Monitoringsrapportage leverings- en voorzieningszekerheid elektriciteit en gas Datum 24 oktober 2014 Status Definitieve versie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitoringsrapportage leverings- en voorzieningszekerheid elektriciteit en gas 2014. Datum 24 oktober 2014 Status Definitieve versie"

Transcriptie

1 Monitoringsrapportage leverings- en voorzieningszekerheid elektriciteit en gas 2014 Datum 24 oktober 2014 Status Definitieve versie

2 Colofon Contactpersoon drs. M.B. van der Meide T Directoraat-generaal Energie, Telecom & Mededinging Directie Energiemarkt Postbus EK Den Haag Auteurs M.B. van der Meide Versie Definitief Bijlage(n) 2 DoMuS nummer Pagina 2 van 20

3 Inhoudsopgave Colofon 2 Inleiding 4 1 Hoofdstuk 1 Leveringszekerheid van elektriciteit 5 a) Het evenwicht van vraag en aanbod op de nationale markt- 5 b) Het niveau van de toekomstige vraag - 7 c) De geplande of in aanbouw zijnde extra productie en netwerkcapaciteit - 7 d) De kwaliteit en de staat van onderhoud van de netten - 9 e) De maatregelen in geval van piekbelasting Hoofdstuk 2 Voorzieningszekerheid van gas - 12 a) Het evenwicht van vraag en aanbod op de nationale markt - 12 b) Het niveau van de toekomstige vraag - 15 c) De geplande of in aanbouw zijnde extra productie en netwerkcapaciteit - 16 d) De kwaliteit en de staat van onderhoud van de netten - 17 e) De maatregelen in geval van piekbelasting - 19 Pagina 3 van 20

4 Inleiding De Europese richtlijn 2003/54/EC Elektriciteit (artikel 4) en de Richtlijn Gas (artikel 5) verplicht lidstaten om jaarlijks verslag uit te brengen aan de Europese Commissie over de leverings- en voorzieningszekerheid. In de Nederlandse wet zijn deze verplichtingen geïmplementeerd in de artikelen 4a Elektriciteitswet 1998 en 52a van de Gaswet. Dit rapport omvat de monitoringsrapportage waarmee door verzending aan de Europese Commissie aan deze verplichting wordt voldaan. Tegelijkertijd is in de Staatscourant melding gemaakt van de publicatie van dit verslag. Pagina 4 van 20

5 Hoofdstuk 1 Leveringszekerheid van elektriciteit Onderstaand volgt een overzicht van de leveringszekerheid van elektriciteit in Nederland. Voor meer gedetailleerde informatie verwijs ik u naar het rapport Monitoring Leveringszekerheid in bijlage 1. Dit rapport is opgesteld door de netbeheerder van het landelijk elektriciteitsnetwerk TenneT TSO. a) Het evenwicht van vraag en aanbod op de nationale markt In figuur 1 zijn de resultaten van de basisvariant van de monitoring samengevat. De groene lijn representeert de berekende LOLE-waarden 1. Het zwarte deel van de lijn representeert de berekenende gerealiseerde waarden voor de periode Figuur 1 Hoofdresultaat monitoring (basisvariant) Uit figuur 1 kan worden opgemaakt dat er gedurende de gehele zichtperiode geen sprake is van een situatie van importafhankelijkheid; het binnenlandse vermogen is toereikend om aan de gehanteerde 4 uurs-norm te voldoen. Door inbedrijfname van nieuw productievermogen in de loop van 2013 en 2014 neemt de LOLE tijdelijk af. Na 2015 is er sprake van een stijging van LOLE, binnen het groene gebied, en is er sprake van een afnemend vermogens surplus, hoofdzakelijk vanwege de voornemens in het Energieakkoord om kolenvermogen uit bedrijf te nemen. 1 Voor de nadere toelichting over de LOLE-methode zie paragraaf 4.2 van het rapport Monitoring Leveringszekerheid Pagina 5 van 20

6 vraag niet operationeel vermogen LOLE firm operationeel NB vermogensvermogen stromings- thermisch overige o.b.v. tekort jaar totaal totaal bronnen (m.u.v. waste) (o.a. waste) opgaven TWh GW GW GW GW GW h GW Tabel 1 Hoofdresultaten monitoring, realisatie en prognose met niet-beschikbaarheid van de productiemiddelen volgens opgave door de producenten (basisvariant) Opmerking: NB = niet-beschikbaarheid van productiemiddelen In tabel 1 is naast de uitkomsten in termen van LOLE ook een zogenaamde firm capaciteitswaarde gepresenteerd, die de mate van surplus of tekort weergeeft. De firm waarde representeert een surplus of tekort in termen van productiecapaciteit met een 100% beschikbaarheid. Omdat capaciteit met een 100% beschikbaarheid niet bestaat zal er in de praktijk altijd meer capaciteit nodig zijn: de zogenaamde equivalente productiecapaciteit. De equivalente productiecapaciteit is sterk afhankelijk van onder andere het type, de storingskans, de revisieduur en de eenheidsgrootte van de beschouwde productiemiddelen. Zo geldt bijvoorbeeld dat er voor grootschalig thermisch productievermogen, afhankelijk van het type, 1,15 á 1,30 MW equivalente productiecapaciteit nodig is per 1,00 MW firm capaciteit. Uit tabel 1 blijkt dat in de jaren 2012 en 2013 er een vraagreductie plaatsvond ten gevolge van de economische recessie na de financiële crisis in 2008/2009. Tegelijkertijd was er aan de aanbodzijde sprake van een toename van het opgesteld thermisch productievermogen met 0,9 GW in 2012, gevolgd door een afname met 1,2 GW in Deze twee ontwikkelingen aan vraag- en aanbodzijde leidden tot een aanvankelijke toename van het firm vermogens surplus (= firm negatief vermogenstekort) in 2012 gevolgd door een afname tot een waarde van 2,6 GW in Nieuw operationeel vermogen leidt opnieuw tot een stijging van het vermogens surplus tot 3,3 GW in 2014 en 4,7 GW in Dit surplus kan betekenen dat er binnen het kader van de nationale leveringszekerheid ruimte is om ouder productievermogen te amoveren, dan wel dat dit vermogen kan worden gebruikt voor export zonder dat de leveringszekerheid in Nederland in gevaar komt. Het kolenvermogen dat volgens het Energieakkoord wordt stilgelegd leidt tot een verkleining van het firm vermogensoverschot in 2018 tot 3,2 GW. De uiteindelijke beslissing door producenten om vermogen te amoveren, conserveren of in bedrijf te houden wordt bepaald door de ontwikkelingen in de internationale markt. Vanwege de verschillen tussen opgegeven en gerealiseerde niet-beschikbaarheid van vermogen, zijn voor deze monitoringsrapportage in aanvulling op de basisvariant analyses uitgevoerd waarbij niet-beschikbaarheidscijfers voor alle zichtjaren zijn gebaseerd op het historische gemiddelde. Deze twee scenario s kunnen nader worden geraadpleegd in het rapport Monitoring Leveringszekerheid Pagina 6 van 20

7 b) Het niveau van de toekomstige vraag Figuur 2 Door TenneT waargenomen elektriciteitsverbruik bij maandelijks voortschrijdend jaartotaal Figuur 2 toont het door TenneT waargenomen verbruik bij een maandelijks voortschrijdend jaartotaal. De gevolgen van de economische crisis zijn als verwacht zichtbaar geworden in de ontwikkeling van de binnenlandse elektriciteitsvraag. Na de daling van het elektriciteitsverbruik in 2012 en de stabilisatie in 2013 is er begin 2014 weer sprake is van een dalende trend. Opgemerkt moet worden dat deze waarneming niet de volledige binnenlandse marktomvang representeert. c) De geplande of in aanbouw zijnde extra productie en netwerkcapaciteit Noordwest380 Er is te weinig transportcapaciteit voor stroom tussen Noord- en West Nederland. Daarom moet de transportcapaciteit tussen Eemshaven en West Nederland worden vergroot. Dat gebeurt door tussen Eemshaven en Vierverlaten een nieuwe 380 kv verbinding te bouwen. De bestaande 220 kv verbinding wordt na gereedkomen van de nieuwe 380 kv verbinding verwijderd. Tussen Diemen en Ens wordt de transportcapaciteit van de bestaande 380kV verbinding verhoogd. De ministers van EZ en I&M hebben in juli 2014 een nieuw voorbereidingsbesluit met het voorgenomen tracé voor de verbinding tussen Eemshaven en Vierverlaten genomen en gepubliceerd. Op dit moment wordt het tracé tussen Eemshaven en Vierverlaten verder uitgewerkt. Randstad380 De nieuwe Randstad 380 kv-hoogspanningsverbinding is nodig voor de elektriciteitsvoorziening in de Randstad. Door de liberalisering van de energiemarkt vindt energietransport bovendien plaats over langere afstanden, waardoor de vraag naar transport is toegenomen. In Zuid-Holland bevat het programma Randstad380: station Maasvlakte, station Westerlee, station Wateringen, station Bleiswijk en de verbindingen tussen de stations. De verbinding tussen Wateringen en Bleiswijk alsmede het station Bleiswijk zijn gerealiseerd met behulp van de Pagina 7 van 20

8 Rijkscoördinatieregeling. In 2013 wordt het laatste onderdeel de verbinding tussen Wateringen en Bleiswijk - in gebruik genomen. De noordelijke verbinding van Randstad 380 betreft de aanleg van een nieuwe verbinding van Beverwijk via Vijfhuizen naar Bleiswijk. Deze verbinding en de stations Beverwijk en Vijfhuizen vallen onder de Rijkscoördinatieregeling. Dat betekent dat het bevoegd gezag - het Ministeries van EZ en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu - het ruimtelijk besluit voorbereiden en vaststellen en de Minister van EZ de benodigde vergunningsprocessen kan versnellen. In juni 2013 heeft de Raad van State de beroepen tegen de inpassingplannen en een deel van de uitvoeringsbesluiten van de projecten Randstad 380 kv Noordring (Beverwjik-Bleiswijk) en Station Vijfhuizen ongegrond verklaard en daarmee zijn de inpassingsplannen voor Randstad 380kV Noordring onherroepelijk verklaard. Binnenkort gaan de laatste ontwerp uitvoeringsbesluiten ter inzage. In 2018 kan de gehele verbinding in gebruik worden genomen. Zuid-West 380 kv Het huidige net in de regio Zuidwest zit, zeker na ingebruikname van de nieuwe Sloecentrale bij Borssele, aan haar maximum transportcapaciteit. Dit geeft risico s bij het transport van elektriciteit op momenten van onderhoud. Daarnaast zijn er inmiddels ook aanvragen voor de bouw van nieuwe centrales en zijn er plannen voor windparken voor de Zeeuwse kust. Zonder nieuwe verbinding is er geen transportcapaciteit beschikbaar om in de toekomst de stroom van deze nieuwe centrales af te voeren. De nieuwe hoogspanningsverbinding wordt aangelegd vanuit de productielocaties in de gemeenten Vlissingen en Borssele naar een nieuw te bouwen 380 kv station in Tilburg. Het project wordt aangeduid met de naam Zuid- West 380 kv. De Ministers van EZ en I&M hebben in mei 2011 het voorgenomen tracé gepubliceerd voor de verbinding tussen Borssele en Tilburg en voor de locatie van het nieuwe 380 kv hoogspanningsstation bij Tilburg. Door de realisatie van een nieuwe 380 kv station bij Rilland (aparte procedure) was er de mogelijkheid het project Zuid-West procedureel te splitsen in een deel West en een deel Oost. Vanwege de extra urgentie bij het deel West (Borssele Rilland) wordt dit deel als eerste in procedure gebracht. Verder is actueel dat op basis van de uitkomsten van onderzoek naar kwaliteitseisen voor het hoogspanningsnet TenneT nieuwe eisen heeft gesteld om de leveringszekerheid voor het landelijke hoogspanningsnet te verbeteren. Naar aanleiding van deze nieuwe inzichten hebben de Ministers van EZ en IenM vastgesteld dat het voorgenomen tracé voor een deel van het tracé Oost (Rilland Tilburg) moest worden gewijzigd. Beide projectdelen worden verder uitgewerkt. Interconnectoren De toegenomen integratie van de Noordwest-Europese energiemarkt leidt tot toenemende transportstromen over de grenzen. Daarvoor is een nieuwe verbinding tussen Nederland en Duitsland nodig met een capaciteit van 1,5 GW. Dit project staat bekend onder de naam Doetinchem-Wesel380, valt onder de Rijkscoördinatieregeling en wordt naar verwachting in 2016 in bedrijf genomen. TenneT en Energinet.dk zijn van plan om een onderzeese elektriciteitskabel te realiseren die het Nederlandse en Deense elektriciteitsnet met elkaar verbindt. De beoogde verbinding met een capaciteit van circa 700 MW zal ongeveer 275 kilometer lang zijn en aanlanden in Eemshaven (Nederland) en in Endrup (Denemarken). De inbedrijfname wordt op zijn vroegst in 2018 verwacht. Pagina 8 van 20

9 d) De kwaliteit en de staat van onderhoud van de netten De landelijke en regionale netbeheerders elektriciteit rapporteren elk jaar voor 1 maart aan de Directie Energie van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) over de kwaliteit van de transportdienst en hun dienstverlening in het voorgaande jaar. Deze rapportages omvatten onder meer de onderbrekingen van de transportdienst (zowel de onvoorziene als voorziene onderbrekingen), de uitbetaalde compensaties bij ernstige storingen en de kwaliteit van de dienstverlening aan afnemers, zoals het tijdig afhandelen van klachten en tijdige aankondiging van onderhoud. De gegevens die hieronder zijn opgenomen, maken onderdeel uit van bovengenoemde rapportages van de landelijke en regionale netbeheerders elektriciteit. Onvoorziene onderbrekingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de jaarlijkse uitvalduur voor consumenten en kleinzakelijke afnemers ten gevolge van onvoorziene onderbrekingen 2. De jaarlijkse uitvalduur 3 is het gemiddelde aantal minuten dat de elektriciteitsvoorziening is onderbroken per afnemer en is een indicator voor de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet. Netbeheerder Jaarlijkse uitvalduur (minuten) Gemiddeld Cogas Infra & Beheer 5,5 12,9 6,5 8,3 Delta Netwerkbedrijf 15,0 19,4 17,6 17,3 Endinet 35,2 8,6 6,8 16,9 Enexis 18,9 22,9 25,2 22,3 Liander 19,9 24,8 24,3 23,0 Rendo 7,7 9,3 7,7 8,2 Stedin 23,4 35,6 21,2 26,7 Westland Infra Netbeheer 15,7 9,4 19,1 14,7 TenneT 2,1 0,7 0,3 1,0 Landelijk gemiddelde 4 23,4 27,1 23,4 24,6 Tabel 2 Jaarlijkse uitvalduur door onvoorziene onderbrekingen per afnemer op laagspanning, Voorziene onderbrekingen 5 Sinds 2006 wordt ook gerapporteerd over de onderbrekingen die het gevolg zijn van geplande werkzaamheden. Onderstaande tabel geeft het overzicht voor alle netbeheerders van 2011 tot en met Artikel 1, onderdeel b, van de Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas. 3 Artikel 3 van de Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas. 4 Het landelijk gemiddelde van de jaarlijkse uitvalduur is hoger dan voor elke individuele netbeheerder doordat er dubbeltellingen plaatsvinden in het totale aantal afnemers. Dit wordt veroorzaakt doordat enkele netbeheerders ook netten beheren waaraan een onderliggend net van een andere netbeheerder is aangesloten. Hierdoor kunnen de afnemers van de laatstgenoemde netbeheerder uitvallen door een storing in het bovenliggende net van de eerstgenoemde netbeheerder. 5 Artikel 1, onderdeel d, van de Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas. Pagina 9 van 20

10 Netbeheerder Jaarlijkse uitvalduur (minuten) Cogas Infra & Beheer 8,0 4,9 3,9 5,6 Delta Netwerkbedrijf 1,7 2,7 2,1 2,2 Endinet 2,2 3,0 5,2 3,5 Enexis 5,0 4,9 5,7 5,2 Liander 7,6 8,2 8,9 8,2 Rendo 8,2 4,5 11,7 8,1 Stedin 2,4 1,8 2,5 2,2 Westland Infra Netbeheer 1,3 0,3 0,0 0,5 TenneT 0,0 0,0 0,0 0,0 Landelijk gemiddelde 5,0 5,2 5,0 5,1 Tabel 3 SAIDI (System Average Interruption Duration Index) ten gevolge van voorziene onderbrekingen per afnemer op laagspanning, Gemiddeld e) De maatregelen in geval van piekbelasting of in gebreke blijven van een of meerdere leveranciers De resultaten uit de monitoringsrapportage geven geen aanleiding om nieuwe maatregelen te treffen om de toekomstige leveringszekerheid in Nederland te waarborgen. Mocht ondanks dit goede vooruitzicht de leveringszekerheid op de lange termijn toch in gevaar komen, dan kan het, in overleg met de Energiekamer, TenneT en het CPB (Centraal Planbureau), ontwikkelde vangnet worden ingezet om de leveringszekerheid te garanderen. Indien het vangnet wordt ingezet, worden investeringen in nieuwe productiecapaciteit aangemoedigd. De richtlijn leveringszekerheid (Richtlijn 2005/89/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 18 januari 2006) biedt de mogelijkheid om investeringen in productiecapaciteit af te dwingen. Met deze richtlijn wordt beoogd een helder Europees kader te creëren voor marktpartijen, overheden, netbeheerders en toezichthouders om investeringen in productievermogen en interconnectiecapaciteit beter te faciliteren. Het Ministerie van Economische Zaken heeft deze richtlijn geïmplementeerd in de Elektriciteitswet 1998 op 24 januari Bij deze implementatie heeft de Minister gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het vangnet een heldere wettelijke basis te verschaffen (voor meer informatie zie: Tweede Kamerstukken , 30934). Regeling bij faillerende leverancier aan kleinverbruikers Nederland kent een vergunningstelsel voor de levering aan kleinverbruikers. Als een leveranciersvergunning wordt ingetrokken door bijvoorbeeld een faillissement, zouden theoretisch de afnemers van de leverancier in kwestie, als zij zelf geen actie hebben ondernomen, meteen moeten worden afgesloten. De afnemers hebben immers geen geldig leveringscontract meer omdat zij alleen beleverd mogen worden door een vergunninghouder. In de praktijk is dit snelle afsluiten maatschappelijk ongewenst. In de regelgeving over dit onderwerp is daarom allereerst de mogelijkheid opgenomen om vóór het feitelijke intrekken van de leveringsvergunning het klantenbestand of een deel daarvan aan één of meerdere andere vergunninghouders te verkopen. Indien dat niet of slechts ten dele lukt, zullen de resterende kleinverbruikers die op het moment van het intrekken van de leveringsvergunning hun leverancier kwijtraken, over de andere leveranciers met vergunning verdeeld worden. Alle leveranciers aan kleinverbruikers op de markt functioneren dus tezamen als noodleverancier. Deze regeling geldt zowel voor elektriciteit (opgenomen in systeemcodes van Energiekamer) als gas (Besluit Pagina 10 van 20

11 Leveringszekerheid Gaswet, Staatsblad 2004, 170). Bij de regeling hebben de landelijk netbeheerders voor elektriciteit (TenneT) respectievelijk voor gas (GTS) een centrale en coördinerende rol. Pagina 11 van 20

12 2. Voorzieningszekerheid van gas Dit hoofdstuk bevat een overzicht van de voorzieningszekerheid van gas in Nederland. Voor meer gedetailleerde informatie wordt verwezen naar het rapport Rapportage Voorzieningszekerheid Gas in bijlage 2. Dit rapport is opgesteld door de netbeheerder van het landelijk gastransportnet Gasunie Transport Services B.V. (hierna: GTS). GTS is verantwoordelijk voor de aansturing en de ontwikkeling van het gastransport en de bijbehorende installaties. a) Het evenwicht van vraag en aanbod op de nationale markt Het is belangrijk om inzicht te hebben in de mate waarin de Nederlandse gasvraag ingevuld kan worden met op dit moment bekende aanbodvolumes. Om het evenwicht van vraag en aanbod te bepalen, werkt GTS met een basisscenario en een verwachtingsscenario. Basisscenario Het basisscenario gaat uit van de in figuur 3 weergegeven gecontracteerde volumes, te weten de importvolumes naar Nederland, de Nederlandse binnenlandse productie, de transitvolumes die op de grenspunten worden ingevoerd en uitgevoerd en de exportvolumes. De volumes die Nederland binnenkomen zijn positief (staan boven de x-as), de volumes die Nederland verlaten zijn negatief (staan onder de x-as). De gestippelde lijn geeft het verschil weer tussen het volume dat Nederland binnenkomt en dat Nederland verlaat. Daarmee geeft deze lijn het volume weer dat gecontracteerd is en beschikbaar komt voor de dekking van de binnenlandse vraag Basis scenario TWh Transit uit Nederland Transit naar Nederland Herkomst binnenland Export uit Nederland Import naar Nederland Volume voor invulling Nederlandse vraag Figuur 3 Pagina 12 van 20

13 Het gecontracteerde volume dat in dit scenario Nederland wordt 'ingebracht' (binnenlandse herkomst, import en transito), bedraagt in TWh. Dit neemt af tot 216 TWh in Het volume dat Nederland verlaat is in 2015 circa 575 TWh, dalende tot een verwaarloosbare omvang in Het verschil tussen beide, weergegeven als de gestippelde lijn, is het volume dat op basis van de thans gecontracteerde volumes beschikbaar is ten behoeve van de Nederlandse vraag. Dit volume bedraagt ongeveer 575 TWh in 2015 en daalt naar ruim 216 TWh in Verwachtingsscenario Het verwachtingsscenario gaat uit van de in figuur 4 weergegeven gecontracteerde en de nog niet gecontracteerde volumes, te weten de Nederlandse binnenlandse productie, de import-, de transit- en de exportvolumes. Het volume dat in dit scenario Nederland wordt 'ingebracht' (binnenlandse productie, import en transito), bedraagt in 2015 bijna TWh waarna het volume daalt. Deze daling loopt tot 2034, wanneer het volume circa 328 TWh bedraagt. Het volume dat Nederland verlaat is in 2015 circa 780 TWh en daalt daarna tot een verwaarloosbare omvang in Het verschil tussen beide, weergegeven als de gestippelde lijn, is het volume dat bekend is voor de invulling van de Nederlandse vraag. Dit volume bedraagt rond de 590 TWh in 2015, daarna daalt dit volume tot circa 325 TWh in Verwachtings scenario TWh Transit naar Nederland Herkomst binnenland Export uit Nederland Import naar Nederland Transit uit Nederland Volume voor invulling Nederlandse vraag Figuur 4 Conclusies over het evenwicht van vraag en aanbod op de nationale markt Basisscenario Figuur 3 bevat de gecontracteerde volumes en het daaruit volgende aanbodvolume voor Nederland volgens het basisscenario. Figuur 5 bevat dezelfde informatie, echter nu aangevuld met een lijn die de verwachte Nederlandse gasvraag aangeeft. Voor een duidelijkere weergave is de onderverdeling naar bron nu achterwege gelaten. Zichtbaar wordt wat het verschil is tussen de voor Nederland gecontracteerde volumes en het in Nederland gevraagde volume. Vanuit Pagina 13 van 20

14 voorzieningszekerheidsoogpunt zou het gecontracteerde volume idealiter groter of gelijk moeten zijn aan het gevraagde volume. Is dat in een jaar het geval dan mag worden geconcludeerd dat er in dat jaar, op jaarbasis, voldoende gas aangeboden wordt om alle afnemers van voldoende gas te voorzien. Is het gecontracteerde volume lager dan het gevraagde volume, dan zal nog aanvullend volume gecontracteerd moeten worden Basis scenario: Het evenwicht tussen vraag en aanbod op de nationale markt TWh Volumes die Nederland verlaten Volumes voor invulling Nederlandse vraag Volumes die naar Nederland stromen Nederlandse vraag (Cera) Figuur 5 Verwachtingsscenario In figuur 6 wordt het totale door de shippers gerapporteerde volume weergegeven, op basis van figuur 4, aangevuld met een lijn die de Nederlandse gasvraag demonstreert. De onderverdeling naar bron, zoals figuur 4 die bevat, wordt weggelaten. Zichtbaar wordt wat het verschil is tussen de totaal gerapporteerde volumes en het daaruit volgende aanbodvolume voor Nederland, en het in Nederland gevraagde volume. In dit scenario wordt ook dat deel van de totaal gerapporteerde volumes meegenomen dat nog niet gecontracteerd is. Deze laatste volumes zullen nog gecontracteerd (moeten) gaan worden. Pagina 14 van 20

15 1500 Verwachtings scenario: Het evenwicht tussen vraag en aanbod op de Nederlandse markt TWh Volumes die Nederland verlaten Volume voor invulling Nederlandse vraag Volumes die naar Nederland stromen Nederlandse vraag (Cera) Figuur 6 Het verwachtingsscenario geeft grotendeels hetzelfde beeld als het basisscenario. Er zijn voldoende aanbodvolumes bekend voor de invulling van de Nederlandse vraag. In dit scenario geldt dit in elk geval tot en met rond de Vanaf dat jaar geldt dat er ongeveer een balans is tussen de aanbodvolumes en de Nederlandse vraag waarbij het aanbodvolume tot 2026 iets hoger ligt dan de vraag. b) Het niveau van de toekomstige vraag In deze paragraaf wordt nader ingezoomd op de toekomstige Nederlandse vraagontwikkeling. Deze ziet eruit als getoond in figuur Nederlandse Gasvraag Bron: Cera Jaarvolume TWh Figuur 7 Pagina 15 van 20

16 De prognose is gebaseerd op de meest recente cijfers van CERA. In de figuur is de Nederlandse gasvraag bij een normale winter aangegeven. De totale gasvraag in Nederland zal volgens deze raming de komende jaren ongeveer gelijk blijven en aan het einde van de beschouwde periode wat stijgen, met name vanwege toenemend gebruik voor (zee)transport (hoofdzakelijk via LNG). De waarden voor de Nederlandse gasvraag liggen iets lager dan in de rapportage van vorig jaar. Dit wordt veroorzaakt door een lagere inschatting van de gasvraag voor elektriciteitsproductie. c) De geplande of in aanbouw zijnde extra productie- en netwerkcapaciteit Bij het ontwikkelen van infrastructuur gaat GTS uit van het wettelijk voorgeschreven criterium dat er tot en met het afzetniveau dat behoort bij een temperatuur van - 17 C voldoende transportcapaciteit beschikbaar moet zijn om de kleinverbruikersmarkt van gas te kunnen voorzien. Het gastransportnet wordt doorlopend aangepast om ervoor te zorgen dat het net zodanig ingericht is dat aan de transportbehoefte voldaan kan worden. Deze transportbehoefte verandert in de loop van de tijd. Een belangrijke reden voor het aanpassen van het transportnet is het feit dat de binnenlandse gasproductie daalt en dat vervangende volumes geïmporteerd moeten worden. Dat betekent dat nieuwe entry capaciteit en achterliggende infrastructuur gerealiseerd moet worden. Omdat met het afnemen van de binnenlandse productie ook het natuurlijke aanbod van flexibiliteit terugloopt, ontstaat ook behoefte aan aanvullende bergingscapaciteit. Verder betekent de andere samenstelling van het geïmporteerde gas (veelal H gas ten opzichte van het G gas dat in Nederland wordt geproduceerd) dat geïnvesteerd moet worden in kwaliteitsaanpassing (stikstofproductie en/of mengstations). Daarnaast kan het Gasrotonde-beleid ertoe leiden dat er aanvullende volumes richting Nederland komen waar eveneens transportcapaciteit voor nodig is. Via Open Seasons heeft GTS de additionele capaciteitsvraag van de markt in kaart gebracht. Open Seasons is een procedure waarbij de netbeheerder de behoefte peilt aan transport in de markt, vervolgens contracten sluit met netgebruikers en daarna besluit over een eventuele uitbreidingsinvestering. In totaal zijn er nu vijf Open Seasons georganiseerd. De eerste twee zijn inmiddels afgerond (OS 2005 en 2012). Het derde Open Season betreft het Integrated Open Season. Tijdens de uitvoering van het Open Season 2017 en 2019 is gebleken dat de vraag naar gastransport stabiel is, dat er minder behoefte bestaat aan contracten met een langere looptijd en dat er een opkomst is van de handel in secundaire capaciteit. De vraag die uit deze laatste twee Open Season naar voren is gekomen, kan worden bediend op basis van bestaande infrastructuur. In Bergermeer, bij Alkmaar, wordt gewerkt aan het realiseren van een ondergrondse opslag van H-gas. Deze berging zal een werkvolume van 44 TWh krijgen waarmee deze berging een van de grootste gasopslagen van Europa zal worden. Naar verwachting vindt de officiële ingebruikname van Gasopslag Bergermeer in april 2015 plaats. In de nabijheid van het Groningse Zuidwending is een uitbreiding van de bestaande gasberging voor G-gas gerealiseerd. Zuidwending is de eerste berging in Nederland die gebruik maakt van cavernes in ondergrondse zoutlagen. De eerste vier cavernes zijn in 2011 in gebruik genomen, een vijfde in Het werkvolume van deze berging is circa 3 TWh, inclusief de uitbreiding van Pagina 16 van 20

17 d) De kwaliteit en de staat van onderhoud van de netten De landelijke en regionale netbeheerders gas rapporteren elk jaar voor 1 maart aan ACM over de kwaliteit van de transportdienst en hun dienstverlening in het voorgaande jaar. Deze rapportages omvatten onder meer de onderbrekingen van de transportdienst (zowel de onvoorziene als voorziene onderbrekingen), de uitbetaalde compensaties bij ernstige storingen, de gemiddelde aanrijdtijd na melding van een storing en de kwaliteit van dienstverlening, zoals het tijdig afhandelen van klachten en tijdige aankondiging van onderhoud. Onvoorziene onderbrekingen Tabel 4 geeft een overzicht van de jaarlijkse uitvalduur voor consumenten en kleinzakelijke afnemers ten gevolge van onvoorziene onderbrekingen 6 in de netten van de regionale netbeheerders. De jaarlijkse uitvalduur System Average Interruption Duration Index (SAIDI) - 7 is het gemiddelde aantal minuten dat de gasvoorziening is onderbroken per afnemer en is een indicator voor de betrouwbaarheid van het gasnet. De landelijke netbeheerder GTS rapporteert over het aantal onvoorziene onderbrekingen (zie tabel 5). Jaarlijkse uitvalduur (minuten) Netbeheerder Gemiddeld Cogas Infra & Beheer 0,3 0,5 0,3 0,4 Delta Netwerkbedrijf 0,6 6,6 13,5 6,9 Endinet 1,1 1,0 0,2 0,8 Enexis 1,2 0,6 0,8 0,9 Intergas Netbeheer 8 0,2 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Liander 0,6 0,9 0,6 0,7 Rendo 0,2 0,2 0,2 0,2 Stedin 0,5 1,2 0,7 0,8 Westland Infra Netbeheer 0,4 0,7 1,2 0,8 Gemiddelde 0,7 1,1 1,0 0,9 Tabel 4 SAIDI ten gevolge van onvoorziene onderbrekingen, Landelijke netbeheerder Aantal (onvoorziene) onderbrekingen Gas Transport Services Tabel 5 Aantal onvoorziene onderbrekingen in het gastransportnet van de landelijke netbeheerder, Voorziene onderbrekingen 9 Vanaf 2006 worden ook de onderbrekingen gerapporteerd die het gevolg zijn van geplande werkzaamheden. Tabel 3 geeft een overzicht van de jaarlijkse uitvalduur voor consumenten en kleinzakelijke afnemers ten gevolge van voorziene onderbrekingen in de netten van de regionale netbeheerders. 6 Artikel 1, onderdeel c, van de Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas. 7 Artikel 3 van de Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas. 8 Intergas Netbeheer is sinds 1 januari 2012 onderdeel van de regionale netbeheerder Enexis. 9 Artikel 1, onderdeel d, van de Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas. Pagina 17 van 20

18 De landelijke netbeheerder rapporteert over het aantal voorziene onderbrekingen (zie tabel 7). Jaarlijkse uitvalduur (minuten) Netbeheerder Gemiddeld Cogas Infra & Beheer 7,0 4,7 5,5 5,5 Delta Netwerkbedrijf 1,6 2,1 1,9 1,9 Endinet 2,4 1,5 1,9 1,9 Enexis 5,2 4,8 5,0 5,0 Intergas Netbeheer 8 1,5 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Liander 6,1 8,0 7,2 7,2 Rendo 1,1 0,4 0,6 0,6 Stedin 2,2 1,5 2,6 2,6 Westland Infra Netbeheer 3,2 1,5 2,3 2,3 Gemiddelde 4,3 4,6 5,1 4,7 Tabel 6 Jaarlijkse uitvalduur ten gevolge van voorziene onderbrekingen, Landelijke netbeheerder Aantal voorziene onderbrekingen Gas Transport Services Tabel 7 Aantal voorziene onderbrekingen in het gastransportnet van de landelijke netbeheerder, Gemiddelde aanrijdtijd en gemiddelde tijdsduur veiligstellen na storingsmelding Veiligheid is van groot belang bij het transport van gas. Eén van de indicatoren die de veiligheid van de gasvoorziening meet, is de gemiddelde tijdsduur die de netbeheerder nodig heeft voor het ter plekke zijn op de locatie van de storing na de melding ervan (de gemiddelde aanrijdtijd). Een andere indicator voor de veiligheid is de gemiddelde tijdsduur die de netbeheerder nodig heeft voor het veiligstellen van een situatie na een storingsmelding (de gemiddelde tijdsduur veiligstellen na storingsmelding). Sinds rapporteren de regionale netbeheerders de gemiddelde aanrijdtijd (zie tabel 5). Voor de landelijke netbeheerder GTS geldt de indicator de gemiddelde tijdsduur veiligstellen na storingsmelding (zie tabel 6). 10 In 2011 is de regeling kwaliteitsaspecten netbeheer elektriciteit en gas gewijzigd, waarbij voor de regionale netbeheerders de indicator gemiddelde tijdsduur veiligstellen na storingsmelding is verwijderd en daarvoor in de plaats is de indicator gemiddelde aanrijdtijd na storingsmelding gekomen. Pagina 18 van 20

19 Gemiddelde aanrijdtijd (minuten) Regionale netbeheerder Gemiddeld Cogas Infra & Beheer Delta Netwerkbedrijf Endinet Enexis Intergas Netbeheer 39 n.v.t. n.v.t. n.v.t. Liander Rendo Stedin Westland Infra Netbeheer Gemiddelde Tabel 8 Gemiddelde aanrijdtijd na storingsmelding voor de regionale netbeheerders, Landelijke netbeheerder Gemiddelde aanrijdtijd (minuten) Gas Transport Services Tabel 9 Gemiddelde tijdsduur veiligstellen na storingsmelding voor de landelijke netbeheerder, Kwaliteits- en capaciteitsdocumenten Nederland heeft momenteel een van de meest betrouwbare gas- en elektriciteitsnetwerken in Europa. Om ervoor te zorgen dat dit in de toekomst zo blijft, is blijvend goed beheer en onderhoud van de netten noodzakelijk. Mede om die reden voert ACM tweejaarlijks een onderzoek uit naar de naleving van de Ministeriële Regeling Kwaliteitsaspecten elektriciteit en gas. In dit tweejaarlijkse onderzoek, dat na de inwerkingtreding van de Ministeriële Regeling in 2004 reeds vijf keer eerder is uitgevoerd en naar verwachting in juli 2014 wordt afgerond, beoordeelt ACM de kwaliteits- en capaciteitsdocumenten (hierna: KCD s) van de netbeheerders. Met deze KCD s tonen de netbeheerders aan dat ze de kwaliteit van hun activiteiten en netten hebben geborgd en over voldoende capaciteit in hun netten beschikken, nu en in de toekomst, voor het transport van gas en elektriciteit vanaf de bron (de producent) naar een bedrijf of huishouden. In het onderzoek naar de KCD s van 2011 heeft de nadruk gelegen op het uitvoeren van de geplande investeringen en het beheersen van de risico s die samenhangen met het beheer van de netten. In het onderzoek naar de KCD s van 2013 ligt de nadruk op het toetsen van de werking van de Deming cirkel (Plan-Do-Check-Act) in de praktijk van het beheer van de netten. e) De maatregelen in geval van piekbelasting Maatregelen pieklevering GTS is verantwoordelijk voor de pieklevering aan kleinverbruikers voor het temperatuurbereik -9 C tot -17 C. Een gemiddelde effectieve etmaaltemperatuur van -17 C komt eens in de 50 jaar voor. Om te voorkomen dat kleinverbruikers tijdens een periode van extreme koude zonder gas komen te zitten door een tekort aan productie- en transportcapaciteit heeft de netbeheerder van het landelijk gastransportnet (GTS) de wettelijke verantwoordelijkheid om volume en capaciteit te reserveren waarmee kleinverbruikers kunnen worden beleverd met het extra Pagina 19 van 20

20 benodigde gas als de benutte capaciteit de gereserveerde transportcapaciteit voor een effectieve etmaaltemperatuur van -9 C overschrijdt. De vergunning houdende leverancier betrekt dit volume en deze capaciteit verplicht via GTS. Samen met de vrij te contracteren basislevering tot -9 C, kan de leverancier zodoende een complete levering tot en met -17 C aan kleinverbruikers aanbieden. GTS is er aan gehouden voor de pieklevering de benodigde voorzieningen zo efficiënt mogelijk te betrekken. De ACM houdt toezicht op de uitvoering van de pieklevering. Ten behoeve van de benodigde productiecapaciteit voor de pieklevering maakt GTS gebruik van twee voorzieningen: 1. De installatie voor vloeibaar aardgas op de Maasvlakte van Gasunie (de LNG peakshaver); 2. Externe capaciteit en volumes die door middel van een jaarlijkse tender op de markt ingekocht wordt. Nadat de eerste jaren na invoering van het Besluit leveringszekerheid Gaswet geen levering van gas door GTS onder deze regeling heeft plaatsgevonden, is dit wel gebeurd in de opeenvolgende winters 2009/2010, 2010/2011 en 2011/2012. Maatregelen bij in gebreke blijven leveranciers De procedure noodleverancier treedt in werking als een leverancier, bij voorbeeld als gevolg van faillissement, geen aardgas kan leveren aan kleinverbruikers. GTS heeft de wettelijke taak om maatregelen te treffen om tijdelijk de levering aan kleinverbruikers in voorkomende situaties zeker te stellen, zolang deze nog geen alternatieve leverancier hebben. In de periode rond kerst 2012 is de procedure noodleverancier toegepast ten gevolge van de faillissementen van Orro en Trianel. Pagina 20 van 20

Monitoringsrapportage Leveringszekerheid Elektriciteit en Gas 2010

Monitoringsrapportage Leveringszekerheid Elektriciteit en Gas 2010 Monitoringsrapportage Leveringszekerheid Elektriciteit en Gas 2010 Versie Definitief Datum 19 juli 2010 Status Definitieve versie Colofon Projectnaam Leveringszekerheid Elektriciteit en Gas 2010 Contactpersoon

Nadere informatie

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2013-2029

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2013-2029 33 Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2013-2029 TenneT TSO B.V. CAS 2014-083 juli 2014 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Conclusie en Advies 4 2.1 Conclusie 4 2.2 Advies 5 3. Ontwikkelingen aan vraag en aanbodzijde

Nadere informatie

Factsheet Kwaliteit 2012

Factsheet Kwaliteit 2012 Factsheet Kwaliteit 212 Regionale Netbeheerders Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten De gegevens in de grafieken in dit document zijn gebaseerd op de gegevens die de regionale netbeheerders aan de

Nadere informatie

Factsheet Kwaliteit 2014

Factsheet Kwaliteit 2014 Factsheet Kwaliteit 214 Regionale netbeheerders Autoriteit Consument & Markt Factsheet Kwaliteit 214 Regionale Netbeheerders Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten De gegevens in de grafieken in dit

Nadere informatie

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2012-2028

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2012-2028 27 Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2012-2028 TenneT TSO B.V. CAS 2013-103 juni 2013 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Conclusie en Advies 6 2.1 Conclusie 6 2.2 Advies 8 3. Ontwikkelingen aan vraag en aanbodzijde

Nadere informatie

20 Transportbalans 06

20 Transportbalans 06 2 Transportbalans 6 Vol energie In deze uitgave maakt TenneT TSO B.V. de balans op over 26 inzake de voornaamste technische bedrijfsresultaten. Niet alleen zijn gegevens vermeld over onze infrastructurele

Nadere informatie

KCD 2013. Netplanning tijdens turbulente tijden - geen sinecure! Gert van der Lee Arnhem, 4 maart 2014

KCD 2013. Netplanning tijdens turbulente tijden - geen sinecure! Gert van der Lee Arnhem, 4 maart 2014 KCD 2013 Netplanning tijdens turbulente tijden - geen sinecure! Gert van der Lee Arnhem, 4 maart 2014 Juridisch kader TenneT heeft wettelijke plicht om aangeslotenen voldoende transportcapaciteit te bieden.

Nadere informatie

II Nil IIIIIIIIII III IIIII I0.1440720 28/08/2014

II Nil IIIIIIIIII III IIIII I0.1440720 28/08/2014 II Nil IIIIIIIIII III IIIII I0.1440720 28/08/2014 Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Gemeente Oosterhout T.a.v. het College van Burgemeester en Wethouders SLOTJESVELD

Nadere informatie

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2011-2027

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2011-2027 27 Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2011-2027 TenneT TSO B.V. RGE 2012-155 juni 2012 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Conclusie en Advies 6 2.1 Conclusie 6 2.2 Advies 8 3. Ontwikkelingen aan vraag en aanbodzijde

Nadere informatie

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2014-2030

Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2014-2030 42 Rapport Monitoring Leveringszekerheid 2014-2030 TenneT TSO B.V. CAS 2015-075 juli 2015 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Conclusie en Advies 4 2.1 Conclusie 4 2.2 Advies 7 3. Ontwikkelingen aan vraag- en aanbodzijde

Nadere informatie

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Doel leeswijzer TarievenCode... 2 Aansluittarieven (hoofdstuk 2 TarievenCode)... 2 2. Twee soorten aansluittarieven... 2 2.. Eenmalig aansluittarief afhankelijk van

Nadere informatie

Aansluitbeleid TenneT

Aansluitbeleid TenneT Aansluitbeleid TenneT (Position Paper, stand van zaken februari 2008) Inleiding De afgelopen periode heeft een groot aantal partijen zich bij TenneT gemeld voor aansluiting van een nieuwe elektriciteitscentrale

Nadere informatie

2003-2010 Westland Energie Infrastructuur b.v. DEFINITIEF

2003-2010 Westland Energie Infrastructuur b.v. DEFINITIEF CAPACITEITSPLAN ELEKTRICITEIT 2003-2010 Westland Energie Infrastructuur b.v. DEFINITIEF Inhoudsopgave: Inleiding 3 Toelichting op het Capaciteitsplan 4 1.1 Algemeen 4 1.2 Opbouw van het net 4 1.3 Invullen

Nadere informatie

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Leveringstarief. Energiebelasting

Leveringstarief. Energiebelasting TARIEVENBLAD De leveringskosten voor stroom en gas bestaan uit de leveringsprijs per kwh/m3, energiebelasting, btw, het vastrecht stroom en/of gas en bij gas de regiotoeslag. In de bevestigingsbrief vindt

Nadere informatie

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023;

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023; De Minister van Economische Zaken; In overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad, Overwegende, Dat op grond van richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter

Nadere informatie

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 TenneT TSO Elektriciteitstransporteur in Nederland en een deel van Duitsland In Nederland: Alle netten op

Nadere informatie

Position Paper. Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels

Position Paper. Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels Position Paper Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels Geactualiseerde inzichten verkabelen Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels In 2008 heeft TenneT aangegeven maximaal 20 km 380 kv-kabel verantwoord

Nadere informatie

Betreft:vragen naar aanleiding van de (voorgenomen) tracéwijziging 380kV Zuid West

Betreft:vragen naar aanleiding van de (voorgenomen) tracéwijziging 380kV Zuid West Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Directoraat generaal voor Energie, Telecom en Mededinging Directie Energiemarkt t.a.v. de directeur drs. J.C. de Groot Postbus 20401 2500 EK Den

Nadere informatie

Liander N.V. Factsheet Kwaliteit 2011 Regionaal Netbeheer Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten. Inleiding

Liander N.V. Factsheet Kwaliteit 2011 Regionaal Netbeheer Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten. Inleiding Factsheet Kwaliteit 211: N.V. Factsheet Kwaliteit 211 Regionaal Netbeheer Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten N.V. De gegevens in de grafieken in dit document zijn gebaseerd op de gegevens die de

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.dnwg.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt in

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 31 904 Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998, tot versterking van de werking van de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid

Nadere informatie

Startnotitie voor de milieueffectrapportage. Samenvatting. Hoogspanningsverbinding Doetinchem-Wesel 380kV Traject Doetinchem Duitse grens

Startnotitie voor de milieueffectrapportage. Samenvatting. Hoogspanningsverbinding Doetinchem-Wesel 380kV Traject Doetinchem Duitse grens Samenvatting Startnotitie voor de milieueffectrapportage Hoogspanningsverbinding Doetinchem-Wesel 380kV Traject Doetinchem Duitse grens De ministeries van Economische Zaken en VROM werken samen met TenneT

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 8 september 2003 ME/EM/3051226 1 Onderwerp Besluit tot verlenging termijn beschermde afnemer Gaswet en Elektriciteitswet 1998 E-en G-wet.mbo Besluit van, tot verlenging

Nadere informatie

T-prognoses. nut en noodzaak

T-prognoses. nut en noodzaak nut en noodzaak : nut en noodzaak Wat zijn? staat voor Transportprognoses, oftewel een verwachting van het benodigde transport voor de levering of productie van elektriciteit. Producenten, regionale netbeheerders

Nadere informatie

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit ADVIES Advies van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, als bedoeld in artikel 20e, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998. Zaaknummer: 104152/15

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 463 Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) Nr. 95 DERDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 4 april 2000 Het voorstel van wet

Nadere informatie

Position Paper. Interconnectoren

Position Paper. Interconnectoren Position Paper Interconnectoren 2 Position Paper TenneT Position Paper Interconnectoren De Europese elektriciteitsmarkt is sterk in ontwikkeling. Landsgrenzen worden steeds minder belangrijk. Het grensoverschrijdende

Nadere informatie

Activiteitenplan 380 kv hoogspanningsstation Vijfhuizen

Activiteitenplan 380 kv hoogspanningsstation Vijfhuizen NOTITIE AAN Dienst Regelingen VAN Sara Zehenpfenning ONDERWERP Activiteitenplan 380 kv hoogspanningsstation Vijfhuizen TER BESLUITVORMING TER INFORMATIE Activiteitenplan 380 kv hoogspanningsstation Vijfhuizen

Nadere informatie

maatregel instantie wettelijke basis toelichting

maatregel instantie wettelijke basis toelichting Elektriciteit en gas onderbreking levering elektriciteit maatregel instantie wettelijke basis toelichting 1. informatie 1a. inlichtingen 1a1. door een producent, een leverancier, een handelaar, een netbeheerder,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

BESLUIT. Dienst uitvoering en toezicht Energie. Inleiding en verloop procedure

BESLUIT. Dienst uitvoering en toezicht Energie. Inleiding en verloop procedure Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 100792/ 47 Betreft: Besluit tot wijziging van het besluit van 18 juli 2001 kenmerk 100247/37, waarbij de tarieven zijn vastgesteld die Westland Energie

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2007 2008 30 934 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 in verband met de implementatie van richtlijn 2005/89/EG inzake maatregelen om de zekerheid van

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen OPDRACHTGEVER AUTEUR TenneT TenneT VERSIE 1.0 VERSIE STATUS Definitief PAGINA 1 van 7 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen 27 maart 2015 te Diemen 380 kv PAGINA 2 van 7 Voorwoord Op

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Water en hoogspanning

Water en hoogspanning Water en hoogspanning een goede combinatie? Frank Wester Arnhem, 4 november 2013 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur 4 november 2013 Meerlaagse Veiligheid & Vitale Infrastructuur Elektriciteit

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE ALGEMENE VOORWAARDEN 2006 VOOR AANSLUITING EN TRANSPORT ELEKTRICITEIT EN GAS VOOR KLEINVERBRUIKERS

TOELICHTING OP DE ALGEMENE VOORWAARDEN 2006 VOOR AANSLUITING EN TRANSPORT ELEKTRICITEIT EN GAS VOOR KLEINVERBRUIKERS TOELICHTING OP DE ALGEMENE VOORWAARDEN 2006 VOOR AANSLUITING EN TRANSPORT ELEKTRICITEIT EN GAS VOOR KLEINVERBRUIKERS Deze Algemene Voorwaarden zijn tot stand gekomen in overeenstemming met de Consumentenbond

Nadere informatie

Capaciteitsplan. ONS Netbeheer BV 30-11-2000

Capaciteitsplan. ONS Netbeheer BV 30-11-2000 Capaciteitsplan ONS Netbeheer BV 2001 2007 30-11-2000 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Modellen 3.1. Model 1 Belasting, invoeden en uitwisselen in knooppunten bij verschillende transportscenario's

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_19-6 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2013 573 Wet van 18 december 2013 tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport

Nadere informatie

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing. Bevoegdhedenschema 11 Elektriciteit en gas

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing. Bevoegdhedenschema 11 Elektriciteit en gas Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Bevoegdhedenschema 11 Elektriciteit en gas Bevoegdhedenschema elektriciteit en gas versie 2015 onderbreking levering elektriciteit maatregel instantie wettelijke

Nadere informatie

Datum 19 december 2013 Betreft Beantwoording vragen Vastrecht bij productie- en leveranciersbedrijven van energie

Datum 19 december 2013 Betreft Beantwoording vragen Vastrecht bij productie- en leveranciersbedrijven van energie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader

BESLUIT. I. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft; 101698-12 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.enduris.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 103223_1/19 / Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de kwaliteitsterm en van het rekenvolume

Nadere informatie

ACM geeft met dit document inzicht in hoe in Nederland wordt geborgd dat projecten van gemeenschappelijk belang tijdig worden uitgevoerd.

ACM geeft met dit document inzicht in hoe in Nederland wordt geborgd dat projecten van gemeenschappelijk belang tijdig worden uitgevoerd. Beoordeling Projecten van gemeenschappelijk belang ACM geeft met dit document inzicht in hoe in Nederland wordt geborgd dat projecten van gemeenschappelijk belang tijdig worden uitgevoerd. Achtergrond

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

Leveringstarieven elektriciteit en gas voor kleinverbruikers: Vast tarief 1 jaar en Vast tarief 3 jaar juni / juli 2016

Leveringstarieven elektriciteit en gas voor kleinverbruikers: Vast tarief 1 jaar en Vast tarief 3 jaar juni / juli 2016 Leveringstarieven elektriciteit en gas voor kleinverbruikers: Vast tarief 1 jaar en Vast tarief 3 jaar juni / juli 2016 Postbus 9199, 1800 GD Alkmaar Jadestraat 1, 1812 RD Alkmaar Telefoon 088 6464 100

Nadere informatie

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Bevindingen van de marktconsultatie Team Long term Grid Planning Arnhem, 11 september 2013 Inhoudsopgave Vraagontwikkeling Ontwikkelingen grootschalige productievermogen

Nadere informatie

Kwaliteits- en Capaciteitsdocument 2015

Kwaliteits- en Capaciteitsdocument 2015 Scenario s voor netberekeningen Gert van der Lee KCD scenario s: Nieuwe aanpak Verschuiving van voorspellende naar exploratieve varianten Voordeel: beter inzicht in effect individuele parameters voorkomen

Nadere informatie

33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011)

33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) TWEEDE KAMER DER STATEN- 2 GENERAAL Vergaderjaar 2012-2013 33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) Nr. 2 VOORSTEL

Nadere informatie

5.3.03. Elektriciteit

5.3.03. Elektriciteit 5.3.03 Elektriciteit Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Beschrijving van de capaciteit van het huidige net 3. Lange termijn visie op de capaciteitsvraag en vertaling hiervan naar transport scenario s 4. Inschatting

Nadere informatie

Verwachte samenstelling H-gas per regio

Verwachte samenstelling H-gas per regio Verwachte samenstelling H-gas per regio In het gastransportnet voor hoogcalorisch gas (H-gas) is de samenstelling van het aardgas in de dagelijkse praktijk niet overal gelijk. Er zijn grofweg vijf regio

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 103223_1/21 / Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de kwaliteitsterm en van het rekenvolume

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Tabel 1 - Adresgegevens

Tabel 1 - Adresgegevens Tabel 1 - Adresgegevens Bijlage bij module Kwaliteit Dienstverlening en Transport gas Gegevensuitvraag van de Energiekamer in het kader van CODATA Datum: 22 februari 2010 Naam bedrijf Adres Postcode Plaats

Nadere informatie

Capaciteitsplan Elektriciteit

Capaciteitsplan Elektriciteit Titel Nummer Datum 31 oktober 2002 Inhoud Pagina 1 INLEIDING... 3 2 HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE BEHOEFTE AAN TRANSPORT... 3 2.1 HET MAXIMALE SCENARIO... 4 2.2 HET MINIMALE SCENARIO... 5 2.3 HET WERKELIJKE SCENARIO...

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 102612_16 / 8 Betreft zaak: Besluit tot wijziging van het besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 112 28 januari 2016 Voorbereidingsbesluit kavel II windenergiegebied Hollandse Kust (zuid), Ministerie van Economische

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 372 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet ter uitvoering van richtlijn nr. 2003/54/EG, (PbEG L 176), verordening nr. 1228/2003

Nadere informatie

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014 TenneT als netontwikkelaar op zee NWEA Winddag, TenneT als netontwikkelaar op zee 1. Introductie TenneT als netontwikkelaar 2. Integrale aanpak en netoptimalisatie nodig voor behalen duurzaamheidsdoelstellingen

Nadere informatie

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet.

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/207112 Zaaknummer: 15.0656.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet. 1 Inleiding 1. Met dit besluit geeft

Nadere informatie

Pagina 1/8. Besluit Openbaar. Datum:

Pagina 1/8. Besluit Openbaar. Datum: Ons kenmerk: Zaaknummer: Datum: ACM/DC/2015/205880 15.0124.29 23 september 2015 Besluit tot wijziging van de vergunning van Innova Energie B.V. voor levering van elektriciteit (kenmerk: 102557_1/6) en

Nadere informatie

Aanvraagformulier. voor het aanvragen van een vergunning voor het leveren van elektriciteit en/of gas aan kleinverbruikers

Aanvraagformulier. voor het aanvragen van een vergunning voor het leveren van elektriciteit en/of gas aan kleinverbruikers Aanvraagformulier voor het aanvragen van een vergunning voor het leveren van elektriciteit en/of gas aan kleinverbruikers Versie van 13 januari 2015 1 Inleiding De Elektriciteitswet 1998 (hierna: E-wet)

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Wettelijk kader BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

1 Inleiding. 2 Wettelijk kader BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: Betreft zaak: 102141_9/3 Besluit tot vaststelling van de kwaliteitsterm ingevolge artikel 41a, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998 voor de periode

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_12-5 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Minister van Economische Zaken als bedoeld in artikel 95d van de

BESLUIT. Besluit van de Minister van Economische Zaken als bedoeld in artikel 95d van de Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 10548_1/7.BT898 Betreft zaak: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 29 023 Voorzienings- en leveringszekerheid energie 30 800 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII)

Nadere informatie

actueel FORUM #03/12.02.09

actueel FORUM #03/12.02.09 actueel 18 Straks zonder stroom? Binnenkort is een groot deel van de energiebedrijven in buitenlandse handen... Tekst: Remko Ebbers, Jiska Vijselaar Foto: Marcel van den Bergh/Hollandse Hoogte en Robin

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Visie op de Warmtewet

Visie op de Warmtewet Visie op de Warmtewet De impact op Warmtebedrijven Creating Business Excellence. Together. Copyright Zest Utilities BV Aanleiding en doel Aanleiding In 2004 is de kleinverbruikersmarkt voor elektriciteit

Nadere informatie

Nieuwe 380kV hoogspanningslijnen

Nieuwe 380kV hoogspanningslijnen Nieuwe 380kV hoogspanningslijnen Waarom en Hoe? Ruben Rasing Arnhem, 25 april 2012 Stay tuned. Safety first! Voor uw en onze veiligheid vragen wij uw aandacht voor de volgende veiligheidsmaatregelen: In

Nadere informatie

Energie en ruimtelijke ordening

Energie en ruimtelijke ordening Energie en ruimtelijke ordening Hoe eerder hoe beter Ruimteconferentie 19 april 2011 Netbeheerder in de energieketen Energieproductie Netwerken Energielevering Transport & distributie Werkgebied Liander

Nadere informatie

Aan het Ministerie van Economische Zaken Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederland

Aan het Ministerie van Economische Zaken Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederland Aan het Ministerie van Economische Zaken Postbus 20401 2500 EK Den Haag Nederland Bonaire, 26 augustus 2013 Betreft: internetconsultatie Wet elektriciteit en drinkwater BES Status: openbaar Geachte heer,

Nadere informatie

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing. Netwerkkaart 14 Elektriciteit en gas

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing. Netwerkkaart 14 Elektriciteit en gas Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Netwerkkaart 14 Elektriciteit en gas 14 Elektriciteit en gas versie 2015 Crisistypen onderbreking levering elektriciteit onderbreking levering gas schaarste

Nadere informatie

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Samenvatting Toepassing 380 kv

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998.

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/207110 Zaaknummer: 15.0655.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998. 1 Inleiding 1. Met dit besluit

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 102612_9 / 1 Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de kwaliteitsterm en van het rekenvolume

Nadere informatie

14 Elektriciteit en gas

14 Elektriciteit en gas 14 Elektriciteit en gas crisistypen onderbreking levering elektriciteit onderbreking levering gas bevoegd gezag (nationaal) soorten maatregelen minister EL&I burgemeester of voorzitter veiligheidsregio

Nadere informatie

Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei 2009 Br-secr.179N -

Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei 2009 Br-secr.179N - Vaste Commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer der Staten Generaal t.a.v. mevrouw A.J. Timmer, voorzitter Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei

Nadere informatie

GAS TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers

GAS TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor grootverbruikers GAS TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers GAS TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor grootverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITS WET 1998 EN DE GASWET BESTAAT

Nadere informatie

Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders

Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders Den Haag, maart 2005 Dienst uitvoering en toezicht Energie Pagina 1 van 11 PROJECTNAAM: REDELIJKE OPZEGVERGOEDINGEN (ROVER) PROJECTNUMMER: 101948-30

Nadere informatie

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014 >Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101758_13-4 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d,

Nadere informatie

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is?

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Groningengas op de Noordwest-Europese gasmarkt

Groningengas op de Noordwest-Europese gasmarkt Groningengas op de Noordwest-Europese gasmarkt - Samenvattende rapportage bij de onderzoeken 7, 8 en 9 Ministerie van Economische Zaken Directie Energiemarkt November 2013 1 In het kader van de aardbevingen

Nadere informatie

GAS TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

GAS TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers GAS TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers GAS TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN DE GASWET BESTAAT ER

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers ELEKTRICITEIT TARIEVEN 2014 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie