijdsrange verbonden aan de leerlingen die in deze groep geplaatst worden. - Een auditieve beperking (slechthorend of doof met of zonder CI) met een disharmonisch ontwikkelingsprofiel: cognitief sterk en communicatief/sociaal-emotioneel jong. - In het geval van een harmonisch intelligentie profiel is een gemiddeld intelligentieniveau van 80 of hoger vastgesteld en in bijzondere gevallen kan het IQ tussen de 70 en 80 liggen. Bij psychologisch onderzoek zien we vaak dat deze leerlingen een disharmonisch intelligentie profiel hebben. Hierbij is het niet mogelijk een gemiddeld IQ te berekenen. De ondergrens van verbaal- en performaal functioneren ligt boven de 60, waarbij de andere factor minimaal 90 moet zijn. - Wat betreft de sociaal-emotionele ontwikkeling zijn er kwalitatieve beperkingen in sociale interactie, in communicatie en/of in inlevingsvermogen. Hieraan ligt een bijzondere prikkelgevoeligheid en/of informatieverwerkingsprobleem ten grondslag. - Er is bij voorkeur classificerend (diagnostisch) onderzoek verricht naar de aard en achtergrond van de problemen, en zo niet dan wordt deze z.s.m. in gang gezet. Er kan sprake zijn van een diagnose binnen het Autisme Spectrum Stoornis (ASS) en/of een Aandachtstekortstoornis (ADD) al dan niet met Hyperactiviteit (ADHD), dan wel gedragskenmerken die passend zijn bij dezen. - Er kan sprake zijn van stereotype patronen en/of bijzondere interesse. - In een groep kunnen functioneren en met of naast andere leerlingen in een ruimte of op de speelplaats kunnen verblijven met afgestemde begeleiding. - Een leer/werkhouding kunnen ontwikkelen. Hij/zij heeft de vaardigheid zichzelf te vermaken of een (kleine gestructureerde) taak af te maken afgestemd op zijn/haar mogelijkheden gedurende meerdere minuten. - Vanaf onderwijsniveau start groep 3: gemiddeld minimaal 10 minuten aan tafel werken, waarbij de nabijheid van de begeleiding afhangt van de sociaal emotionele ontwikkelingsleeftijd van de leerling (conform leerlijn leren leren). - Motivatie inzetten of toont interesse of kan gemotiveerd worden tot leren. - Er is een ingang tot communicatie: de leerling weet wat hij/zij wil, kan een keuze of voorkeur tonen, kan zich laten prikkelen tot actie. - De leerling kan leren omgaan met emoties: dit kan variëren van het leren onderkennen van emoties tot een zekere mate van het zich kunnen eigen maken en toepassen van regels door leren of inoefenen/conditioneren. 1. Gericht op zichzelf: zelfbeheersing, agressieregulatie, zindelijkheid. 2. Gericht op de omgeving: meubilair adequaat gebruiken, spullen intact kunnen laten. 3. Gericht op andere personen: anderen alleen per ongeluk of uit onmacht af en toe pijn doen, niet uitdagen/provoceren (afhankelijk van communicatieve mogelijkheden en emotionele mogelijkheden), zich kunnen laten leiden. - Passend bij de kalenderleeftijd voldoende zelfredzaam in eten, drinken, omkleden en toiletgang. - Het gedrag is hanteerbaar binnen de regels van Omgaan met Moeilijk Verstaanbaar Gedrag (OMVG). - Intensief onderwijsarrangement (voorheen indicatie SO-mg met BA). - Plaatsing vóór 2009 Tot 2009 hadden dove en slechthorende kinderen met autisme en goede cognitieve mogelijkheden (een gemiddeld tot hoog IQ) op onze school, Kentalis Signis, zoveel last van een niet aan hun

2 behoeften aangepaste omgeving dat ze ernstige gedragsproblemen ontwikkelden. Hierdoor konden ze niet leren tussen andere dove en slechthorende kinderen en moesten ze leren op een afdeling voor dove en slechthorende kinderen met meervoudige beperkingen (IQ<70). - Plaatsing vanaf 2009 Kentalis Signis startte een structuurgroep met aanpassingen op communicatief en sociaal-emotioneel niveau, maar met cognitief voldoende uitdaging. Deze groep draaide op de afdeling mg. - Plaatsing vanaf 2013 Deze bovenbouwgroep op de mg-afdeling bleek dermate succesvol dat na 3 jaar ook een onderbouwgroep startte op de SO afdeling. Tot nu toe leerden 14 leerlingen op deze groepen (n=14). Onderwijsaanbod: aanpassingen Bij het vormgeven van ons onderwijsaanbod hebben we ons gebaseerd op de actuele kennis over autisme bij dove en slechthorende kinderen en zoveel mogelijk gebruik gemaakt van evidence based materiaal en best practices. Daarbij bleven we ook zelf goed opletten: essentieel was de kennis die wij als practici zelf samen met ouders deelden m.b.t. wat de leerlingen nodig hadden in de klas. Gebaseerd op de definitie van Denterneer-van der Pasch en Verpoorten (2007) zien we autisme als een organisch neurologisch defect wat zich uit in specifieke stoornissen op het gebied van communicatie, sociale interactie, verbeelding en cognitieve stijl. De nodige aanpassingen zijn terug te voeren op deze stoornissen, en daarbij de comorbiteit van autisme met doofheid/slechthorendheid. - Fysieke aanpassingen aan de omgeving Happé (1999): Mensen met autisme verwerken informatie neurologisch meer lokaal en minder in samenhangende, coherente delen. D.w.z. dat kinderen met autisme veel meer details waarnemen en ook meer vaste koppelingen maken tussen persoon/plaats/tijd en handeling. Op deze conclusie is kritiek, maar in 2007 is dit opnieuw bevestigd (Noens en Berckelaar-Onnes). 1. Groepsgrootte (max. 6 lln) 2. Beperkte sensorische stimuli Witte muren, overzichtelijke, dichte kasten, vaste plekken voor activiteiten en materialen, zelfgemaakte werkjes op een vaste plek buiten de klas, elke leerling individuele tafel tussen schotten, stoomhoek, oneway screen (gewenst). 3. Voorspelbare gevisualiseerde dagprogramma s 4. TEACCH programma (teacch.com) Het teacch programma is in Amerika ontwikkeld en biedt goede ideeën hoe een schoolomgeving ruitmelijk gestructureerd kan worden, bijvoorbeeld met de bekende ladekastjes waar de leerling het werk van de dag per laatje heeft klaarliggen. Ook biedt het materiaal om met visuele schema s de leerlingen te ondersteunen hoe het dagprogramma eruit ziet. - Didactische en pedagogische aanpassingen 1. Geef me de vijf (geefmede5.nl) Dit programma is in Nederland ontwikkeld voor kinderen met autisme. De kern van dit programma zijn de 5 aspecten in de communicatie die een kind met autisme niet vanzelfsprekend opmerkt, maar wel graag helder wil hebben: wie, wat, waar, hoe en wanneer. Hierbij wordt ingegaan op feiten en niet op inzicht en gevoel. Daarnaast wordt een basisattitude voor begeleiders omschreven.

3 2. Aangepaste communicatie Er is in de literatuur veel discussie in welke mate kinderen met autisme een taal als communicatiemiddel gaan gebruiken en in welke mate de taal de ontwikkeling van TOM beïnvloedt. Gebaseerd op het onderzoek van Isarin, Rikken en Verpoorten (2009) naar de consequenties van autisme voor het begrijpen en gebruiken van gebaren(taal) hebben we ervoor gekozen in onze groepen NGT en/of NmG in te zetten als instructietaal ingebed in de toepassing van aspecten van Totale Communicatie (TC) en Concept ondersteunende communicatie (zie ibook op simea.nl). Bij een aantal leerlingen is de ComVoor afgenomen. 3. Aangepast aanleren sociaal-emotionele vaardigheden Uit onderzoek van Peterson (2000) is aangetoond dat TOM bij dove en slechthorende kinderen met autisme minder ontwikkeld is. Ook door de minder goed ontwikkelde executieve functies (Happé en Frith, 1996) hebben kinderen met autisme meer moeite met het organiseren, monitoren en bijsturen van gedrag. Knoors en Marschalk stellen dat het feit dat veel ernstig slechthorende en dove kinderen als ze ouder worden een toenemende achterstand laten zien in leeftijdsadequate taalvaardigheid, betekent dat ze mogelijk ook achterstanden in de executieve functies oplopen. En dat terwijl de behoefte aan efficiënte executieve functies juist toeneemt met de leeftijd, als de klas minder gestructureerd wordt. Leerlingen moeten dus meer en meer kunnen vertrouwen op interne hulpbronnen, beheersing en organisatie. We hebben echter al gezien dat ernstig slechthorende en dove kinderen vaak opgroeien in overmatig gestructureerde omgevingen, thuis en op school, waarbij ze meer ondersteuning bij het oplossen van problemen krijgen dan hun horende leeftijdsgenoten, ongeacht of ze die steun ook echt nodig hebben (Knoors en Marschalk, 2014). In de structuurgroep wordt structuur aangeleerd om zo zelfstandig mogelijk te leren functioneren. Elke leerling heeft een structuuraanbod afgestemd op de eigen mogelijkheden. Methodieken: - Sociaal Competentie Model: situaties waar kinderen in verkeren worden vertaald in taken en daarbij horen concreet te leren vaardigheden. Taken en vaardigheden worden hierbij voortdurend in evenwicht gehouden en taken worden aangepast aan de vaardigheden van het moment. Om informatie te vergaren wordt gebruik gemaakt van veel spycho-educatie, waarbij de leerling op een cognitieve manier veel leert over de situaties en het daarbij gewenste gedrag. Een heel visueel, goed toepasbare methode zijn: - doos vol gevoelens - PAD - Hoe ik ben - Hoe ik denk en voel 4. Aangepaste didactiek De leerkracht en klassenassistent spelen bij het aanbod van materiaal en instructie in op de problemen met het werkgeheugen, organisatie, planning, het anticiperen, het bijsturen en de impulscontrole van kinderen met autisme. (zwakke TOM, zwakke executieve functies) Er is binnen Kentalis onderzoek verricht welke behandeling bij kinderen met Autisme het beste werkt. Dit onderzoek is ook als i-book verschenen Op eigen wijze samen (Isarin, 2014). De orthocommunicatieve behandeling die wordt beschreven is voor ons deels een bevestiging dat we op de goede weg zijn en ook biedt het ons nieuwe inzichten om ons programma verder te ontwikkelen.

4 5. Aangepaste leerlijnen Om een aanbod te geven passend bij de intelligentiemogelijkheden van de leerlingen met autisme laten we de leerlingen zoveel mogelijk aan dezelfde kerndoelen werken als de leerlingen zonder autisme. Kerndoelen zijn: Nederlandse Gebarentaal, Nederlandse taal, lezen, rekenen, sociaal emotionele ontwikkeling en leren leren. Binnen de leerlijnen van deze kerndoelen heeft een leerkracht de mogelijkheid om, in samenspraak met de psycholoog en intern begeleider, keuzes te maken welke doelen haalbaar zijn voor de leerling met autisme en welke doelen niet. Zo kan het zijn dat er binnen de leerlijn sociaal emotionele ontwikkeling wordt besloten om niet langer aan een bepaald doel te werken, dit over te slaan en door te gaan met het werken aan andere doelen op deze leerlijn, zodat de onderwijstijd passend bij deze leerling effectief wordt gebruikt. 6. Participeren in schoolbrede projecten Leerlingen die in onze gestructureerde klassen leren, mogen alleen deelnemen als leren in een gewone klas niet gaat. De leerlingen spelen iedere dag 2 tot 3 keer buiten met leeftijdsgenootjes die geen autisme hebben. Op speciale feestdagen, waarbij in de grote zaal een viering is, is het streven om de kinderen met autisme, goed voorbereid en soms aangepast aan hun mogelijkheden, mee te laten doen. Een enkele keer wordt ervoor gekozen om een leerling niet mee te laten doen aan de activiteit. Dan wordt een alternatief aanbod geboden. 7. Participeren in de SO-klassen Zodra we zien dat een leerling profiteert van het aanbod, doelen in een verwacht tempo haalt, geen doelen hoeft over te slaan en in een lage fase blijft in het signaleringsplan, laten we het gefaseerd meedoen met activiteiten in de grotere groepen leerlingen. Als de leerling hier gewend is leert het verder in deze groep. - Speciaal opgeleide teams 1. Multidisciplinair team - leerkracht - klassenassistent - logopedist - intern begeleider - gedragskundige - systeemdeskundige 2. Samwenwerking met de ouders 3. Deskundigheid: - ASS-onderdompeling (Kentalis Academie) - Methodieken: - Sociaal Competentie Model - Omgaan met Moeilijk Verstaanbaar Gedrag - Programma Alternatieve Denkstrategieën - Kanjertraining - Leerlingvolgsysteem - Signaleringsplan: een systeem waarmee gedrag in verschillende stressstadia wordt beschreven en daarbij ook de aanpak eenduidig wordt vastgelegd. - Op consulatiebasis: de gedragskundige inhoudelijke ondersteuning.

5 4. Competenties team - Basisattitude: neutraal, rustig, structuur en routine kunnen bieden en vasthouden. Altijd voor ogen houden dat de leerling handelt vanuit onmacht en niet vanuit onwil. - Communicatie en interactie: Nederlandse Gebarentaal en Nederlands ondersteund met gebaren. Daarnaast het toepassen van de aspecten van Totale communicatie en Concept ondersteunende Communicatie en dit individueel toepassen. - Klassenmanagement: duidelijkheid bieden in ruimte, tijd, organisatie en activiteiten en dit dagelijks volhouden. - Didactiek en instructie kunnen aanpassen op de mogelijkheden van de leerling, rekening houdend met de zwakke TOM en zwakke executieve functies. - Kennis hebben in het omgaan met kinderen met een disharmonisch ontwikkelingsprofiel dan wel gedragskenmerken passend bij autisme. - Kennis van de leerlijnen van het SO en kunnen beoordelen welke doelen al dan niet haalbaar zijn.

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Cecile Blansjaar: orthopedagoog/autisme specialist Gedragskundige Stichting de Waerden Mede oprichter De Sociale Bron Wat is Autisme? In Nederland

Nadere informatie

Stevensbeek Beloning- en ontspanningsmomenten binnen het speciaal onderwijs

Stevensbeek Beloning- en ontspanningsmomenten binnen het speciaal onderwijs Stevensbeek Beloning- en ontspanningsmomenten binnen het speciaal onderwijs VSO De Korenaer Stevensbeek Inhoud: pagina nummer 1) Speciaal Onderwijs 3 a) Visie b) Hoe werkt dit in de praktijk? 2) Beloning-

Nadere informatie

Tweetaligheid in een multidisciplinair jasje. ADC Kentalis St. Michielsgestel

Tweetaligheid in een multidisciplinair jasje. ADC Kentalis St. Michielsgestel Tweetaligheid in een multidisciplinair jasje. ADC Kentalis St. Michielsgestel Mariëtte Veldman, logopedist ADC Mart Emmen, logopedist ADC inhoud Samenstelling en werkwijze team DSH op ADC Kentalis locatie

Nadere informatie

Kortdurend intensief verblijf

Kortdurend intensief verblijf Inhoudsopgave De Buitenwereld 4 6 Doelgroep 8 Doelgericht werken 10 Inhoudelijke randvoorwaarden 11 2 3 De Buitenwereld Als je binnen een gezin een kind mag grootbrengen met psychiatrische problematiek

Nadere informatie

De Voorde. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO De Voorde Hoofdgebouw: Bazuinlaan 4 2287 EE Rijswijk Tel. 070-39 43 042

De Voorde. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO De Voorde Hoofdgebouw: Bazuinlaan 4 2287 EE Rijswijk Tel. 070-39 43 042 VSO SO School Ondersteunings Profiel (SOP) De Voorde SO VSO SO De Voorde Hoofdgebouw: Bazuinlaan 4 2287 EE Rijswijk Tel. 070-39 43 042 school@voorde.scoh.nl www.scoh.nl/voorde Schoolondersteuningsprofiel

Nadere informatie

Handreiking Toeleiding naar onderwijsarrangementen 27-5-2013

Handreiking Toeleiding naar onderwijsarrangementen 27-5-2013 Handreiking Toeleiding naar onderwijsarrangementen 27-5-2013 Uitgangspunten: De toewijzing van het arrangement gebeurt op basis van de onderwijsbehoefte van de leerling. De onderwijsbehoefte van een cluster

Nadere informatie

SO/??/1105/3000/Fotografie: Peter Strating. Onderwijs en Ambulante Begeleiding in Cluster 2

SO/??/1105/3000/Fotografie: Peter Strating. Onderwijs en Ambulante Begeleiding in Cluster 2 SO/??/1105/3000/Fotografie: Peter Strating Onderwijs en Ambulante Begeleiding in Cluster 2 Doelgroep In cluster 2 krijgen leerlingen met een auditieve of communicatieve beperking onderwijs of ambulante

Nadere informatie

School Ondersteunings Profiel (SOP)

School Ondersteunings Profiel (SOP) School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Inspecteur S. de Vriesschool SO Inspecteur S. de Vriesschool Heliotrooplaan 35 2555 MA Den Haag tel. 070 448 31 30 administratie@inspecteurdevriesschool.nl www.inspecteurdevriesschool.nl

Nadere informatie

Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis. NVA Congres 2013

Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis. NVA Congres 2013 Dr. Ellen Luteijn GZ psycholoog en werkzaam bij Kentalis NVA Congres 2013 Autisme en onderwijs NVA 4 oktober 2013 Ellen Luteijn Inhoud Hoe kan onderwijs passend zijn voor leerlingen met ASS? Passend Onderwijs

Nadere informatie

zorgmakelaar. AB wordt geboden door Dienstencentrum. Dienstencentrum legt contact met de school. Arrangementen AB medischlichamelijk

zorgmakelaar. AB wordt geboden door Dienstencentrum. Dienstencentrum legt contact met de school. Arrangementen AB medischlichamelijk WERKWIJZE AANVRAGEN ARRANGEMENT ALGEMENE INFORMATIE In onderstaand overzicht wordt aangegeven op welke gebieden er een arrangement kan worden aangevraagd, welke rol het Loket heeft en hoe de communicatie

Nadere informatie

Brochure voor ouders/verzorgers en begeleiders van kinderen met het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS).

Brochure voor ouders/verzorgers en begeleiders van kinderen met het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Brochure voor ouders/verzorgers en begeleiders van kinderen met het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Deze brochure richt zich op kinderen met FAS tussen de 4 en 14 jaar. Hierin worden vooral de begeleidingsbehoeften

Nadere informatie

Inspiratiedag exclusief-inclusief WWW.KOCA.BE

Inspiratiedag exclusief-inclusief WWW.KOCA.BE Inspiratiedag exclusief-inclusief wie of waar je ook bent, wij staan naast je, opdat je op eigen krachten verder kan Visie Expertisecentrum Binnen muren van KOCA indien nodig Inclusief waar mogelijk Ter

Nadere informatie

Procesbeschrijving en Kwaliteitsindicatoren voor het onderwijs aan leerlingen met een meervoudige beperking.

Procesbeschrijving en Kwaliteitsindicatoren voor het onderwijs aan leerlingen met een meervoudige beperking. Kwaliteitsindicatoren voor het onderwijs aan leerlingen met een meervoudige beperking. In dit document worden het proces beschreven en de kwaliteitsindicatoren benoemd voor het onderwijs aan Hieronder

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag. Workshop 3: Gedragsstoornissen & aanpakken volgens oa Gordonmethode

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag. Workshop 3: Gedragsstoornissen & aanpakken volgens oa Gordonmethode Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 3: Gedragsstoornissen & aanpakken volgens o.a. Gordonmethode 28 januari 2015 13.30 16.00 uur Berber Klein Liesbeth van Well Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag

Nadere informatie

Passend Onderwijs. voor dove en slechthorende leerlingen en voor leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis HERZIENE DRUK

Passend Onderwijs. voor dove en slechthorende leerlingen en voor leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis HERZIENE DRUK HERZIENE DRUK SO/1502 Fotografie: Peter Strating Passend Onderwijs voor dove en slechthorende leerlingen en voor leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis februari 2015 Inleiding Deze brochure geeft

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel ZML TWOG

Schoolondersteuningsprofiel ZML TWOG Schoolondersteuningsprofiel ZML TWOG 1. Inleiding Alle scholen baseren hun onderwijs op de zeven kernwaarden zoals die door het Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs zijn ontwikkeld: 1. Is ambitieus

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Arrangementen. November 2011 kenmerk: 13311

Arrangementen. November 2011 kenmerk: 13311 Licht arrangement Uitgangspunt van een licht arrangement is dat de leerling deelneemt aan het reguliere onderwijsprogramma. De ontwikkeling en herstel van communicatieve functies staat centraal in de ondersteuning

Nadere informatie

Ontwikkeling van een arbeidsidentiteit bij mensen met een autisme spectrum stoornis

Ontwikkeling van een arbeidsidentiteit bij mensen met een autisme spectrum stoornis Ontwikkeling van een arbeidsidentiteit bij mensen met een autisme spectrum stoornis Diana Rodenburg d.rodenburg@leokannerhuis.nl Copyright Dr. Leo Kannerhuis Visie en missie Het Dr. Leo Kannerhuis is een

Nadere informatie

Samenvatting van het projectverslag. Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met sociaal-emotionele problemen en/of een ontwikkelingsstoornis

Samenvatting van het projectverslag. Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met sociaal-emotionele problemen en/of een ontwikkelingsstoornis Samenvatting van het projectverslag Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met sociaal-emotionele problemen en/of een ontwikkelingsstoornis Op basisschool D n Heiakker in Deurne i.s.m. Triade Ambulante

Nadere informatie

31 oktober 2013. Martine Joustra

31 oktober 2013. Martine Joustra 31 oktober 2013 Martine Joustra Agenda 9.30 inloop met koffie 10.00 werken met een OPP 11.00 in groepjes stimulerende en belemmerende factoren benoemen 11.30 plenaire terugkoppeling 12.00 vooruitblik op

Nadere informatie

Cor Emousschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Cor Emousschool Twickelstraat 5 2531 PW Den Haag tel. 070-394 89 94

Cor Emousschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Cor Emousschool Twickelstraat 5 2531 PW Den Haag tel. 070-394 89 94 VSO SO School Ondersteunings Profiel (SOP) Cor Emousschool SO VSO SO Cor Emousschool Twickelstraat 5 2531 PW Den Haag tel. 070-394 89 94 info@cor-emous.net www.cor-emous.nl Schoolondersteuningsprofiel

Nadere informatie

Vorming AUTISMESPECTRUM- STOORNIS

Vorming AUTISMESPECTRUM- STOORNIS Vorming AUTISMESPECTRUM- STOORNIS Bart Lenaerts Jorinde Dewaelheyns 6 december 2010 Wat mag je verwachten? Wat is autisme? Het stellen van de diagnose Wie? Hoe? Triade van stoornissen Autisme = anders

Nadere informatie

RICHTLIJNEN TOELAATBAARHEIDSVERKLARING ALMERE

RICHTLIJNEN TOELAATBAARHEIDSVERKLARING ALMERE Voorwoord Met de invoering van passend onderwijs wordt het proces van indiceren naar arrangeren werkelijkheid. Passend Onderwijs Almere heeft afgesproken dat de onderwijsbehoefte van kinderen centraal

Nadere informatie

Omgaan met kinderen met autismespectrumstoornissen. Rob Neyens 22.10.2009

Omgaan met kinderen met autismespectrumstoornissen. Rob Neyens 22.10.2009 Omgaan met kinderen met autismespectrumstoornissen Rob Neyens 22.10.2009 Programma 1. Theorie: wat is autisme? 1.1 Buitenkant 1.2 Binnenkant 2. Praktijk: hoe omgaan met autisme? 2.1 Remediëren 2.2 Compenseren

Nadere informatie

Voorstellen Korte kennismaking met Emiliusschool MG-leerlingen / EMG-leerlingen Ontwikkeldomeinen EMG-leerlingen Interregproject:

Voorstellen Korte kennismaking met Emiliusschool MG-leerlingen / EMG-leerlingen Ontwikkeldomeinen EMG-leerlingen Interregproject: Agenda Voorstellen Korte kennismaking met Emiliusschool MG-leerlingen / EMG-leerlingen Ontwikkeldomeinen EMG-leerlingen Interregproject: Curriculum / leerlijnen Onderwijs- Zorgplan Vaklokalen voor sensorische

Nadere informatie

Kerndoelen speciaal onderwijs 48cluster 1, 2 en 4

Kerndoelen speciaal onderwijs 48cluster 1, 2 en 4 DC Kerndoelen speciaal onderwijs 48cluster 1, 2 en 4 1 Inleiding Dit thema gaat over de kerndoelen in het speciaal onderwijs. Dat wil zeggen, voor het speciaal onderwijs in cluster 1, 2 en 4. Zeer moeilijk

Nadere informatie

Definitieve versie 1 mei 2015

Definitieve versie 1 mei 2015 1 Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Het Spectrum Algemene gegevens School Het Spectrum BRIN 27xk Directeur Dhr. J. Ligthart Adres Robert van t Hoffstraat 10, 3059 PN Rotterdam Telefoon 010-2222842

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van de Groen van Prinstererschool (versie september 2016)

Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van de Groen van Prinstererschool (versie september 2016) Groen van Prinstererschool school voor prot. chr. basisonderwijs Groen van Prinstererweg 2 3731 HB De Bilt tel: 030-2204652 e-mail: info@groenvanprinstererschool.nl Website : www.groenvanprinstererschool.nl

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld EF-groep Almeers Talentenlab. Patricia Versnel, BO/onderwijsdesign

Praktijkvoorbeeld EF-groep Almeers Talentenlab. Patricia Versnel, BO/onderwijsdesign Praktijkvoorbeeld EF-groep Almeers Talentenlab Patricia Versnel, BO/onderwijsdesign Film https://www.youtube.com/watch?v=8hubnrew-y Samenvatting film Begaafde leerlingen Grotere ondersteuningsbehoefte

Nadere informatie

2015-2016. Samenvatting Ondersteuningsprofiel Passend Onderwijs. Nassauschool Groningen

2015-2016. Samenvatting Ondersteuningsprofiel Passend Onderwijs. Nassauschool Groningen 2015-2016 Samenvatting Ondersteuningsprofiel Passend Onderwijs Inhoudsopgave 1. Visie op Passend Onderwijs. 2 2. Ambitieniveau Nassauschool.. 2 3. Het toelatingsbeleid van de Nassauschool 4 4. Ondersteuning

Nadere informatie

Herman Broerenschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) Adres locatie SO Delft Clara van Sparwoudestraat 6 2612 SP Delft tel.

Herman Broerenschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) Adres locatie SO Delft Clara van Sparwoudestraat 6 2612 SP Delft tel. VSO SO School Ondersteunings Profiel (SOP) Herman Broerenschool SO VSO Adres locatie SO Delft Clara van Sparwoudestraat 6 2612 SP Delft tel. 015-214 10 66 Adres locatie SO Westland Verhagenplein 9 2671

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 3: Gedragsstoornissen & aanpakken volgens o.a. Gordonmethode

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 3: Gedragsstoornissen & aanpakken volgens o.a. Gordonmethode Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 3: Gedragsstoornissen & aanpakken volgens o.a. Gordonmethode 27 januari 2016 14.30 17.00 uur Madeleine Vreeburg Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag in de

Nadere informatie

Kennis en aanpak van ouders met een verstandelijke en/of psychiatrische beperking. Esther Glas & Sandra Segers 10 November 2016

Kennis en aanpak van ouders met een verstandelijke en/of psychiatrische beperking. Esther Glas & Sandra Segers 10 November 2016 Kennis en aanpak van ouders met een verstandelijke en/of psychiatrische beperking Esther Glas & Sandra Segers 10 November 2016 Esther Glas Sandra Segers OUDERSCHAP Stelling 1 Mensen met een verstandelijke

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel PCB Westpunt Algemene gegevens School PCB Westpunt BRIN 10QX02 Directeur Dhr.I.van Wijngaarden Adres Foeliestraat 16 Telefoon 010-4161435 E-mail administratie@pcbwestpunt.nl

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Protocol Terugplaatsingsbeleid van SBO naar BAO

Protocol Terugplaatsingsbeleid van SBO naar BAO 1 Protocol Terugplaatsingsbeleid van SBO naar BAO A. Algemeen. 1. Doelstelling. Het kind op de juiste plaats; onderwijs dat past bij de behoeften van het kind... Terugplaatsing van leerlingen van het Speciaal

Nadere informatie

maakt meedoen mogelijk Workshop Wennen aan de brugklas 2014

maakt meedoen mogelijk Workshop Wennen aan de brugklas 2014 maakt meedoen mogelijk Workshop Wennen aan de brugklas 2014 Voorstellen Elly van Vliet Consulent MEE ZK Cursusleider Coördinator autisme netwerken convenant autisme Kennemerland en Amstelland en Meerlanden

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon

VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon 1. INLEIDING In het Pedagogisch Project van het Gemeenschapsonderwijs vindt men als één van de leidende principes terug dat het PPGO een project

Nadere informatie

SCHOOL ONDERSTEUNINGS PROFIEL

SCHOOL ONDERSTEUNINGS PROFIEL Met het Schoolondersteuningsprofiel worden de volgende onderdelen in beeld gebracht (zie kader): Specifieke kennis en kunde Aantoonbare specifieke deskundigheid Extra ondersteuning ism externe partners

Nadere informatie

Profiel 1, VSO Belevingsgerichte dagbesteding 1. Algemeen

Profiel 1, VSO Belevingsgerichte dagbesteding 1. Algemeen 1. Algemeen Mytylschool Prins Johan Friso te Haren Onderwijscentrum De Springplank te Emmen Leerlingen worden, onder andere, in Profiel 1 geplaatst vanwege hun verstandelijke beperking. Cognitief niveau:

Nadere informatie

Richtlijnen Commissie Leerling Ondersteuning (CLO) Samenwerkingsverband De Liemers po

Richtlijnen Commissie Leerling Ondersteuning (CLO) Samenwerkingsverband De Liemers po Richtlijnen Commissie Leerling Ondersteuning (CLO) Samenwerkingsverband De Liemers po Minimaal noodzakelijk bij aanmelding voor alle leerlingen: Ondertekend aanmeldingsformulier Handelingsgericht Zorgformulier

Nadere informatie

Groepsplan VSO AGL Naam school: Drechtster College

Groepsplan VSO AGL Naam school: Drechtster College Groepsplan VSO AGL Naam school: Drechtster College Yulius onderwijslocatie Drechtster College Leerroute Uitstroom arbeid Groep/klas AGL fase 1, leerjaar 1 Mentor(en) Dorien Borsje- de Deugd Schooljaar

Nadere informatie

Overgangsnormen die gelden van groep 1 naar groep 2 en vervolgens naar groep 3 2015-2016

Overgangsnormen die gelden van groep 1 naar groep 2 en vervolgens naar groep 3 2015-2016 Overgangsnormen die gelden van groep 1 naar groep 2 en vervolgens naar groep 3 2015-2016 Overgangsnormen die gelden van groep 1 naar groep 2 en vervolgens naar groep 3 Het doel van dit protocol is om alle

Nadere informatie

CBS De Ark. Onderwijs Ondersteuningsprofiel

CBS De Ark. Onderwijs Ondersteuningsprofiel Onderwijs Ondersteuningsprofiel CBS De Ark 1. Naam en adres CBS De Ark Acaciahage 17 19 9501 WD Stadskanaal Tel: 0599-614924 email: de-ark@picto.nl www.cbsdeark.picto.nl 2. Denominatie Wij zijn een open

Nadere informatie

In: Vroeg, vakblad vroegtijdige onderkenning en integrale vroeghulp bij ontwikkelingsstoornissen. Jaargang 29 maart 2012, p.12-14.

In: Vroeg, vakblad vroegtijdige onderkenning en integrale vroeghulp bij ontwikkelingsstoornissen. Jaargang 29 maart 2012, p.12-14. Praten met Gebaren In: Vroeg, vakblad vroegtijdige onderkenning en integrale vroeghulp bij ontwikkelingsstoornissen. Jaargang 29 maart 2012, p.12-14. Trude Schermer Nederlandse Gebarentaal en Nederlands

Nadere informatie

VVKBuO scholen type 7

VVKBuO scholen type 7 VVKBuO scholen type 7 VLOR Seminarie 29 november Memorandum i.v.m. het onderwijs aan dove en slechthorende kinderen en jongeren al dan niet met meervoudige beperkingen nov.2012 - VVKBuO - Hans Verpoest

Nadere informatie

Steunpunt Autisme Noordelijk Zuid Holland

Steunpunt Autisme Noordelijk Zuid Holland Steunpunt Autisme Noordelijk Zuid Holland 8.4 Indicatiecriteria voor cluster 2, 3 en 4. (Met dank aan: REC 2 Holland-Flevoland, REC Zuid-Holland Midden en REC West) Sinds 1 augustus 2008 zijn de criteria

Nadere informatie

EXPERTS IN HOREN, SPREKEN EN VERSTAAN. Groepsactiviteiten. Voor gezinnen met een slechthorend of doof kind tot de leeftijd van vijf jaar

EXPERTS IN HOREN, SPREKEN EN VERSTAAN. Groepsactiviteiten. Voor gezinnen met een slechthorend of doof kind tot de leeftijd van vijf jaar EXPERTS IN HOREN, SPREKEN EN VERSTAAN Groepsactiviteiten Voor gezinnen met een slechthorend of doof kind tot de leeftijd van vijf jaar Pento Vroegbehandeling biedt behandeling en begeleiding aan kinderen

Nadere informatie

Bernardusschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Bernardusschool Ruijchrocklaan 340 2597 EE s Gravenhage tel. 070-324 15 56

Bernardusschool. School Ondersteunings Profiel (SOP) SO Bernardusschool Ruijchrocklaan 340 2597 EE s Gravenhage tel. 070-324 15 56 VSO SO School Ondersteunings Profiel (SOP) Bernardusschool SO VSO SO Bernardusschool Ruijchrocklaan 340 2597 EE s Gravenhage tel. 070-324 15 56 info@bernardus.lucasonderwijs.nl www.nldata.nl/bernardusschool

Nadere informatie

Proudy. Praktijk voor psychomotorishe kindertherapie

Proudy. Praktijk voor psychomotorishe kindertherapie Proudy Praktijk voor psychomotorishe kindertherapie Wat is psychomotorische kindertherapie? Pmkt is een vorm van kindertherapie bedoeld voor kinderen die vast lopen in hun ontwikkeling en dat in hun gedrag

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief Opgesteld door: (naam en functie)

Ontwikkelingsperspectief Opgesteld door: (naam en functie) Ontwikkelingsperspectief Opgesteld door: (naam en functie) Datum: 1. Algemene gegevens Naam leerling Geboortedatum BSN leerling Adres Postcode en plaats Telefoonnummer E-mailadres Niveau Leerjaar/ klas

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Visie (Pedagogisch werkplan)

Visie (Pedagogisch werkplan) Visie (Pedagogisch werkplan) Gastouderopvang De Krummeltjes stelt zich tot doel om een omgeving te bieden waarin kinderen kunnen opgroeien tot zelfstandige en evenwichtige mensen met respect voor anderen

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel van

Schoolondersteuningsprofiel van Schoolondersteuningsprofiel van 1. Inleiding De Zwaluw ligt aan de rand van het dorp Nes aan de Amstel. De school telt rond de 100 leerlingen, die zijn verdeeld over 5 groepen. In het gebouw zijn ook een

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL Auteur:Erik Los Samenvatting: In het kader van de te vormen Samenwerkingsverbanden is een Schoolondersteuningsprofiel opgesteld om hiermee aan te geven welke dieptezorg De Witte

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Doelgroep s Heeren Loo, Almere: Alle leeftijden: kinderen, jongeren & volwassenen (0 100 jaar) Alle niveaus van verstandelijke

Nadere informatie

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum REINAERDE Diagnostisch Centrum Onderzoek, advies en behandeling Iedereen wordt in het dagelijks leven wel eens geconfronteerd met zijn eigen mogelijkheden én onmogelijkheden. Als die onmogelijkheden uw

Nadere informatie

Mytylschool Prins Johan Friso te Haren Onderwijscentrum De Springplank te Emmen

Mytylschool Prins Johan Friso te Haren Onderwijscentrum De Springplank te Emmen Mytylschool Prins Johan Friso te Haren Onderwijscentrum De Springplank te Emmen De Mytylschool PJF en Onderwijscentrum De Springplank zijn scholen voor leerlingen van vier tot achttien jaar, met een mogelijke

Nadere informatie

Score 1-2 0% Score 2-3 0% Score 3-4 0% Score 4-5 100% Score 3-4 13% Score 4-5 88%

Score 1-2 0% Score 2-3 0% Score 3-4 0% Score 4-5 100% Score 3-4 13% Score 4-5 88% Onderzoeksnaam: Pilotscholen, Groep wijzigingen KPO Datum: 11-12-2013 Vragenlijst naam: Onderwijsondersteuningsprofiel Aantal vragen: 172 Vragen Kenmerken A De Appel Kenmerken B Visiebeschrijving Themagemiddelde:

Nadere informatie

Op weg naar stage en werk

Op weg naar stage en werk Op weg naar stage en werk Lian Schuyt Inhoud Arbeid Arbeid en autisme Op weg naar stage en werk Uitvoering van het programma Aandachtspunten Waarom stagelopen/werken? zingeving status en eigenwaarde inkomen

Nadere informatie

Omgaan met verschillen, passend onderwijzen!

Omgaan met verschillen, passend onderwijzen! Omgaan met verschillen, passend onderwijzen! Gedrag in de klas Labelen ASS en ADHD, waar denk je aan? Geef me de Vijf (Colette de Bruin) De methode heeft als uitgangspunt dat mensen met een autistische

Nadere informatie

Meer over De Vlinder

Meer over De Vlinder Meer over De Vlinder Regulier waar het kan, speciaal waar nodig! Uw kind komt naar De Vlinder. In deze brochure leest u meer over wie we zijn en wat we doen. De Vlinder is een Cluster 4-school. Dat betekent

Nadere informatie

1. Beeldbeschrijving 2. 2. Observatieformulier Het drukke kind 3 Uitleg bij het observatieformulier 4. 3. De benaderingen 5

1. Beeldbeschrijving 2. 2. Observatieformulier Het drukke kind 3 Uitleg bij het observatieformulier 4. 3. De benaderingen 5 Het drukke kind Handleiding Het drukke kind Inhoudsopgave 1. Beeldbeschrijving 2 2. Observatieformulier Het drukke kind 3 Uitleg bij het observatieformulier 4 3. De benaderingen 5 4. Actieplan voor het

Nadere informatie

passend onderwijs! Onderwijs aan leerlingen met een autisme spectrum stoornis

passend onderwijs! Onderwijs aan leerlingen met een autisme spectrum stoornis passend onderwijs! Onderwijs aan leerlingen met een autisme spectrum stoornis Brechtje van de Kant & Marion Kemper Orthopedagogen Berg en Boschschool, locatie Houten Herken de autist! Voorkennis? Prikbord

Nadere informatie

Moeilijk gedrag en ASS

Moeilijk gedrag en ASS Zie je wat ik bedoel? Over moeilijk gedrag bij autisme Drs. Jan Schrurs, GZ-psycholoog Docent Fontys OSO Ma SEN Autisme-specialist 1 Moeilijk gedrag en ASS t kan bijna niet anders vanwege de beperkingen

Nadere informatie

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel FACTSHEET Cursus Bijlagen Professionaliseringsplan KOLOM Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel Algemeen

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

Landelijke criteria voor de toelaatbaarheidsverklaring SBO en cluster-3 en cluster-4 onderwijs

Landelijke criteria voor de toelaatbaarheidsverklaring SBO en cluster-3 en cluster-4 onderwijs Landelijke criteria voor de toelaatbaarheidsverklaring SBO en cluster-3 en cluster-4 onderwijs Versie 3 1 In oktober 2013 is de landelijke werkgroep Arrangeren en Indiceren door de raad van bestuur (rvb)

Nadere informatie

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen IB netwerkbijeenkomst SWV Aan den IJssel, De Tuyter, Krimpen aan de IJssel 8 maart 2016 Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen Louise Biesmeijer & Margriet

Nadere informatie

GEWOON ANDERS ASS BIJ JONGE KINDEREN. AutismeTeam Noord-Nederland, Jonx Lentis

GEWOON ANDERS ASS BIJ JONGE KINDEREN. AutismeTeam Noord-Nederland, Jonx Lentis GEWOON ANDERS ASS BIJ JONGE KINDEREN AutismeTeam Noord-Nederland, Jonx Lentis Programma Even voorstellen Wat is autisme? Vroege signalen bij autismespectrumstoornissen De eerste stap richting onderzoek

Nadere informatie

De leerlingen zijn verdeeld over twee gebouwen. In het hoofdgebouw is de VSO-afdeling gevestigd, op de dependance wordt het SO verzorgd.

De leerlingen zijn verdeeld over twee gebouwen. In het hoofdgebouw is de VSO-afdeling gevestigd, op de dependance wordt het SO verzorgd. Schoolondersteuningsprofiel K de Ark SO/VSO/AB K school De Ark in Gouda biedt Speciaal Onderwijs (SO) voor leerlingen van 4 tot en met 12 jaar en Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) voor leerlingen van

Nadere informatie

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen

deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder verder met autisme dr. leo kannerhuis locatie Nijmegen deeltijdbehandeling voor jongeren met ASS van 12 jaar en ouder locatie Nijmegen informatie voor jongeren, ouders en verwijzers september 2013 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme

Nadere informatie

Type 3 Voor kinderen met ernstige sociale, emotionele en/of gedragsproblemen

Type 3 Voor kinderen met ernstige sociale, emotionele en/of gedragsproblemen Type 3 Voor kinderen met ernstige sociale, emotionele en/of gedragsproblemen Type 3 - Kleuter- en lager onderwijs op maat De Leerexpert in de August Leyweg 4 biedt kinderen met gedrags- en emotionele stoornissen

Nadere informatie

Profiel 5, SO Diplomagericht 1. Algemeen

Profiel 5, SO Diplomagericht 1. Algemeen Mytylschool Prins Johan Friso te Haren Onderwijscentrum De Springplank te Emmen 1. Algemeen Leerlingen worden, onder andere, in profiel 5 geplaatst vanwege hun cognitief niveau: IQ>75. Daarbij rekening

Nadere informatie

Autismespectrumstoornis. SPV REGIOBIJEENKOMST MIDDEN NEDERLAND Mandy Bekkers

Autismespectrumstoornis. SPV REGIOBIJEENKOMST MIDDEN NEDERLAND Mandy Bekkers Autismespectrumstoornis SPV REGIOBIJEENKOMST MIDDEN NEDERLAND 19-10-2016 Mandy Bekkers (mandybekkers@hotmail.com) Waarschuwing vooraf! 2 Geschiedenis Autos (Grieks: zelf) 1937-1940: Term autisme 1943 &

Nadere informatie

Emotionele ontwikkeling van jonge dove kinderen met een Cochleair Implantaat (CI)

Emotionele ontwikkeling van jonge dove kinderen met een Cochleair Implantaat (CI) Emotionele ontwikkeling van jonge dove kinderen met een Cochleair Implantaat (CI) Drs. Lizet Ketelaar Leiden Universiteit Ontwikkelingspsychologie www.emoties1tot5.nl Deze presentatie Kinderen met een

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Basisdocument Wereldbol. A. Waar staat de Wereldbol voor

Basisdocument Wereldbol. A. Waar staat de Wereldbol voor Basisdocument Wereldbol A. Waar staat de Wereldbol voor Inleiding: Dit document dient als basis voor de inrichting van de onderwijs-zorgsetting op de Wereldbol. Realisering vindt plaats door een intensieve

Nadere informatie

Ondersteuningsprofiel Dit ondersteuningsprofiel vormt de basis een schoolondersteuningsplan en kan als bijlage daaraan worden toegevoegd. In het schoolondersteuningsplan staat beschreven op welke wijze

Nadere informatie

Kaat Timmerman over "kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen"(art. 1998)

Kaat Timmerman over kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen(art. 1998) Kaat Timmerman over "kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen"(art. 1998) Kaat Timmerman studeerde pedagogische wetenschappen, richting sociale pedagogiek, aan de K.U. Leuven. Momenteel is zij

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

School ONDERSTEUNINGSPROFIEL

School ONDERSTEUNINGSPROFIEL School ONDERSTEUNINGSPROFIEL VAN basisschool Ondersteuningsprofiel van De Horizon Naam van de school: Basisschool De Horizon Adres: Landtong 8-10 Postcode: 1186 GP Plaats: Amstelveen Datum: juni 2015 Opgesteld

Nadere informatie

Wat betekent dit voor leerkrachten in groep 1 en 2?

Wat betekent dit voor leerkrachten in groep 1 en 2? Wat betekent dit voor leerkrachten in groep 1 en 2? Op vierjarige leeftijd, bij de aanvang van groep 1 van het primair onderwijs, komen de kinderen in relatief grotere groepen bij elkaar. Dan wordt ook

Nadere informatie

30 Welke typen zorgleerling komen in uw klas(sen) het meest voor? Meerdere antwoorden mogelijk, maximaal drie.

30 Welke typen zorgleerling komen in uw klas(sen) het meest voor? Meerdere antwoorden mogelijk, maximaal drie. 30 Welke typen zorgleerling komen in uw klas(sen) het meest voor? Meerdere antwoorden mogelijk, maximaal drie. Meerkeuze Vraag / variabele Welke typen zorgleerling komen in uw klas(sen) het meest voor?

Nadere informatie

Gedrag en leren van kinderen met psychiatrische problemen en/of gedragsstoornissen. Jan Bijstra (RENN4) Henderien Steenbeek (RUG)

Gedrag en leren van kinderen met psychiatrische problemen en/of gedragsstoornissen. Jan Bijstra (RENN4) Henderien Steenbeek (RUG) Gedrag en leren van kinderen met psychiatrische problemen en/of gedragsstoornissen Jan Bijstra (RENN4) Henderien Steenbeek (RUG) Cluster 1: visueel gehandicapt REGIONALE Cluster 3: lichamelijk en verstandelijk

Nadere informatie

Voor de behandeling van cliënten met auditieve en/of communicatieve stoornissen 1 in de Zvw

Voor de behandeling van cliënten met auditieve en/of communicatieve stoornissen 1 in de Zvw Deskundigheids- en kwaliteitseisen, april 2015 Voor de behandeling van cliënten met auditieve en/of communicatieve stoornissen 1 in de Zvw Inleiding Voor een uitwerking van de deskundigheids- en kwaliteitseisen

Nadere informatie

Speciaal onderwijs Informatie voor ouders

Speciaal onderwijs Informatie voor ouders Speciaal onderwijs Informatie voor ouders Passend Speciaal Entrea onderwijs is er voor kinderen die (tijdelijk) het meest gebaat zijn bij speciaal onderwijs. Speciaal onderwijs op maat, omdat zij binnen

Nadere informatie

Aandacht.. graag! Elly Kok Marianne van Etten Expertiseteam Fritz Redlschool/UMCU

Aandacht.. graag! Elly Kok Marianne van Etten Expertiseteam Fritz Redlschool/UMCU Aandacht.. graag! Elly Kok Marianne van Etten Expertiseteam Fritz Redlschool/UMCU VOORSTELLEN DOELEN IN DEZE KORTE TIJD Meer kennis over mogelijke achtergronden en oorzaken van niettaakgericht gedrag

Nadere informatie

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen Van Vraag naar Ondersteuning Landelijk kader inrichting passend onderwijs november 2014 De stichting Siméa behartigt de belangen van de instellingen

Nadere informatie

Regeling indicatiecriteria en aanmeldingsformulier leerlinggebonden financiering

Regeling indicatiecriteria en aanmeldingsformulier leerlinggebonden financiering Regeling indicatiecriteria aanmeldingsformulier leerlinggebond financiering van 15 Juli 2005 De criteria schematisch weergegev. Schema s criteria per juli 2005 (versie 15 juli) 1 DOV Indicatiecriteria

Nadere informatie

De huid en het brein. Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1

De huid en het brein. Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1 De huid en het brein Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1 Het Centrum voor Neurologische Leer- en ontwikkelingsstoornissen

Nadere informatie

Ondersteuningsprofiel. Koningin Wilhelminaschool

Ondersteuningsprofiel. Koningin Wilhelminaschool Ondersteuningsprofiel Koningin Wilhelminaschool Datum: 22 februari 2012 Aantal leerlingen: 226 Aantal groepen: 8 Aantal leerkrachten: 16 Korte toelichting bij het profiel In dit zorgprofiel vindt u informatie

Nadere informatie

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen Format groepsplan Groep namen WAT wil ik bereiken? WAT bied ik aan om dit doel te bereiken? HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving HOEveel tijd? Zelfstandig of met de leerkracht? HOE volg ik de

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel 't Kruisrak - 30 oktober 2014

Schoolondersteuningsprofiel 't Kruisrak - 30 oktober 2014 Contactgegevens school Naam 't Kruisrak Straat + huisnummer Vogelpad 3 Plaats Bunschoten Postcode 3752 KV Land Nederland Brinnummer 08EN Telefoon (033)298-4260 E-mailadres admin@kruisrak.nl 1B. Onderwijskundig

Nadere informatie

Protocol De overstap naar het voortgezet onderwijs. versie 1.7

Protocol De overstap naar het voortgezet onderwijs. versie 1.7 Protocol De overstap naar het voortgezet onderwijs. versie 1.7 Voor leerlingen en ouders is de overstap naar het voortgezet onderwijs een grote stap. Goede voorlichting en een goede voorbereiding zijn

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectiefplan

Ontwikkelingsperspectiefplan Ontwikkelingsperspectiefplan Blok 1 Algemene gegevens Gegevens leerling Naam leerling Geboortedatum BSN leerling Straat en huisnummer Postcode en woonplaats E-mailadres Gegevens ouders/verzorgers/voogd

Nadere informatie

Protocol eigen leerlijn.

Protocol eigen leerlijn. Protocol eigen leerlijn. Indien blijkt dat een leerling het groepsniveau niet kan volgen, krijgt het een eigen leerlijn. Het betreft dan achterstand van meer dan anderhalf jaar op één of meerdere vakgebieden.,

Nadere informatie