Water en Waterschappen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Water en Waterschappen"

Transcriptie

1 Unie van Waterschappen Koningskade AA Den Haag Postbus AE Den Haag Telefoon: Water en Waterschappen

2 Waar water is, is In sloten, rivieren, meren en stadsgrachten. In zee en IJsselmeer en in de grond onder je woning. Water is overal. Je geniet ervan! Lekker uitwaaien, zwemmen, spelevaren, vissen, je tuin besproeien. En je gebruikt het: om te drinken, te koken of de was te doen. Boeren en bedrijven gebruiken het ook: om akkers te besproeien, leven mals gras voor de koeien te laten groeien, voor koeling of in wasprocessen. Waar water is, is leven. Maar waar te veel, te weinig of te vies water is, is het niet goed toeven. Boeren willen met hun machines het land op om te maaien, te ploegen en te zaaien. We willen een droge kelder, dijken waarachter we veilig kunnen wonen en werken, riolen die de stortregens aankunnen. Schone sloten en rivieren waarin vissen, kikkers en waterplanten zich thuisvoelen.

3 De waterschappen zorgen voor ons oppervlaktewater. Dat doen ze al sinds jaar en dag. In de 13e eeuw begonnen boeren en grondbezitters in het lage deel van Nederland samen te werken om het water de baas te worden. Er kwamen kades en dijken, en molens en gemalen om het water achter de dijk te krijgen en te houden. De projecten werden steeds groter en ingrijpender. Er werd steeds meer samengewerkt. Rond 1850 waren er nog waterschappen in ons land. Ze waakten vooral over onze veiligheid. Nu zijn er nog maar 27. Tegenwoordig komt bij goed en modern waterbeheer heel wat meer kijken dan dijken en molens bouwen. Nauwkeurig peilbeheer, inrichten van watergangen, doorspoelen en baggeren van stadsgrachten, zuiveren van afvalwater: het waterschap zorgt ervoor. Sommige waterschappen beheren ook wegen en vaarwegen. Voor drinkwater zorgen de drinkwaterbedrijven. Water: wanneer, waarvoor en hoeveel?

4 Nederland bestaat dankzij duinen en dijken. Zonder deze waterkeringen zou het Noordzeewater tot in de straten van Zoetermeer, Utrecht en Zwolle staan. Ook de grote rivieren kunnen Nederland gedeeltelijk onder water zetten. Steeds meer mensen wonen en werken juist in de gebieden waar de grootste kans op overstroming bestaat: langs de rivieren, in de polders en dicht bij zee. We hebben leren vertrouwen op onze duinen en dijken. Waterkeringen moeten tegen veel bestand zijn: n klimaatverandering: stijgend zeeniveau, zwaardere stormen en meer hevige hoosbuien zorgen voor hoog water en kolkende rivieren; gek genoeg kan ook langdurige droogte een dijk aan het schuiven brengen; n bebouwing: bouwen in of op de dijk is in het algemeen verboden; voor activiteiten bij keringen is een vergunning nodig. Maar ook vlak bij de dijk of in de uiterwaarden kunnen woningen of jachthavens de waterkering verzwakken door het veranderen van stromingen; boten kunnen de kering beschadigen; n muskusratten: deze graven ondergrondse gangenstelsels die de waterkering ernstig kunnen verzwakken; de Nederlandse waterschappen en provincies hebben meer dan 350 muskusrattenvangers in dienst. Waterschappen bouwen, controleren en onderhouden vele duizenden kilometers waterkering langs de kust, langs rivieren, sloten, beekjes en vaarten. Ze overleggen met andere overheden over geschikte bouwlocaties. Met nieuwe technieken maken ze de keringen steeds sterker zodat deze voldoende veiligheid blijven bieden. En soms is het beter als de rivier bij voorbaat meer ruimte krijgt: door verbreding en verdieping, door het graven van extra bochten of door de uiterwaarden anders in te richten. Zonder duinen en dijken ligt Noordwijk in zee

5 Hoe we de grond ook gebruiken, de stand van het oppervlaktewater al het zichtbare water, in grachten, plassen, sloten en rivieren luistert nauw. Duizenden meetpunten houden het peil in de gaten, stuwen en gemalen sturen het zonodig bij, vaak computergestuurd. Zo wordt in Amsterdam het waterpeil tot op enkele centimeters nauwkeurig geregeld om te zorgen dat de houten funderingen niet gaan rotten. In landbouwgebieden wordt het peil even precies geregeld en per seizoen aangepast, en in de natuurgebieden wordt het peil afgestemd op wat de natuur nodig heeft. Het ouderwetse idee pompen wat je pompen kan is verlaten. Van wateroverlast én droogteproblemen in het verleden hebben we geleerd. Het is beter om regenwater zo lang mogelijk vast te houden waar het valt en het overschot op te slaan in extra plassen, bredere sloten en slingerende beekjes. Pas als het echt niet anders kan, pompen we het water weg. Zo hebben we minder te maken met piekafvoeren en bodemdaling en hoeft in droge tijden minder water van elders te worden aangevoerd. Het waterschap bekijkt zorgvuldig waar dit een goede werkwijze is. Het vraagt om meer ruimte voor water. Voor boeren betekent het een minder constant waterpeil, waardoor ze niet altijd met zware machines het land op kunnen. s Zomers hoeven ze echter minder te sproeien en in het westen en noorden van het land vermindert zo de zoute kwel (zout opkomend grondwater). Ook zijn er minder stuwen en pompen nodig. Water op peil: meer dan alleen maar pompen

6 Voor droge voeten en voor schoon water bestonden vroeger aparte waterschappen. Maar die twee hebben alles met elkaar te maken. Stilstaand ondiep water wordt immers algauw een vieze stinkende poel. De waterschappen van tegenwoordig zijn daarom all-in : ze regelen het waterpeil door op slimme momenten water af te voeren of juist aan te voeren, maken ons afvalwater schoon, baggeren grachten uit en laten beekjes kronkelen tussen natuurvriendelijke oevers. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen sloten in 2003 het Nationaal Bestuursakkoord Water. Daarin staan afspraken over hoe het waterbeheer in de 21e eeuw wateroverlast én verdroging moet voorkomen. Daarnaast draagt de Europese Kaderrichtlijn Water alle lidstaten op ervoor te zorgen dat in 2015 al het oppervlaktewater van goede kwaliteit is: met zo weinig mogelijk chemische afvalstoffen en zoveel mogelijk waterleven. Maatregelen tegen wateroverlast en droogte kunnen we slim combineren met maatregelen voor het verbeteren van de waterkwaliteit. Dat bespaart veel geld. En dat is belangrijk, want er moet veel gebeuren! Droge voeten en schoon water

7 Natuurlijk water is schoon. Maar rivieren brengen vervuild water uit het buitenland naar hier, en zelf vervuilen we stevig mee. Bedrijven lozen verontreinigd en opgewarmd water. Mest en bestrijdingsmiddelen vanuit de landbouw en stoffen uit uitlaatgassen slaan neer. Dat komt allemaal voor een deel in het water terecht. Net als menselijke mest, waswater, slordig weggespoelde verfresten, olie, schoonmaakmiddelen en uitgeplaste medicijnresten. Het waterschap is medeverantwoordelijk voor voldoende schoon water. Het draagt er actief aan bij dat water in elk geval schoon genoeg is voor de functie die het vervult: zwemwater, viswater, sproeiwater, drink- of bedrijfswater. Hoe? n door afvalwater te zuiveren in waterzuiveringsinstallaties; n door waterbodems uit te baggeren: dat verbetert de doorstroming en zorgt dat in de bodem opgeslagen schadelijke stoffen niet meer kunnen vrijkomen; tegelijk kan er zo meer water worden opgevangen; n door waterlopen meer te laten slingeren, natuurvriendelijke oevers en waterzuiverende rietkragen aan te leggen, en vispassages te maken bij stuwen en gemalen; n door met gemeenten afspraken te maken om regenwater apart af te voeren, zodat het riool minder vaak overloopt. De Europese Kaderrichtlijn Water schept verplichtingen: in 2015 moet overal in Europa de waterkwaliteit goed zijn. Niet al het water hoeft weer natuurlijk water te worden. In 2009 moeten er realistische plannen klaarliggen, die aangeven waar we welke kwaliteit willen bereiken, en hoe we dat gaan klaarspelen tegen aanvaardbare kosten. In heel Nederland en over de landsgrenzen heen wordt door verschillende overheden gezamenlijk hard gewerkt aan deze plannen. Het mag sch oon, schoner of schoonst

8 In de waterzuiveringen worden de nieuwste technieken gebruikt om het afvalwater nog schoner te maken en aan de steeds strengere eisen te voldoen. Bedrijven zuiveren hun afvalwater vaak zelf en lozen het daarna rechtstreeks op het oppervlaktewater. In de vergunning van het waterschap staat precies aan welke eisen dat geloosde water moet voldoen. Voorkomen is beter dan genezen: wat niet in het water terecht komt hoeft er ook niet uitgehaald te worden. Dat bespaart veel geld; voor het waterschap, voor bedrijven en particulieren. De waterschappen volgen voortdurend de chemische en de biologische kwaliteit van het rioolwater, het gezuiverde afvalwater en het oppervlaktewater. Laboratoriummedewerkers verwerken daarvoor jaarlijks honderdduizenden watermonsters. Want blauwalg in het water zie je gemakkelijk met het blote oog, maar voor de meeste verontreinigingen geldt dat natuurlijk niet. Het lab waakt over schoon maken en schoon houden

9 Waterschappen zijn overheden. Qua structuur lijkt het waterschap op de gemeente. Het heeft een algemeen bestuur (de gemeenteraad ) en een dagelijks bestuur (het college ) met (hoog)heemraden ( wethouders ). De dijkgraaf ( burgemeester ) is voorzitter van het algemeen en het dagelijks bestuur. Bij de verkiezingen voor het algemeen bestuur kunnen we vanaf 2008 via internet stemmen op lijsten in plaats van op individuele personen. Een lijst ( partij ) vertegenwoordigt een bepaald belang, bijvoorbeeld landbouw, natuur en milieu of bedrijfsleven. Het bestuur wordt ondersteund door ambtenaren. Het waterschap heeft zijn eigen keuren ( verordeningen ) en heft zijn eigen belastingen. Met de verontreinigingsheffing en de omslag financiert het schap het kwaliteitsbeheer respectievelijk het water(peil)- beheer en de zorg voor de waterkeringen. Het waterbeheersplan van het schap sluit aan op het provinciale waterhuishoudingsplan. De provincie houdt formeel toezicht op het waterschap. Wij kiezen zelf voor water

10 Rijk, provincies en gemeenten hebben verschillende taken van algemeen belang. Over al die taken worden voortdurend politieke afwegingen gemaakt. Het waterschap is een zogenaamde functionele overheid: het heeft een afgebakende taak, namelijk de zorg voor de waterkering en/of de waterhuishouding. Onder het waterschapsdak heeft veiligheid altijd de hoogste prioriteit. De waterschappen hebben veel kennis en ervaring in huis over alles wat met water te maken heeft. Maar ze kunnen hun verantwoordelijkheid natuurlijk niet in hun eentje waarmaken, want water speelt een grote rol op allerlei terreinen en op verschillende niveaus. Dat vraagt om tijdig overleg en goede samenwerking met andere overheden, en met maatschappelijke organisaties zoals landbouworganisaties, natuurbeheerders en werkgeversorganisaties. Met provincie en gemeente: waar is het veilig om te bouwen en waar eigenlijk niet? Is het wel verstandig en rendabel om de lage gebieden in Nederland als weidegebied te blijven gebruiken? Is er in het bestemmingsplan wel genoeg ruimte voor water? Een slimme afstemming tussen het gemeentelijke rioleringsbeheer en de zuiveringsinstallaties van de waterschappen bespaart miljoenen. Ook verstandiger omgaan met bestrijdingsmiddelen en mest en een ander peilbeheer kan veel opleveren: landbouworganisaties, provincies en ministeries zoeken samen met het waterschap naar mogelijkheden. Elk waterschap kent zijn eigen regio heel goed en zoekt de oplossingen die daar het beste passen. Daarbij werkt het intensief samen met collega-waterschappen. Daarnaast zijn alle 27 Nederlandse waterschappen verenigd in de Unie van Waterschappen. Deze belangenorganisatie is de spreekbuis van de waterschappen bij de Europese Unie, het parlement en de ministeries. Ook is de Unie partner in vele overleg- en adviesorganen, zoals het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Op deze manier is ze betrokken bij de ontwikkeling van rijksbeleid en regelgeving voor waterbeheer. De Unie van Waterschappen neemt ook zelf initiatieven om onderwerpen op de politieke agenda te krijgen. Over de meest uiteenlopende wateronderwerpen brengt de Unie nota s en rapporten uit, zoals over natuurvriendelijke oevers, vaarwegbeheer, waterschapsbelastingen, bestuursstructuur en verkiezingen van de waterschappen en buitenlandse samenwerking. Het Uniebureau heeft ongeveer zestig medewerkers. Waterautoriteit als spin in het web Eén plus één is meer dan twee

11 Fotobijschriften Voorpagina n Primaire waterkering, waterschap Fryslân, - Uitzicht op Zaltbommel, - Muskusrattenvanger, waterschap Zuiderzeeland, - Rivier de Boven Merwede, Woudrichem, waterschap Rivierenland Foto s in volgorde van plaatsing: n Balgstuw, Kampen, waterschap Groot Salland n Molen in Goudriaanpolder, waterschap Rivierenland n Stro steken, Kijkduin, hoogheemraad van Delfland n Poldergemaal, Terneuzen, waterschap Zeeuws-Vlaanderen n Een beek in Arnhem, waterschap Rivierenland n Afvalwaterzuiveringsinstallatie, Rotterdam, hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard n Laboratorium in Leiden, hoogheemraadschap van Rijnland n Primaire waterkering, Harlingen, wetterskip Fryslân n Oever van de Nederrijn, waterschap Vallei & Eem Flappagina n Aanleg natuurlijke kade in Gouderak, hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Achterpagina n Boezemgemaal, hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Colofon Uitgave van de Unie van Waterschappen, Koningskade 40, 2596 AA Den Haag Postbus 93218, 2509 AE Den Haag Telefoon: , Fax: , Meer informatie op: Tekst: Klare Taal, Mirjam Jochemsen, Leiden, Fotografie: Daan Zuijderwijk, Den Haag, Ontwerp: Grafisch Buro Versteegen Vormgeving, Leiden, Druk: Drukkerij Groen, Leiden oktober 2007

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Waterschapsbelasting 2015

Waterschapsbelasting 2015 Waterschapsbelasting 2015 uw bijdrage aan droge voeten en schoon water Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor droge voeten en schoon water, en dat kost geld. Om alles te kunnen bekostigen, zijn

Nadere informatie

Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in

Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in 4 Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in Het land mag niet te droog of te nat zijn Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor het juiste waterpeil 5 De taak Het hoogheemraadschap

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Wat de waterschappen voor je doen.

Wat de waterschappen voor je doen. Niet bang voor water? Wat de waterschappen voor je doen. Katrina, New Orleans 1 Hoofdstuk 1 - Wat het waterschap voor je doet 1.1 Waterschap is functionele democratie met vier kerntaken Positie van de

Nadere informatie

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN INLEIDING Foto: Timo Tijhof, Creative Commons OP PEIL BRENGEN Voor iedereen is het belangrijk dat er genoeg schoon water

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water Natuurvriendelijke oevers Droge voeten, schoon water VOOR WIE IS DEZE FOLDER BESTEMD? Deze folder is bestemd voor eigenaren van oevers die in aanmerking komen om hun oever natuurvriendelijk in te richten.

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk Inleiding KNAG 7 december 2012 Dijkgraaf Herman Dijk WATERSCHAPPEN IN NEDERLAND 25 GEBIED GROOT SALLAND oppervlakte: 120.000 ha, inwoners: 360.000 26% onder zeeniveau Wanneer geen dijken/duinen: 66% regelmatig

Nadere informatie

Waterbeheer voor de toekomst Onderzoek naar positie van Rijnland en wensen van inwoners

Waterbeheer voor de toekomst Onderzoek naar positie van Rijnland en wensen van inwoners Onderzoek naar positie van Rijnland en wensen van inwoners Contents 1 Management Summary wat vinden de inwoners belangrijk? 2 4 3 Inhoudelijke taakinvulling 14 4 Bijlagen 24 Rol van Rijnland in de maatschappij

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

B i j l a g e 1 : W a t e r t o e t s

B i j l a g e 1 : W a t e r t o e t s B i j l a g e 1 : Watertoets Code: 20120925-2-5456 Datum: 2012-09-25 Samenvatting van de gegevens voor de watertoets van project: De Parrebeam gemeente: het Bildt Gegevens plan bestaande loodsen en schuren

Nadere informatie

Samenvattende conclusies enquête Waterkwaliteit in Noord-Holland: Groene Soep of zwemparadijs?

Samenvattende conclusies enquête Waterkwaliteit in Noord-Holland: Groene Soep of zwemparadijs? Samenvattende conclusies enquête Waterkwaliteit in Noord-Holland: Groene Soep of zwemparadijs? Het Online Panel van de Milieufederatie Noord-Holland geeft de waterkwaliteit in Noord-Holland een magere

Nadere informatie

WAT WIJ WILLEN MET WATER

WAT WIJ WILLEN MET WATER WAT WIJ WILLEN MET WATER Programma 2015-2019 voor de waterschapsverkiezingen Waterschap Amstel Gooi en Vecht Wij willen droge voeten houden als het heeft gestortregend. Maar wij willen ook, dat in droge

Nadere informatie

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012 Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs 11 juni 2012 Programma Introductie Voorstelronde Water gaat over grenzen: veel partijen Film Hoogwater in Groningen Zeven watercalamiteiten Samenwerking versterken,

Nadere informatie

Wat doet het waterschap?

Wat doet het waterschap? Werken aan water Waterschap De Dommel werkt aan schoon, veilig en voldoende water in Midden-Brabant. Hier zorgen 360 medewerkers dat de inwoners in dit gebied kunnen genieten van de prachtige beken zoals

Nadere informatie

Water Natuurlijk: Voor toekomstgericht waterbeheer in Vallei en Veluwe

Water Natuurlijk: Voor toekomstgericht waterbeheer in Vallei en Veluwe Water Natuurlijk: Voor toekomstgericht waterbeheer in Vallei en Veluwe Verkiezingsprogramma Water Natuurlijk voor Waterschap Vallei en Veluwe Water Natuurlijk is een bijzondere waterschapspartij. We hebben

Nadere informatie

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau Vragenlijst overstromingen Deze vragen zijn niet bedoeld als een test. Je krijgt er geen cijfer voor. 0. Waar woon je?. In welke klas zit je?... 1. Hoe zou je het gebied waarin je woont omschrijven? (kies

Nadere informatie

B i j l a g e 3 : A d v i e s W e t t e r s k i p F r y s l â n - w a t e r t o e t s

B i j l a g e 3 : A d v i e s W e t t e r s k i p F r y s l â n - w a t e r t o e t s B i j l a g e 3 : A d v i e s W e t t e r s k i p F r y s l â n - w a t e r t o e t s Code: 20111219-2-3938 Datum: 2011-12-19 Samenvatting van de gegevens voor de watertoets van project: 025.67.17.45.00

Nadere informatie

DROGE VOETEN EERST...

DROGE VOETEN EERST... DROGE VOETEN EERST... VVD verkiezingsprogramma 2015-2019 Hoogheemraadschap van Delfland VVD VOORWOORD DOOR DE LIJSTTREKKER Het klimaat verandert, de bodem daalt en de bebouwing in ons gebied neemt nog

Nadere informatie

Schoon en Helder Water? Natuurlijk! Water Natuurlijk. Stem 18 maart 2015 Water Natuurlijk

Schoon en Helder Water? Natuurlijk! Water Natuurlijk. Stem 18 maart 2015 Water Natuurlijk Schoon en Helder Water? Natuurlijk! Water Natuurlijk Stem 18 maart 2015 Water Natuurlijk Waarom u stemt voor de waterschappen op 18 maart 2015 Veiligheid tegen overstromingen en gezond en schoon water

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2007-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2007-I Opgave 1 Het waterschap: een vergeten overheid? tekst 1 De waterschappen organisatie, taken, organen, bevoegdheden, verkiezingen 10 1 20 2 30 3 ORGANISATIE Het waterbeheer in Nederland is verankerd in

Nadere informatie

Rondom water. Veilig, voldoende en schoon

Rondom water. Veilig, voldoende en schoon Rondom water Veilig, voldoende en schoon Inhoud Water is leven 3 Watergolf delen met de buren 5 Samen sterk voor water 5 Leeswijzer Deze brochure gaat over water in het rivierengebied. Hoe belangrijk is

Nadere informatie

Denk mee met Rijnland

Denk mee met Rijnland Denk mee met Rijnland weergave conferentie 2 juni ten behoeve van waterbeheerplan 5 IJMUIDEN AMSTERDAM WEST WASSENAAR GOUDA Droge voeten, schoon water Inhoudsopgave: Inleiding 3 Een nieuw waterbeheerplan

Nadere informatie

datum 24-2-2014 dossiercode 20140224-2-8518

datum 24-2-2014 dossiercode 20140224-2-8518 datum 24-2-2014 dossiercode 20140224-2-8518 Project: Bouwkavel Fiifhuizen 8 Harkema Gemeente: Achtkarspelen Aanvrager: Marije Streefkerk Organisatie: Gemeente Achtkarspelen Geachte heer/mevrouw Marije

Nadere informatie

< '2 E 3. I? 3 CD co

< '2 E 3. I? 3 CD co < '2 E I? CD co o o! QDQ Airtricitv - Bijlage 6 Overige besluiten en vergunningen D D O DDO OV«l HAIKONINC Airtricity - ACTIVITEIT BENODIGDE WETTELIJKE BEVOEGD MAXIMALE TOELICHTING VERGUNNING/ GRONDSLAG

Nadere informatie

Waterbeheer voor de Toekomst

Waterbeheer voor de Toekomst Water Natuurlijk Noorderzijlvest Verkiezingsprogramma 2015 Waterbeheer voor de Toekomst Inleiding Water Natuurlijk is in 2008 opgericht door de grote landelijke natuur- en recreatieorganisaties om de groene

Nadere informatie

oprichtings manifest

oprichtings manifest oprichtings manifest 23 januari 2008 Water is een onafhankelijke organisatie, die staat voor schoon en natuurlijk ingericht water waaraan en waarop het goed en veilig wonen, werken en recreëren is. Zo

Nadere informatie

Schoon en Mooi Water, Natuurlijk! Schieland en de Krimpenerwaard. Stem 18 maart Water Natuurlijk

Schoon en Mooi Water, Natuurlijk! Schieland en de Krimpenerwaard. Stem 18 maart Water Natuurlijk Schoon en Mooi Water, Natuurlijk! Schieland en de Krimpenerwaard Stem 18 maart Water Natuurlijk Verkiezingsprogramma Rotterdam, december 2014 Op 18 Maart 2015 naar de stembus voor het Hoogheemraadschap

Nadere informatie

Dijken, water en wegen

Dijken, water en wegen Dijken, water en wegen Met ansichtkaarten! Waterschapswaaier Het kan flink waaien in Zeeland. Gelukkig waait het waterschap niet met alle winden mee. U vindt ons in alle windstreken, van Tholen tot Sluis

Nadere informatie

Water. Goed voor elkaar! Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie

Water. Goed voor elkaar! Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie Dit is een model profielschets voor ChristenUnie-kandidaten voor het algemeen en dagelijks bestuur van waterschappen. 1 Het model is opgesteld door

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Integraal Waterplan Haarlem Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Inhoud presentatie 1. Enkele begrippen 2. Waterplan Haarlem Aanleiding en doel Gerealiseerde maatregelen Actualisatie Geplande maatregelen

Nadere informatie

Enquête Wetterskip Fryslan

Enquête Wetterskip Fryslan Enquête Wetterskip Fryslan Status: Afgesloten Begindatum: 14-08-2014 Einddatum: 12-09-2014 Live: 30 dagen Vragen: 15 Gedeeltelijk geantwoord: 35 (8,6%) Afgedankt: 0 (0%) Einde bereikt: 373 (91,4%) Totaal

Nadere informatie

10.1 10.0. Naar een nieuw 9.90. Schoonebeekerdiep 9.80 9.70. Denk mee, schets mee 9.60 9.50 9.40 9.30 9.20 9.10 9.00

10.1 10.0. Naar een nieuw 9.90. Schoonebeekerdiep 9.80 9.70. Denk mee, schets mee 9.60 9.50 9.40 9.30 9.20 9.10 9.00 Naar een nieuw Schoonebeekerdiep Denk mee, schets mee Waterschap Velt en Vecht wil graag een natuurlijker Schoonebeekerdiep dat meer water kan opvangen. Langs de beek blijft landbouw de belangrijkste bestemming.

Nadere informatie

Notitie. 1. Beleidskader Water

Notitie. 1. Beleidskader Water Notitie Ingenieursbureau Bezoekadres: Galvanistraat 15 Postadres: Postbus 6633 3002 AP Rotterdam Website: www.gw.rotterdam.nl Van: ir. A.H. Markus Kamer: 06.40 Europoint III Telefoon: (010) 4893361 Fax:

Nadere informatie

DROGE VOETEN EERST...

DROGE VOETEN EERST... DROGE VOETEN EERST... Verkiezingsprogramma 2015-2019 Waterschap Hollandse Delta VVD VOORWOORD DOOR DE LIJSTTREKKER Binnenkort hoop ik voor de derde keer vader te worden. Wanneer u dit leest, is het mogelijk

Nadere informatie

Notitie. Watertoets Westkanaalweg Ter Aar. 1 Inleiding. 1.1 Aanleiding. 1.2 Procedure

Notitie. Watertoets Westkanaalweg Ter Aar. 1 Inleiding. 1.1 Aanleiding. 1.2 Procedure Notitie Contactpersoon mw. ing. M. (Megan) Bijl Datum 22 september 2008 Kenmerk N001-4586492MBY-efm-V01-NL 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Matrix Bouw is voornemens langs de Westkanaalweg in Ter Aar woningen,

Nadere informatie

2. Water Natuurlijk wil dat bij noodzakelijke dijkversterking ook wordt ingezet op versterking en behoud van kwaliteit van natuur en landschap.

2. Water Natuurlijk wil dat bij noodzakelijke dijkversterking ook wordt ingezet op versterking en behoud van kwaliteit van natuur en landschap. Verkiezingsprogramma De kandidaten: 1. Obe Brandsma, Wanneperveen 2. Paul van Eijk, Ruinen 3. Geertje Veenstra, Kalenberg 4. Albert Kerssies, Beilen 5. Henk Wiebe van der Meulen, Havelte 6. Cees Slottje,

Nadere informatie

VERKIEZINGS PROGRAMMA

VERKIEZINGS PROGRAMMA VERKIEZINGS PROGRAMMA 2 WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2015-2018 1 VERKIEZINGSPROGRAMMA 2015-2018 Partijleden Samen werken aan water 1 Theo Hogendoorn Dronten 2 Bert Philipsen Rutten 3 M.C. Slootman-Claassen

Nadere informatie

Het waterschap als vernieuwde handhavingspartner. Droge voeten en schoon water

Het waterschap als vernieuwde handhavingspartner. Droge voeten en schoon water Het waterschap als vernieuwde handhavingspartner Ron Bouwman Afdelingshoofd Vergunningverlening & Handhaving Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard 06 31654101 r.bouwman@hhsk.nl Inwoners: 700.000

Nadere informatie

Drinkwater hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52482

Drinkwater hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52482 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 02 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52482 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Wijzer over water in Zuid- en Midden-Limburg

Wijzer over water in Zuid- en Midden-Limburg Wijzer over water in Zuid- en Midden-Limburg Wat doet Waterschap Roer en Overmaas? Draag zelf bij aan schoon water! Tips en leuke gratis apps Wat doet Waterschap Roer en Overmaas? In Zuid- en Midden-Limburg

Nadere informatie

Bouwen en afmeren In of langs water en dijken in Amsterdam

Bouwen en afmeren In of langs water en dijken in Amsterdam Bouwen en afmeren In of langs water en dijken in Amsterdam Waternet is de gemeenschappelijke organisatie van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de gemeente Amsterdam Als u iets in of langs water of

Nadere informatie

1) Gaat het om een ruimtelijk plan dat uitsluitend een functiewijziging van bestaande bebouwing inhoudt? nee

1) Gaat het om een ruimtelijk plan dat uitsluitend een functiewijziging van bestaande bebouwing inhoudt? nee datum 16-5-2013 dossiercode 20130516-34-6989 Tekenen: Heeft u een beperkingsgebied geraakt? Welke gemeente omvat het grootste deel van het door u getekende plangebied? Winsum Vragen: 1) Gaat het om een

Nadere informatie

in Flevoland Heeft u er last van of wilt u het gebruiken?

in Flevoland Heeft u er last van of wilt u het gebruiken? Grondwater in Flevoland Heeft u er last van of wilt u het gebruiken? 1. Wat is grondwater? Grondwater is de naam zegt het al water onder het grondoppervlak. Normaal gesproken is dit water dus niet zichtbaar.

Nadere informatie

DROGE VOETEN EERST...

DROGE VOETEN EERST... DROGE VOETEN EERST... Verkiezingsprogramma 2015-2019 Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard VVD VOORWOORD DOOR DE LIJSTTREKKER Ons woongebied ligt volledig onder de zeespiegel en daarom hebben

Nadere informatie

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011 Roelof J. Stuurman Een Proeftuin waarin toegepast innovatief onderzoek wordt gedaan om een gezonde energie- en waterneutrale Uithof te bereiken die geen nadelige invloed heeft op zijn omgeving en waar

Nadere informatie

Verantwoord waterbeheer

Verantwoord waterbeheer Verantwoord waterbeheer Laten we geen water gaan rondpompen Droge voeten, schoon water Verantwoord waterbeheer.indd 1 20-2-2014 15:29:38 Het waterpeil in een polder wordt beheerd en geregeld door het hoogheemraadschap

Nadere informatie

33.116 m2 Toename verharding in plangebied: 350 m2 Het plangebied ligt in:

33.116 m2 Toename verharding in plangebied: 350 m2 Het plangebied ligt in: Digitale watertoets: Code: 20101212-33-2805 Datum: 2010-12-12 Waterschap kenmerk: IN2010-5379 W. Heijnen STANDAARD WATERPARAGRAAF PLAN: Schapenhouderij Holtstraat 44 (Mts. Plas) te Weerdinge Algemene projectgegevens:

Nadere informatie

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING

HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING HANDLEIDING LESMATERIAAL KIJK OP DE DIJK INLEIDING Het Wetterskip Fryslân is gestart met versterkingen en verhogingen van verschillende dijken in het beheersgebied. De werkzaamheden maken deel uit van

Nadere informatie

De lokale maat in waterbeheer

De lokale maat in waterbeheer De lokale maat in waterbeheer met lokale kennis en betrokkenheid Een praktisch waterschap voor iedereen! Tegen maatschappelijk zo laag mogelijke kosten Met een rechtvaardige waterschapsbelasting Duurzaam

Nadere informatie

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda TNO Kennis voor zaken : Oplossing of overlast? Kunnen we zomaar een polder onder water zetten? Deze vraag stelden zich waterbeheerders, agrariërs en bewoners in de Middelburg-Tempelpolder. De aanleg van

Nadere informatie

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN!

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Waardevol Water? Doen! Woensdagavond 18 november organiseerde het hoogheemraadschap van Rijnland in de Stadsgehoorzaal in Leiden de avond Waardevol Water over het Waterbeheerplan

Nadere informatie

Een lesmodule over veilig, voldoende & schoon water voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs

Een lesmodule over veilig, voldoende & schoon water voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs geschikt voor het Digibord! Een lesmodule over veilig, voldoende & schoon water voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs www.waterwise.nl Inleiding Waterbeheer, Nederland is er goed in. Dat moet

Nadere informatie

Schoon, mooi, veilig en voldoende water Geef uw mening over onze voorstellen! Provincie Noord-Brabant

Schoon, mooi, veilig en voldoende water Geef uw mening over onze voorstellen! Provincie Noord-Brabant Schoon, mooi, veilig en voldoende water Geef uw mening over onze voorstellen! Provincie Noord-Brabant Water als onmisbare bron Water is de onmisbare bron van al het leven. Mensen, dieren en planten zijn

Nadere informatie

Lijst van uitnodigingen te behandelen in de vergadering van burgemeester en wethouders van dinsdag 12 mei 2015

Lijst van uitnodigingen te behandelen in de vergadering van burgemeester en wethouders van dinsdag 12 mei 2015 Lijst van uitnodigingen te behandelen in de vergadering van burgemeester en wethouders van dinsdag 12 mei 2015 Ingekomen van + Activiteit: Afgevaardigde: ProDemos Deelname aan Dag van de Democratie op

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

WATER. Schoner water en droge voeten. Bloemendaal krijgt een waterplan... en dat is belangrijk!

WATER. Schoner water en droge voeten. Bloemendaal krijgt een waterplan... en dat is belangrijk! Schoner water en droge voeten Bloemendaal krijgt een waterplan... en dat is belangrijk! WATER Meer plassen, meertjes en beekjes: Bloemendaal wordt nog mooier! Wateroverlast daar zit niemand op te wachten

Nadere informatie

Wijs met water! Verkiezingsprogramma

Wijs met water! Verkiezingsprogramma Wijs met water! Verkiezingsprogramma Waterschap Hollandse Delta Lijst 10 www.wijsmetwaterhollandsedelta.nl In uw handen ligt het verkiezingsprogramma van onze partij. Graag willen wij u kennis laten maken

Nadere informatie

VERKIEZINGSPROGRAMMA WATER NATUURLIJK WATERSCHAP RIVIERENLAND

VERKIEZINGSPROGRAMMA WATER NATUURLIJK WATERSCHAP RIVIERENLAND VERKIEZINGSPROGRAMMA WATER NATUURLIJK WATERSCHAP RIVIERENLAND Water Natuurlijk werkt in het waterschapsbestuur van waterschap Rivierenland aan veilig, gezond en schoon water met aandacht voor de natuur,

Nadere informatie

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal, maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Dus het gevaar

Nadere informatie

REIS DOOR DE TIJD WERKBLAD DE BEVER: 1. WELKOM TERUG! Bekijk het clipje De bever, weer thuis in onze delta

REIS DOOR DE TIJD WERKBLAD DE BEVER: 1. WELKOM TERUG! Bekijk het clipje De bever, weer thuis in onze delta WERKBLAD DE BEVER: REIS DOOR DE TIJD Naam Groep 1. WELKOM TERUG! De bever, weer thuis in onze delta A. Wat hebben de zeearend en de bever met elkaar gemeen? B. Waarom werd er vroeger op de bever gejaagd?

Nadere informatie

ASN Bank Issuepaper. Waterschappen. Klimaat en milieu. vragen om zorgzaamheid. en daadkracht

ASN Bank Issuepaper. Waterschappen. Klimaat en milieu. vragen om zorgzaamheid. en daadkracht ASN Bank Issuepaper Waterschappen Klimaat en milieu vragen om zorgzaamheid en daadkracht ASN Bank Issuepaper Waterschappen maart 2009 70 A Inleiding In deze ASN Bank Issuepaper Waterschappen komen achtereenvolgens

Nadere informatie

lager dan -100 cm -100 tot 0 cm 0 tot 250 cm 250 tot 600 cm 600 tot 1100 cm hoger dan 1100 cm

lager dan -100 cm -100 tot 0 cm 0 tot 250 cm 250 tot 600 cm 600 tot 1100 cm hoger dan 1100 cm lager dan -100 cm -100 tot 0 cm 0 tot 250 cm 250 tot 600 cm 600 tot 1100 cm hoger dan 1100 cm In 1998 regende het dagen achtereen. Tijdens de wateroverlast die daardoor ontstond kwam het Groninger Museum

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma Wetterskip Fryslân

Verkiezingsprogramma Wetterskip Fryslân Verkiezingsprogramma Wetterskip Fryslân 1 1. Inleiding Waterschappen vormen een functionele bestuurslaag die zich al eeuwenlang bezighoudt met één taak: goed waterbeheer. In de afgelopen decennia is een

Nadere informatie

Waterschap en bluswatervoorziening. Presentatie door Niels Robbemont, beleidsadviseur calamiteitenzorg

Waterschap en bluswatervoorziening. Presentatie door Niels Robbemont, beleidsadviseur calamiteitenzorg 1 Presentatie door Niels Robbemont, beleidsadviseur calamiteitenzorg 2 waterschap Hollandse Delta is, naast Rijkswaterstaat en de waterbedrijven, één van de mogelijke leveranciers van bluswater op de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Werken aan veilig en gezond water

Werken aan veilig en gezond water Werken aan veilig en gezond water Verkiezingsprogramma voor de Brabantse waterschappen 2015 1 1. Waardevol water in Brabant Veiligheid en gezond water zijn essentieel voor de kwaliteit van wonen, werken

Nadere informatie

Inleiding. Belangrijke themas zijn voor ons : Duurzaamheid, samenwerking en betaalbaarheid. Het CDA HHSK wil:

Inleiding. Belangrijke themas zijn voor ons : Duurzaamheid, samenwerking en betaalbaarheid. Het CDA HHSK wil: Waterschapsverkiezing 2015. Waar staat het CDA voor? (Concept HHSK 12 september 2014.Bijdragen zijn hierin verwerkt) Inleiding Samen leven met water, want zonder water geen samenleving. Water is essentieel

Nadere informatie

VERKIEZINGSPROGRAMMA 2015 2019 SGP-ChristenUnie

VERKIEZINGSPROGRAMMA 2015 2019 SGP-ChristenUnie VERKIEZINGSPROGRAMMA 2015 2019 SGP-ChristenUnie Woord vooraf Water is onze vriend maar kan ook onze vijand zijn. Onze vriend als er voldoende van is, als het schoon en gezond is en voor verschillende doeleinden

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

WATER IS VAN IEDEREEN

WATER IS VAN IEDEREEN WATER IS VAN IEDEREEN Het programma van de PvdA voor de verkiezingen van het bestuur van Waterschap Hunze & Aa s 2015-2019 Vooraf Binnen de PvdA is er altijd verdeeld gereageerd op het voortbestaan van

Nadere informatie

Gescheiden riolering voor bestaande woningen

Gescheiden riolering voor bestaande woningen Gescheiden riolering voor bestaande woningen een geschenk uit de hemel gebruik je nuttig. Daarom houden we hemelwater en afvalwater graag apart. WaT uit de hemel komt, hoort niet In de riolering Water

Nadere informatie

Leven onder water Pompen of verzuipen Project voor MBO

Leven onder water Pompen of verzuipen Project voor MBO Voor: Studenten van de MBO opleidingen op het gebied van: watermanagement, landbouw, veeteelt, tuinbouw, groene ruimte, loonwerk en verwante opleidingen. Door: Wetterskip Fryslân, Stichting Ir. D.F. Woudagemaal

Nadere informatie

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool?

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Het riool Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Rioolverstopping? Wat is een verstopping? Er is een verstopping als water in uw huis niet meer weg kan. U merkt dat bijvoorbeeld doordat

Nadere informatie

Visie Stichting RIONED. Waardevol stadswater slim realiseren

Visie Stichting RIONED. Waardevol stadswater slim realiseren Visie Stichting RIONED Waardevol stadswater slim realiseren Waardevol stadswater slim realiseren De aanpak van stadswater moet breder. Beschouw de omgeving, de functies, de vormgeving én de kwaliteit van

Nadere informatie

Inhoud. Pagina. Water is leuk en belangrijk. Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater. Een proefje om in de klas te doen

Inhoud. Pagina. Water is leuk en belangrijk. Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater. Een proefje om in de klas te doen Spreekbeurt 1 Inhoud Pagina Water is leuk en belangrijk Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater Een proefje om in de klas te doen Spreekbeurt 2: Water: vaak een vriend, soms een

Nadere informatie

Helder water door quaggamossel

Helder water door quaggamossel Helder water door quaggamossel Kansen en risico s Een nieuwe mosselsoort, de quaggamossel, heeft zich in een deel van de Rijnlandse wateren kunnen vestigen. De mossel filtert algen en zwevend stof uit

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Samen leven met Water. Verkiezingsprogramma CDA voor Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Samen leven met Water. Verkiezingsprogramma CDA voor Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Samen leven met Water Verkiezingsprogramma CDA voor Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 1 Voorwoord Voor u ligt het verkiezingsprogramma 2015-2019 voor het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Nadere informatie

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan

ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan ADVIES KLANKBORDGROEP RIJN- WEST AAN REGIONAAL BESTUURLIJK OVERLEG inzake opzet en inhoud gebiedsprocessen, op weg naar 2e Stroomgebiedbeheerplan Inleiding Het RBO Rijn- West heeft procesafspraken gemaakt

Nadere informatie

WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN DIJKEN IN FRYSLÂN

WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN DIJKEN IN FRYSLÂN WERKBLAD - GROEP 7/8 DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal. Maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Het gevaar van een overstroming

Nadere informatie

Projectnummer 111769 Bedrijventerrein Smilde aspect Water"

Projectnummer 111769 Bedrijventerrein Smilde aspect Water Memo Ter attentie van Gemeente Midden-Drenthe Datum 4 december 2012 Opgesteld door Maarten van Vierssen Projectnummer 111769 Onderwerp Bedrijventerrein Smilde aspect Water" In deze memo zijn de watertoetsen

Nadere informatie

Afdeling Vergunningen Toezicht en Handhaving Aanvraagformulier maatwerkvoorschriften op basis van het Besluit lozen buiten inrichtingen

Afdeling Vergunningen Toezicht en Handhaving Aanvraagformulier maatwerkvoorschriften op basis van het Besluit lozen buiten inrichtingen Afdeling Vergunningen Toezicht en Handhaving Aanvraagformulier maatwerkvoorschriften op basis van het Besluit lozen buiten inrichtingen Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Purmerend.

Nadere informatie

IMPRESSIE INSPREKEN VASTSTELLING KEUR HHSK, NOVEMBER 2015

IMPRESSIE INSPREKEN VASTSTELLING KEUR HHSK, NOVEMBER 2015 IMPRESSIE INSPREKEN VASTSTELLING KEUR HHSK, NOVEMBER 2015 Inleiding Op 25 november 2015 vergaderde de Verenigde Vergadering (VV) van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK). De

Nadere informatie

Regenwater in de tuin. Beperk wateroverlast Voorkom verdroging Maak je tuin Waterklaar Tips in deze folder

Regenwater in de tuin. Beperk wateroverlast Voorkom verdroging Maak je tuin Waterklaar Tips in deze folder in de tuin Beperk wateroverlast Voorkom verdroging Maak je tuin Waterklaar Tips in deze folder Wateroverlast door verandering van het klimaat Een wadi is een verlaging in een grasveld of tuin, waar water

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A. Bonte (GroenLinks) over riooloverstorten.

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A. Bonte (GroenLinks) over riooloverstorten. Rotterdam, 16 oktober 2012. Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid A. Bonte (GroenLinks) over riooloverstorten. Aan de Gemeenteraad. Op 18 september 2012 stelde het raadslid

Nadere informatie

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Iv-Water Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Passie voor Techniek Advies gebaseerd op inhoudelijke kennis Iv-Water Water is van essentieel belang voor al het leven op aarde, maar het kan ook een

Nadere informatie

DE FLEXIBELE WATER BEHEERDER

DE FLEXIBELE WATER BEHEERDER DE FLEXIBELE WATER BEHEERDER Klimaatverandering, adaptatie, mitigatie. Veranderende opgaven stellen waterschappen voor grote uitdagingen. In een veranderende maatschappij die steeds vaker zelf initiatief

Nadere informatie

Jouw idealen in het Waterschap Verkiezingsprogramma

Jouw idealen in het Waterschap Verkiezingsprogramma Jouw idealen in het Waterschap Verkiezingsprogramma 2015 Inhoud Voorwoord 1 1. Duurzaam waterbeheer: voor een gezonde toekomst 2 2. Dieren verdienen bescherming 7 Voorwoord Mensen, dieren en natuur kunnen

Nadere informatie

Water en vocht in of rond uw huis?

Water en vocht in of rond uw huis? Water en vocht in of rond uw huis? Een ondergelopen kelder, schimmel in de badkamer, een tuin die blank staat. Meestal moet u, als (huis)eigenaar, erfpachter of huurder waterproblemen zelf verhelpen. In

Nadere informatie

Projectplan Waterwet Vijver Anton van Duinkerkenpark Bergen op Zoom

Projectplan Waterwet Vijver Anton van Duinkerkenpark Bergen op Zoom Projectplan Waterwet Vijver Anton van Duinkerkenpark Bergen op Zoom Documentnummer: Zaaknummer: 12IT027757 12.ZK09281 DEEL 1: Aanleg van natuurvriendelijke oevers in de vijver van het Van Duinkerkenpark

Nadere informatie

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Definitief Bouwfonds Ontwikkeling Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 6 april 2009 Verantwoording Titel : Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Subtitel : Projectnummer : 275039 Referentienummer

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie