Was Janmaat een antisemiet?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Was Janmaat een antisemiet?"

Transcriptie

1 Was Janmaat een antisemiet? Janmaat werd ook antisemitisch genoemd. In werkelijkheid heeft hij nooit iets negatiefs over Joden gezegd, de Holocaust ontkend of zelfs maar het beleid van Israël bekritiseerd. In de Kamer was hij, als het over het Midden-Oosten ging, pro-israël. Toch werd door het weekblad Elsevier een poging ondernomen hem in de antisemitische hoek te plaatsen door hem uitspraken in de mond te leggen. Het werd een media-affaire waarbij Janmaat als antisemiet in beeld kwam. Daarom is het de moeite waard er wat uitgebreider bij stil te staan. Op 22 januari 1994 verscheen een interview met Janmaat in Else vier. Het was afgenomen door de latere Volkskrant-journalist Jan Hoedeman en de latere Elsevier-hoofdredacteur Arendo Joustra. 1 Het vermeende antisemitisme van Janmaat wordt in dit interview vastgesteld aan de hand van twee opmerkingen van Janmaat. Hij zou volgens Elsevier gezegd hebben: Met antisemitisme trek je in Nederland geen stemmen. En: Dat joden als nomaden trekken, 269

2 wil ik ze niet kwalijk nemen, maar openbare functies mogen ze dan niet bekleden. Het zou, in de weergave van Elsevier, naar buiten gekomen zijn toen aan de orde kwam dat andere extreemrechtse partijen in Europa wel het antisemitisme naar voren schoven. Waarom deed hij dat dan niet? Het leverde toch stemmen op? Janmaat [in de versie die Elsevier publiceerde]: Als we teveel worden geconfronteerd met ongewenste opmerkingen over de oorlog is het de vraag of we die voor lief nemen om die paar centen binnen te halen. Elsevier: Geldt dat ook voor opmerkingen tegen joden? Janmaat: Dat zijn volgens mij en volgens mijn partij geen bijzondere mensen. Met antisemitisme trek je in Nederland geen stemmen. Elsevier: Anders zou u het wel doen? Janmaat: Ik denk het niet. Je komt dan in een politiek volstrekt ongewenste hoek terecht. Elsevier: Waarom mogen buitenlanders pas overheidsfuncties vervullen als ze drie generaties in Nederland wonen, zoals in uw verkiezingsprogram staat? Janmaat: Neem nou het PvdA-Kamerlid Apostolou. Die zit nog steeds half met zijn gedachten in Griekenland. Elsevier: En Hirsch Ballin, wiens vader uit Duitsland komt? Janmaat: Die moet aftreden als minister van Justitie. Hij moet zijn kwaliteiten maar in het vrije beroep ontplooien. Hetzelfde geldt voor staatssecretaris Gabor. Die is in Hongarije geboren. Dat de vader van Hirsch Ballin als jood voor de oorlog uit Duitsland is gevlucht kan ik wel begrijpen. Maar waarom naar Nederland? Dat is nooit duidelijk gemaakt. Lag dat land soms het dichtste bij? Sprak dat land hem aan? Of was het alleen maar omdat ze hier terecht konden? Dat joden als 270

3 nomaden trekken, wil ik ze niet kwalijk nemen, maar openbare functies mogen ze dan niet bekleden. Elsevier presenteerde in een opvallend rood gekleurd tekstblok met grote letters het fragment: Met antisemitisme trek je in Nederland geen stemmen. Het interview trok de nodige aandacht. NRC Handelsblad bracht op 20 januari een artikel met als kop Janmaat wil dat jood Hirsch Ballin aftreedt. 2 De volgende dag bracht de krant een uitgebreid stuk, waarin onder andere stond: In het weekblad Elsevier stelt Janmaat onder meer dat Hirsch Ballin zou moeten aftreden vanwege zijn joodse achtergrond. 3 Daarnaast bracht NRC Handelsblad nog een stuk waarin diverse CDA ers zeiden dat nu de morele confrontatie met de Centrumdemocraten aangegaan moest worden. 4 Op de tv noemde Lubbers het walgelijk wat Janmaat had gezegd: Dit is niet te aanvaarden. Ik ben er zeker van dat mensen die wel eens denken dat Janmaat soms iets verstandigs zegt, zich nu van hem afkeren. VVD-fractieleid Frits Bolkestein eiste op het verkiezingscongres van zijn partij actie tegen Janmaat. 5 Het Landelijke Bureau Racismebestrijding (LBR) verzocht justitie om opsporing en vervolging van Janmaat. Het Openbaar Ministerie gaf de politie vervolgens opdracht een onderzoek in te stellen om te kijken of Janmaat discriminerende uitspraken had gedaan. 6 Janmaat reageerde direct na het uitkomen van Elsevier door een brief te sturen aan minister Hirsch Ballin. Daarin schreef hij onder andere: Door de journalisten is gesuggereerd dat ik uw aftreden noodzakelijk zou vinden om redenen in het artikel vermeld. Ik moet dit ten stelligste ontkennen. Getracht zal ook worden een rectificatie af te dwingen. 271

4 Het zal u niet verwonderen dat ik het in hoge mate betreur dat een dergelijke kwalijke uitleg mij is toegedicht. Van de desbetreffende gepubliceerde passages passen vraag en antwoord zelfs niet bij elkaar. 7 Janmaat schreef ook dat hij vooraf geen autorisatie van Elsevier had geëist en dat dit hem nu speet. Aan Elsevier stuurde hij een faxbericht. Daarin noemde hij het interview in hoge mate onjuist en beledigend voor zowel de CD als mij persoonlijk, eiste hij een rectificatie en kondigde hij aan dat rechtsmaatregelen voorbehouden waren. 8 Elsevier reageerde per kerende fax, waarin werd geëist dat Janmaat zijn brief aan Hirsch Ballin terugtrok. 9 Janmaat werd ook aansprakelijk gesteld voor de schade die hij met deze brief het weekblad Elsevier aangedaan zou hebben. Elsevier eindigde met: Wij behouden ons ( ) het recht voor de werkelijke gang van zaken te onderbouwen door openbaarmaking van een weergave van de geluidsband van het interview. Een merkwaardige zin, die laatste. Had Elsevier in de gepubliceerde versie dan soms niet de werkelijke gang van zaken weergegeven? Waarom werd er eigenlijk een tweede publicatie overwogen? Welnu, dat zou uiteindelijk blijken. Die tweede publicatie was feitelijk de rectificatie waar Janmaat om vroeg! Janmaat trok zijn brief aan Hirsch Ballin niet terug, en Elsevier voerde het dreigement uit: De openbaarmaking van een weergave van de geluidsband. 10 In De Provinciale Zeeuwse Courant zei Arendo Joustra voorafgaand aan die tweede publicatie: Janmaat heeft niet gereageerd op onze eis dat hij zijn ontkenningen intrekt. Daarom drukken we de integrale tekst van de ophefmakende passages af. 11 In een hoofdredactioneel commentaar bij het nummer waarin een nieuwe versie van het interview werd afgedrukt, bevestigde 272

5 hoofdredacteur H.J. Schoo nog eens dat Janmaat een antisemiet zou zijn: Gebrandmerkt als racist is hij zich metterdaad als racist gaan uiten. Een rolvaste vertolking van dat archetype kan het klaarblijkelijk niet zonder antisemitisme stellen. 12 Maar uit die tweede versie van Elsevier bleek dat nu juist helemaal niet. Er bleek iets heel anders. Het leek nu wel om een ander interview te gaan. 13 Elsevier: Over joden spreekt u nooit hè? Janmaat: Laat ik zeggen, dat zijn volgens mij en volgens de partij geen bijzondere mensen. We praten over Nederlanders als we over Nederlanders praten, maar ik dacht dat de heer Van Thijn tot een joodse minderheid behoort, wat we leuk vinden, maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat we geen kritiek mogen hebben op z n politieke optreden. Elsevier: Maar niet omdat hij joods is? Janmaat: Nee, nee. Maar om hetgeen dat hij doet. Elsevier: En om het aantal generaties dat hij in Nederland zou wonen, of niet in Nederland woont, bijvoorbeeld Janmaat: Ik moet zeggen dat ik het totaal niet weet. Elsevier: Hirsch Ballin. Janmaat: die komt hier niet Elsevier: Die komt uit Duitsland. Janmaat: Ja maar die is nu katholiek geworden hè. Hahaha. ( ) Elsevier: Maar waarom mag hij het [minister, jn] niet worden vanwege dat generatiegedoe? Janmaat: Nou, omdat wij vinden dat dat veel te snel is. Kijk, die mensen zijn naar Nederland gekomen en eh ja uit Duitsland gevlucht. Dat is wel allemaal makkelijk voor te stellen maar er is helemaal niet duidelijk gemaakt waarom naar Nederland. Lag dat dichterbij of sprak ze 273

6 dat aan? Dat is helemaal nooit gezegd. Of alleen maar omdat ze hier terecht konden? En als ze het hier dan weer niet bevalt, dan gaan ze ook weer verder. Dat mag dan allemaal, maar dan moet je hier geen openbare ambten gaan vervullen. Elsevier: Dat geldt toch niet voor de joden? Nou ja, die leefden in diaspora waarin ze altijd voortgaan van het ene naar het andere land. Van Rusland naar Israël, van Israël naar Amerika. Janmaat: Een beetje nomadentrekkers. Elsevier: Precies. Janmaat: Maar dat wil ik ze niet kwalijk nemen, maar dan vind ik niet dat ze in openbare functies moeten komen. Dat slaat niet op die groep alleen, dat mag Gabor ook niet. Ik weet niet of hij een jood is, maar Elsevier: We vroegen ons even af, want u maakt zo n duidelijk onderscheid voor joden. Maar zoals u het nu zegt geldt dat dus ook voor die groep. Janmaat: Voor die groep maken wij geen uitzondering. De mensenrechten gelden voor de joodse minderheid (als) voor iedereen, maar ze hebben niet meer rechten dan een ander. Dus als een ander dat niet zou mogen, dan mogen zij het ook niet. In Nederland geldt dit verbod helemaal niet, maar wij zouden daar een voorstander van zijn. ( ) Elsevier: U kan toch ergens anders heen? Janmaat: Ik heb in mijn familie geen nomadenbloed. Elsevier: Ik dacht dat uw grootmoeder joods was, geloof ik? Janmaat: Ja maar wij zijn geen nomaden dus ik ga nergens anders naartoe. Elsevier: Maar de joden waren toch nomaden volgens u? Janmaat: Dat zou kunnen, dat moet u bij de joodse minderheid vragen, niet bij mij. Ik heb alleen gezegd met betrekking tot Hirsch Ballin dat hij niet zo snel minister zal worden, volgens het partijprogram. Die 274

7 mensen moeten eerst maar eens kijken dat ze ergens aarden. Maar je kan natuurlijk niet iemand het land laten besturen en als het misloopt dan gaat hij weer naar het volgende land toe. Laat ik zeggen: dat trekken van het ene land vanwege persoonlijke problemen is nog tot daaraan toe, maar van hoge functies moeten ze uitgesloten worden, maar gewoon hun kwaliteiten ontplooien in vrije beroepen of weet ik waar. Deze tweede versie van Elsevier week dus duidelijk af van de eerste versie. De twee zinnen die Janmaat tot antisemiet zouden maken, stonden er niet meer in. In de eerste versie zou Janmaat gezegd hebben: Met antisemitisme trek je in Nederland geen stemmen. Weg. En dan: Dat Joden als nomaden trekken, wil ik ze niet kwalijk nemen, maar openbare functies mogen ze dan niet bekleden. Ook weg. De andere media waren nu dan ook niet meer zo overtuigd van Janmaats antisemitisme als de hoofdredacteur van Elsevier dat kennelijk was. De Volkskrant was het hardst. Die bracht een nieuwsbericht onder de kop Journalisten dikten tekst Janmaat aan. De conclusie van de Volkskrant: De joodse afkomst van Hirsch Ballin hebben de journalisten van weekblad Elsevier vorige week zelf in hun geruchtmakende interview aangedragen en in citaten van Janmaat ingevoegd. 14 Trouw was milder: Elsevier drukt de bewuste passages nu in extenso af. Als je die vergelijkt met de uitspraken die vorige week voor zoveel deining zorgden, moet de objectieve conclusie zijn dat de soep door Elsevier heter is gegeten, dan ze door Janmaat werd opgediend. De twee interviewers hebben duidelijk zitten zuigen om Janmaat tot bepaalde uitspraken te brengen. Met name wat hij te berde had te brengen over joden en nomaden is wel erg vrij weergegeven. Over het opstappen van minister Hirsch Ballin is veel genuanceerder gesproken

8 De vraag was of nu, bij deze tweede poging van Elsevier, wel echt de tekst in extenso was weergegeven, zoals Elsevier beweerde. Justitie vroeg de banden op, en Jan Hoedeman leverde de twee cassettebandjes in bij de politie in Den Haag. 16 Justitie schakelde daarop een spraakonderzoeker in om te zien of er niet met de band gerommeld was. 17 Die constateerde dat tijdens de opnamen wel enkele malen de pauzeknop was ingedrukt, maar dat de opnamen niet bewerkt waren. 18 De band werd hierop geheel uitgeschreven en overlegd aan het OM. Deze uitgeschreven tekst is kennelijk ook gegeven aan de advocaat van Janmaat, want hij is in zijn geheel terug te vinden in het fractie-archief. Deze volledige tekst is nooit gepubliceerd. 19 Er blijkt uit dat er ook bij de tweede versie die Elsevier publiceerde geen sprake was van een in extenso -tekst. Ook die versie was verdraaid. In sommige gevallen bleken uitspraken van Janmaat zelfs door de journalisten verzonnen. Uit de volledige versie valt op te maken dat de twee journalisten Janmaat hadden verleid tot een quasi-filosofisch, quasi-informeel, gesprek over de verschillen tussen antisemitisme in Nederland en in andere landen, en over de vraag hoe het toch zou komen dat je in Nederland geen stemmen zou winnen met antisemitisme. Niet Janmaat begon over dit laatste item, zoals in de eerste versie van het interview werd gesuggereerd, maar Elsevier. Telkens weer kwamen Joustra en Hoedeman terug op de hypothetische vraag of Janmaat wel antisemitische uitspraken had gedaan als hij daarmee stemmen had kunnen trekken. Telkens weer ontkende Janmaat dat. Al die vragen van de kant van Elsevier werden door Elsevier samengevat en geïnterpreteerd tot de door Janmaat nooit gedane uitspraak: Met antisemitisme trek je in Nederland geen stemmen. Ook die andere verdachte zin uit het oorspronkelijke Elsevier-interview, 276

9 is in de volledige transcriptie niet terug te vinden: Dat joden als nomaden trekken, wil ik ze niet kwalijk nemen, maar openbare functies mogen ze dan niet bekleden. Behalve dat Janmaat zinnen in de mond werden gelegd, werd er over het antisemitisme en de Tweede Wereldoorlog ook een essentiële opmerking van Janmaat weggelaten uit de publicatie. Want zonder dat hem hierover iets gevraagd werd, kwam Janmaat zelf met een principieel statement over hoe de Centrumdemocraten staan tegenover extreemrechtse en neonazistische bewegingen. Wel moet gezegd worden dat Janmaat het zich met zijn gebruikelijke warrige wijze van spreken ook niet makkelijk maakte. Janmaat: Maar kijk, wij zijn altijd gericht geweest op wijzigen van het huidige regeringsbeleid. Wij hebben nooit, hoe ons dat ook aangewreven zou kunnen worden, ons nooit uitgelaten over al datgene voor en rond de jaren veertig. Daar houden wij ons verre van. Wij zijn niet voor herschrijving van de geschiedenis. Wij willen niet betwisten wat dat gebeurd is. Iedere oorlog is verschrikkelijk, maar die doet daar allerminst voor onder, en ja, daar praten wij niet over. Dat is achter ons. Wij hebben het over het regeringsbeleid nu. En als wij nauwe contacten met bijvoorbeeld Le Pen zouden hebben, en Le Pen begint daarover, dan moeten wij ons daar weer nadrukkelijk van gaan distantiëren. Dus, daar willen wij niet in meegetrokken worden. Elsevier: Ja, dat begrijp ik. Ook niet met die man in Duitsland Janmaat: Nee, en ook niet met Dewinter, want die gaat daar ook weer oorlogs (Onverstaanbaar.) Elsevier: Is dat zo? Janmaat: Jawel, laat ik zeggen die zal gewoon de Vlaamse joden gebruiken, maar oorlogsgraven bezoeken en al die dingen. En daar moeten wij niets van hebben. 277

10 ( ) Elsevier: Maar die contacten met het buitenland Janmaat: Die houden wij af... Elsevier: Zeker gezien hun associatie nog met die oorlog. Janmaat: Zeker! Als ze daarover beginnen, ja dan zal het nog een hele zaak worden voor de technische samenwerking, of voor de financiële samenwerking. ( ) Elsevier: Maar over joden spreekt u dus ook nooit? Janmaat: Nee, dat zijn, laat ik zeggen volgens mij en volgens de partij geen bijzondere mensen, dus laat ik zeggen, we praten over Nederlanders zoals we over Nederlanders praten, maar ik dacht dat de heer Van Thijn tot een joodse minderheid behoort, wat we leuk vinden, maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat we geen kritiek mogen hebben op z n politieke optreden. Elsevier: Maar niet omdat hij joods is. Janmaat: Nee, nee. Om hetgeen wat ie doet. ( ) Elsevier: En Hirsch Ballin? Janmaat: Ja, nou laat ik zeggen, dit geldt niet op de persoonlijke toer. Dat zou een algemene regel zijn, dus die slaat dan ook op Hirsch Ballin. Als u dan zegt, wat mankeert er aan Hirsch Ballin, dan wil ik daar wel wat op zeggen maar ik zou niet weten of Hirsch Ballin anders was als zijn familie hier al honderd jaar leefde. Dus dat kan ik niet zeggen. Maar wij zeggen dus, dat vooral omdat men hier in Nederland een tendens heeft gehad en daar is het eerder een reactie op, dat Marokkanen en Turken burgemeester zouden kunnen worden, daar is de reactie: dan moet je een derde generatie zijn. Elsevier: Ja, maar wacht even, mij interesseert het niet hoor, maar waarom Turken en Marokkanen niet en Hirsch Ballin wel? 278

11 Janmaat: Nee, dat geldt ook voor Hirsch Ballin. Tuurlijk, als dit een algemene regel zou zijn, dan geldt het ook voor Hirsch Ballin. Waarom niet? ( ) Elsevier: Maar waarom mag-ie het niet worden vanwege dat generatie gedoe? Janmaat: Nou omdat wij vinden dat het veel te snel is. Kijk die mensen zijn naar Nederland gekomen. En ja, uit Duitsland gevlucht, dat is wel allemaal makkelijk voor te stellen, maar d r is helemaal niet duidelijk gemaakt waarom nou Nederland. Lag dat dichterbij? Of sprak ze dat aan? Dat is helemaal nooit gezegd. Of alleen maar omdat ze hier terecht konden? Elsevier: Maar Janmaat: En als het hier nou weer niet bevalt, gaan ze weer verder. Nou, dat mag dan allemaal, maar dan moet je hier geen openbare ambten vervullen. Elsevier: Maar dat geldt het meeste voor de joden, dus zal ik hier even Janmaat: Nee, hoezo? Elsevier: Nou ja, de joden zijn altijd voortgaan van het ene naar het andere land Ze gaan van Rusland naar Israël, van Israël naar Amerika, van Amerika Janmaat: Meer nomadetrekken. [Opmerking: in de kantlijn van de zich in het IISG bevindende kopie van de advocaat van Janmaat, staat hier een aantekening: Meer vragende vorm!, JN] Elsevier: Precies. Janmaat: Ja, dat wil ik ze natuurlijk niet kwalijk nemen, maar dan vind ik niet dat ze in openbare functies moeten komen. Laat ik zeggen, dat slaat niet op die groep alleen, dat geldt voor iedereen. Ik vind dat 279

12 Gabor dat ook niet mag. Ik weet niet of hij een jood is. Elsevier: Nee, nee, maar ik vroeg het me even af: want u maakt zo n duidelijk onderscheid voor de joden, en ik dacht Janmaat: Nee Elsevier: Ik kom er nu pas op hoor: want ja, zoals u het zegt het eigenlijk ook voor die groep, want die trekken ook Janmaat: Ja, laat ik zeggen, die groep maken we toch geen uitzondering voor. Laat ik zeggen, de mensenrechten gelden voor de joodse minderheid zoals voor iedereen, maar ze hebben niet meer recht als een ander. Dus als een ander dat niet zou mogen, mogen zij het ook niet. ( ) Janmaat: Ja, dat is toch een uitmuntende democratie hier, petje af. Elsevier: Ja, u kunt toch ergens anders heen? Janmaat: Nou, ik heb in mijn familie geen nomadenbloed. Elsevier: U had toch een grootmoeder die joods was, geloof ik? Janmaat: Ja, maar wij zijn geen nomaden, dus wij gaan nergens anders heen. Elsevier: Nou, de joden waren toch nomaden van oorsprong? Janmaat: O, dat weet ik niet. Elsevier: Dat zei u. Janmaat: O, dat zou kunnen. Dat moet u maar bij de joodse minderheid vragen en niet bij mij. Ik heb alleen gezegd met betrekking tot Hirsch Ballin dat-ie niet zo snel minister zou worden volgens het partijprogramma. Ja die mensen moeten eerst maar eens kijken dat ze ergens aarden, maar je kan natuurlijk niet iemand het land laten besturen en als het misloopt gaat-ie weer naar het volgende land toe. Dat trekken van het ene land vanwege persoonlijke problemen dat is nog tot daar aan toe, maar dan wel functies moeten uitgesloten worden. Dus gewoon naar hun kwaliteiten in vrije beroepen of weet ik waar. 280

13 Keer op keer legde Janmaat uitputtend uit dat het hem niet ging om het feit dat Hirsch Ballin joods was, maar om het feit dat hij geen derde generatie immigrant was. Pas dan zou hij een bestuursfunctie mogen bekleden. Elsevier was niet geïnteresseerd. En dan blijkt er nog iets uit de uitgetypte tekst. Janmaat zou in het oorspronkelijke interview een principiële uitspraak doen: Je moet dat simpelweg niet willen, stemmen trekken met antisemitisme. Of het nu werkte of niet. De interviewers hadden Janmaat die essentiële vraag pas gesteld, nadat Janmaat hen voor de voeten had geworpen dat zij maar niet met die vraag kwamen: Elsevier: Ja, maar de vraag is: als u meer stemmen daarmee zou kunnen winnen, zou u het dan wel doen? Janmaat: Ja, maar ik moet u zeggen, die vraag is niet opportuun, dus het heeft ook totaal geen zin om daarop te antwoorden. De enige vraag die je hier moet stellen, is: is het nou principieel, of is het alleen maar omdat je zegt: ja, we halen er toch niets mee? Dat is de vraag die u moet stellen. Elsevier: Oké en het antwoord is? Janmaat: Nou, dat is een principieel standpunt. Elsevier: (Lacht.) Janmaat: (Lachend.) Nee, maar dat is ook volstrekt gemeend. Wij zijn er niet voor. Wij zijn er ook niet ten aanzien van de minderheden stiekem belast met de meest vreemde ideeën om die mensen kwijt te raken. Dat is niet zo. Het Hof las de volledige tekst van het interview en beschikte dat er geen zaak in zat: Aangezien de uiteindelijk in voormeld weekblad opgenomen tekst in meerdere opzicht afwijkt van de eerder door beklaagde uitgesproken tekst. Het Hof vond dat de manier van be- 281

14 vragen al te suggestief was geweest met de kennelijke bedoeling beklaagde aanvechtbare uitspraken te ontlokken. Janmaat had, volgens de rechter, in de door hemzelf uitgesproken tekst voldoende duidelijk gemaakt dat hij een algemene doelstelling had en dat hij niet discrimineerde op groepen. 20 Die beschikking kwam twee jaar na de Elsevier-affaire. Toen was er allang geen belangstelling meer voor bij de media. Janmaat eiste een rectificatie van Elsevier. 21 Maar het weekblad antwoordde dat met de tweede versie al was gerectificeerd. 22 Die versie dus die Elsevier had gedreigd om te publiceren. De moeizaam formulerende Janmaat had de ellende natuurlijk ook deels aan zichzelf te danken. Hij ging gemakzuchtig met de pers om. Hij had, zo vertelde zijn vroegere fractiemedewerker Robert Schaap, de gewoonte om de interviews nooit te willen autoriseren: Ik kan me niet herinneren dat hij daar ooit wel eens naar vroeg. Ook in dit geval zou Janmaat dat niet doen. Schaap: Als er een journalist langskwam, zei Janmaat altijd: Ik heb nu weer een afspraak met die en die rat. Maar hij deed het dan toch maar weer. Hij had er nooit vertrouwen in dat het goed zou komen. Achteraf klaagde hij dan weer: Dan ben je drie uur aan het praten en dan halen ze alleen dat zinnetje eruit. 23 Het antisemitische imago dat Janmaat kreeg door Elsevier, vlak voor de verkiezingen, had in eerste instantie geen negatieve gevolgen voor hem. Bij de gemeenteraadsverkiezingen op 2 maart 1994 twee maanden na de Elsevier-rel haalden de Centrumdemocraten van Janmaat maar liefst 78 raadszetels. Een sprong vooruit, want het waren elf zetels geweest. Maar op langere termijn bleek het toch wel effect te hebben. De opmerkingen over Janmaats vermeende antisemitisme bleven lang terugkomen. Ook andere leden van de Centrumdemocraten en gemeenteraadsleden zeiden in het 282

15 openbaar dat ze moeite met de uitspraken in Elsevier hadden. Dit creëerde weer extra wrijvingen. Op het moment dat hij het interview met Elsevier deed, stond hij op zes zetels in de peilingen voor de landelijke verkiezingen, in andere peilingen zelfs op acht zetels. Maar bij de Kamerverkiezingen van 1994 zouden het er slechts drie worden. 283

Datum 11 februari 2015 Betreft Kamervraag van het lid Öztürk (Groep Kuzu/Öztürk) over de vermeende Sharia-driehoek in de Schilderswijk in Den Haag

Datum 11 februari 2015 Betreft Kamervraag van het lid Öztürk (Groep Kuzu/Öztürk) over de vermeende Sharia-driehoek in de Schilderswijk in Den Haag > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1.

Eerwraak. Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman. Blz 1. Eerwraak Naam: Paul Rustenhoven Klas: 4GTL1 Inlever datum : Titel: Eerwraak Schrijver: Karin Hitlerman Blz 1. Vra!n. 1) Wat voor soort verhaal is je boek? Mijn boek is een eigentijdsverhaal/roman 2) Waar

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1p 1 Het aantal asielaanvragen is sinds 2000 gedaald. Waardoor is het aantal asielzoekers in Nederland

Nadere informatie

!!!!! !!!!!!!!!!!! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams)! (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel)! Hoe voel je je nu? Beter?!

!!!!! !!!!!!!!!!!! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams)! (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel)! Hoe voel je je nu? Beter?! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams) Jim Laura Jim Laura Jim wijn aan) Laura Hallo Laura (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel) Hoe voel je je nu? Beter? Ja. Ja, dankje. Dit is voor jou. Een beetje

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Rapport. Datum: 8 augustus 2007 Rapportnummer: 2007/162

Rapport. Datum: 8 augustus 2007 Rapportnummer: 2007/162 Rapport Datum: 8 augustus 2007 Rapportnummer: 2007/162 2 Klacht Verzoeker klaagt over de wijze waarop ambtenaren van het regionale politiekorps Utrecht op 6 mei 2006 hebben gereageerd op zijn verzoek om

Nadere informatie

De vrouw van vroeger (Die Frau von früher)

De vrouw van vroeger (Die Frau von früher) Roland Schimmelpfennig De vrouw van vroeger (Die Frau von früher) Vertaling Tom Kleijn Personen FRANK, midden veertig CLAUDIA, zijn vrouw ROMY VOGTLÄNDER ANDI, zoon van Frank en Claudia TINA, Andi's vriendin

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Andrea Voigt. Augustus in Parijs. Uitgeverij De Geus

Andrea Voigt. Augustus in Parijs. Uitgeverij De Geus Andrea Voigt Augustus in Parijs Uitgeverij De Geus I Loretta deed de deur open. Ze was op haar pantoffels. De roze lippenstift klonterde een beetje om haar mond en haar ogen waren zwartomlijnd. - Dat is

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Hans van der Beek. over schrijven en alles

Hans van der Beek. over schrijven en alles Hans van der Beek over schrijven en alles Hijschrijftcolumns,boekenennogveelmeer, behoorttotde KunstenMedia redactievanhet Parool,isvadervantweejongensenisbezigte halveren.juist,afvallen.hansvanderbeekschrijft.

Nadere informatie

Kinderen zonder papieren

Kinderen zonder papieren VPM VPM Kinderen zonder papieren Je ziet het bijna elke dag op de tv of in de krant: beelden van landen in oorlog, mensen in armoede. Op zoek naar een betere plaats om te leven, slaan ze op de vlucht.

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Ik ben Steenkool. Nooit meer oorlog groep 7-8. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels.

Ik ben Steenkool. Nooit meer oorlog groep 7-8. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels. Hi! I am de steenkool. De cole of de stone. I am black, zwart. And I kan fire geven. Jongens, dat is wat die Europese

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Wat vindt men van de uitspraken over Wilders en de PVV

Wat vindt men van de uitspraken over Wilders en de PVV Wat vindt men van de uitspraken over Wilders en de PVV In het weekend van 31 oktober en 1 november is een discussie ontbrand rondom Wilders en de PVV. Er zou een rapport zijn van drie wetenschappers over

Nadere informatie

1. CONTACT. In den beginne was er Niets. Niets dat mensen ooit kunnen bevatten.

1. CONTACT. In den beginne was er Niets. Niets dat mensen ooit kunnen bevatten. 1. CONTACT In den beginne was er Niets. Niets dat mensen ooit kunnen bevatten. Vervelende spam, dacht ik, heb je dat nu ook al met WhatsApp? Ik sloeg er verder geen acht op en draaide nog twee consulten

Nadere informatie

Wie maalt om de molens?

Wie maalt om de molens? deel 1 Dag 1 Er is een ongeluk gebeurd vandaag, met meneer Swarteschaep. Eind van de middag was ik zakken graan naar binnen aan het sjouwen. De baas was op de stelling aan het werk. Ineens hoorde ik een

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong Twee blauwe vinkjes Door: Lenneke Sprong Nog steeds maar een vinkje. Buiten begon de zon te schijnen, waardoor er schaduwen op de lichtblauwe muur ontstonden. Waarom ontvangt hij niet mijn berichtje vroeg

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden.

En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden. Warm in Verona Romeo loopt een beetje rond. Dat doet hij bijna elke dag. Hij vindt het leuk om door het stadje te lopen. Door de kleine straatjes. Langs de rivier waar de meisjes de was doen. En over de

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 44 (09-11)

De Bijbel open 2013 44 (09-11) 1 De Bijbel open 2013 44 (09-11) Als ouders zondigen, dan worden hun kinderen daarvoor gestraft. Is dat zo? Dat kan toch niet waar zijn. Toch lijkt dat wel zo te staan in Deut. 5:9 en Ex. 20:5. In deze

Nadere informatie

OP ZOEK NAAR DE VERBINDING TUSSEN PRAKTIJK, ONDERZOEK EN ONDERWIJS

OP ZOEK NAAR DE VERBINDING TUSSEN PRAKTIJK, ONDERZOEK EN ONDERWIJS OP ZOEK NAAR DE VERBINDING TUSSEN PRAKTIJK, ONDERZOEK EN ONDERWIJS Susanne Smorenburg, programmamanager Ben Sajetcentrum Marjon van Rijn, docent / onderzoeker HvA / AMC Symposium HBO-V van de Toekomst

Nadere informatie

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf.

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Les 1 Werk en inkomen (1) Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Evert en Monica -2 Rijbewijs Monica is jarig.

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk. Datum: 4 augustus 2011

Rapport. Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk. Datum: 4 augustus 2011 Rapport Rapport over een klacht over het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk Datum: 4 augustus 2011 Rapportnummer: 2011/231 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

ALDUS.08. Uitzendwaardig

ALDUS.08. Uitzendwaardig NOVEMBER 2004 ALDUS.08 Uitzendwaardig PERSONAGES P: de presentator van het actualiteitenprogramma NuNieuws D: een willekeurige deskundige SITUATIE P en D zitten half tegenover elkaar in een bordkartonnen

Nadere informatie

In de buik van een zwangere vrouw waren eens twee ongeboren kinderen: een kleine gelovige en een kleine scepticus.

In de buik van een zwangere vrouw waren eens twee ongeboren kinderen: een kleine gelovige en een kleine scepticus. In de buik van een zwangere vrouw waren eens twee ongeboren kinderen: een kleine gelovige en een kleine scepticus. De kleine skepticus vraagt: Geloof jij eigenlijk in een leven na de geboorte? De kleine

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken.

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken. Dames en heren, De kliniek waar ik nu 6 jaar verblijf, heeft helaas voor een impasse gezorgd door een behandelcoördinator van de long stay afdeling, Ed Schutguns, een risico taxatie in het kader van de

Nadere informatie

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk?

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk? 25 december 2015 1 e Kerstdag Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. (Anneke) Wouda Teksten: Hebr. 1:1-6 en Lucas 2: 15-21 Geliefden van God, gemeente van Christus, Kerstochtend 2015 U zit midden in een kerstviering,

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Leren & Werken

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Leren & Werken MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Leren & Werken Steeds opnieuw raak ik mijn baan kwijt. Waar ligt dat nou aan? Welke vervolgopleiding zou iets voor mij zijn? Is er voor mij extra ondersteuning

Nadere informatie

Rapport. Datum: 24 april 2001 Rapportnummer: 2001/110

Rapport. Datum: 24 april 2001 Rapportnummer: 2001/110 Rapport Datum: 24 april 2001 Rapportnummer: 2001/110 2 Klacht Verzoeker, een Afghaanse asielzoeker, klaagt over de lange duur van de behandeling door de Immigratie- en Naturalisatiedienst van het Ministerie

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2

Beertje Anders. Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 Beertje Anders Lief zijn voor elkaar. Afspraak 2 H. Vos Beertje Anders Wat zonlicht is voor bloemen, is een glimlach voor een beer. Beertje Anders en Beertje Bruin gaan bij oma spelen. Het was maar even

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Latijn: iets voor jou?

Latijn: iets voor jou? : n j i t a L r o o v s iet jou? De Romeinen en wij Waar komen onze letters vandaan? Hoe komen we aan de namen van de maanden? De antwoorden op vele van deze vragen vind je vaak in het verleden bij de

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Sector Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Rapport. Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048

Rapport. Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048 Rapport Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048 2 Klacht Verzoeker, die op 20 juli 2002 is aangehouden op grond van verdenking van belediging van een politieambtenaar, klaagt erover dat het Korps

Nadere informatie

Welk Bijbelboek gaat over dit hoofdstuk? Waarheen trok Abraham en zijn gevolg?

Welk Bijbelboek gaat over dit hoofdstuk? Waarheen trok Abraham en zijn gevolg? Abraham in Gerar. Welk Bijbelboek gaat over dit hoofdstuk? Genesis 20 Waarheen trok Abraham en zijn gevolg? Genesis 20:1 1 Abraham trok vandaar naar het Zuiderland en woonde tussen Kades en Sur, en hij

Nadere informatie

Rapport. Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149

Rapport. Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149 Rapport Datum: 12 juli 2007 Rapportnummer: 2007/149 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (het CBR) hem onheus heeft bejegend toen hij begin mei 2006

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Rapport. Datum: 26 september 2001 Rapportnummer: 2001/293

Rapport. Datum: 26 september 2001 Rapportnummer: 2001/293 Rapport Datum: 26 september 2001 Rapportnummer: 2001/293 2 Klacht Verzoeker klaagt over de wijze waarop het Ministerie van Buitenlandse Zaken zijn sollicitatiebrief van 6 maart 2000 heeft behandeld. Hij

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Introducties telefonisch interview

Introducties telefonisch interview Introducties telefonisch interview Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

1. Hoeveel uur per week zaten jongeren op internet in 2009?

1. Hoeveel uur per week zaten jongeren op internet in 2009? Hoofdstuk 1 - Oefening 17 Leesdossier Opdracht 1 Lees de tekst Wat doen jongeren op internet? U gebruikt de leeskaart: zoekend lezen. Beantwoord daarna de vragen. Wat doen jongeren op internet? Onder 13-

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar

Als je ouders uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan Je ouders gaan Als je ouders uit elkaar gaan, moeten er moeilijke beslissingen worden genomen. Want bij wie ga jij dan wonen? En hoe vaak zie je dan je vader of moeder nog?

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Verzoekster klaagt erover dat de Informatie Beheer Groep (IB-Groep):

Verzoekster klaagt erover dat de Informatie Beheer Groep (IB-Groep): Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt erover dat de Informatie Beheer Groep (IB-Groep): 1. haar in 2007 per e-mailbericht onjuiste informatie heeft verstrekt over haar rechten met betrekking tot de OV-Studentenkaart;

Nadere informatie

De laatste wens van Moek

De laatste wens van Moek De laatste wens van Moek 1 2 Albert Heringa DE LAATSTE WENS VAN MOEK Ich bin zu sterben bereit UITGEVERIJ DE BROUWERIJ 2013 uitgeverij de brouwerij maassluis 3 De titel van dit boek is ontleend aan de

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014 Growth & Reflection Growth & Reflection Opleverdatum: 18 juni 2014 Multimediaal Reclamebureau 2013/2014 Inleiding Er zit alweer een half jaar bij MMR op en ik heb weer veel nieuwe dingen geleerd en nieuwe

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Huiselijk geweld. Casus 1:

Huiselijk geweld. Casus 1: Huiselijk geweld Casus 1: Jonge vrouw, 32 jaar, meldt zich bij de huisarts. Ze is getrouwd en de man van deze vrouw is ook uw cliënt. Ze hebben 3 kinderen van 6-3 en 1 jaar. Ze heeft duidelijke zichtbare

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Partij 1: Kassa Belbus Partij 2: Matras Advies Nederland 1: Waarom kunt u mevrouw Groeneveld niet gewoon haar geld terugbetalen?

Nadere informatie

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen?

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen? Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vorige week zijn we begonnen met voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het

Nadere informatie

OBSERVATIE. Hoe kom je in een creatieve mindset? De observatie van een kunstenaar en hoe hij aan zijn creativiteit komt. Robbert Kooiman G&I 1-C

OBSERVATIE. Hoe kom je in een creatieve mindset? De observatie van een kunstenaar en hoe hij aan zijn creativiteit komt. Robbert Kooiman G&I 1-C OBSERVATIE Hoe kom je in een creatieve mindset? De observatie van een kunstenaar en hoe hij aan zijn creativiteit komt Robbert Kooiman G&I 1-C Contents Inleiding... 2 Covert of Overt... 2 Analyse... 3

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Bent u op de hoogte van dit proces tegen Geert Wilders of bent u dat niet? Ja, daarvan ben ik heel goed op

Nadere informatie

foto s sina willmann haar mannetje

foto s sina willmann haar mannetje foto s sina willmann Sina Willmann staat haar mannetje De wereld van quadraces staat bij het brede publiek voornamelijk bekend als een echte mannenwereld. Er zijn echter ook dames die hun mannetje weten

Nadere informatie

Leven in veiligheid. Artikel 1, Vluchtelingenverdrag van Genève, 1951

Leven in veiligheid. Artikel 1, Vluchtelingenverdrag van Genève, 1951 Leven in veiligheid Niemand laat zonder reden zijn familie, vrienden en bezittingen achter. Vluchtelingen kunnen niet anders. De situatie in hun eigen land is te gevaarlijk om er te blijven. Ze vluchten

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken www.edusom.nl Opstartlessen Les 1. Kennismaken Wat leert u in deze les? Uzelf voorstellen Kennismaken Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag en DWI Amsterdam HET GESPREK

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Evaluatie Wet controle op rechtspersonen. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld

Evaluatie Wet controle op rechtspersonen. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld 33750-VI Nr. Evaluatie Wet controle op rechtspersonen Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen ter beantwoording voorgelegd

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie