Digitaal Ontwerp Mogelijke Examenvragen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Digitaal Ontwerp Mogelijke Examenvragen"

Transcriptie

1 Digitaal Ontwerp: Mogelijke Examenvragen.X) G-complement-methode Negatief getal voorgesteld door g-complement van positieve getal met dezelfde modulus. Uit eigenschap: Som van een negatief getal en positief getal met dezelfde grootte is gelijk aan 0. Definitie: X X = g n => vb. X = g n X grondtal 0, 4 cijfers. Positieve getallen van tot 4999 Negatieve getallen van 9999 tot 5000 X =234 => X = =8766 grondtal 2, 8 bits Positieve getallen van (+) tot 0 (+27) Negatieve getallen van (-) tot (-28) X =00 00 => X = =00 0 Algemeen: voor getallen van n bits in two's complement -voorstelling: 2 n X 2 n G-complement van een getal kan gemakkelijk berekend worden door gebruik te maken van het (g-)-complement g n = g n Negatieve getallen dus: X =[ g n X ] -> g- complement van X vb. X =234 => => X = complement: 0-complement: = X one's-complement: two's-complement: XX) Floating-point voorstelling -> Reële getallen voorstellen met een groot bereik: veel cijfers voor en na de komma. -> Precisie wordt bepaald door het aantal significante cijfers..xx.) Principe (binair) (/23)

2 Om alle bits zo nuttig mogelijk te gebruiken -> vlottende komma (floating point) x= M. 2 E M: Matisse -> vorm: E: Exponent 0,....XX.2) Praktische werkwijze (binair) Gebruik van volgend formaat in meeste 32bit computers: (verondersteld ste bit na komma altijd, daarom niet meegeteld) S exponent E mantisse M exponent E kan zowel negatief als positief zijn: -28 tot 27 ( bit voor het teken) mantisse M 23 bits + hiddenbit = 24 bits -> eerste cijfer na de komma is steeds en hoeft niet gecodeerd te worden (hiddenbit) Volgende getallen voor te stellen: Negatieve: Positieve: en 0, , en Toch 5 getallenbereiken niet te coderen: 24 - negatieve getallen met absolute waarde kleiner dan 2.2 negatieve overflow positieve getallen groter dan 2.2 positieve overflow - getal 0 -> meeste vormen hebben specifieke code voor 0 - negatieve getallen groter dan 0, negatieve underflow - positieve getallen kleiner dan 0, positieve underflow 27 Floating-point enkel in gearceerde vlakken: , , XX.3) Principe (decimaal) n= f. 0e f: Matisse e: Exponent -> vorm: 0,... ( na de komma een beduidend cijfer) -> grootste absolute waarde = -> kleinste absolute waarde = 0, ,.0 99 (2/23)

3 .XXX) De IEEE 754 Standaard Ontstaan in bit voorstelling = enkelvoudige precisie - 64-bit voorstelling = dubbele precisie - Genormaliseerde getallen: - Tekenbit - Exponent (8 of bits) - Mantisse -> significand (23 of 52 bits):,bbb...b (hiddenbit = voor komma) - Exponent in enkelvoudige precisie: 27-teveel voorstelling: -26 tit Exponent in dubbele precisie: 023-teveel voorstelling: -022 tot Exponent-codes 0 en 255 (resp. 2047) worden niet gebruikt voor genormaliseerde getallen. - Gedenormaliseerde getallen worden gekenmerkt door allemaal nullen in het exponent-veld. Met de 23 (resp. 52) bits van de significant wordt het getal voorgesteld: 0, bbb...b (resp.: 0, bbb...b ) - Kleinste genormaliseerd getal:, , Hexadecimaal geschreven: > H - Grootste genormaliseerd getal:, > 7F7FFFFFH - Grootste gedenormaliseerd getal: 0, , , > 007FFFFFH - Kleinste gedenormaliseerd getal: 0, = , = > H - Getal nul = tekenbit 0 of, exponentveld 0, significantveld 0 - Oneindig = tekenbit 0 of, exponentveld 255 (2047), significantveld 0 - Not a number = tekenbit 0 of, exponentveld 255 (2047), significantveld 0 -> Oefeningen zie slide 4 cursus. (3/23)

4 3.0) Logic Gate Waveform Generator (Johnson shift counter) Door gebruik maken van: - Basis poorten - Clock oscillator - Herhalende golfvorm generator -> Kunnen we speciale golfvormen creëren voor digitale controle en sequentiele cirquits. Een populaire in veel toepassingen gebruikte herhalende golfvorm generator is de: Johnson shift counter 3.5.2) Johnson Shift Counter Operation -> Automatische reset van de 4 flip-flops De uitgang is gekruist teruggekoppeld naar de ingang. (4/23)

5 3.6) VHDL Description of Shift Registers - Zeer flexibel voor het ontwerpen van shift registers - shift-links of shift-rechts - synchroon of asynchroon parallel laden - circuleren van databits VHDL-code Serial-in shift-right shift register: LIBRARY ieee; USE ieee.std_logic_64.all; ENTITY shift_a IS PORT( n_cp, ser_data q END shift_a; : IN std_logic; : OUT std_logic_vector (3 DOWNTO 0)); ARCHITECTURE arc OF shift_a IS SIGNAL reg : std_logic_vector (3 DOWNTO 0); BEGIN PROCESS (n_cp) BEGIN IF (n_cp'event AND n_cp='0') THEN reg(3) <= ser_data; reg(2) <= reg(3); reg() <= reg(2); reg(0) <= reg(); END IF; q<=reg; END PROCESS; END arc; VHDL-code Parallel-load shift-right shift register: LIBRARY ieee; USE ieee.std_logic_64.all; ENTITY shift_b IS PORT( n_cp, pl par_data q END shift_b; : IN std_logic; : IN std_logic_vector (3 DOWNTO 0); : OUT std_logic_vector (3 DOWNTO 0)); ARCHITECTURE arc OF shift_b IS SIGNAL reg : std_logic_vector (3 DOWNTO 0); (5/23)

6 BEGIN PROCESS (n_cp, pl) BEGIN IF (pl='') THEN reg <= par_data; ELSIF (n_cp'event AND n_cp='0') THEN reg(3) <= '0'; reg(2) <= reg(3); reg() <= reg(2); reg(0) <= reg(); END IF; q <= reg; END PROCESS; END arc; 6.5) CPLD Design Applications with VHDL CPLD Parallel Binary Comparator: VHDL code: LIBARY ieee; USE ieee.std_logic_64.all; ENTITY parallel_binary_comparator IS PORT( A : IN std_logic_vector (3 DOWNTO 0); B : IN std_logic_vector (3 DOWNTO 0); W : OUT std_logic); END parallel_binary_comparator; ARCHITECTURE arc OF parallel_binary_comparator IS BEGIN w<=(a(0) XNOR B(0)) AND (A() XNOR B()) AND (A(2) XNOR B(2)) AND (A(3) XNOR B(3)); END arc; Info: Om deze vergelijker van bitstrengen te ontwerpen maken we gebruik van vectors, hiermee kan bitstrengt van x binaire waarde in keer vergeleken worden. (6/23)

7 CPLD Controlled Inverter: VHDL-code: LIBARY ieee; USE ieee.std_logic_64.all; ENTITY controlled_inverter IS PORT( C : IN std_logic; A : std_logic_vector (3 DOWNTO 0); X : std_logic_vector (3 DOWNTO 0)); END controlled_inverter; ARCHITECTURE arc OF controlled_inverter IS BEGIN PROCESS (c,d) BEGIN FOR i IN 3 DOWNTO 0 LOOP X(i)<=A(i) XOR C; END LOOP; END PROCESS; END arc; Info: Hier is gebruik gemaakt van een for-loop om de controles uit te voeren, de output zorgt voor het inverse van de ingegeven bitstrengt ) Conversie van BCD naar Binary met 7484 EX Hardware uitvoering van BCD-naar-binair converter is de > 8 actief HOOG uitgangen Y tot Y 5 voor gewone BCD naar binair conversie Y 6 tot Y 8 voor speciale BCD code, nine's en ten's complement. -> 5 actief HOOG ingangen HOOG, alle uitgangen HOOG -> actief LAAG is een enable input. G (7/23)

8 6-bit BCD-converter: -> LSB van BCD is altijd gelijk aan LSB van binair. -> Gewichten: A=2 B=4 C=8 D = 0 E = 20 -> Er zijn slechts 2 MSD BCD ingangen beschikbaar, de grootste BCD ingang is 3 (). Meer gangbare configuraties om volledige BCD getallen om te vormen zijn te vinden in volgende schema's (a) en (b). De 7485 is ontworpen om in de omgekeerde zin te werken binair-naar-bcd conversie (c) en (d). (8/23)

9 vb. p.332 -> ZEKER bekijken.) Flip-Flop Time Parameters mogelijke EX Een J-K Flip-Flop met zijn timing analyse. De golfvorm voor J en C p kan problemen geven, er treden race condities op. Een raceconditie treedt op wanneer een getriggerd apparaat zoals een flip-flop zijn ingang gelijktijdig verandert met de actieve flank van de klok. -> Als ze gelijktijdig wijzigen, wat is de waarde van J bij de negatieve flank (9/23)

10 van de klok? -> Er is dus een onbepaalde toestand voor Q -> In H0 is gesproken over de setup tijd. In de datasheet van het betreffende IC, zijn de ac golfvormen (ac waveforms) te vinden die de meetpunten weergeven voor de varierende tijdsparameters. -> De eigenlijke overgang vindt plaats bij de overgang op,3 V Setup tijd t s L =20ns, voor een juiste interpretatie van J of K moet deze meer of minder zijn dan.3v 20ns voor de actieve klok overgang. -> Dit geldt niet alleen voor de ingangen, ook de uitgangen moeten een bepaalde tijd vastgehouden worden. Hold tijd t h L & t h H -> Deze kan ook 0ns zijn. De vertraging tussen ingang en uitgang wordt propagation delay genoemd. t PLH & t PHL -> indexen gaan over Q -> Verschil tussen synchrone & asynchrone ingangen. -> Deze worden gemeten van de klok triggering tot de uitgang. (0/23)

11 vb. Maximum frequentie: f max -> Frequenties hoger dan dezen zullen onvoorspelbare resultaten veroorzaken. Klokpuls minimum breedte LAAG: t w L -> Deze moet een bepaalde tijd LAAG zijn voor vertrouwbare resultaten Klokpuls mimumum breedte HOOG: t w H -> Deze moet een bepaalde tijd HOOG zijn voor vertrouwbare resultaten Set or Reset mimimum breedte LAAG: t w L -> Deze moet een bepaalde tijd LAAG zijn aan de Set S D of Reset R D. => Als aan deze specificaties niet voldaan is, kan de flip-flop in een metastabiele toestand geraken. -> De uitgang Q zal een ongeldige waarde hebben voor een korte tijd, en zal daarna stabiliseren naar HOOG of LAAG. vbn. zie p & ) Automatic reset We wensen een automatische reset bij het opstarten van de schakeling, zodat we weten in welke staat deze zich bevindt. We wensen een LAAG niveau aan de R D ingang klem voor een korte tijd bij het (/23)

12 opstarten. Na een paar microseconden een HOOG niveau aan R D, zo dat de flip flop synchroon kan werken. -> RC schakeling gebruiken. Wanneer er meer apparaten aan de reset lijn worden aangesloten zal de tijd van het LAAG zijn bij inschakelen afnemen. -> Om dit tegen te gaan kan de condensator verhoogt worden..3) Schmitt Trigger ICs De Schmitt Trigger gebruikt intern positieve terugkoppeling voor snellere niveau veranderingen en er onstond een effect Hysteresis. Hysteresis betekend dat het schakelen op een spanning bij een stijgend signaal op een hoger niveau is dan het schakelen bij een dalend signaal. -> Zeer bruikbaar bij apparaten waar jitter optreedt of elektrische ruis. VT is typisch,7 V (2/23)

13 VT is typisch 0,9 V Een belangrijke specificatie van de Schmitt Trigger devices is de transfer functie grafiek: Vout uitgezet tegenover Vin Het laag signaal blijft na een stijging hangen op 0,2 V 2.3) Ontwerp van Delen-door-N tellers Tel-schakelingen worden ook regelmatig gebruikt als frequentie delers. De uitgangen zijn: de helft een vierde een achtste van de aangelegde klok frequentie Een MOD-8 is dus een divide-by-8 frequentie deler Een MOD-6 is dan een divide-by-6 frequentie deler Wat als we een divide-by-5 frequentie deler wensen? 5 is binair 0 -> gebruiken lijnen 20 en 22, zijn beide HOOG een reset pulse op alle (3/23)

14 flip-flops geven. vbn. zie p voor 0 of 6 deler 4.) Multivibrators Multivibrator is een circuit dat verandert tussen 2 digitale niveaus: - continu, op vrije basis (free-running) - op vraag van een externe bron Er zijn 3 types multivibrators: - Bistable -> In van 2 digitale staten gebracht door een externe bron, en blijft in die staat, tot de externe bron hem in de tegengestelde staat dwingt. (S-R Flip-flop) - Astable -> Is een vrij lopende oscillator dat alterneert tussen 2 digitale niveaus op een specifieke frequentie en met een cyclus. - Monostable (4/23)

15 -> Ook wel one shot genoemd, slechts een enkele puls aan de uitgang met een specifieke lengte en gestuurd door externe bron. -> Deze worden gebruikt voor timing toepassingen. Het laden en ontladen van een condensator is gebruikt voor het voorzien van de specifieke tijd. 4.3) Astable Multivibrators Opgebouwd met een weerstand, condensator en Schmitt Trigger inverter. Werking:. Wanneer de spanning van de IC wordt ingeschakeld is dus V cap =0V, V out zal hoog zijn. 5 V 2. De condensator zal beginnen opladen door de 3. Als V_cap de positieve threshold Schmitt trigger VT 5V op V out bereikt zal de uitgang van de V out LAAG worden. V out 0V is, zal de condensator beginnen ontladen naar 0V. 4. Omdat 5. Als 6. De cyclus herhaald zich nu, de condensator laadt weer op tot V cap zakt onder de negatieve threshold V T zal de uitgang van de Schmitt trigger V out terug HOOG worden. en ontlaadt zich tot -> VT VT en terug op, enz. V out zal oscilleren tussen V OH en V OL. (5/23)

16 vb. zie p ) Monostable Multivibrators -> One shot Q=LOW en Q=HIGH ->Switcht enkel voor een tijd t w naar de tegengestelde staat door de ingang A - Heeft stabiele staat. Werking:. Als de spanning wordt ingeschakeld, is A HOOG, Q LAAG, Q HOOG, en C begint te ontladen, punt D is op dat ogenblik HOOG 2. Als de negatieve puls op 3. De spanning over de condensator kan niet plots veranderen, en zakt naar 0V. 4. Als punt D LAAG is, zal er ingang van poort LAAG zijn, zelfs als LAAG A HOOG wordt, zal Q HOOG blijven en Q 5. Ondertussen is de condensator aan het opladen naar V CC. Als de condensator de voltage op punt D bereikt voor een HOOG niveau op HOOG poort V IH zal Q terug LAAG worden en Q 6. Het circuit is terug stabiel en wacht op een andere puls van LAAG A, Q HOOG en Q A (6/23)

17 Berekeningen: V OH =5V V IH =3,5 V V OL =0V V IL =V R=4.7k C=0,0047 F v=3,5 0=3,5V E=5,0 0=5V t w =RC ln =26,6 s v E 4.5) Integrated-Circuit Monostable Multivibrators Monostabiele vibrators zijn te verkrijgen in ICs. -> nonretriggerable of retriggerable -> RC timing componenten zijn extern verbonden voor het bepalen van de puls breedte. -> lees p ) Retriggerable Monostable Multivibrators Wat als er een tweede klokpuls binnenkomt als de cyclus nog niet is afgerond. -> Nonretriggerable => deze wordt genegeerd. -> Retriggerable => zullen met een nieuwe cyclus starten. Verschil tussen deze twee: vb. zie p (7/23)

18 4.7) Astable Operation of the 555 IC Timer EX populaire algemeen gebruik timer IC -> Gebruik als one shot -> of astable oscillator heeft zijn naam van de 3 5k weerstanden, die functioneren als een spanningsdeler tussen V CC en de massa. - Ook comparators of opamps gebruikt in schakeling -> Als + meer positief is dan - -> uitgang HOOG -> Als + minder positief is dan - -> uitgang LAAG HOOG is. - De ontlaadt transistor is een NPN, deze ontlaadt de condensator als Q () Ground: De massa. (2) Trigger: Set's de flip-flop, als spanning aan klem (2) van boven naar onder gaat, wordt de comparator HOOG. (3) Output: Eerst nog een invertor, de uitgang is een buffer. (4) Reset: HOOG en pin 3 (Output) LAAG. Actief LAAG reset, dwingt Q (5) Control: Gebruikt om het 2 te overschrijven indien nodig, meestal verbonden met condensator voor het filteren van ruis. (6) Threshold: Ingang naar de ste comparator, voor het resetten van de flip flop. Als de spanning aan klem (6) van onder naar boven 2 gaat, wordt de comparator HOOG. (7) Discharge: Verbonden met de open collector van de NPN transistor, als HOOG is, zal de externe condensator ontladen worden. Q (8/23)

19 (8) V CC : Voedingsspanning van 4,5 tot 8V Werking:. Spanning aan, condensator ontladen, 0V op klem 2, comparator 2 is = LAAG, uitgang = HOOG) HOOG, flip-flop geset Q 2. = LAAG), de ontlaadt transistor is open, de Met uitgang HOOG ( Q condensator laat naar V CC via R A RB 3. Als de condensator spanning over gaat, de comparator 2 wordt LAAG, heeft geen effect op de S-R flip-flop, maar de condensator spanning overschrijdt HOOG, reset de flip-flop 2, comparator wordt = HOOG, uitgang = LAAG Q = HOOG, de transistor ontlaadt de condensator via RB Q 4. Met 5. Als de condensator spanning tot gezakt is, comparator 2 wordt terug HOOG, set de flip-flip en uitgang veranderd weer. 6. = LAAG, de transistor is terug open en de condensator Nu, met Q laadt terug op. 7. De cyclus herhaalt zich. Uit de formule die eerder is gegeven kunnen we t LO en t HI berekenen. v = het verschil tussen de condensator spanningen bij schakelen 2 = CC = CC CC E = de totale afstand die de condensator spanning probeert af te leggen 2 = CC = V CC CC 3 3 = tijdsconstante, of het pad waar de lading door vloeit = R A RB. C Algemene formule: t =R C ln v E t LO =? (9/23)

20 t LO =R B C ln t LO =R B C ln 2 0,5 t LO =R B C ln 2 t LO =0,693. RB. C t HI =? t HI = R A RB C ln t HI = R A RB C ln 2 0,5 t HI = R A R B C ln 2 t HI =0,693. R A RB. C (20/23)

21 4.7.) De 50% Duty Cycle Astable Oscillator t HI =t LO Wanneer we een 50% duty cycle willen: -> Dit is nooit mogelijk want de tijdsconstante moete gelijk zijn en R A RB R B Dit kan opgelost worden door een diode, zodat opladen. RB niet wordt gebruikt tijdens het 4.8) Monostable Operation of the 555 IC Timer - EX Werking: V out LAAG, ontlading van C. Initially (voor triggering plaats vindt), vindt plaats. 2. Klem 2 is normaal HOOG door de 0k weerstand. Om de one shot te triggeren, een neergaande puls is nodig op klem 2 3. De trigger zorgt dat comparator 2 HOOG wordt, de FF wordt geset, V out wordt HOOG en opent de transistor. 4. Nu de condensator vrij is, kan hij laden van 0V naar 5. Als V C de treshold van HOOG, reset de FF, 6. V CC via R A 2 overschrijdt, comparator wordt V out wordt LAAG, en sluit de transistor. De condensator ontlaadt snel tot 0V, en de one shot houdt zijn stabiele toestand V out LAAG tot nieuwe triggering. (2/23)

22 Hoe tot t w komen? t w =R A C ln t w =R A C ln 2 V CC 0,667 t w =R A C ln 3 (22/23)

23 t w =,0.R A.C 4.9) Crystal Oscillators -> lees p. 68 (23/23)

Digitale Systeem Engineering 1. Week 4 Toepassing: Pulse Width Modulation Jesse op den Brouw DIGSE1/2013-2014

Digitale Systeem Engineering 1. Week 4 Toepassing: Pulse Width Modulation Jesse op den Brouw DIGSE1/2013-2014 Digitale Systeem Engineering 1 Week 4 Toepassing: Pulse Width Modulation Jesse op den Brouw DIGSE1/2013-2014 PWM basics Het regelen van het toerental van een elektromotor kan eenvoudig worden gedaan door

Nadere informatie

Sequentiële schakelingen

Sequentiële schakelingen Gebaseerd op geheugen elementen Worden opgedeeld in synchrone systemen» scheiding tussen wat er wordt opgeslagen (data) wanneer het wordt opgeslagen (klok) asynchrone systemen» Puls om geheugen op te zetten

Nadere informatie

Fig. 5.1: Blokschema van de 555

Fig. 5.1: Blokschema van de 555 5 Timer IC 555 In de vorige drie hoofdstukken hebben we respectievelijk de Schmitt-trigger, de monostabiele en de astabiele multivibrator bestudeerd. Voor ieder van deze schakelingen bestaan in de verschillende

Nadere informatie

b) Geef het schema van een minimale realisatie met uitsluitend NANDs en inverters voor uitgang D.

b) Geef het schema van een minimale realisatie met uitsluitend NANDs en inverters voor uitgang D. Basisbegrippen Digitale Techniek (213001) 9 november 3000, 13.30 17.00 uur 8 bladzijden met 10 opgaven Aanwijzingen bij het maken van het tentamen: 1. Beantwoord de vragen uitsluitend op de aangegeven

Nadere informatie

Toets Digitale Systemen 01/06/2006, 8.45 10.30 uur

Toets Digitale Systemen 01/06/2006, 8.45 10.30 uur Toets igitale Systemen 0/06/2006, 8.45 0.30 uur e toets is open boek en bestaat uit 0 multiple-choice (MC) vragen en 3 open vragen. e MC-vragen dienen beantwoord te worden op het uitgereikte MC-formulier.

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 4 Binaire optellers, tellen, vermenigvuldigen, delen Jesse op den Brouw INLDIG/25-26 Optellen Optellen is één van meest gebruikte rekenkundige operatie in digitale systemen.

Nadere informatie

Getalformaten, timers en tellers

Getalformaten, timers en tellers Getalformaten, timers en tellers S_CU CU S PV R CV DEZ CV_BCD S_ODT S TV BI R BCD 1 pagina 1 Getalformaten (16 bits) PG CPU BCD W#16#296 Voorteken (+) 2 9 6 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 1 1 0 Positieve getallen

Nadere informatie

slides12.pdf December 14, 2001 1

slides12.pdf December 14, 2001 1 Onderwerpen Inleiding Algemeen 12 Getallen Getallen Representaties Rekenen Problemen Piet van Oostrum 12 dec 2001 INL/Alg-12 1 X INL/Alg-12 1 X Getallen Soorten getallen Wat is een getal? Experiment: met

Nadere informatie

Deel 1 De Operationele versterker

Deel 1 De Operationele versterker Deel 1 1)Symbool Henry Torfs 6TIICT 1/11 2)Inwendige + werking 2.1)Inwendige structuur van de Op-Amp Verschilversterker Versterker Eindtrap Henry Torfs 6TIICT 2/11 3)Werking De operationele versterker

Nadere informatie

Digitale Systeem Engineering 1. Week 1 VHDL basics, datatypes, signal assignment Jesse op den Brouw DIGSE1/2014-2015

Digitale Systeem Engineering 1. Week 1 VHDL basics, datatypes, signal assignment Jesse op den Brouw DIGSE1/2014-2015 Digitale Systeem Engineering 1 Week 1 VHDL basics, datatypes, signal assignment Jesse op den Brouw DIGSE1/2014-2015 Wat is VHDL VHDL = VHSIC Hardware Description Language VHSIC = Very High Speed Integrated

Nadere informatie

ES1 Project 1: Microcontrollers

ES1 Project 1: Microcontrollers ES1 Project 1: Microcontrollers Les 3: Eenvoudige externe hardware & hardware programmeren in C Hardware programmeren in C Inmiddels ben je al aardig op gang gekomen met het programmeren van microcontrollers.

Nadere informatie

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel)

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) herhalingsvragen 1. Waarom werken computers binair? Omdat binaire computers veel makkelijker te maken is. De kans op fouten is ook veel kleiner. het spanningsverschil

Nadere informatie

Scan-pad technieken. Zet elk register om in een scan-pad register (twee opeenvolgende D-latches: master-slave):

Scan-pad technieken. Zet elk register om in een scan-pad register (twee opeenvolgende D-latches: master-slave): Zet elk register om in een scan-pad register (twee opeenvolgende D-latches: master-slave): D is de normale data ingang C is de normale fase 1 klok I is de data ingang van het shift-regiester A is de klok

Nadere informatie

REGISTERS. parallel in - parallel uit bufferregister. De klok bepaalt het moment waarop de data geladen worden. Mogelijke bijkomende ingangen:

REGISTERS. parallel in - parallel uit bufferregister. De klok bepaalt het moment waarop de data geladen worden. Mogelijke bijkomende ingangen: EGITE Een groep van flipflops om data te stockeren bufferregisters: om gegevens tijdelijk op te slaan schuifregisters: de inhoud verschuift doorheen de flipflops ynchrone schakeling Kan opgebouwd worden

Nadere informatie

Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig)

Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig) Binair Binair = tweewaardig Beperkt aantal mogelijke waarden (discreet aantal in amplitude) Wij zijn gewoon aan decimaal (tiendelig) In elektronische realisatie zijn 10 verschillende toestanden moeilijk

Nadere informatie

Digitaal is een magisch woord

Digitaal is een magisch woord Digitaal is een magisch woord Hieronder leest u over digitale logica. De theorie en de praktijk. Dit werk moet nog uitgebreid worden met meer informatie over TTL, CMOS en varianten. Daarnaast kunnen de

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking

Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 5: Signaalverwerking Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

DDS chips. DDS = Direct Digital (frequency) Synthesis. Output = sinusvormig signaal. Maximum frequentie = ½ klokfrequentie

DDS chips. DDS = Direct Digital (frequency) Synthesis. Output = sinusvormig signaal. Maximum frequentie = ½ klokfrequentie www.arduino.cc Arduino en DDS DDS chips DDS = Direct Digital (frequency) Synthesis Output = sinusvormig signaal Maximum frequentie = ½ klokfrequentie Frequentie bepaald door tuning word Grootste fabrikant:

Nadere informatie

Toestandentabel van een SR-FF. S R Qn Qn+1 0 0 0 onbep. 0 0 1 onbep. 0 1 0 1 SET 0 1 1 1 SET 1 0 0 0 RESET 1 0 1 0 RESET 1 1 0 0 1 1 1 1

Toestandentabel van een SR-FF. S R Qn Qn+1 0 0 0 onbep. 0 0 1 onbep. 0 1 0 1 SET 0 1 1 1 SET 1 0 0 0 RESET 1 0 1 0 RESET 1 1 0 0 1 1 1 1 (een algemeen overzicht ) Inleiding Bij combinatorische schakelingen zijn de uitgangen enkel afhankelijk van de ingangen. Bij sequentiële schakelingen zijn de uitgangen voorzien van een geheugensysteem

Nadere informatie

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C)

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C) Deze opgaven en uitwerkingen vind je op https://www.itslearning.com en op www.agtijmensen.nl Wat je moet weten en kunnen gebruiken: Zie het boekje Systeembord.. Eigenschappen van de invoer-elementen (sensor,

Nadere informatie

Talstelsels, getalnotaties en Ascii code

Talstelsels, getalnotaties en Ascii code Talstelsels, getalnotaties en Ascii code 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor wordt in digitale systemen als

Nadere informatie

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken.

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken. Talstelsels 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor kent enkel twee toestanden (geleiden of sperren) Hierdoor

Nadere informatie

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010

Registers & Adressering. F. Rubben, ing 2008-2010 Registers & Adressering, ing 2008-2010 Inhoud Leerstof tot nu toe Opbouw registers Benaming registers Opbouw data Verloop programma Leerstof tot nu toe: Bouw PLC Intern Extern fabrikanten Aansluiten I/O

Nadere informatie

ES1 Project 1: Microcontrollers

ES1 Project 1: Microcontrollers ES1 Project 1: Microcontrollers Les 5: Timers/counters & Interrupts Timers/counters Hardware timers/counters worden in microcontrollers gebruikt om onafhankelijk van de CPU te tellen. Hierdoor kunnen andere

Nadere informatie

Ontwerp van digitale systemen. in VHDL

Ontwerp van digitale systemen. in VHDL Ontwerp van digitale systemen in VHDL Luc Friant Inhoud - 1 - Inhoud - 2 - Inhoud Voorwoord 1. Hoofdstuk 1 Algemene structuur in VHDL 2. Hoofdstuk 2 De beschrijving van sequentiële logica in VHDL 3. Hoofdstuk

Nadere informatie

OPDRACHTEN PRACTICUM DIGSE1. J.E.J op den Brouw De Haagse Hogeschool Opleiding Elektrotechniek 19 maart 2016 J.E.J.opdenBrouw@hhs.

OPDRACHTEN PRACTICUM DIGSE1. J.E.J op den Brouw De Haagse Hogeschool Opleiding Elektrotechniek 19 maart 2016 J.E.J.opdenBrouw@hhs. OPDRACHTEN PRACTICUM DIGSE1 J.E.J op den Brouw De Haagse Hogeschool Opleiding Elektrotechniek 19 maart 2016 J.E.J.opdenBrouw@hhs.nl Inleiding Het practicum is zodanig van opzet en moeilijkheidsgraad dat

Nadere informatie

GEÏNTEGREERDE PROEF. VTI Sint-Laurentius. Pakketweegschaal. Industriële informatie & communicatietechnologie SCHOOLJAAR 2010-2011.

GEÏNTEGREERDE PROEF. VTI Sint-Laurentius. Pakketweegschaal. Industriële informatie & communicatietechnologie SCHOOLJAAR 2010-2011. VTI Sint-Laurentius De school voor Wetenschap, Techniek en Technologie Pr. Thuysbaertlaan 1 9160 Lokeren www.vti-lokeren.be info@vti-lokeren.be GEÏNTEGREERDE PROEF Pakketweegschaal Industriële informatie

Nadere informatie

Lab6: Implementatie video timing generator

Lab6: Implementatie video timing generator Het Micro-elektronica Trainings- Centrum Het MTC is een initiatief binnen de INVOMEC divisie. Industrialisatie & Vorming in Micro-elektronica Inleiding In de vorige modules werd een systeem opgebouwd en

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 2 Binaire getallen, BCD, Gray, ASCII, 7-segment Jesse op den Brouw INLDIG/205-206 Decimaal talstelsel Ons talstelsel is een zogenaamd positioneel talstelsel. Een getal

Nadere informatie

Practica bij het vak. Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht

Practica bij het vak. Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht Elektronica en Informatiesystemen Practica bij het vak Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht door Prof. dr. ir. J. Van Campenhout ir. Sean Rul

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

Analoge en Digitale Elektronica

Analoge en Digitale Elektronica Analoge en Digitale Elektronica 14 september 2007 1 2 de zit 2006-2007 Bespreek het potentiaalverloop en de stroomcomponenten doorheen een PN junctie in ongepolariseerde toestand, bij voorwaartse polarisatie,

Nadere informatie

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Versie: vrijdag 2 november 2007 2 Toegepaste informatica 1 De Microprocessor Zowel

Nadere informatie

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen Jan Genoe KHLim Situering RAM-geheugens Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Statische RAM SRAM

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

Digitale technieken Deeltoets II

Digitale technieken Deeltoets II Digitale technieken Deeltoets II André Deutz 11 januari, 2008 De opgaven kunnen uiteraard in een willekeurige volgorde gemaakt worden geef heel duidelijk aan op welke opgave een antwoord gegegeven wordt.

Nadere informatie

Fig. 6.1 voorstelling van de werking van een schuifregister

Fig. 6.1 voorstelling van de werking van een schuifregister 6 Registers In digitale systemen moeten we dikwijls gedurende een zekere tijd een bepaalde binaire informatie of codewoord kunnen opslaan en onthouden. Zo een digitale schakeling noemen we een "REGISTER".

Nadere informatie

Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie

Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie asisschakelingen en poorten in de CMOS technologie Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw -359 Diepenbeek www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de basisschakelingen en poorten in de

Nadere informatie

COMMUNICATIE- EN COMPUTERVAARDIGHEDEN IN DE CHEMIE

COMMUNICATIE- EN COMPUTERVAARDIGHEDEN IN DE CHEMIE COMMUNICATIE- EN COMPUTERVAARDIGHEDEN IN DE CHEMIE 4 e les Prof. Dr. Frank De Proft 22 oktober 2004 Derde les : Hoofdstuk 1 : Basisbegrippen Inleiding Enkele basisbegrippen 1 Vierde les : Binaire getallen

Nadere informatie

MODBUS remote I/O-unit type MODBUS4S110

MODBUS remote I/O-unit type MODBUS4S110 MODBUS remote I/O-unit type MODBUS4S110 Opvragen en aansturen van I/O via MODBUS RTU over RS232 of MODBUS IP of directe TCP/IP-socket. De MODBUS4S110 is een unit die als slave via MODBUS RTU (RS232) of

Nadere informatie

RCL Arduino Workshop 1

RCL Arduino Workshop 1 RCL Arduino Workshop 1 Leren door doen april 2015 - slides voor RCL Arduino workshop 1 ON4CDU & ON8VQ Workshop Leren door doen Werken in een groep Beperkte tijd Alleen essentiele vragen stellen Thuis oefenen

Nadere informatie

De digitale Oscilloscoop (Digital Storage Oscilloscope = DSO) J.P.Goemaere KaHo Sint-Lieven 2006

De digitale Oscilloscoop (Digital Storage Oscilloscope = DSO) J.P.Goemaere KaHo Sint-Lieven 2006 De digitale Oscilloscoop (Digital Storage Oscilloscope = DSO) J.P.Goemaere KaHo Sint-Lieven 2006 De digitale Oscilloscoop Overzicht Digitaal DSO functies en controls Automatische meten en verwerken Interfacing

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

IDAgeChecker BDX118T11xx Manual V02.00

IDAgeChecker BDX118T11xx Manual V02.00 XLN-t bvba Hoogstraat 52 B 2580 Putte-Beerzel Belgie - Belgium tel +32 (0) 15 24 92 43 fax +32 (0) 15 25 10 58 RPR Mechelen BTW BE 423 212 087 Bank 733-2011497-38 IDAgeChecker BDX118T11xx Manual V02.00

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

Netwerk Interfacing Data Logging.

Netwerk Interfacing Data Logging. Handleiding Netwerk Interfacing Data Logging. EduTechSoft.nl 2009-2010 H.O.Boorsma. Pagina - 2 - Netwerk Interfacing Data Logging Pagina - 3 - Inhoud Inleiding.... 4 Beschrijving van het programma....

Nadere informatie

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen

vanwege het hoge rendement weinig warmte-ontwikkeling vanwege de steile schakelpulsen genereert de schakeling sterke hf-stoorsignalen SCHAKELENDE VOEDING INLEIDING Bij de examenstof over voedingen is sinds 2007 behalve de stof in hoofdstuk 3.3. van het cursusboek ook kennis van de werking van schakelende voedingen opgenomen. De voordelen

Nadere informatie

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIES http://www.cma-science.nl Korte beschrijving De Stroomsensor BT21i is een veelzijdige sensor, die de stroomsterkte kan meten

Nadere informatie

Opleiding: ESE, HAN Opl.variant: vt Groep/Klas: ES2 Digitaal Signaal Ontwerpen 26 januari 2012 Tijd: 13:30 15:00

Opleiding: ESE, HAN Opl.variant: vt Groep/Klas: ES2 Digitaal Signaal Ontwerpen 26 januari 2012 Tijd: 13:30 15:00 Tentamen Engineering 2011/2012: Opleiding: ESE, HN Opl.variant: vt Groep/Klas: ES2 Digitaal Signaal Ontwerpen 26 januari 2012 Tijd: 13:30 15:00 Vakcode: DSO deel 2 Lokaal: Docent: RZ antal tentamenbladen:

Nadere informatie

Logische functies. Negatie

Logische functies. Negatie Pa ELO/ICT Logische functies inaire elementen slechts twee mogelijkheden voorbeeld : het regent slechts twee toestanden : waar of niet waar Voorstellen met LETTERSYMOOL = het regent overeenkomst :» als

Nadere informatie

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken.

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. Experiment 5 5 Onderdelen van een autonome PV-installatie Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. grondplaat 1 zonnemodule 1 halogeenlamp 1 motor

Nadere informatie

GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING

GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING 7 IC De Computer als TV afstandsbediening - 1 - KTA-Gent GEINTEGREERDE PROEF DE COMPUTER ALS TV AFSTANDSBEDIENING Arnoud De Kemel Industriële Computertechnieken Schooljaar 2004-2005 7 IC De Computer als

Nadere informatie

Programmeren met Arduino-software

Programmeren met Arduino-software Programmeren met Arduino-software De software waarin we programmeren is Arduino IDE. Deze software is te downloaden via www.arduino.cc. De programmeertaal die hier gebruikt wordt, is gebaseerd op C en

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek

Inleiding Digitale Techniek Inleiding Digitale Techniek Week 1 Introductie Jesse op den Brouw INLDIG/2015-2016 Even voorstellen... ing. J.E.J. (Jesse) op den Brouw Elektrotechniek Digitale Techniek Software, hardware Embedded systems

Nadere informatie

(display1.jpg) Display met 8 leds, geheel links zit de MHz / khz schakelaar, rechts de 8 ledjes met erboven de MHz schaal en eronder de khz schaal.

(display1.jpg) Display met 8 leds, geheel links zit de MHz / khz schakelaar, rechts de 8 ledjes met erboven de MHz schaal en eronder de khz schaal. De SUSI frequentie teller. SUSI is de afkorting van SUper Simpel en dat klinkt vele QRPers als muziek in de oren. Deze teller is dan ook bedoeld voor eenvoudige QRP transceivers. Het aantal componenten

Nadere informatie

Universiteit Twente EWI. Practicum ElBas. Klasse AB Versterker

Universiteit Twente EWI. Practicum ElBas. Klasse AB Versterker Universiteit Twente EWI Practicum ElBas Klasse AB Versterker Jeroen Venema (s1173375 Danie l Sonck (s1176366 j.venema-1@student.utwente.nl) d.e.sonck@student.utwente.nl) 23 april 2012 Samenvatting Voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34 Logic 1-3- Colofon Auteur: Eindredactie: Thijs A. Afman Joost van den Brink Dit is een uitgave van Brink Techniek 2005. Deze uitgave mag vrij worden gekopieerd binnen educatieve instellingen. Deze uitgave

Nadere informatie

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar

Digitale systemen. Hoofdstuk 6. 6.1 De digitale regelaar Hoofdstuk 6 Digitale systemen Doelstellingen 1. Weten dat digitale systemen andere stabiliteitsvoorwaarden hebben In deze tijd van digitalisatie is het gebruik van computers in regelkringen alom.denk maar

Nadere informatie

Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen

Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen Les A-03 Binaire en hexadecimale getallen In deze les wordt behandeld hoe getallen kunnen worden voorgesteld door informatie die bestaat uit reeksen 0-en en 1-en. We noemen deze informatie digitale informatie.

Nadere informatie

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002]

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Dit artikel moet de beginners helpen simpele metingen te kunnen uitvoeren met de multimeter. Soorten multimeters Eerst en vooral hebben we digitale

Nadere informatie

Logische bit-instructies

Logische bit-instructies Logische bit-instructies I. I. (MCRA) I. (MCR

Nadere informatie

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Inhoud De schakeling Een blokspanning van 15 V opwekken De wisselspanning omhoog transformeren Analyse van de maximale stroom door de primaire

Nadere informatie

Een flipflop is een digitale schakeling die in staat is een logische "1" of een logische "0" op te slaan en te bewaren in de tijd.

Een flipflop is een digitale schakeling die in staat is een logische 1 of een logische 0 op te slaan en te bewaren in de tijd. 1 FLIPFLOPS In dit hoofdstuk bestuderen we de verschillende soorten flipflops. De kennis hiervan is noodzakelijk om achteraf een goed inzicht te verwerven in de werking en toepassing van meer complexe

Nadere informatie

Wat is een busverbinding?

Wat is een busverbinding? Wat is een busverbinding? gemeenschappelijke verbinding tussen CPU, geheugen en I/O-schakelingen onderscheid tussen: databus/adresbus/controlbus intern/extern serieel/parallel unidirectioneel/bidirectioneel

Nadere informatie

Het grondtal van het decimaal stelsel is 10. Voorbeeld: het getal 8365. Poorten De tellereenheid Mevr. Loncke 1

Het grondtal van het decimaal stelsel is 10. Voorbeeld: het getal 8365. Poorten De tellereenheid Mevr. Loncke 1 1. Inleiding In vorig hoofdstuk hebben we het gehad over invoerelementen, verwerking en uitvoerelementen. Je hebt geleerd dat al deze elementen maar 2 toestanden kennen en kunnen verwerken, namelijk de

Nadere informatie

IDGetter BDX118 T1121 Manual V00.00.024

IDGetter BDX118 T1121 Manual V00.00.024 XLN-t bvba Hoogstraat 52 B 2580 Putte-Beerzel Belgie - Belgium tel +32 (0) 15 24 92 43 fax +32 (0) 15 25 10 58 RPR Mechelen BTW BE 423 212 087 Bank 733-2011497-38 IDGetter BDX118 T1121 Manual V00.00.024

Nadere informatie

Opgaven elektrische machines ACE 2013

Opgaven elektrische machines ACE 2013 Opgaven elektrische machines ACE 2013 1a. Geef de relatie tussen koppel en stroom bij een gelijkstroommachine 1b. Geef de relatie tussen hoeksnelheid en geïnduceerde spanning van een gelijkstroommachine

Nadere informatie

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x.

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 1.0 Voorkennis Voorbeeld 1: Los op: 6x + 28 = 30 10x. 6x + 28 = 30 10x +10x +10x 16x + 28 = 30-28 -28 16x = 2 :16 :16 x = 2 1 16 8 Stappenplan: 1) Zorg dat alles met x links van het = teken komt te staan;

Nadere informatie

Inleiding tot de Elektrotechniek. Inleidingspracticum

Inleiding tot de Elektrotechniek. Inleidingspracticum Inleiding tot de Elektrotechniek Inleidingspracticum 1 Overzicht Oscilloscoop Experimenteerbord Multimeter Functiegenerator 2 De Oscilloscoop: Algemene Werking v(tijd) tijd De oscilloscoop zal het periodieke

Nadere informatie

PLC Automatisering. Nico Bartholomevis KHLim dep IWT

PLC Automatisering. Nico Bartholomevis KHLim dep IWT PLC Automatisering Nico Bartholomevis KHLim dep IWT S7 Instructieset S7 instuctieset Pagina - 1 /29-5. Instructieset S7 5.1. Bit instructies Bit instructies werken met twee binaire waarden, 1 en 0. Het

Nadere informatie

V: Snelheidsregeling van DC-motor

V: Snelheidsregeling van DC-motor V: Snelheidsregeling van DCmotor 1 Inleiding Deze laboproef omvat de snelheidsregeling van een klein DCmotortje. De motor wordt aangestuurd via een vermogentrap die een Hbrug bevat. De Tacho geeft de sneldheid

Nadere informatie

Van Poort tot Pipeline. Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam

Van Poort tot Pipeline. Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam Van Poort tot Pipeline Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam Van Poort tot Pipeline Pipeline processor One cycle machine Calculator File of registers Assembly

Nadere informatie

Uitwerkingen Rekenen met cijfers en letters

Uitwerkingen Rekenen met cijfers en letters Uitwerkingen Rekenen met cijfers en letters Maerlant College Brielle 5 oktober 2009 c Swier Garst - RGO Middelharnis 2 Inhoudsopgave Rekenen met gehele getallen 7. De gehele getallen.....................................

Nadere informatie

INTERACTIEVE TOUCHSCREEN MET RGB LEDS

INTERACTIEVE TOUCHSCREEN MET RGB LEDS Project-medewerkers: Pieter Sijmons, Sybe Natran, Nils Van Butsel 2011 INTERACTIEVE TOUCHSCREEN MET RGB LEDS Verslag voor het vak Vakoverschrijdende Projecten Inhoudsopgave Introductie... 2 Doelstelling...

Nadere informatie

Bijsluiter Presets 2014 t.b.v. NLT-module Sound Design

Bijsluiter Presets 2014 t.b.v. NLT-module Sound Design Bijsluiter Presets 2014 t.b.v. NLT-module Sound Design Nov 2014 Hier vind je de belangrijkste nieuwe functies en eigenschappen van WaveWizard en enkele opmerkingen over de opdrachten van de module Sound

Nadere informatie

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren 1 Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren In dit korte hoofdstuk zullen we een overzicht geven van de belangrijkste types bipolaire transistoren die in de handel verkrijgbaar zijn. 1: Transistoren voor

Nadere informatie

4. Exponentiële vergelijkingen

4. Exponentiële vergelijkingen 4. Exponentiële vergelijkingen Exponentiële vergelijkingen De gelijkheid 10 3 = 1000 bevat drie getallen: 10, 3 en 1000. Als we van die drie getallen er één niet weten moeten we hem kunnen berekenen. We

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

Toetsstof havo 5 et3 volgens PTA: Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl havo5 h1: Signaalverwerking havo5 h2: Trillingen en golven

Toetsstof havo 5 et3 volgens PTA: Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl havo5 h1: Signaalverwerking havo5 h2: Trillingen en golven Toetsstof havo 5 et3 volgens PTA: Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl havo5 h1: Signaalverwerking havo5 h2: Trillingen en golven Opgave 1 Elektrische waterkoker Een waterkoker slaat automatisch

Nadere informatie

Antwoorden Systeembord 25012010. Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo

Antwoorden Systeembord 25012010. Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo Fysische informatica voor de onderbouw havo/vwo 1 Inhoud: Antwoorden Systeembord 25012010 2. De invoer- en uitvoercomponenten...3 2.1 De drukschakelaar....3 2.2 Geluidsensor...3 2.3 Variabele spanning....3

Nadere informatie

6.0 Voorkennis AD BC. Kruislings vermenigvuldigen: Voorbeeld: 50 10x. 50 10( x 1) Willem-Jan van der Zanden

6.0 Voorkennis AD BC. Kruislings vermenigvuldigen: Voorbeeld: 50 10x. 50 10( x 1) Willem-Jan van der Zanden 6.0 Voorkennis Kruislings vermenigvuldigen: A C AD BC B D Voorbeeld: 50 0 x 50 0( x ) 50 0x 0 0x 60 x 6 6.0 Voorkennis Herhaling van rekenregels voor machten: p p q pq a pq a a a [] a [2] q a q p pq p

Nadere informatie

Inleiding Digitale Techniek. Week 7 Schuifregisters Jesse op den Brouw INLDIG/2013-2014

Inleiding Digitale Techniek. Week 7 Schuifregisters Jesse op den Brouw INLDIG/2013-2014 Inleiding Digitale Techniek Week 7 Schuifregisters Jesse op den Brouw INLDIG/213-214 Schuifregisters In de digitale techniek en met name in de digitale communicatie wordt veel gebruik gemaakt van seriële

Nadere informatie

Storing indicatie van LED binnen/buiten en eerste oordeel

Storing indicatie van LED binnen/buiten en eerste oordeel indicatie van binnen/buiten en eerste oordeel Bestemd voor wand model 9K en 12K Indicatie binnendeel (, 0.5s AAN, No. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Hoge druk Invries Systeem geblokkeerd of koelmiddel lekkage Hoge

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

Practicum complexe stromen

Practicum complexe stromen Practicum complexe stromen Experiment 1a: Een blokspanning over een condensator en een spoel De opstelling is al voor je klaargezet. Controleer of de frequentie ongeveer op 500 Hz staat. De vorm van het

Nadere informatie

SEQUENTIE-STRUCTUUR. Oefening: Dichtheid

SEQUENTIE-STRUCTUUR. Oefening: Dichtheid SEQUETIE-STRUCTUUR Oefening: Dichtheid geef diameter vd bol(m) //Declaratie input variabelen double diameter; double soortmassa; //Declaratie variabelen voor tussenresultaten double volume; diameter //Declaratie

Nadere informatie

VTI Sint-Laurentius De school voor Wetenschap, Techniek en Technologie Pr. Thuysbaertlaan 1 9160 Lokeren www.vti-lokeren.be info@vti-lokeren.

VTI Sint-Laurentius De school voor Wetenschap, Techniek en Technologie Pr. Thuysbaertlaan 1 9160 Lokeren www.vti-lokeren.be info@vti-lokeren. VTI Sint-Laurentius De school voor Wetenschap, Techniek en Technologie Pr. Thuysbaertlaan 1 9160 Lokeren www.vti-lokeren.be info@vti-lokeren.be GEÏNTEGREERDE PROEF Automatische schuifdeur Industriële informatie

Nadere informatie

ANALYSER-DDS een 500Khz tot 65,536Mhz antenne-analyser Intro

ANALYSER-DDS een 500Khz tot 65,536Mhz antenne-analyser Intro ANALYSER-DDS een 500Khz tot 65,536Mhz antenne-analyser Intro Analyser-DDS is gebaseerd op hetzelfde meetprincipe als in AN EXPERIMENTAL HF AERIAL ANALYSER from Jim Tregellas VK5JST. Dit meetprincipe berust

Nadere informatie

Power Amplifier Q2 - Q4 AUDAC PROFESSIONAL AUDIO EQUIPMENT. Power Amplifier Q2 Q4. Gebruikershandleiding & Installatiegids

Power Amplifier Q2 - Q4 AUDAC PROFESSIONAL AUDIO EQUIPMENT. Power Amplifier Q2 Q4. Gebruikershandleiding & Installatiegids Power Amplifier Q2 - Q4 AUDAC PROFESSIONAL AUDIO EQUIPMENT Power Amplifier Q2 Q4 Gebruikershandleiding & Installatiegids A U D A C P R O F E S S I O N A L A U D I O E Q U I P M E N T Gebruikershandleiding

Nadere informatie

1 Rekenen met gehele getallen

1 Rekenen met gehele getallen 1 Inhoudsopgave 1 Rekenen met gehele getallen... 1.1 De gehele getallen... 1. Optellen... 1. Opgaven... 1. Aftrekken... 1. Opgaven... 1. Vermenigvuldigen... 1. Opgaven... 1.8 Delen... 9 1.9 Opgaven...9

Nadere informatie

Frequentie standaard PA0WSO

Frequentie standaard PA0WSO Frequentie standaard PA0WSO Wim Schaap PA0WSO Vollenhove 11-01-2006 Deze frequentie standaard is opgebouwd uit verschillende subsysteem printen bestaande uit: Ontvanger Hierop is gemonteerd de Rockwell

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: Logaritmen en getal e. 23 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: Logaritmen en getal e. 23 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Wiskunde: Logaritmen en getal e 23 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

De condensator. Q = C x V of. BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm. Starten we met het symbool en een paar voorbeelden :

De condensator. Q = C x V of. BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm. Starten we met het symbool en een paar voorbeelden : BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm De condensator In dit hoofdstuk behandelen we de condensator als essentieel element in schakelingen. We beperken ons tot het gedrag en gebruik bij gelijkstroom;

Nadere informatie

http://www.os.philips.com/cd/cd-rom/geninfo/index.html#opti http://www.howstuffworks.com/cd.htm

http://www.os.philips.com/cd/cd-rom/geninfo/index.html#opti http://www.howstuffworks.com/cd.htm Optisch data opslag E.R.Eliel G.W. t Hooft Inleiding geschiedenis optica van de cd speler elektronica van de cd speler http://molphys.leidenuniv.nl/~eliel/teaching/fmt/fmt.html Philips Optical Storage

Nadere informatie

Versterking Principe van de versterking

Versterking Principe van de versterking 6. 6.1.a Versterking Principe van de versterking Signalen worden versterkt door lampen of halfgeleiders. Halfgeleiders worden gemaakt van halfgeleidende materialen ( bv. silicium of germanium ) waar onzuiverheden

Nadere informatie

AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT. Geschreven door: Tom Vocke

AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT. Geschreven door: Tom Vocke AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT Geschreven door: Tom Vocke Datum: 28-09-2010 Inleiding: Dit document bevat alle hardware informatie betreffende de AVR-Doper mini. Het eerste deel zal zich

Nadere informatie

LocoIO Handleiding HDM08

LocoIO Handleiding HDM08 LocoIO Handleiding HDM08 Disclaimer van Aansprakelijkheid: Het gebruik van alle items die kunnen worden gekocht en alle installatie-instructies die kunnen worden gevonden op deze site is op eigen risico.

Nadere informatie

Computervaardigheden I

Computervaardigheden I 2 Inhoud Computervaardigheden I Hoofdstuk 1 Basisvaardigheden dataverwerking Rekenblad - Navigeren door een venster - Bewaren - Formules (relatieve referenties) - Floating Point (precisie) - Formules (absolute

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 12

Opgaven bij hoofdstuk 12 32 Meerkeuze-opgaven Opgaven bij hoofdstuk 12 12.6 Van een lineaire tweepoort is poort 1 als ingang en poort 2 als uitgang op te vatten. Bij de Z-parametervoorstelling van deze tweepoort geldt dan: a:

Nadere informatie

Machten, exponenten en logaritmen

Machten, exponenten en logaritmen Machten, eponenten en logaritmen Machten, eponenten en logaritmen Macht, eponent en grondtal Eponenten en logaritmen hebben alles met machtsverheffen te maken. Een macht als 4 is niets anders dan de herhaalde

Nadere informatie